imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 0 nguồn và đánh dấu 1 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-03-29T02:00:06Z

Đã cứu 0 nguồn và đánh dấu 1 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Bảng phân loại
| image = Koeh-146-no text.jpg
| image_caption = ''[[Zingiber officinale]]'', hình minh họa năm 1896.<ref>Franz Eugen Köhler, [https://www.biodiversitylibrary.org/item/10837#page/693/mode/1up Plate 172]. Köhler's Medizinal-Pflanzen 2: Pl. 172.</ref>
| regnum = [[Plantae]]
| unranked_divisio = [[Angiosperms]]
| unranked_classis = [[Monocots]]
| unranked_ordo = [[Commelinids]]
| ordo = [[Zingiberales]]
| familia = [[Zingiberaceae]]
| subfamilia = [[Zingiberoideae]]
| tribus = [[Zingibereae]]
| genus = '''''Zingiber'''''
| genus_authority = [[Philip Miller|Mill.]], 1754 nom. et orth. cons.<ref name=Miller54>Miller P., 1754. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/44045559#page/557/mode/1up ''Zinziber'']. ''Gard. Dict. Abr.''. Ấn bản 4. Quyển 3: 1545.</ref>
| type_species = ''[[Zingiber officinale]]''
| type_species_authority = Roscoe, 1807
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision = Khoảng 200. Xem bài.
| synonyms_ref = <ref name="nutmeg">{{Chú thích web |url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=273208 |ngày truy cập=2021-04-25 |tiêu đề=Kew World Checklist of Selected Plant Families |archive-date=2012-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503064907/http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=273208 |url-status=dead }}</ref>
| synonyms = * ''Amomum'' L., 1753 nom. rej.
* ''Cassumunar'' Colla, 1830
* ''Dieterichia'' Giseke, 1792
* ''Dymczewiczia'' Horan., 1862
* ''Jaegera'' Giseke, 1792
* ''Pacoseroca'' Adans., 1763 nom. superfl.
* ''Thumung'' J.Koenig, 1783
* ''Zerumbet'' T.Lestib., 1841 nom. illeg.
* ''Zingiber'' Boehm., 1760 nom. cons.<ref>Georg Rudolf Boehmer, 1760. [https://bibdigital.rjb.csic.es/viewer/14563/?offset=#page=137&viewer=picture&o=bookmark&n=0&q= ''Zingiber''] trong Christian Gottlieb Ludwig, 1760. ''Definitiones Generum Plantarum'', ấn bản 3: 89.</ref>
* ''Zinziber'' Mill., 1754 orth. var., nom. rej.
|
}}
'''Chi Gừng''' (danh pháp khoa học: '''''Zingiber''''', cách viết lỗi thời: ''Zinziber'') là một chi [[thực vật có hoa]] trong họ [[Zingiberaceae]], bản địa khu vực nhiệt đới, cận nhiệt đới và ôn đới ấm [[châu Á]], từ [[Ấn Độ]], [[Trung Quốc]], [[Nhật Bản]] tới [[Đông Nam Á]] cho tới [[New Guinea]], với trung tâm đa dạng nằm ở [[Đông Nam Á]].<ref name="nutmeg"/><ref name=EFL>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=135325 Flora of China v 24 p 323, 姜属 jiang shu, khương chúc ''Zingiber'' Miller, Gard. Dict. Abr., ed. 4. vol. 3. 1754.]</ref><ref>Govaerts R., 2004. World Checklist of Monocotyledons Database in ACCESS: 1-54382. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew.</ref><ref>Tripathi S. & Singh K. K., 2006. Taxonomic revision of the genus ''Zingiber'' Boehm. in North-East India. ''Journal of Economic and Taxonomic Botany'' 30: 520–532.</ref><ref name=Bai15>L. Bai, J-Leong Škorničková & N.H.Xia, 2015. [https://www.nparks.gov.sg/sbg/research/publications/gardens-bulletin-singapore/-/media/sbg/gardens-bulletin/gbs_67_02_y2015_v67_02/4-4-67-1-129-y2015-v67p1-gbs-pg129.pdf Taxonomic studies on ''Zingiber'' (Zingibeaceae) in China I: ''Zingiber kerii'' and the synonymy of ''Z. menghaiense'' and ''Z. stipitatum'']. ''Gardens' Bulletin Singapore'' 67(1): 129-142, {{doi|10.3850/S2382581215000149}}.</ref> Nó chứa các loài gừng thật sự, được gieo trồng rộng khắp thế giới vì các giá trị y học và ẩm thực. Các loài được biết đến nhiều nhất là ''[[Zingiber officinale|Z. officinale]]'' và ''[[Zingiber mioga|Z. mioga]]'', hai loài gừng trồng trong vườn.

==Từ nguyên==
Danh pháp khoa học ''Zingiber'' bắt nguồn từ tiếng Latinh ''zingiberi'' - từ tiếng Hy Lạp ''zingiberis'', tới lượt nó lại có nguồn gốc từ tiếng Ấn Độ cổ (tiếng Prakrit) ''singabera'' từ [[tiếng Phạn]] ''srngaveram'', bao gồm ''srngam'' nghĩa là sừng và ''vera-'' nghĩa là thể, hình thể; được gọi như vậy là từ hình dạng của rễ gừng.<ref name=":4">{{chú thích sách | url=https://books.google.com/books?id=5PPCYBApSnIC&q=ginger+from+tamil+word+inji&pg=PA578 | title=A Comparative Grammar of the Dravidian Or South-Indian Family of Languages | last=Caldwell | first=Robert |date=1 Jan 1998 | publisher=Asian Educational Services | isbn=9788120601178 | edition=3 | location=New Delhi}}</ref><ref name="W1">{{chú thích web | url=http://www.etymonline.com/index.php?term=ginger | title=Ginger | website=Online Etymology Dictionary | publisher=Douglas Harper | access-date=ngày 6 tháng 6 năm 2021}}</ref> Nhưng điều này có thể chỉ là từ nguyên dân gian tiếng Phạn, và từ này cũng có thể bắt nguồn từ một từ trong tiếng Dravida cổ đại đã tạo ra tên gọi trong tiếng Malayalam để chỉ gia vị, ''inchi-ver'', từ ''inchi'' nghĩa là rễ.<ref name=":4"/><ref name="W1"/>

Ghi chép về chữ '''nhánh gừng''' (ánh gờng) trong [[Từ điển Việt–Bồ–La]] (Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum) của [[Alexandre de Rhodes]] xuất bản năm 1651 như sau: "ánh gờng: ''dente de gingibre'': ſpica zinziberis".<ref>Alexandre de Rhodes, 1651. [https://vi.wikisource.org/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_Vi%E1%BB%87t%E2%80%93B%E1%BB%93%E2%80%93La/A Ánh gờng] trong ''Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum''.</ref>

Trong [[Nam Việt–Dương Hiệp Tự vị]] (南越洋合字彙, Dictionarium Anamitico-Latinum) của [[Jean-Louis Taberd]] xuất bản năm 1838 thì từ '''gừng''' được viết bằng Hán-Nôm là 薑. Cụ thể, tại trang 183 tác giả viết như sau: "薑 Gừng, zinziberis. 蜜薑 mứt gừng, zinziberi saccharo conditum. 薑逾 gừng gió, species zinziberis",<ref name=Taberd38a>Jean-Louis Taberd, 1838. [https://books.google.com.vn/books?id=E2dkAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=vi#v=onepage&q&f=false Dictionarium Anamitico-Latinum (Nam Việt-Dương Hiệp tự vị): 薑 Gừng], trang 183.</ref> Từ này theo âm Hán-Việt là khương và phát âm theo tiếng Quảng Đông tại Quảng Châu thì tương tự như ''goeng''.

==Mô tả==
Thân rễ phân nhánh, dạng củ, có mùi thơm. Các thân giả mọc thẳng đứng, có lá. Lá xếp thành 2 dãy, nằm trong mặt phẳng song song với thân rễ; cuống lá phồng lên, giống như đệm – gọi là thể gối; phiến lá thuôn dài, hình mác hoặc thẳng. Cụm hoa hình nón, mọc từ thân rễ trên cuống cụm hoa được nhiều bẹ giống vảy bao bọc, hiếm khi xuyên qua các bẹ lá mà không có cuống cụm hoa; các lá bắc xếp lợp chặt, màu xanh lục hoặc màu khác, 1 hoa, bền; lá bắc con không hình ống. Đài hoa hình ống, chẻ 1 bên, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa thanh mảnh; thùy trung tâm màu trắng hoặc màu kem, thường rộng hơn các thùy bên. Các nhị lép bên hợp sinh với cánh môi, tạo thành một cánh môi 3 thùy; thùy trung tâm tù hoặc có khe chẻ ở đỉnh. Chỉ nhị ngắn; mô kết nối với phần phụ thuôn dài hình sừng [mào bao phấn] bao quanh vòi nhụy. Bầu nhụy 3 ngăn; noãn nhiều mỗi ngăn; đính trụ. Vòi nhụy thanh mảnh, kéo dài ra ngoài các ngăn bao phấn; đầu nhụy không nở rộng. Quả nang nứt theo ngăn hoặc bất quy tắc. Hạt màu đen, được áo hạt che phủ; áo hạt màu trắng, mép xé rách không đều.<ref name=EFL/>

==Phân loại==
Phân chia nội chi ''Zingiber'' hiện tại công nhận là thành 4 tổ, dựa theo bản chất và vị trí của cụm hoa. Nó bao gồm:<ref name=Bai15/><ref name=Bentham83>Bentham G. & Hooker J. D., 1883. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/656187#page/207/mode/1up Ordo CLXX. Scitamineae – Tribus I. Zingibereae: ''Zingiber'']. ''Genera Plantarum'' 3(2): 646.</ref><ref name=Baker92>Baker J. G., 1892. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/18707881#page/251/mode/1up Order CXLIX. Scitamineae: ''Zingiber''] trong Hooker J. D., 1892. ''The Flora of British India'' 6(18): 243-249.</ref><ref name=Schum04>Schumann K. M., 1904. [https://www.biodiversitylibrary.org/item/56528#page/173/mode/1up IV. 46. Zingiberaceae: ''Zingiber''] trong Engler A., 1904. ''Das Pflanzenreich'' Heft 20: 165-187.</ref><ref name=Newman15>Newman M. F., 2015. [https://www.nparks.gov.sg/sbg/research/publications/gardens-bulletin-singapore/-/media/sbg/gardens-bulletin/gbs_67_01_y2015_v67_01/4-4-67-1-123-y2015-v67p1-gbs-pg123.pdf A new species of ''Zingiber'' (Zingiberaceae) from Lao P.D.R.]. ''Gardens' Bulletin Singapore'' 67(1): 123–127, {{doi|10.3850/S2382581215000137}}.</ref>
* Tổ ''Zingiber'' (= ''Lampugium'' / ''Lampuzium'' / ''Lampujium'' nom. inval.): Cành hoa bông thóc trên cuống cụm hoa mọc thẳng đứng và thường là dài.
* Tổ ''Cryptanthium'': Các cụm hoa mọc từ thân rễ, bao gồm cành hoa bông thóc xuất hiện từ mặt đất với thông thường là cuống cụm hoa phủ phục và ngắn.
* Tổ ''Pleuranthesis'': Các cành hoa bông thóc ở bên, mọc xuyên qua các bẹ lá.
* Tổ ''Dymczewiczia'': Với cụm hoa đầu cành (trên ngọn).

Nghiên cứu phân tử gần đây dựa theo số vật liệu hạn chế (23 loài) và chỉ một chỉ dấu (ITS hạt nhân) cho thấy hai tổ ''Pleuranthesis'' và ''Dymczewiczia'' không tách biệt hẳn khỏi tổ ''Zingiber''.<ref>Theerakulpisut P., Triboun P., Mahakham W., Maensiri D., Khampila J. & Chantaranothai P., 2012. [https://link.springer.com/article/10.1007/s12225-012-9368-2 Phylogeny of the genus ''Zingiber'' (Zingiberaceae) based on nuclear ITS sequence data]. ''Kew Bull.'' 67: 389–395, {{doi|10.1007/s12225-012-9368-2}}.</ref>

==Các loài==
Tại thời điểm tháng 4 năm 2021, POWO công nhận 194 loài,<ref name=POWO>[http://powo.science.kew.org/taxon/327297-2 ''Zingiber''] trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 25-4-2021.</ref> cộng 5 loài công bố mô tả khoa học lần đầu tiên năm 2020 và 4 loài công bố mô tả khoa học lần đầu tiên năm 2021.
* ''[[Zingiber acuminatum]]'' Valeton, 1904 - Gừng nhọn.
* ''[[Zingiber albiflorum]]'' R.M.Sm., 1982
* ''[[Zingiber album]]'' Nurainas, 2017
* ''[[Zingiber anamalayanum]]'' Sujanapal & Sasidh., 2010
* ''[[Zingiber angustifolium]]'' C.K.Lim & Meekiong, 2014
* ''[[Zingiber apoense]]'' Elmer, 1915
* ''[[Zingiber argenteum]]'' Mood & Theilade, 1997
* ''[[Zingiber arunachalensis]]'' A.Joe, T.Jayakr., Hareesh & M.Sabu, 2017
* ''[[Zingiber atroporphyreum]]'' Škorničk. & Q.B.Nguyen, 2015
* ''[[Zingiber atrorubens]]'' Gagnep., 1903
* ''[[Zingiber aurantiacum]]'' (Holttum) Theilade, 1998
* ''[[Zingiber banahaoense]]'' Mood & Theilade, 2001
* ''[[Zingiber barbatum]]'' Wall., 1830
* ''[[Zingiber belumense]]'' C.K.Lim & Meekiong, 2014
* ''[[Zingiber bipinianum]]'' D.K.Roy, D.Verma, Talukdar & Dutta Choud., 2015
* ''[[Zingiber bisectum]]'' D.Fang, 1996
* ''[[Zingiber brachystachys]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber bradleyanum]]'' Craib, 1912
* ''[[Zingiber brevifolium]]'' N.E.Br., 1886 không K.Schum., 1899
* ''[[Zingiber bulusanense]]'' Elmer, 1919
* ''[[Zingiber callianthus]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber campanulatum]]'' T.Jayakr., A.Joe, Hareesh & M.Sabu, 2021<ref name=Jayakrishnan21>Thachat Jayakrishnan, Alfred Joe, Vadkkoot Sankaran Hareesh, Mamiyil Sabu, 2021. [https://taiwania.ntu.edu.tw/pdf/tai.2021.66.101.pdf Two new ''Zingiber'' (Zingiberaceae) species from Arunachal Pradesh, Northeastern India]. ''Taiwania'' 66(1): 101-112, {{doi|10.6165/tai.2021.66.101}}.</ref>
* ''[[Zingiber capitatum]]'' Roxb., 1810
* ''[[Zingiber cardiocheilum]]'' Škorničk. & Q.B.Nguyen, 2015
* ''[[Zingiber castaneum]]'' Škorničk. & Q.B.Nguyen, 2015
* ''[[Zingiber caudatum]]'' Biseshwori & Bipin, 2018
* ''[[Zingiber cernuum]]'' Dalzell, 1852
* ''[[Zingiber chantaranothaii]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber chengii]]'' Y.H.Tseng, C.M.Wang & Y.C.Lin, 2020<ref name=Wang20>Chiu-Mei Wang, Yuan-Chien Lin & Yen-Hsueh Tseng, 2020. [https://phytokeys.pensoft.net/article/37294/ ''Zingiber chengii'' (Zingiberaceae), a new species from Taiwan]. ''PhytoKeys'' 139: 1-11, {{doi|10.3897/phytokeys.139.37294}}.</ref>
* ''[[Zingiber chlorobracteatum]]'' Mood & Theilade, 1999
* ''[[Zingiber chrysanthum]]'' Roscoe, 1825
* ''[[Zingiber chrysostachys]]'' Ridl., 1899
* ''[[Zingiber citriodorum]]'' Theilade & Mood, 2002
* ''[[Zingiber clarkei]]'' King ex Baker, 1892
* ''[[Zingiber cochleariforme]]'' D.Fang, 1980
* ''[[Zingiber collinsii]]'' Mood & Theilade, 2000 - Gừng Colins.
* ''[[Zingiber coloratum]]'' N.E.Br., 1879
* ''[[Zingiber corallinum]]'' Hance, 1880
* ''[[Zingiber cornigerum]]'' T.Jayakr., A.Joe, Hareesh, & M.Sabu, 2021<ref name=Jayakrishnan21/>
* ''[[Zingiber cornubracteatum]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber curtisii]]'' Holttum, 1950
* ''[[Zingiber cylindricum]]'' Thwaites, 1824
* ''[[Zingiber densissimum]]'' S.Q.Tong & Y.M.Xia, 1987
* ''[[Zingiber dimapurense]]'' N.Odyuo, D.K.Roy & A.A.Mao, 2019<ref name=Odyuo19a>Nripemo Odyuo, Dilip Kr. Roy & Ashiho A. Mao, 2019. [https://www.researchgate.net/publication/333246598_Zingiber_dimapurense_Zingiberace_a_new_species_from_Nagaland_India ''Zingiber dimapurense'' (Zingiberaceae), a new species from Nagaland, India]. ''NeBIO'' 10(2): 59-65.</ref>
* ''[[Zingiber discolor]]'' Škorničk., H.Ð.Trần & Rybková, 2015 - Gừng tía.
* ''[[Zingiber diwakarianum]]'' R.Kr.Singh, 2011
* ''[[Zingiber eberhardtii]]'' Gagnep., 1907
* ''[[Zingiber eborinum]]'' Mood & Theilade, 1997
* ''[[Zingiber elatius]]'' (Ridl.) Theilade, 1998
* ''[[Zingiber elatum]]'' Roxb., 1820
* ''[[Zingiber ellipticum]]'' (S.Q.Tong & Y.M.Xia) Q.G.Wu & T.L.Wu, 1996
* ''[[Zingiber engganoense]]'' Ardiyani, 2015
* ''[[Zingiber fallax]]'' (Loes.) L.Bai, Juan Chen & N.H.Xia, 2019 (đồng nghĩa: ''Z. liangshanense'' Z.Y.Zhu, 1987)
* ''[[Zingiber flagelliforme]]'' Mood & Theilade, 1999
* ''[[Zingiber flammeum]]'' Theilade & Mood, 1997
* ''[[Zingiber flaviflorum]]'' C.K.Lim & Meekiong, 2014
* ''[[Zingiber flavofusiforme]]'' M.M.Aung & Nob.Tanaka, 2017
* ''[[Zingiber flavomaculosum]]'' S.Q.Tong, 1987
* ''[[Zingiber flavovirens]]'' Theilade, 1999
* ''[[Zingiber fragile]]'' S.Q.Tong, 1987
* ''[[Zingiber fraseri]]'' Theilade, 1998
* ''[[Zingiber georgeae]]'' Mood & Theilade, 1999 (công bố như là ''Z. georgei'')
* ''[[Zingiber gracile]]'' Jack, 1820
* ''[[Zingiber gramineum]]'' Noronha ex Blume, 1827 - Gừng lúa, ngải trặc.
* ''[[Zingiber griffithii]]'' Baker, 1892
* ''[[Zingiber guangxiense]]'' D.Fang, 1980
* ''[[Zingiber gulinense]]'' Y.M.Xia, 1996
* ''[[Zingiber hainanense]]'' Y.S.Ye, L.Bai & N.H.Xia, 2015
* ''[[Zingiber idae]]'' Triboun & K.Larsen, 2002
* ''[[Zingiber incomptum]]'' B.L.Burtt & R.M.Sm., 1969
* ''[[Zingiber inflexum]]'' Blume, 1827
* ''[[Zingiber integrilabrum]]'' Hance, 1882
* ''[[Zingiber integrum]]'' S.Q.Tong, 1987
* ''[[Zingiber intermedium]]'' Baker, 1892
* ''[[Zingiber isanense]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber jiewhoei]]'' Škorničk., 2014
* ''[[Zingiber junceum]]'' Gagnep., 1906
* ''[[Zingiber kangleipakense]]'' Kishor & Škorničk., 2013
* ''[[Zingiber kawagoii]]'' Hayata, 1921
* ''[[Zingiber kelabitianum]]'' Theilade & H. Christensen, 1998
* ''[[Zingiber kerrii]]'' Craib, 1912
* ''[[Zingiber kunstleri]]'' King ex Ridl., 1899
* ''[[Zingiber lambii]]'' Mood & Theilade, 1997
* ''[[Zingiber laoticum]]'' Gagnep., 1907 - Gừng Lào.
* ''[[Zingiber larsenii]]'' Theilade, 1999
* ''[[Zingiber latifolium]]'' Theilade & Mood, 1997
* ''[[Zingiber lecongkietii]]'' Škorničk. & H.Ð.Trần, 2015 - Gừng Lê Công Kiệt
* ''[[Zingiber leptorrhizum]]'' D.Fang, 1982
* ''[[Zingiber leptostachyum]]'' Valeton, 1908
* ''[[Zingiber leucochilum]]'' L.Bai, Škorničk. & N.H.Xia, 2018
* ''[[Zingiber ligulatum]]'' Roxb., 1810
* ''[[Zingiber limianum]]'' Meekiong, 2014
* ''[[Zingiber lingyunense]]'' D.Fang, 1980
* ''[[Zingiber loerzingii]]'' Valeton, 1918
* ''[[Zingiber longibracteatum]]'' Theilade, 1999
* ''[[Zingiber longiglande]]'' D.Fang & D.H.Qin, 1996
* ''[[Zingiber longiligulatum]]'' S.Q.Tong, 1987
* ''[[Zingiber longipedunculatum]]'' Ridl., 1908
* ''[[Zingiber longyanjiang]]'' Z.Y.Zhu, 1992
* ''[[Zingiber macradenium]]'' K.Schum., 1899
* ''[[Zingiber macrocephalum]]'' (Zoll.) K.Schum., 1899
* ''[[Zingiber macroglossum]]'' Valeton, 1918
* ''[[Zingiber macrorrhynchus]]'' K.Schum., 1904
* ''[[Zingiber magang]]'' N.S.Lý & Škorničk., 2021<ref name=Ly21>Lý Ngọc Sâm, Đỗ Đăng Giáp, Cao Ngọc Giang, Trương Bá Vương, Nguyễn Văn Thành & Jana Leong-Škorničková, 2021. [https://taiwania.ntu.edu.tw/pdf/tai.2021.66.232.pdf ''Zingiber magang'' and ''Z. tamii'' (Zingiberaceae), two new species from central Vietnam]. ''Taiwania'' 66(2): 232‒240, {{doi|10.6165/tai.2021.66.232}}.</ref>
* ''[[Zingiber malaysianum]]'' C.K.Lim, 2002
* ''[[Zingiber marginatum]]'' Roxb., 1810
* ''[[Zingiber martinii]]'' R.M.Sm., 1989
* ''[[Zingiber matangense]]'' Noor Ain, Tawan & Meekiong, 2015
* ''[[Zingiber matupiense]]'' M.M.Aung & Nob.Tanaka, 2017
* ''[[Zingiber matutumense]]'' Mood & Theilade, 2001
* ''[[Zingiber mawangense]]'' Noor Ain & Meekiong, 2015
* ''[[Zingiber meghalayense]]'' Sushil K.Singh, Ram.Kumar & Mood, 2013
* ''[[Zingiber mekongense]]'' Gagnep., 1907
* ''[[Zingiber mellis]]'' Škorničk., H.Ð.Trần & Sída f., 2015
* ''[[Zingiber microcheilum]]'' Škorničk., H.Ð.Trần & Sída f., 2015
* ''[[Zingiber mioga]]'' (Thunb.) Roscoe, 1807
* ''[[Zingiber mizoramense]]'' Ram.Kumar, Sushil K.Singh & S.Sharma, 2015
* ''[[Zingiber molle]]'' Ridl., 1909
* ''[[Zingiber monglaense]]'' S.J.Chen & Z.Y.Chen, 1988
* ''[[Zingiber monophyllum]]'' Gagnep., 1903 - Gừng một lá.
* ''[[Zingiber montanum]]'' (J.Koenig) Link ex A.Dietr., 1831
* ''[[Zingiber multibracteatum]]'' Holttum, 1950
* ''[[Zingiber murlenica]]'' Ram.Kumar, Sushil K.Singh & S.Sharma, 2015
* ''[[Zingiber nanlingense]]'' Lin Chen, A.Q.Dong & F.W.Xing, 2011
* ''[[Zingiber natmataungense]]'' S.S.Zhou & Ren Li, 2020<ref name=Ren20>Ren Li, Law Shine, Wu Li & Shi-Shun Zhou, 2020. [https://phytokeys.pensoft.net/article/46719/ A new species of ''Zingiber'' (Zingiberaceae) from Natma Taung National Park, Chin State, Myanmar]. ''PhytoKeys'' 138: 131-137, {{doi|10.3897/phytokeys.138.46719}}.</ref>
* ''[[Zingiber nazrinii]]'' C.K.Lim & Meekiong, 2014
* ''[[Zingiber neesanum]]'' (J.Graham) Ramamoorthy, 1976
* ''[[Zingiber neglectum]]'' Valeton, 1904
* ''[[Zingiber negrosense]]'' Elmer, 1915
* ''[[Zingiber neotruncatum]]'' T.L.Wu, K.Larsen & Turland, 2000
* ''[[Zingiber nigrimaculatum]]'' S.Q.Tong, 1989
* ''[[Zingiber nimmonii]]'' (J.Graham) Dalzell, 1852
* ''[[Zingiber nitens]]'' M.F.Newman, 2015
* ''[[Zingiber niveum]]'' Mood & Theilade, 2002
* ''[[Zingiber odoriferum]]'' Blume, 1827
* ''[[Zingiber officinale]]'' Roscoe, 1807 – loài điển hình. Gừng, gừng thuốc, sinh khương.
* ''[[Zingiber oligophyllum]]'' K.Schum., 1904
* ''[[Zingiber olivaceum]]'' Mood & Theilade, 2002
* ''[[Zingiber orbiculatum]]'' S.Q.Tong, 1987
* ''[[Zingiber ottensii]]'' Valeton, 1918
* ''[[Zingiber pachysiphon]]'' B.L.Burtt & R.M.Sm., 1969
* ''[[Zingiber panduratum]]'' Roxb., 1820
* ''[[Zingiber papuanum]]'' Valeton, 1918
* ''[[Zingiber pardocheilum]]'' Wall. ex Baker, 1892
* ''[[Zingiber parishii]]'' Hook.f., 1873
* ''[[Zingiber pauciflorum]]'' L.Bai, Škorničk., D.Z.Li & N.H.Xia, 2017
* ''[[Zingiber pellitum]]'' Gagnep., 1906 - Gừng bọc da.
* ''[[Zingiber pendulum]]'' Mood & Theilade, 1997
* ''[[Zingiber perenense]]'' N. Odyuo, D.K. Roy, C. Lyngwa & A.A. Mao, 2019<ref name=Odyuo19b>Nripemo Odyuo, Dilip Kr. Roy, Chalbasson Lyngwa & Ashiho A. Mao, 2019. [http://www.thnhmjournal.com/attachments/view/?attach_id=219011 ''Zingiber perenense'', a new species in ''Zingiber'' section ''Cryptanthium'' (Zingiberaceae) from Nagaland, India]{{Liên kết hỏng|date=2026-03-29 |bot=InternetArchiveBot }}. ''The Thailand Natural History Museum Journal'' 13(1): 1-10.</ref>
* ''[[Zingiber petiolatum]]'' (Holttum) Theilade, 1998
* ''[[Zingiber pherimaense]]'' Biseshwori & Bipin, 2014
* ''[[Zingiber phillippsiae]]'' Mood & Theilade, 1999 (công bố là ''Z. phillippsii'')
* ''[[Zingiber phumiangense]]'' Chaveer. & Mokkamul, 2007
* ''[[Zingiber pleiostachyum]]'' K.Schum., 1904
* ''[[Zingiber plicatum]]'' Škorničk. & Q.B.Nguyen, 2015
* ''[[Zingiber popaense]]'' Nob.Tanaka, 2012
* ''[[Zingiber porphyrochilum]]'' Y.H.Tan & H.B.Ding, 2020<ref>{{Chú thích tạp chí | last1=Ding | first1=Hong-Bo | last2=Yang | first2=Bin | last3=Lu | first3=Xiao-Qiang | last4=Tan | first4=Yun-Hong | date=2020 | title=''Zingiber porphyrochilum'' (Zingiberaceae), a New Species from Yunnan, China | url=https://bioone.org/journals/annales-botanici-fennici/volume-57/issue-4-6/085.057.0401/Zingiber-porphyrochilum-Zingiberaceae-a-New-Species-from-Yunnan-China/10.5735/085.057.0401.full | journal=Annales Botanici Fennici | volume=57 | issue=4–6 | pages=197–201 | doi=10.5735/085.057.0401 | s2cid=225966485 | issn=0003-3847}}</ref>
* ''[[Zingiber porphyrosphaerum]]'' K.Schum., 1904 (công bố như là ''Z. porphyrosphaera'')
* ''[[Zingiber pseudopungens]]'' R.M.Sm., 1989
* ''[[Zingiber pseudosquarrosum]]'' L.J.Singh & P.Singh, 2016
* ''[[Zingiber puberulum]]'' Ridl., 1899
* ''[[Zingiber purpureoalbum]]'' Nob.Tanaka & M.M.Aung, 2020<ref name=Tanaka20>Nobuyuki Tanaka & Mu Mu Aung, 2020. [https://www.kahaku.go.jp/research/publication/botany/download/46_1/L_BNMNS_B46-1_39.pdf Taxonomic studies on Myanmar Zingiberaceae III: Two new species of ''Zingiber'' (sect. ''Cryptanthium'') from Kayah State]. ''Bull. Natl. Mus. Nat. Sci., Ser. B'' 46(1): 39–46.</ref>
* ''[[Zingiber purpureum]]'' Roscoe, 1807 - Gừng tía, gừng đỏ, gừng dại.
* ''[[Zingiber pyroglossum]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber raja]]'' C.K.Lim & Kharuk., 2003
* ''[[Zingiber recurvatum]]'' S.Q.Tong & Y.M.Xia, 1987
* ''[[Zingiber reflexum]]'' Nob.Tanaka & M.M.Aung, 2020<ref name=Tanaka20/>
* ''[[Zingiber roseum]]'' (Roxb.) Roscoe, 1800
* ''[[Zingiber rubens]]'' Roxb., 1810 - Gừng đỏ.
* ''[[Zingiber rufopilosum]]'' Gagnep., 1903 - Gừng lông hung.
* ''[[Zingiber sabuanum]]'' K.M.P.Kumar & A.Joe, 2016
* ''[[Zingiber sabun]]'' C.K.Lim, 2014
* ''[[Zingiber sadakornii]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber salarkhanii]]'' M.A.Rahman & Yusuf, 2013
* ''[[Zingiber shuanglongense]]'' C.L.Yeh & S.W.Chung, 2012
* ''[[Zingiber simaoense]]'' Y.Y.Qian, 1998
* ''[[Zingiber singapurense]]'' Škorničk., 2014
* ''[[Zingiber skornickovae]]'' N.S.Lý, 2016
* ''[[Zingiber smilesianum]]'' Craib, 1912
* ''[[Zingiber spectabile]]'' Griff., 1851
* ''[[Zingiber squarrosum]]'' Roxb., 1810
* ''[[Zingiber stenostachys]]'' K.Schum., 1904
* ''[[Zingiber striolatum]]'' Diels, 1900
* ''[[Zingiber sulphureum]]'' Burkill ex Theilade, 1995
* ''[[Zingiber tamii]]'' N.S.Lý & Škorničk., 2021<ref name=Ly21/>
* ''[[Zingiber tenuifolium]]'' L.Bai, Škorničk. & N.H.Xia, 2015
* ''[[Zingiber tenuiscapus]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber thorelii]]'' Gagnep., 1907
* ''[[Zingiber tuanjuum]]'' Z.Y.Zhu, 1984
* ''[[Zingiber ultralimitale]]'' Ardiyani & A.D.Poulsen, 2017
* ''[[Zingiber vanlithianum]]'' Koord., 1919
* ''[[Zingiber velutinum]]'' Mood & Theilade, 1999
* ''[[Zingiber ventricosum]]'' L.Bai, Škorničk., N.H.Xia & Y.S.Ye, 2016
* ''[[Zingiber vinosum]]'' Mood & Theilade, 1997
* ''[[Zingiber viridiflavum]]'' Mood & Theilade, 1999
* ''[[Zingiber vittacheilum]]'' Triboun & K.Larsen, 2014
* ''[[Zingiber vuquangense]]'' N.S.Lý, T.H.Lê, T.H.Trinh, V.H.Nguyen & N.D.Do, 2019
* ''[[Zingiber wandingense]]'' S.Q.Tong, 1987
* ''[[Zingiber wightianum]]'' Thwaites, 1861
* ''[[Zingiber wrayi]]'' Prain ex Ridl., 1904
* ''[[Zingiber yersinii]]'' Škorničk., H.Ð.Trần & Rybková, 2015 - Gừng déch-xanh, gừng Yersin.
* ''[[Zingiber yingjiangense]]'' S.Q.Tong, 1987
* ''[[Zingiber yunnanense]]'' S.Q.Tong & X.Z.Liu, 1991
* ''[[Zingiber zerumbet]]'' (L.) Roscoe ex Sm., 1806 - Gừng gió, gừng dại, ngải xanh, ngải mặt trời.
* ''[[Zingiber zhuxiense]]'' G.X.Hu & S.Huang, 2015

==Chú thích==
*{{wikispecies-inline|Zingiber}}
*{{Commonscat-inline|Zingiber}}
* [http://botanyvn.com/cnt.asp?param=edir&v=Zingiber&list=genus Chi Gừng trên trang botanyvn.com]
{{tham khảo|30em}}
{{taxonbar|from=Q163563}}

[[Thể loại:Chi Gừng| ]]
[[Thể loại:Zingiberoideae]]
[[Thể loại:Thực vật ăn được]]
[[Thể loại:Cây thuốc]]
[[Thể loại:Gia vị]]

Chi Gừng - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 0 nguồn và đánh dấu 1 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5