imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-07-04T18:55:44Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Bảng phân loại
|image = Caesalpinia pulcherrima 01.JPG
|image_caption = [[Kim phượng]] (''Caesalpinia pulcherrima'')
|regnum = [[Thực vật|Plantae]]
|unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
|unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
|ordo = [[Bộ Đậu|Fabales]]
|familia = [[Họ Đậu|Fabaceae]]
|subfamilia = [[Phân họ Vang|Caesalpinioideae]]
|tribus = [[Caesalpinieae]]
|genus = '''''Caesalpinia'''''
|genus_authority = [[Carl von Linné|L.]],<ref name="GRIN">{{chú thích web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1849 |title=Genus: ''Caesalpinia'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=ngày 3 tháng 4 năm 2007 |access-date =ngày 3 tháng 12 năm 2010 |archive-date = ngày 6 tháng 5 năm 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506224826/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1849 |url-status=dead }}</ref> 1753
|type_species = ''[[Caesalpinia brasiliensis]]''
|type_species_authority = L.<ref>{{chú thích web |url=http://tropicos.org/Name/40036406 |title=''Caesalpinia'' L. |work=TROPICOS |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date = ngày 19 tháng 10 năm 2009}}</ref>, 1753
|subdivision_ranks = Các loài
|subdivision = Xem văn bản
|synonyms =
*''Biancaea'' Tod.
*''Brasilettia'' (DC.) Kuntze
*''Coulteria'' Kunth
*''Denisophytum'' R. Vig.
*''Erythrostemon'' Klotzsch
*''Guilandina'' L.
*''Libidibia'' (DC.) Schltdl.
*''Mezoneuron'' Desf.
*''Mezoneurum'' DC., orth. var.
*''Mezonevron'' Desf., orth. var.
*''Poinciana'' L.
*''Poincianella'' Britton & Rose
*''Tara'' Molina
*''Ticanto'' Adans.<ref>USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Base de Datos en Línea]. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. URL: http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1849 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506224826/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1849 |date = ngày 6 tháng 5 năm 2009}} (ngày 4 tháng 8 năm 2014)</ref>
|}}
[[Tập tin:Caesalpinia sappan (Sappan wood) W IMG 3339.jpg|240px|nhỏ|''[[Tô mộc|Caesalpinia sappan]]'']]
'''Vang''' ([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: '''''Caesalpinia''''') là tên của một [[Chi (sinh học)|chi]] [[thực vật có hoa]] thuộc [[họ Đậu]] (Fabaceae). Nhiều loài trong chi này hiện đang còn gây tranh cãi khiến số loài trong chi dao động từ 70 đến 165, phụ thuộc vào việc các loài được có được nhập vào những chi như ''[[Hoffmannseggia]]'' hay không. Chi Vang gồm các loài [[cây thân gỗ]] [[nhiệt đới]] và [[cận nhiệt đới]]. Tên của chi được đặt theo tên [[nhà thực vật học]], [[thầy thuốc]], [[triết gia]] [[Andrea Cesalpino]] (1519-1603).<ref>{{chú thích sách |url=http://books.google.com/books?id=NJ6PyhVuecwC |title=The Names of Plants |first=David |last=Gledhill |edition=4 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-86645-3 |year=2008 |page=83}}</ref>

Tên của [[Phân họ Vang|họ Vang]] (Caesalpinaceae) ở cấp độ [[Họ (sinh học)|họ]], hay [[phân họ Vang]] (Caesalpinioideae) ở cấp độ phân họ được dựa theo tên của chi này.

== Các loài ==
*''[[Caesalpinia bonduc]]'' (L.) [[William Roxburgh|Roxb.]]: [[Điệp mắt mèo]]
*''[[Caesalpinia brachycarpa]]'' (Gray) Fisher
*''[[Caesalpinia calycina]]'' [[George Bentham|Benth.]]
*''[[Caesalpinia cassioides]]'' [[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]]
*''[[Caesalpinia caudata]]'' (Gray) Fisher
*''[[Caesalpinia ciliata]]'' Bergius ex. Wikstr.
*''[[Caesalpinia conzattii]]'' (Rose) Standl.
*''[[Caesalpinia coriaria]]'' ([[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]]) [[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]]
*''[[Caesalpinia crista]]'' (L.) 
*''[[Caesalpinia culebrae]]'' (Britt & Wilson) 
*''[[Caesalpinia decapetala]]'' (Roth) Alston
*''[[Caesalpinia drepanocarpa]]'' (Gray) 
*''[[Caesalpinia drummondii]]'' (Torr & Gray) 
*''[[Caesalpinia echinata]]'' [[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]
*''[[Caesalpinia ferrea]]'' [[Carl Friedrich Philipp von Martius|Mart.]] ex [[Louis René Tulasne|Tul.]]
*''[[Caesalpinia gilliesii]]'' (Wallich ex [[William Jackson Hooker|Hook.]]) D.Dietr.
*''[[Caesalpinia hildebrandtii]]'' (Vatke) [[Henri Ernest Baillon|Baill.]]
*''[[Caesalpinia jamesii]]'' (Torr & Gray) 
*''[[Caesalpinia kavaiensis]]'' [[Horace Mann Jr.|H.Mann]]
*''[[Caesalpinia lutea]]''
*''[[Caesalpinia major]]'' ([[Friedrich Kasimir Medikus|Medik.]]) Dandy & Exell
*''[[Caesalpinia mexicana]]'' [[Asa Gray|A.Gray]]
*''[[Caesalpinia merxmeullerana]]'' A.Schreib.
*''[[Caesalpinia monensis]]'' (Britt) 
*''[[Caesalpinia nhatrangense]]'' J.E.Vidal [[Dây móc mèo]]
*''[[Caesalpinia pannosa]]'' Brandegee
*''[[Caesalpinia paraguariensis]]'' (D.Parodi) Burkart
*''[[Caesalpinia parryi]]'' (Fisher) 
*''[[Caesalpinia pauciflora]]'' (Griseb.) 
*''[[Caesalpinia peninsularis]]'' (Britt) 
*''[[Caesalpinia phyllanthoides]]'' (Standl.) 
*''[[Caesalpinia platyloba]]'' [[Sereno Watson|S.Watson]]
*''[[Caesalpinia pluviosa]]'' [[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]]
**''Caesalpinia pluviosa'' var. ''cabraliana'' G.P.Lewis
**''Caesalpinia pluviosa'' var. ''intermedia'' G.P.Lewis
**''Caesalpinia pluviosa'' var. ''paraensis'' ([[Adolpho Ducke|Ducke]]) G.P.Lewis
**''Caesalpinia pluviosa'' var. ''peltophoroides'' ([[George Bentham|Benth.]]) G.P.Lewis
**''Caesalpinia pluviosa'' var. ''pluviosa''
**''Caesalpinia pluviosa'' var. ''sanfranciscana'' G.P.Lewis
*''[[Caesalpinia portoricensis]]'' (Britt & Wilson) 
*''[[Caesalpinia pulcherrima]]'' ([[Carl von Linné|L.]]) [[Olof Swartz|Sw.]] [[Kim phượng]]
*''[[Caesalpinia punctata]]'' Willd.
*''[[Caesalpinia repens]]'' (Eastw.) 
*''[[Caesalpinia reticulata]]''
*''[[Caesalpinia sappan]]'' L. [[Tô mộc]]
*''[[Caesalpinia spinosa]]'' ([[Juan Ignacio Molina|Molina]]) [[Otto Kuntze|Kuntze]]
*''[[Caesalpinia sumatrana]]'' Roxb.
*''[[Caesalpinia vesicaria]]'' L.
*''[[Caesalpinia violacea]]'' (Mill.) Standl.
*''[[Caesalpinia virgata]]'' (Fisher)
*''[[Caesalpinia wootonii]]'' (Britt.)<ref name="GRINSpecies">{{chú thích web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?1849 |title=GRIN Species Records of ''Caesalpinia'' |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date =ngày 19 tháng 4 năm 2011 |archive-date = ngày 20 tháng 1 năm 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120190217/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?1849 |url-status=dead }}</ref><ref>{{chú thích web |url=http://tropicos.org/NameSubordinateTaxa.aspx?nameid=40036406 |title=Subordinate Taxa of ''Caesalpinia'' L. |work=TROPICOS |publisher=Missouri Botanical Garden |access-date = ngày 19 tháng 10 năm 2009}}</ref><ref name="ITIS">{{ITIS |id=26499 |taxon=''Caesalpinia'' |access-date = ngày 19 tháng 4 năm 2011}}</ref>

=== Các loài trước đây ===
{|
|- valign=top
|
*''[[Balsamocarpon brevifolium]]'' Clos (''C. brevifolia'' (Clos) Benth.)
*''[[Conzattia multiflora]]'' (B.L.Rob.) Standl. (''C. multiflora'' B.L.Rob.)
*''[[Haematoxylum dinteri]]'' (Harms) Harms (''C. dinteri'' Harms)
*''[[Hoffmannseggia drummondii]]'' Torr. & A.Gray (''C. drummondii'' (Torr. & A.Gray) Fisher)
*''[[Hoffmannseggia microphylla]]'' Torr. (''C. virgata'' Fisher)
*''[[Hoffmannseggia repens]]'' (Eastw.) Cockerell (''C. repens'' Eastw.)
*''[[Hoffmannseggia viscosa]]'' (Ruiz & Pav.) Hook. & Arn. (''C. viscosa'' (Ruiz & Pav.) Fisher)
*''[[Moullava spicata]]'' (Dalzell) Nicolson (''C. spicata'' Dalzell)
|
*[[Parkinsonia praecox|''Parkinsonia praecox'' subsp. ''praecox'']] (''C. praecox'' Ruiz & Pav.)
*''[[Peltophorum acutifolium]]'' (J.R.Johnst.) J. R. Johnst. (''C. acutifolia'' J.R.Johnst.)
*''[[Peltophorum dasyrhachis]]'' (Miq.) Kurz (''C. dasyrhachis'' Miq.): [[Lim vàng]]
*''[[Peltophorum dubium]]'' (Spreng.) Taub. (''C. dubia'' Spreng.)
*''[[Peltophorum pterocarpum]]'' (DC.) Backer ex K. Heyne (''C. ferruginea'' Decne. hay ''C. inermis'' Roxb.): [[Lim xẹt]]
*''[[Pomaria rubicunda]]'' (Vogel) B.B.Simpson & G.P.Lewis (''C. rubicunda'' (Vogel) Benth.)
*''[[Stahlia monosperma]]'' (Tul.) Urb. (''C. monosperma'' Tul.)<ref name="GRINSpecies"/>
|}

== Công dụng ==
Một số loài được trồng để [[Cây cảnh|làm cảnh]] vì cho [[hoa]] đẹp. ''C. echinata'' cung cấp nguyên liệu để tạo ra một loại [[thuốc nhuộm]] quan trọng tên là [[brazilin]] và cho gỗ để chế tạo vĩ dành cho [[vĩ cầm]]. ''C. paraguariensis'' là loài cây lấy gỗ ở nhiều nước Mỹ Latinh, đặc biệt là [[Argentina]] và [[Paraguay]].

''Caesalpinia pluviosa'' đang được nghiên cứu về khả năng chống bệnh [[sốt rét]].<ref>Kayano AC, Lopes SC, Bueno FG, Cabral EC, Souza-NeirWC, Yamauchi LM, Foglio MA, Eberlin MN, Mello JC, Costa FT.,"In vitro and in vivo assessment of the [[anti-malarial]] activity of Caesalpinia pluviosa." Malar J. 2011;10:112 PMID 21535894</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
{{wikispecies|Caesalpinia}}
{{Commons|Caesalpinia}}
* Forzza, R. C. & et al. 2010. 2010 Lista de espécies Flora do Brasil. http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526002559/http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/ |date = ngày 26 tháng 5 năm 2010}}.
* Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9–939. Universidad de Antioquia, Medellín.
* Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
* Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
* Schatz, G. E., S. Andriambololonera, Andrianarivelo, M. W. Callmander, Faranirina, P. P. Lowry, P. B. Phillipson, Rabarimanarivo, J. I. Raharilala, Rajaonary, Rakotonirina, R. H. Ramananjanahary, B. Ramandimbisoa, A. Randrianasolo, N Ravololomanana, Z. S. Rogers, C. M. Taylor & G. A. Wahlert. 2011. Catalogue of the Vascular Plants of Madagascar. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 0(0): 0–0.
* Stevens, W. D., C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O. M. Montiel Jarquin. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii,.
* Zamora Villalobos, N. 2010. Fabaceae. En: Manual de Plantas de Costa Rica. Vol. 5. B.E. Hammel, M.H. Grayum, C. Herrera & N. Zamora (eds.). Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 119: 395–775.
* Flora of China Editorial Committee. 2010. Fl. China 10: 1–642. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CAESA USDA PLANTS Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602101006/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CAESA |date=2013-06-02 }}

[[Thể loại:Chi Vang| ]]
[[Thể loại:Caesalpinieae|C]]
[[Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên]]

Chi Vang - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5