imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2026-07-24T11:50:59Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Ctenochaetus striatus''
| image = Striated Surgeonfish (Ctenochaetus striatus).jpg
| image_caption = Cá trưởng thành
| image_size = 250px
| image2 = SazanamiHAG.jpg
| image2_caption = Cá con
| image2_width = 250px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Acanthuriformes]]
| familia = [[Acanthuridae]]
| genus = ''[[Ctenochaetus]]''
| species = '''''C. striatus'''''
| binomial = ''Ctenochaetus striatus''
| binomial_authority = ([[Jean René Constant Quoy|Quoy]] & [[Joseph Paul Gaimard|Gaimard]], 1825)
| synonyms =
* ''Acanthurus argenteus'' {{small|[[Jean René Constant Quoy|Quoy]] & [[Joseph Paul Gaimard|Gaimard]], 1825}}
* ''Acanthurus striatus'' {{small|Quoy & Gaimard, 1825}}
* ''Acanthurus flavoguttatus'' {{small|Kittlitz, 1834}}
* ''Acanthurus ctenodon'' {{small|[[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1835}}
* ''Acanthurus ketlitzii'' {{small|Valenciennes, 1835}}
* ''Ctenodon cuvierii'' {{small|Swainson, 1839}}
}}
'''''Ctenochaetus striatus''''' là một loài [[cá biển]] thuộc chi ''[[Ctenochaetus]]'' trong [[họ Cá đuôi gai]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1825]].

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh của loài cá này, ''striatus'', trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "có đường vân, sọc", ám chỉ những đường sọc trên cơ thể, cũng như trên vây lưng và vây hậu môn.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes2|tựa đề=Order ACANTHURIFORMES (part 2)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2020-12-07}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''C. striatus'' có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển [[Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương]]. Loài cá này được tìm thấy từ [[Biển Đỏ]] và vùng biển phía nam [[bán đảo Ả Rập]], dọc theo vùng bờ biển [[Đông Phi]], bao gồm [[Madagascar]] và những [[quốc đảo]], [[bãi ngầm]] lân cận, cũng gồm cả [[Sri Lanka]], [[Maldives]], [[Chagos]], [[quần đảo Cocos (Keeling)]], [[đảo Giáng Sinh]] và vùng biển ngoài khơi [[Tây Úc]]; ở Tây [[Thái Bình Dương]], từ [[biển Andaman]], ''C. striatus'' có mặt ở khắp vùng biển các nước [[Đông Nam Á]] và [[Papua New Guinea]], và trải dài trên khắp vùng biển của nhiều [[đảo quốc]], [[quần đảo]] thuộc [[châu Đại Dương]] (ngoại trừ [[quần đảo Hawaii]], [[Quần đảo Marquises|quần đảo Marquesas]] và [[đảo Phục Sinh]]), giới hạn đến [[quần đảo Pitcairn]] và [[Polynesia thuộc Pháp]]; phía bắc giới hạn đến [[quần đảo Ryukyu]] và [[quần đảo Ogasawara]] ([[Nhật Bản]]); phía nam đến [[rạn san hô Elizabeth]], [[rạn san hô Middleton]] và đảo [[Rapa Iti]].<ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Choat, J.H. |author2=Clements, K.D. |author3=McIlwain, J. |author4=Abesamis, R. |author5=Myers, R. |author6=Nanola, C. |author7=Rocha, L.A. |author8=Russell, B. |author9=Stockwell, B. |date=2012 |title=''Ctenochaetus striatus'' |volume=2012 |page=e.T178012A1520757 |doi=10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T178012A1520757.en |access-date=21 December 2021}}</ref>

''C. striatus'' sống gần các [[rạn san hô]] và [[bãi ngầm]] trong các [[đầm phá]] và vùng biển ngoài khơi ở độ sâu đến ít nhất là 30 m,<ref name="IUCN" /> nhưng thường được quan sát ở độ sâu hơn 6 m.<ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Ctenochaetus|species=striatus|year=2020}}</ref>

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''C. striatus'' là 26 cm.<ref name="FishBase" /> Có một mảnh xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu nâu lục pha xám đến màu vàng nâu với những đường sọc ngang màu [[xanh lam]].<ref name="FishBase" /> Đầu, ngực và thân trước chi chít những chấm tròn [[màu cam]].<ref name="FishBase" /> Vây ngực có các tia vây màu vàng nâu. Đuôi lõm sâu, hình cánh [[nhạn]], màu nâu đỏ sẫm.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.reeflifesurvey.com/species/ctenochaetus-striatus|tiêu đề=''Ctenochaetus striatus'' Acanthuridae|website=Reef Life Survey|access-date = ngày 7 tháng 12 năm 2020}}</ref> Vây lưng và vây hậu môn có viền màu [[xanh lam]] ánh kim, sẫm màu hơn thân với các dải sọc màu xanh lam đậm dọc theo chiều dài của vây.<ref name="FishBase" />

''C. striatus'' có thể thay đổi màu sắc của cơ thể khi đối mặt với những kẻ xâm phạm [[Lãnh thổ động vật|lãnh thổ]] hay khi bước vào mùa sinh sản (đối với cá đực). Khi một cá thể tiến vào lãnh thổ, nếu chúng không kháng cự, ''C. striatus'' sẽ chuyển màu nâu ở vây lưng và vây hậu môn, cũng như khắp thân (trừ đầu và đuôi) thành [[màu caramel]] nhạt, ngược lại, nếu kẻ thù tỏ ra kháng cự, ''C. striatus'' sẽ chuyển màu nhạt hơn ở đầu và vây lưng trước.<ref name=":1">Robertson, sđd, tr.207</ref>

''C. striatus'' đực mùa sinh sản chuyển sang màu trắng ở môi và vùng họng của chúng, và xuất hiện them một đường sọc [[màu kem]] nhạt dọc theo rìa trên cuống đuôi, kéo dài đến chóp thùy đuôi trên.<ref name=":1" /> Ở một số địa điểm, ''C. striatus'' đực có thể chuyển sang tông màu nhạt hơn trên cơ thể, vây lưng và vây hậu môn, và sọc [[màu kem]] nhạt sẽ viền khắp vây đuôi.<ref name=":1" /> Cá cái mùa sinh sản thường sẽ sáng màu hơn bình thường.<ref>Robertson, sđd, tr.208</ref>

Số gai ở vây lưng: 8; Số tia vây ở vây lưng: 27 - 31; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 24 - 28.<ref name="FishBase" />

== Sinh thái ==
''C. striatus'' có thể sống đơn độc hoặc theo đàn, và cũng có khi lẫn vào đàn của những loài cá khác.<ref name="FishBase" /> Thức ăn của các loài ''[[Ctenochaetus]]'' chủ yếu là các loại [[tảo]] và [[Ăn mùn bã|vụn hữu cơ]]. Chúng dùng răng của mình để đẩy cát đá trên nền đáy và xúc những mảnh tảo vụn vào miệng.<ref name="clements">{{chú thích tạp chí|author1=J. E. Randall|author2=K. D. Clements|year=2001|title=Second revision of the surgeonfish genus ''Ctenochaetus'' (Perciformes: Acanthuridae), with descriptions of two new species|volume=32|journal=Indo-Pacific Fishes}}</ref> Các loài ''Ctenochaetus'' đều có chung một đặc điểm là [[dạ dày]] có thành dày.<ref name="clements" />

=== Ăn trầm tích ===
Người ta nhận thấy, ''C. striatus'' có ảnh hưởng tích cực đến quá trình [[bồi lắng]] trầm tích trên các [[rạn san hô]] ở [[Biển Đỏ]].<ref name="krone">{{chú thích tạp chí|author1=R. Krone|author2=M. Paster|author3=H. Schuhmacher|year=2011|title=Effect of the surgeonfish ''Ctenochaetus striatus'' (Acanthuridae) on the processes of sediment transport and deposition on a coral reef in the Red Sea|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10347-010-0239-8|journal=Facies|volume=57|issue=|pages=215–221|doi=10.1007/s10347-010-0239-8}}</ref> ''C. striatus'' "chuyển" các [[trầm tích]] mà chúng ăn phải ra khỏi [[rạn san hô]] bằng cách đào thải qua [[đường tiêu hóa]] theo [[phân]] ra ngoài. Các nhà nghiên cứu đã phân tích 150 mẫu phân lấy từ 6 cá thể ''C. striatus'' và so sánh hàm lượng trầm tích trong phân với lượng trầm tích vô cơ lắng đọng ở vùng biển mà 6 cá thể ''C. striatus'' này kiếm ăn.<ref name="krone" /> Kết quả cho thấy, cùng một khu vực [[rạn san hô]], ''C. striatus'' loại bỏ ít nhất 18% lượng trầm tích vô cơ chìm trên mào rạn.<ref name="krone" /> Phát hiện này cho thấy, ''C. striatus'' có vai trò như một "người dọn dẹp" các rạn san hô.

Ở ngoài khơi đảo [[Moorea]], [[Polynesia thuộc Pháp]], ''C. striatus'' được phát hiện là có thể làm giảm kích thước của các hạt [[cacbon]] mà nó ăn vào.<ref name="nelson">{{chú thích tạp chí|author1=S. G. Nelson|author2=S. DeC. Wilkins|year=1988|title=Sediment processing by the surgeonfish ''Ctenochaetus striatus'' at Moorea, French Polynesia|url=https://archive.org/details/journal-fish-biology_1988-06_32_6/page/817|journal=Journal of Fish Biology|volume=32|issue=6|pages=817–824|doi=10.1111/j.1095-8649.1988.tb05425.x}}</ref> Kích thước trung bình của các hạt cacbon trong [[dạ dày]] của ''C. striatus'' nhỏ hơn so với kích thước các hạt được lấy từ những khu vực mà chúng kiếm ăn.<ref name="nelson" /> Ngoài ra, người ta cũng nhận thấy, kích thước các hạt cacbon trong [[trực tràng]] của ''C. striatus'' lại nhỏ hơn so với các hạt trong dạ dày.<ref name="nelson" />

=== Tuổi đời ===
Trong một cuộc khảo sát, 1537 [[mẫu vật]] của ''C. striatus'' được thu thập tại 15 địa điểm trải dài khắp [[Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương]] (5 địa điểm tại [[Ấn Độ Dương]], 6 tại Tây [[Thái Bình Dương]] và 4 tại Trung [[Thái Bình Dương]]).<ref name="trip">{{chú thích tạp chí|author1=Elizabeth L. Trip|author2=J. Howard Choat|author3=David T. Wilson|author4=D. Ross Robertson|year=2008|title=Inter-oceanic analysis of demographic variation in a widely distributed Indo-Pacific coral reef fish|url=https://www.int-res.com/articles/meps2008/373/m373p097.pdf|journal=Marine Ecology Progress Series|volume=373|issue=|pages=97-109|doi=10.3354/meps07755}}</ref> Người ta nhận thấy, ở [[vĩ độ]] càng cao, ''C. striatus'' càng sống lâu hơn, và ngoài ra, những [[Quần thể (sinh học)|quần thể]] của loài cá này ở [[Ấn Độ Dương]] có xu hướng sống không thọ bằng những quần thể ở [[Thái Bình Dương]].<ref name="trip" /> Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của ''C. striatus'' không có sự khác biệt giữa hai [[đại dương]], và cũng không liên quan đến [[nhiệt độ]] nước biển.<ref name="trip" /> Ngoài ra, người ta không tìm thấy mối quan hệ nào giữa áp lực đánh bắt cá và tuổi thọ, tốc độ tăng trưởng hay kích thước trưởng thành của ''C. striatus'' trên toàn bộ các địa điểm lấy mẫu.<ref name="trip" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

=== Trích dẫn ===
* {{chú thích tạp chí|author=D. R. Robertson|year=1983|title=On the spawning behavior and spawning cycles of eight surgeonfishes (Acanthuridae) from the Indo-Pacific|url=https://www.researchgate.net/profile/D_R_Robertson/publication/226729073_On_the_spawning_behavior_and_spawning_cycles_of_eight_surgeonfishes_Acanthuridae_from_the_Indo-Pacific/links/55b77cbc08aed621de046368/On-the-spawning-behavior-and-spawning-cycles-of-eight-surgeonfishes-Acanthuridae-from-the-Indo-Pacific.pdf|journal=Environmental Biology of Fishes|volume=9|issue=3/4|pages=193–223}}

=== Xem thêm ===
* {{chú thích tạp chí|author1=Domingo Ochavillo và đồng nghiệp|year=2011|title=Population structure of ''Ctenochaetus striatus'' (Acanthuridae) in Tutuila, American Samoa: The use of size-at-age data in multi-scale population size surveys|url=http://www.academia.edu/download/53437564/FISH3036.pdf|journal=Fisheries Research|volume=107|issue=|pages=14–21|doi=10.1016/j.fishres.2010.10.001}}{{Liên kết hỏng|date=2022-02-10 |bot=InternetArchiveBot }}
* {{chú thích tạp chí|author1=A. Marshell|author2=P. J. Mumby|year=2012|title=Revisiting the functional roles of the surgeonfish ''Acanthurus nigrofuscus'' and ''Ctenochaetus striatus''|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00338-012-0931-y|journal=Coral Reefs|volume=31|issue=|pages=1093–1101|doi=10.1007/s00338-012-0931-y}}
* {{chú thích tạp chí|author1=Sterling B. Tebbett và đồng nghiệp|year=2018|title=A functional evaluation of feeding in the surgeonfish ''Ctenochaetus striatus'': the role of soft tissues|url=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsos.171111|journal=Royal Society Open Science|volume=5|issue=1|pages=97–109|doi=10.1098/rsos.171111}}

{{Taxonbar|from=Q248827}}

[[Thể loại:Ctenochaetus|S]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá biển Đỏ]]
[[Thể loại:Cá Somalia]]
[[Thể loại:Cá Kenya]]
[[Thể loại:Cá Tanzania]]
[[Thể loại:Cá Mozambique]]
[[Thể loại:Cá Nam Phi]]
[[Thể loại:Cá Madagascar]]
[[Thể loại:Cá Myanmar]]
[[Thể loại:Cá Thái Lan]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Campuchia]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Malaysia]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Đài Loan]]
[[Thể loại:Cá Trung Quốc]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Cá châu Đại Dương]]
[[Thể loại:Cá Palau]]
[[Thể loại:Cá Fiji]]
[[Thể loại:Cá Tonga]]
[[Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1825]]

Ctenochaetus striatus - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot