imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20220305)) #IABot (v2.0.8.6) (GreenC bot

2022-03-06T07:11:13Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20220305)) #IABot (v2.0.8.6) (GreenC bot

Trang mới

Niên đại và trình tự của các vị vua [[Hittites|Hittite]] được biên soạn từ những tư liệu rời rạc, bổ sung bằng việc tìm thấy những dữ liệu gần đây ở [[Hattusa]] của hơn 3.500 dấu ấn cung cấp tên gọi, tước vị và [[phả hệ]] của các đời vua Hittite.<ref>A revised kinglist is offered in Trvor Bryce, ''The Kingdom of the Hittites'', rev. ed. 2005:xv.</ref> Toàn bộ niên đại đưa ra ở đây chỉ mang tính tương đối, dựa vào sự đồng bộ từ [[biên niên đối với các nước láng giềng]] và [[Ai Cập]] được biết đến.

Có rất ít dữ kiện về các nhà lãnh đạo của thời kỳ Trung vương quốc. Trình tự ở đây vẫn chủ yếu dựa theo Bryce (1998),<ref>{{chú thích sách|title=The Kingdom of the Hittites|url=https://archive.org/details/kingdomofhittite0000bryc|first=Trevor|last=Bryce|authorlink=Trevor R. Bryce|isbn=978-0-19-924010-4|publisher=Oxford University Press|year=1998}}</ref> nhưng lại sử dụng [[Niên biểu sơ lược|bảng niên đại thời gian ngắn]] (hoặc thấp). McMahon (1989) liệt kê [[Hattusili II]] và [[Tudhaliya III]] theo thứ tự đảo ngược.Bryce, trong số những người khác, không phân biệt một Trung vương quốc. Thay vào đó ông kết thúc Cổ vương quốc với [[Muwatalli I]] và bắt đầu Tân vương quốc với [[Tudhaliya I]]. Mà cả Tudhaliya "Trẻ" thường bao gồm trong danh sách vua Hittite khi ông bị ám sát sau cái chết của tiên đế [[Tudhaliya II]].

==Hatti==
{{See|Người Hatti}}
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#F6E6AE"
! Tên !! Trị vì !! Dòng dõi và sự kiện quan trọng
|-
| [[Pamba (vua)|Pamba]] || khoảng đầu thế kỷ 22 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || King of Hatti
|-
| [[Pithana]] || khoảng thế kỷ 17 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Vua của [[Kussara]], dẫn binh chinh phục [[Neša]]
|-
| [[Piyusti]] || khoảng thế kỷ 17 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Vua của Hatti, bị Anitta đánh bại
|-
| [[Anitta]] || khoảng thế kỷ 17 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Vua của [[Kussara]], mang quân phá hủy [[Hattusa]]
|-
| ([[Tudhaliya]]) || ||Ông cố của [[Hattusili I]]

|-
| ([[PU-Sarruma]]) || ||Con trai của Tudhaliya
|}

==Cổ vương quốc==
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#F6E6AE"
! Tên !! Trị vì !! Dòng dõi và sự kiện quan trọng
|-
| [[Labarna I]] || khoảng 1600-1586 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Người sáng lập truyền thống
|-
| [[Hattusili I]] hay [[Labarna II]] || khoảng 1586–1556 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Cháu/cháu trai(?) của Labarna; có lẽ là người cai trị đầu tiên tái chiếm [[Hattusa]]
|-
| [[Mursili I]] || khoảng 1556–1526 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Cháu trai của Hattusili I; cướp phá [[Babylon]], khoảng năm 1531 TCN
|-
| [[Hantili I]] || khoảng 1526–1496 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Anh/em rể của Mursili I; đã ám sát Mursili I
|-
| [[Zidanta I]] || khoảng 1496–1486 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con rể của Hantili I; đã ám sát con trai/người thừa kế của Hantili I
|-
| [[Ammuna]] || khoảng 1486–1466 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Zidanta I; đã ám sát cha mình
|-
| [[Huzziya I]] || khoảng 1466–1461 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Ammuna?
|-
| [[Telipinu]] || khoảng 1460 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Anh/em rể của Huzziya I; chiếm đoạt ngôi vị từ Huzziya
|-
|}

==Trung vương quốc==
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#F6E6AE"
! Tên !! Trị vì !! Dòng dõi và sự kiện quan trọng
|-
| [[Alluwamna]] || khoảng giữa thế kỷ 15 TCN || Con rể của Telipinu
|-
| [[Hantili II]] || khoảng 1500-1450 TCN || Con trai của Alluwamna
|-
| [[Tahurwaili]] || || Kẻ cướp ngôi. Cai trị vào khoảng thời Telipinu và Zidanta II, mặt khác thời gian thì chưa chắc chắn.
|-
| [[Zidanta II]] || || Con trai? của Hantili II
|-
| [[Huzziya II]] || || Con trai? của Zidanta II
|-
| [[Muwatalli I]] || khoảng 1400 TCN || Kẻ cướp ngôi; đã ám sát Huzziya II
|}

==Tân vương quốc (Đế quốc)==
[[Hình:Yazilikaya.TudhaliyaIV.jpg|thumb|right|200px|[[Tudhaliya IV]]]]
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#F6E6AE"
! Tên !! Trị vì !! Dòng dõi và sự kiện quan trọng
|-
| [[Tudhaliya I]] || khoảng đầu thế kỷ 14 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Dòng dõi chưa chắc chắn; có lẽ là một người cháu của Zidanta II. Trở thành vua sau khi Muwatalli I bị giết chết.
|-
| [[Arnuwanda I]] || || Con rể của Tudhaliya I
|-
| [[Hattusili II]] (?) || || Sự tồn tại, dòng dõi và thời gian của triều đại này vẫn còn mang tính tranh cãi
|-
| [[Tudhaliya II]] ||style="white-space:nowrap;"| khoảng 1360? – 1344 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Arnuwanda (or Hattusili II?)
|-
| [[Tudhaliya III]] "Trẻ" || || Con trai của Tudhaliya II; bị ám sát sau cái chết của phụ hoàng; ông có thể chưa cai trị được ngày nào.
|-
| [[Suppiluliuma I]] || khoảng 1344–1322 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Tudhaliya II (hoặc Hattusili II?); mở rộng đế chế; được đề cập trong [[Bức thư Amarna]]
|-
| [[Arnuwanda II]] || khoảng 1322–1321 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) ||Con trai của Suppiluliuma
|-
| [[Mursili II]] || khoảng 1321–1295 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Suppiluliuma
|-
| [[Muwatalli II]] || khoảng 1295–1272 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Mursili II; [[Battle of Kadesh]], ca. 1274 TCN
|-
| [[Mursili III]] hay [[Urhi-Teshub]] || khoảng 1272–1267 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Muwatalli II
|-
| [[Hattusili III]] || khoảng 1267–1237 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Em trai của Muwatalli II; [[Hiệp ước hòa bình Ai Cập-Hittite|hiệp ước với Ai Cập]] khoảng năm 1258 TCN
|-
| [[Tudhaliya IV]] || khoảng 1237–1209 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Hattusili III; [[Trận Nihriya]]
|-
| [[Kurunta]] || khoảng 1228–1227 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Muwatalli II; triều đại của ông còn chưa rõ; có thể đã cai trị trong một thời gian rất ngắn ở giữa thời của Tudhaliya.
|-
| [[Arnuwanda III]] || khoảng 1209–1207 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Tudhaliya IV
|-
| [[Suppiluliuma II]] || khoảng 1207–1178 TCN ([[Niên biểu sơ lược|sơ lược]]) || Con trai của Tudhaliya IV; để mất [[Hattusa]], khoảng năm 1178 TCN
|-
|}

==Xem thêm==
{{Portal|Cận Đông cổ đại}}
*[[Lịch sử người Hittite]]
*[[Niên biểu sơ lược]]

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==
*McMahon, G., ''Hittite History'', Biblical Archaeologist 52 (1989), 62 - 77
*Robert S. Hardy, The Old Hittite Kingdom: A Political History, The American Journal of Semitic Languages and Literature, vol. 58, no. 2, pp. 177–216, 1941

==Liên kết ngoài==
*[http://www.hittites.info Hittites.info Thông tin và dữ liệu về người Hittite]

{{DEFAULTSORT:List Of Hittite Kings}}
[[Thể loại:Vua Hittite]]
[[Thể loại:Danh sách vua|Hittite]]

Danh sách vua Hittite - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20220305)) #IABot (v2.0.8.6) (GreenC bot