imported>NewUniverse vào lúc 01:09, ngày 19 tháng 7 năm 2026

2026-07-19T01:09:04Z

Trang mới

{{Automatic taxobox
| image = Davallia canariensis cult0.jpg
| image_caption = ''Davallia canariensis''
| parent_authority = [[Moritz Richard Schomburgk|M.R.Schomb.]]
| taxon = Davallia
| authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[James Edward Smith (nhà thực vật học)|Sm.]]
| type_species = ''[[Davallia canariensis]]''
| type_species_authority = (von Linné) Smith
| subdivision_ranks = [[Loài]]
| subdivision = [[#Phát sinh chủng loài|Xem văn bản]]
| synonyms =
{{Genus list
|Araiostegia|Copel.
|Araiostegiella|M.Kato & Tsutsumi
|Davallodes|(Copel.) Copel.
|Humata|Cav.
|Katoella|Fraser-Jenkins
|Pachypleuria|(Presl) Presl
|Paradavallodes|Ching
|Parasorus|van Alderwerelt van Rosenburgh
|Parestia|Presl
|Pteroneuron|Fée
|Scyphularia|Fée
|Stenolobus|Presl
|Trogostolon|Copeland
|Wibelia|Bernh.
}}
| synonyms_ref = <ref name=PPGI/>
}}
[[File:Hares foot on sandstone.jpg|thumb|right|245px|[[Davallia solida var. pyxidata|''Davallia solida'' var. ''pyxidata'']] mọc trên [[Sa thạch Sydney|sa thạch]], [[Vườn quốc gia Ku-ring-gai Chase]], [[Úc]]]]
[[File:Davallia canariensis cult1.jpg|thumb|245px|''Davallia canariensis'' với phần thân rễ lộ rõ]]

'''''Davallia''''' là một [[chi (sinh học)|chi]] gồm khoảng 40 [[loài]] [[Ngành Dương xỉ|dương xỉ]]. Trong hệ thống phân loại của [[Pteridophyte Phylogeny Group]] năm 2016 (PPG I), đây là chi duy nhất trong họ Davalliaceae, thuộc phân bộ [[Polypodiineae]], [[bộ Dương xỉ]].<ref name=PPGI/> Mặt khác, họ này cũng có thể được xếp vào [[họ Dương xỉ]] theo nghĩa rất rộng (''[[Sensu lato|sensu lato]]''), dưới dạng phân họ '''Davallioideae'''.<ref name=ChriChas14/>

Họ này là [[Phân loại nhóm chị em|nhóm chị em]] với họ dương xỉ lớn nhất là Polypodiaceae,<ref name=PPGI/> và có chung một số [[Hình thái học thực vật|đặc điểm hình thái học]] với họ này.<ref name="kramer1990">Karl U. Kramer. 1990. "Davalliaceae". pages 74-80. In: Klaus Kubitzki (general editor); Karl U. Kramer and Peter S. Green (volume editors) ''The Families and Genera of Vascular Plants'' volume I. Springer-Verlag: Berlin;Heidelberg, Germany. {{ISBN|978-0-387-51794-0}}</ref> Các loài trong chi này là dương xỉ [[Thực vật biểu sinh|biểu sinh]], với các [[Lá lược (dương xỉ)|lá lược]] mọc ra từ phần [[thân rễ]] khí sinh kéo dài. Chúng thường phát triển trên và bao phủ các lớp [[Vỏ cây|vỏ]] dày của [[cây thân gỗ|cây]] hoặc mọc trong các kẽ đá.

== Mô tả ==
{{Đoạn viết trống|date=tháng 07 năm 2026}}

== Phân loại học ==
''[[Gymnogrammitis]]'' và ''[[Leucostegia]]'' từng được xếp vào họ Davalliaceae, nhưng hiện nay đã được xác định là thuộc các nhóm khác. ''Gymnogrammitis'' nằm trong cùng một [[Nhánh (phân loại học)|nhánh]] với ''[[Selliguea]]'' và các chi khác thuộc họ Polypodiaceae.<ref name="schneider2002">Harald Schneider, Alan R. Smith, Raymond Cranfill, Christopher H. Haufler, Tom A. Ranker, and Terri J. Hildebrand. 2002. "''Gymnogrammitis dareiformis'' is a polygrammoid fern (Polypodiacee) - Resolving an apparent conflict between morphological and molecular data". ''Plant Systematics and Evolution'' '''234'''(1-4):121-136. {{doi|10.1007/s00606-002-0207-z}}</ref> ''Leucostegia'' thuộc họ [[Hypodematiaceae]],<ref name="kato2008"/> bao gồm ''[[Hypodematium]]'' và ''Leucostegia'',<ref name="liu2007">Hong-Mei Liu, Xian-Chun Zhang, Wei Wang, Yin-Long Qiu, and Zhi-Duan Chen. 2007. "Molecular Phylogeny of the Fern Family Dryopteridaceae inferred from Chloroplast rbcL and atpB Genes". ''International Journal of Plant Sciences'' '''168'''(9):1311-1323. {{doi|10.1086/521710}}</ref> và có thể cả ''[[Didymochlaena]]''.<ref name="schuettpelz2007"/>

Vào năm 2008, một [[nghiên cứu]] về [[phát sinh chủng loài phân tử]] của họ Davalliaceae cho thấy không có chi [[Đơn vị phân loại đơn hình|đa loài]] nào được công nhận vào thời điểm đó là [[đơn ngành]].<ref name="tsutsumi2008">Chie Tsutsumi, Xian-Chun Zhang, and Masahiro Kato. 2008. "Molecular Phylogeny of Davalliaceae and Implications for Generic Classification". ''Systematic Botany'' '''33'''(1):44-48.</ref> Cùng năm đó, một đợt sửa đổi phân loại của họ này đã chia nó thành năm chi.<ref name="kato2008"/> Một trong số đó là ''Araiostegiella'', một chi mới được mô tả. Chi ''Davallia'' được chia thành hai [[Đoạn (thực vật học)|đoạn]], có [[Danh pháp thực vật|tên gọi]] là ''Davallia'' và ''Trogostolon''. Dựa trên các nghiên cứu về [[Phát sinh chủng loài phân tử|phát sinh chủng loài phân tử]], hệ thống phân loại của [[Pteridophyte Phylogeny Group]] năm 2016 (PPG I) chỉ chấp nhận một chi duy nhất trong họ là ''Davallia'', đồng thời giáng các chi khác xuống thành danh pháp đồng nghĩa.<ref name=PPGI/> Nghiên cứu làm nền tảng cho [[Định nghĩa (phân loại học)|sự khoanh vùng phân loại]] của hệ thống PPG I đã chia chi này thành 7 đoạn.<ref name=TsutChenLarsHira16/>

=== Phát sinh chủng loài ===
Biểu đồ nhánh dưới đây của phân bộ [[Polypodiineae]] (eupolypods I), dựa trên biểu đồ nhánh đồng thuận trong hệ thống phân loại của [[Pteridophyte Phylogeny Group]] năm 2016 (PPG I),<ref name=PPGI/> cho thấy mối quan hệ [[Phát sinh chủng loài học|phát sinh chủng loài]] nhiều khả năng nhất giữa Davalliaceae và các họ khác trong nhánh.

{| class="wikitable"
|-
! colspan=1 | Phát sinh chủng loài nhóm ngoài<ref name=PPGI/>
! colspan=1 | Phát sinh chủng loài nhóm trong<ref>{{cite journal |last1=Nitta |first1=Joel H. |last2=Schuettpelz |first2=Eric |last3=Ramírez-Barahona |first3=Santiago |last4=Iwasaki |first4=Wataru |display-authors=et al. |year=2022 |title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life |journal=Frontiers in Plant Science |volume=13 |issue= |article-number= 909768| doi=10.3389/fpls.2022.909768 |pmid= 36092417|pmc= 9449725|bibcode= |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |display-authors=et al. |year=2024 |title=Tree viewer: interactive visualization of FTOL |url=https://fernphy.github.io/viewer.html |version=FTOL v1.7.0 ([[GenBank]] release 261) |access-date=1 May 2025}}</ref>
|-
| style="vertical-align:top|
{{Polypodiineae cladogram|family=Davalliaceae}}
|
{{Clade | style=font-size:90%;line-height:80%
|label1=''Davallia''
|1={{Clade
|1={{Clade
|label1=đoạn
|sublabel1=''Davallodes''
|1={{Clade
|1=''[[Davallia pubescens|D. pubescens]]'' Chen 2017
|2={{Clade
|1={{Clade
|1=''[[Paradavallodes kansuensis]]'' Ching 1966
|2=''[[Davallia membranulosa|D. membranulosa]]'' Wallich 1828 ex Hooker 1846
}}
|2={{Clade
|1=''[[Davallia multidentata|D. multidentata]]'' Wallich ex Hooker & Baker 1867
|2={{Clade
|1=''[[Davallia borneensis|D. borneensis]]'' (Hooker) Smith 1869
|2={{Clade
|1=''[[Davallia hymenophylloides|D. hymenophylloides]]'' (Blume) Kuhn 1869
|2=''[[Davallia pulchra|D. pulchra]]'' Don 1825
}}
}}
}}
}}
}}
}}
|2={{Clade
|1={{Clade
|label1=đoạn
|sublabel1=''Davallia''
|1=''[[Davallia canariensis|D. canariensis]]'' (von Linné) Smith 1793
}}
|2={{Clade
|1={{Clade
|label1=đoạn
|sublabel1=''Cordisquama''
|1={{Clade
|1=''[[Davallia divaricata|D. divaricata]]'' Blume 1828
|2={{Clade
|1=''[[Davallia embolostegia|D. embolostegia]]'' Copeland 1906
|2={{Clade
|1=''[[Davallia chaerophylloides|D. chaerophylloides]]'' (Poiret) Steud. 1824
|2={{Clade
|1=''[[Davallia denticulata|D. denticulata]]'' (Burman) Mettenius ex Kuhn 1867
|2=''[[Davallia epiphylla|D. epiphylla]]'' (Forster) Sprengel 1799
}}
}}
}}
}}
}}
|2={{Clade
|1={{Clade
|label1=đoạn
|sublabel1=''Araiostegiella''
|1={{Clade
|1=''[[Davallia hookeri|D. hookeri]]'' (Beddome) Zhang 2012
|2={{Clade
|1=''[[Davallia perdurans|D. perdurans]]'' Christ 1898
|2=''[[Araiostegiella faberiana]]'' (Christensen) Kato & Tsutsumi 2008
}}
}}
}}
|2={{Clade
|1={{Clade
|label1=đoạn
|sublabel1=''Humata''
|1={{Clade
|1={{Clade
|1=''[[Davallia polypodioides|D. polypodioides]]''
|2={{Clade
|1=''[[Davallia heterophylla|D. heterophylla]]'' Smith 1793
|2=''[[Davallia sessilifolia|D. sessilifolia]]'' Blume 1828
}}
}}
|2={{Clade
|1=''[[Davallia corniculata|D. corniculata]]'' Moore 1861
|2={{Clade
|1={{Clade
|1=''[[Davallia chrysanthemifolia|D. chrysanthemifolia]]'' Hayata 1915
|2={{Clade
|1=''[[Davallia parvula|D. parvula]]'' Wallich ex Hooker & Greville 1829
|2=''[[Davallia pusilla|D. pusilla]]'' Mettenius 1861
}}
}}
|2={{Clade
|1=''[[Davallia pectinata|D. pectinata]]'' Smith 1793
|2={{Clade
|1=''[[Davallia angustata|D. angustata]]'' Wallich 1828 ex Hooker & Greville 1831
|2={{Clade
|1=''[[Davallia cumingii|D. cumingii]]'' Hooker 1846
|2=''[[Davallia repens|D. repens]]'' (von Linné) Kuhn 1867
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
|2={{Clade
|label1=đoạn
|sublabel1=''Trogostolon''
|1={{Clade
|1=''[[Davallia beddomei|D. beddomei]]'' Hope 1899
|2={{Clade
|1={{Clade
|1=''[[Davallia platylepis|D. platylepis]]'' Baker 1898
|2={{Clade
|1=''[[Davallia griffithiana|D. griffithiana]]'' Hooker 1846
|2=''[[Davallia tyermanii|D. tyermanii]]'' (Moore) Veitch 1873
}}
}}
|2={{Clade
|1=''[[Davallia assamica|D. assamica]]'' (Beddome) Baker 1868
|2={{Clade
|1=''[[Davallia trichomanoides|D. trichomanoides]]'' Blume 1828
|2={{Clade
|1=''[[Davallia bullata|D. bullata]]'' Wallich 1828 ex Hooker 1846
|2=''[[Davallia yunnanensis|D. yunnanensis]]'' Christ 1898
}}
}}
}}
}}
}}
|label2=đoạn
|sublabel2=''Scyphularia''
|2={{Clade
|1=''[[Davallia tasmanii|D. tasmanii]]'' Field 1890
|2={{Clade
|1=''[[Davallia pentaphylla|D. pentaphylla]]'' Blume 1828
|2={{Clade
|1=''[[Davallia triphylla|D. triphylla]]'' Hooker 1846
|2={{Clade
|1=''[[Davallia sinensis|D. sinensis]]'' (Christ) Ching 1931
|2={{Clade
|1=''[[Davallia pyxidata|D. pyxidata]]'' Cavanilles 1802
|2={{Clade
|1=''[[Davallia fejeensis|D. fejeensis]]'' Hooker 1846
|2=''[[Davallia solida|D. solida]]'' (Forster) Swartz 1801
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
|}

Các loài khác bao gồm:{{citation needed|date=May 2025}}
{{div col|colwidth=18em}}
* †''[[Davallia aspera]]'' Botscharnikova 1960
* ''[[Davallia brevipes]]'' Copeland 1906
* †''[[Davallia bullatiformis]]'' Chlonova 1960
* †''[[Davallia cavernosa]]'' Botscharnikova 1960
* ''[[Davallia dimorpha]]'' (Copeland) Holttum 1937
* †''[[Davallia haidingeri]]'' von Ettingshausen 1858
* ''[[Davallia kinabaluensis]]'' (Copeland) Chen 2017
* ''[[Davallia leptocarpa]]'' Mettenius ex Kuhn 1869
* †''[[Davallia mantellii]]'' (Brongniart 1828) de Saporta 1891
* †''[[Davallia montana]]'' Knowlton 1899
* ''[[Davallia napoensis]]'' Wang & Xing 2011
* ''[[Davallia pusilloides]]'' (Copeland) Parris 2018
* ''[[Davallia rouffaeriensis]]'' Nooteboom 1994
* ''[[Davallia seramensis]]'' Kato 1989
* ''[[Davallia serrata]]'' Willdenow 1810
* ''[[Davallia sessilifolioides]]'' Kato 1989
* †''[[Davallia solidites]]'' Graham 1963
* ''[[Davallia speciosa]]'' Mettenius ex Kuhn 1869
* ''[[Davallia subvestita]]'' (Christensen) Parris 2018
* ''[[Davallia wagneriana]]'' Copeland 1905
{{div col end}}

=== Các loài tiêu biểu ===
Nhiều loài trong chi ''Davallia'' có [[Tiến hóa|họ hàng]] gần gũi và rất khó để [[Danh pháp hai phần|phân biệt]] chúng với nhau. Vào năm 1990, một [[Chuyên luận|tài liệu chuyên khảo]] về họ Davalliaceae ước tính số lượng loài lên tới 110.<ref name="kramer1990"/> Một [[Nghiên cứu khoa học|bài báo]] năm 2008 đã liệt kê tất cả các loài và chỉ công nhận 63 loài.<ref name="kato2008">Masahiro Kato and Chie Tsutsumi. 2008. "Generic Classification of Davalliaceae". ''Acta Phytotaxonomica et Geobotanica'' '''59'''(1):1-14.</ref> Một loài mới, ''[[Davallia napoensis]]'', đã được mô tả vào năm 2011.<ref name="wang2011">Fa-Guo Wang, Hong-Feng Chen, and Fu-Wu Xing. 2011. "''Davallia napoensis'', a New Species of Davalliaceae from Guangxi, China". ''Novon'' '''21'''(3):380-384. {{doi|10.3417/2009093}}</ref> Hệ thống phân loại của [[Pteridophyte Phylogeny Group]] năm 2016 (PPG I) cho rằng có khoảng 65 loài.<ref name=PPGI/>

* ''[[Davallia bullata]]'' - [[Nhật Bản]], [[Trung Quốc]], và vùng nhiệt đới [[châu Á]].
* ''[[Davallia canariensis]]'' - [[Macaronesia]], [[Bán đảo Iberia]] và [[Maroc]].
* ''[[Davallia denticulata]]'' - Châu Phi, Ấn Độ, Trung Quốc, Malesia, Indonesia, Polynesia, Úc
* ''[[Davallia divaricata]]'' ([[Danh pháp đồng nghĩa|đồng nghĩa]]: ''Davallia polyantha'') - [[Châu Á]] nhiệt đới.
* ''[[Davallia embolostegia]]''
* ''[[Davallia fejeensis]]'' Hook ([[Danh pháp đồng nghĩa|đồng nghĩa]]: ''Davallia fijiensis'') - Quần đảo [[Fiji]] và [[Úc]].
* ''[[Davallia mariesii]]'' hay "dương xỉ chân sóc" – châu Á nhiệt đới và Malaysia
* ''[[Davallia pectinata]]''
* ''[[Davallia repens]]''
* ''[[Davallia solida]]'' - Sri Lanka, vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Á (từ đông Himalaya đến Đông Nam Á và Trung Quốc), đông Úc, và các Quần đảo Thái Bình Dương<ref>{{Cite web |title=Davallia solida (G.Forst.) Sw. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:17080730-1#distributions |access-date=2024-12-08 |website=Plants of the World Online |language=en}}</ref>
** ''[[Davallia solida var. pyxidata]]'' - [[New South Wales]]
** ''Davallia solida'' var. ''fejeensis'' (Hook.) Noot. - đặc hữu của [[Fiji]]
** ''Davallia solida'' var. ''solida''
* ''[[Davallia tasmanii]]'' - Dương xỉ Davallia, bản địa của [[Quần đảo Three Kings]].
* ''[[Davallia trichomanoides]]'' ([[Danh pháp đồng nghĩa|đồng nghĩa]]: ''Davallia dissecta'') - Malaysia.

== Phân bố và môi trường sống ==
Davalliaceae là thực vật [[Bản địa (sinh thái học)|bản địa]] của các vùng [[Nhiệt đới|nhiệt đới]] và [[Cận nhiệt đới|cận nhiệt đới]] thuộc khu vực [[Quần đảo Thái Bình Dương|Thái Bình Dương]], [[Úc]], [[Châu Á|châu Á]] và [[Châu Phi|châu Phi]].<ref name="smith2008">Alan R. Smith, Kathleen M. Pryer, Eric Schuettpelz, Petra Korall, Harald Schneider, and Paul G. Wolf. 2008. "Davalliaceae". pages 443-444. In: "Fern Classification". pages 417-467. In: Tom A. Ranker and Christopher H. Haufler (editors). ''Biology and Evolution of Ferns and Lycophytes''. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-87411-3}}</ref> Các loài thực vật này thường là cây [[Thực vật biểu sinh|biểu sinh]], đôi khi là [[Thực vật thạch sinh|thạch sinh]] hoặc [[Thực vật trên cạn|mọc trên cạn]].

== Trồng làm cây cảnh trong nhà ==
Nhiều loài ''Davallia'' được đưa vào [[Nghề làm vườn|trồng trọt]],<ref name="rhs">[[Anthony Huxley]], Mark Griffiths, and Margot Levy (1992). ''The New Royal Horticultural Society Dictionary of Gardening''. The Macmillan Press, Limited: London. The Stockton Press: New York. {{ISBN|978-0-333-47494-5}} (set).</ref> trong đó ''[[Davallia tyermanii]]'', ''[[Davallia fejeensis]]'', và ''[[Davallia solida]]'' có lẽ là những loài được biết đến nhiều nhất.<ref name="staples2005">George W. Staples and Derral R. Herbst. 2005. "A Tropical Garden Flora" Bishop Museum Press: Honolulu, HI, USA. {{ISBN|978-1-58178-039-0}}</ref> ''D. polypodiaceae'', ''D. canariensis'' và ''D. trichomanoides'' cũng được trồng làm [[cây cảnh]].<ref name=Perry>Perry, Leonard, ''Davillia'', http://pss.uvm.edu/pss123/ferndav.html</ref> ''D. fejeensis'' là loài ''Davallia'' phổ biến nhất trên thị trường, và ''D. canariensis'' được trồng rộng rãi làm [[Cây trồng trong nhà|cây cảnh trong nhà]].<ref name=Perry />

== Tham khảo ==
{{Commons category|position=left|Davallia| Davallia}}
{{Reflist|refs=
<ref name=ChriChas14>{{Cite journal |last1=Christenhusz |first1=Maarten J.M. |last2=Chase |first2=Mark W. |date=2014 |title=Trends and concepts in fern classification |journal=Annals of Botany |volume=113 |issue=9 |pages=571–594 |doi=10.1093/aob/mct299 |pmid=24532607 |pmc=3936591 |name-list-style=amp }}</ref>

<ref name=PPGI>{{citation |mode=cs1|author=PPG I |year=2016 |title=A community-derived classification for extant lycophytes and ferns |journal=Journal of Systematics and Evolution |volume=54 |issue=6 |pages=563–603 |doi=10.1111/jse.12229|s2cid=39980610 |doi-access=free }}</ref>

<ref name="schuettpelz2007">Eric Schuettpelz and Kathleen M. Pryer. 2007. "Fern phylogeny inferred from 400 leptosporangiate species and 3 plastid genes". ''Taxon'' '''56'''(4):1037-1050.</ref>

<ref name=TsutChenLarsHira16>{{Citation |mode=cs1|last1=Tsutsumi |first1=Chie |last2=Chen |first2=Cheng-Wei |last3=Larsson |first3=Anders |last4=Hirayama |first4=Yumiko |last5=Kato |first5=Masahiro |date=2016-12-01 |title=Phylogeny and classification of Davalliaceae on the basis of chloroplast and nuclear markers |journal=Taxon |volume=65 |issue=6 |pages=1236–1248 |url=https://www.researchgate.net/publication/311861921 |access-date=2019-08-12 |doi=10.12705/656.2 |name-list-style=amp }}</ref>
}}
*Lorenzi, H. & Souza, M. S. (2001). ''Plantas Ornamentais no Brasil: arbustivas, herbáceas e trepadeiras.'' [https://web.archive.org/web/20190101225909/http://www.plantarum.com.br/ Plantarum] {{ISBN|85-86714-12-7}}
*Key, K. & Baines, J. (1974). ''El ABC de las Plantas de Interior.'' Blume {{ISBN|84-7214-055-5}}
*Hay, R., McQuown G., & Beckett, K. (1976). ''Diccionario ilustrado en color de plantas de interior.'' Gustavo Gili {{ISBN|0-8288-5611-7}}
*Hellyer, A. (1976). ''The Collingridge Encyclopedia of Gardening.'' Hamlyn {{ISBN|0-600-31765-X}}
*Bornhorst, Heidi. ''Davallia fern has many names, various uses.'' Honolulu Advertiser, November 11, 2001. [http://the.honoluluadvertiser.com/article/2001/Nov/11/il/il11a.html] (accessed October 8, 2015)

{{Plant classification}}
{{Fern classification}}
{{Taxonbar|from=Q2390278}}

[[Category:Davalliaceae| ]]
[[Category:Thực vật biểu sinh]]
[[Category:Đơn vị phân loại thực vật do Carl Linnaeus đặt tên]]

Davallia - Lịch sử thay đổi

imported>NewUniverse vào lúc 01:09, ngày 19 tháng 7 năm 2026