imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up, en:User:Monkbot/task 20: replace {lang-??} templates with {langx|??} ‹Xem Tfd› (Replaced 1);

2025-03-29T08:09:10Z

clean up, en:User:Monkbot/task 20: replace {lang-??} templates with {langx|??} ‹Xem Tfd› (Replaced 1);

Trang mới

{{Thông tin nhân vật
| tên = Emeryk Hutten-Czapski
| hình = Emeryk Hutten Czapski.jpg
| cỡ hình = 200px
| ghi chú hình = Tranh khắc vẽ bởi W.A. Bobrow, 1876
| honorific suffix = [[Gia huy|CoA]] [[Leliwa]], 1874
| ngày sinh = {{Birth date|1828|10|17|df=y}}
| nơi sinh = Stankava, [[Đế quốc Nga]] (ngày nay là [[Dzyarzhynsk Raion]], [[Minsk Oblast]], {{flag|Belarus}})
| ngày mất = {{Death date and age|1896|07|23|1828|10|17|df=y}}
| nơi mất = [[Kraków]], [[Áo-Hung]]
| cha mẹ = Karol Czapski, Fabianna Obuchowiczówna
| người hôn phối = Elżbieta Karolina von Meyendorff
| con cái = Zofia, Karol, Jerzy, Elżbieta
}}
'''Emeryk Hutten-Czapski''' ({{Langx|be|Эмерык Гутэн-Чапскі}}) (17 tháng 10 năm 1828 - 23 tháng 7 năm 1896) là một [[Bá tước]] người Ba Lan, đồng thời cũng là một học giả, nhà sưu tập cổ vật và sưu tập tiền.<ref name="czapscy"/>

Hutten-Czapski có tên khai sinh là Emeryk Zachariasz Mikołaj Hutten-Czapski. Ông sinh ra tại thị trấn Stańkava gần [[Minsk]] (từng là một phần Litva của [[Phân chia Ba Lan|Ba Lan được phân chia]], sau đó thuộc [[Khu tự trị Minsk]] của [[Đế quốc Nga|Đế chế Nga]], ngày nay là [[Belarus]]). Cha mẹ của ông là Bá tước Karol Hutten-Czapski (1777-1836) <ref>{{Chú thích web|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/3.598.105|tựa đề=Karol Hutten-Czapski h. Leliwa|tác giả=Minakowski|tên=Marek|website=sejm-wielki}}</ref> và Fabianna Obuchowicz h. Jasieńczyk (1775-1836).<ref>{{Chú thích web|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/3.598.108|tựa đề=Fabianna Obuchowicz h. Jasieńczyk|tác giả=Minakowski|tên=Marek|website=sejm-wielki}}</ref> Ông là cháu trai của [[Franciszek Stanisław Hutten-Czapski|Franciszek Stanisław Kostka Hutten-Czapski]] (1725-1802), [[Voivoda|Đốc quân]] cuối cùng của [[Chełmno Voivodeship|Chełmno]] trong thời [[Liên bang Ba Lan và Lietuva|Đệ nhất Cộng hòa]], người được thừa kế một phần tài sản [[Gia đình Radziwiłł|Radziwiłł]] ở Belarus (bao gồm cả Stańkava) và ở [[Tàu Voivodeship Volhynian (1569–1795)|Volhynia]].<ref name="czapscy"/>

== Sự nghiệp ==
Nhờ xuất thân quý tộc, Emeryk Czapski thành thạo một số ngôn ngữ bao gồm tiếng Ba Lan, tiếng Pháp, tiếng Đức và tiếng Nga, đồng thời ông cũng biết qua tiếng Hy Lạp và tiếng Latinh. Sau khi theo học ở St.Petersburg, Czapski gia nhập chính quyền Nga. Tại đây, ông đã đạt được các vị trí cao trong bộ máy hành chính: Quan Thị vệ của Hoàng gia, Cố vấn Mật của Chính phủ (1863 – 1864), Thống đốc vùng Great Novgorod, Tổng Chưởng lý của Cục Lâm nghiệp trong Bộ Tài sản của Nhà nước Nga, và cuối cùng là Phó Thống đốc của St.Petersburg vào năm 1865. Năm 1874, chính quyền Nga hoàng công nhận tước hiệu Bá tước của ông là "Hutten", vốn được trao cho tổ tiên ông (thuộc dòng họ Rzewuski) 100 năm trước đó.<ref name="czapscy">{{Chú thích web|url=http://www.czapscy.org.pl/huttenczapski.php|tựa đề=Emeryk hrabia Hutten-Czapski (1828-1896). Wielki numizmatyk i kolekcjoner.|tác giả=Bogumiła Haczewska|nhà xuất bản=Towarzystwo Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego|ngôn ngữ=pl|dịch tựa đề=Count Emeryk Hutten-Czapski. Great numismatist and collector.|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20120828052805/http://www.czapscy.org.pl/huttenczapski.php|ngày lưu trữ=August 28, 2012|url-status=dead|ngày truy cập=October 13, 2012}}</ref><ref name="sejm-wielki">{{Chú thích web|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/3.598.111|tựa đề=Emeryk Zachariasz hr. Hutten-Czapski h. Leliwa|tác giả=M.J. Minakowski|website=ID: 3.598.111|nhà xuất bản=Genealogia potomków Sejmu Wielkiego|ngôn ngữ=pl|ngày truy cập=October 14, 2012}}</ref>

Hutten-Czapski rời bỏ công việc trong chính phủ vào năm 1879 và đến sống tại điền trang của mình ở Stańkava. Trong những năm tiếp theo, ông đã thu thập được một bộ sưu tập đáng ngưỡng mộ bao gồm tiền xu, tiền giấy, huân huy chương, các bản khắc của Nga và Ba Lan, đồ thủy tinh, hàng dệt may, tranh sơn dầu, các bản in cũ, cùng các loại quân trang như áo giáp. Các món đồ ông có được được chủ yếu thông qua việc mua bộ sưu tập của các [[Trùm (danh xưng)|lãnh chúa]] khác như Zygmunt Czarnecki, [[Natalia Kicka]], Leon Skórzewski, Kazimierz Stronczyński, Leon Zwoliński và Władysław Morsztyn.<ref name="czapscy"/><ref name="wystawa">{{Chú thích web|url=http://www.zwoje-scrolls.com/zwoje33/text09p.htm|tựa đề=Wystawa kolekcji w stulecie śmierci|tác giả=Bogumiła Harczewska, Elżbieta Korczyńska|năm=1997|nhà xuất bản=Muzeum Narodowe w Krakowie|ngôn ngữ=pl|dịch tựa đề=Emeryk Hutten Czapski commemorative exhibit for the 100th anniversary of his death|ngày truy cập=October 14, 2012}}</ref> Năm 1885, Emeryk đã bán một phần rất quan trọng trong bộ sưu tập của mình, với khoảng 900 đồng xu Nga quý hiếm cho [[Đại công tước George Mikhailovich của Nga (1863–1919)|Đại công tước George Mikhailovich của Nga]], một trong những nhà sưu tập tiền xu danh tiếng vào thời đó.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.inc-cin.org/assets/pdf/articles/collectors-mikhailovich.pdf|tựa đề=COLLECTIONNEURS CÉLÈBRES (GRAND DUKE GEORGII MIKHAILOVICH )|tác giả=Smirnova|tên=Natalya|website=inc-cin|nhà xuất bản=International Numismatic Council|ngày truy cập=2022-11-12|archive-date=2022-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221112134247/https://inc-cin.org/assets/pdf/articles/collectors-mikhailovich.pdf|url-status=dead}}</ref> Emeryk đã sử dụng số tiền thu được để mở rộng bộ sưu tập tiền xu Ba Lan của mình.
[[Tập tin:POL_COA_Hutten-Czapski.svg|nhỏ|Gia huy Hutten-Czapski]]

== Đóng góp cho Bảo tàng Quốc gia Ba Lan ==
Vào năm 1894, Czapski đã chuyển đến thành phố hoàng gia [[Kraków]] thuộc [[Phân vùng Áo]] cùng với bộ sưu tập khổng lồ của mình. Nơi đây được coi như một trung tâm văn hóa và nghệ thuật, và do tiếng Ba Lan vẫn là ngôn ngữ của chính quyền địa phương, mà thành phố còn có tên gọi là "Athens Ba Lan".<ref name="dziennik">{{Chú thích web|url=http://www.dziennik.com/www/dziennik/kult/archiwum/01-06-01/pp-04-06-04.html|tựa đề=Między dwoma światami czyli powrót do przeszłości.|tác giả=Bożena Szara|ngày=6 April 2001|nhà xuất bản=Przegląd Polski|ngôn ngữ=pl|dịch tựa đề=Between the two worlds, or a return to the past|định dạng=[[Internet Archive]]|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20110723094740/http://www.dziennik.com/www/dziennik/kult/archiwum/01-06-01/pp-04-06-04.html|ngày lưu trữ=July 23, 2011|url-status=dead|ngày truy cập=October 14, 2012}} ''Search key:'' "polskie Ateny".</ref> Sau khi ông qua đời vào năm 1896, vợ của ông đã hiến tặng bộ sưu tập cho thành phố vào năm 1903 cùng với cung điện mà ông mua vào năm 1894. Cung điện này sau đó trở thành Bảo tàng Emeryk Hutten-Czapski ở Kraków,<ref>{{Chú thích web|url=http://mnk.pl/branch/the-hutten-czapski-museum|tựa đề=The Hutten-Czapski Museum|tác giả=Muzeum Narodowe w Krakowie|website=mnk|nhà xuất bản=The National Museum of Cracow|ngày truy cập=2022-11-12|archive-date=2017-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622165251/http://mnk.pl/branch/the-hutten-czapski-museum|url-status=dead}}</ref><ref name="muzeum.krakow">{{Chú thích web|url=http://mnk.pl/branch/the-hutten-czapski-museum|tựa đề=Emeryk Hutten-Czapski Museum|tác giả=Editorial board|năm=2015|website=About|nhà xuất bản=National Museum in Krakow|ngày truy cập=September 13, 2015|archive-date=2017-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622165251/http://mnk.pl/branch/the-hutten-czapski-museum|url-status=dead}}</ref> hiện là một phần của [[Bảo tàng quốc gia, Kraków|Bảo tàng Quốc gia Kraków]] hiện nay.

Tác phẩm gồm 5 tập của ông về tiền xu Ba Lan đến giờ vẫn là nguồn tư liệu quan trọng cho việc sưu tầm tiền xu của quốc gia này. Vào năm 2016, trong khuôn viên của [[Bảo tàng Emeryk Hutten-Czapski]], [[Bảo tàng quốc gia|Bảo tàng Quốc gia]] đã dành một khu vực riêng cho cháu trai của Emeryk là họa sĩ [[Jozef Czapski]].<ref>{{Chú thích web|url=http://mnk.pl/branch/the-jozef-czapski-pavilion|tựa đề=The Jozef Czapski Pavilion|tác giả=National Museum of Krakow|website=National Museum of Krakow|ngày truy cập=19 June 2017|ngày lưu trữ=2022-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101185111/https://mnk.pl/branch/the-jozef-czapski-pavilion|url-status=dead}}</ref>

== Cuộc sống cá nhân ==
Bá tước Emeryk Hutten – Czapski kết hôn với Elżbieta Karolina von Meyendorff (1833-1916) và có 4 người con: Zofia (1857-1911), [[Karol Hutten-Czapski]] – 1860-1904, chủ tịch [[Minsk]]), Jerzy (1861-1930) và Elżbieta (1867-1877). Sau khi qua đời, ông được chôn cất ở Kraków, tại [[Nghĩa trang Rakowicki]] lịch sử vào tháng 7 năm 1896.<ref name="rakowicki">{{Chú thích web|url=http://www.nieobecni.com.pl/index.php?s=grob&id=149244|tựa đề=Emeryk hrabia Hutten-Czapski|tác giả=Net-Line|ngày=November 21, 2011|website=Gravesite photographs|nhà xuất bản=Kraków - Cmentarz Rakowicki (homepage)|ngôn ngữ=pl|ngày truy cập=October 14, 2012}}</ref> Một trong những người cháu của ông là họa sĩ [[Izabella Godlewska]].<ref>{{Chú thích web|url=https://archiwumemigranta.pl/en/posluchaj/izabella_godlewska_de_aranda|tựa đề=Izabella Godlewska de Aranda|website=archiwumemigranta.pl|ngày truy cập=4 January 2022|archive-date=2022-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221112134244/https://archiwumemigranta.pl/en/posluchaj/izabella_godlewska_de_aranda|url-status=dead}}</ref>

== Ghi chú và tài liệu tham khảo ==
{{Tham khảo}}

[[Thể loại:Bá tước Ba Lan]]
[[Thể loại:Mất năm 1896]]
[[Thể loại:Sinh năm 1828]]

Emeryk Hutten-Czapski - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up, en:User:Monkbot/task 20: replace {lang-??} templates with {langx|??} ‹Xem Tfd› (Replaced 1);