imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-04-29T10:24:48Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Thông tin nhà thơ|tên=Enheduanna|caption=Enheduanna trên phù điêu cổ Sumer.|nơi sinh=Sumer|công việc=Nhà thơ, Tu sĩ|thể loại=Tụng ca, thơ tôn giáo|image=Enheduanna, daughter of Sargon of Akkad.jpg|ngôn ngữ=[[Tiếng Sumer]], [[Tiếng Akkad]]|honorific prefix=EN|quốc gia=[[Sumer]], [[Đế chế Akkad]]|tác phẩm nổi bật=''Ca tụng Innana'' <br /> ''Tụng ca đền thờ Sumer''|thân nhân=[[Sargon của Akkad]]|birth_date=k. 2300 TCN}}

'''Enheduanna''' ([[Tiếng Sumer|Sumer]]: 𒂗𒃶𒌌𒀭𒈾<ref>''Reallexikon der Assyriologie'',v. 2, B–E, 1938, p. 373</ref> cũng được phiên âm là ''Enheduana,'' ''En-hedu-ana,'' hoặc biến thể;<ref>{{Chú thích web|url=http://www.women-philosophers.com/EnHeduAnna.html|tựa đề=En HeduAnna (EnHedu'Anna) philosopher of Iraq – 2354 BCE|nhà xuất bản=Women-philosophers dot com|url lưu trữ=https://archive.today/20130209093717/http://www.women-philosophers.com/EnHeduAnna.html|ngày lưu trữ=2013-02-09|url-status=dead}}{{Nguồn không đáng tin?|date=July 2016}} "En" means ''high priest''; With reference to [[Sin (thần thoại)|Nanna]], the Moon God, the title "heduana" is a poetic epithet the Moon ("adornment of the sky")</ref> sống khoảng thế kỷ 23 TCN),<ref name="Binkley">{{Chú thích web|url=http://www.cddc.vt.edu/feminism/Enheduanna.html|tựa đề=Biography of Enheduanna, Priestess of Inanna|tác giả=Binkley, Roberta|năm=1998|nhà xuất bản=University of Pennsylvania Museum|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20091212064322/http://www.cddc.vt.edu/feminism/Enheduanna.html|ngày lưu trữ=2009-12-12|url-status=dead|ngày truy cập=2005-09-19}}{{Nguồn không đáng tin?|date=July 2016}} "ca. 2285–2250 B.C.E."</ref> là [[nhà thơ]], [[Nữ tu|nữ tu sĩ]] ở [[Sumer|Lưỡng Hà cổ đại]] và là tác giả đầu tiên trong lịch sử có danh tính được ghi chép lại. Bà là con gái của [[Sargon của Akkad|Sargon]], người sáng lập [[Đế quốc Akkad]], và giữ tước vị Đại tư tế của nữ thần chiến tranh, sắc đẹp và tình yêu [[Inanna]] (Ishtar) và thần mặt trăng [[Sin (thần thoại)|Nanna]] (Sīn) tại thành [[Ur (thành phố)|Ur]] thuộc [[Sumer]].<ref>''Gods, Demons, and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary'' by Jeremy Black and Anthony Green (1992, {{ISBN|0-292-70794-0}}), p. 134 (entry "Nanna-Suen").</ref>

Enheduanna là tác giả đầu tiên được ghi nhận trong lịch sử thế giới.<ref>Binkley, 2004, p. 47</ref> Bà đã đóng góp vào nền văn học Sumer những bài ngâm vịnh và tụng ca đền thờ ca tụng nữ thần Inanna. Bên cạnh đó, nhiều tác phẩm ở các thời đại sau này cũng đựoc ghi tên Enheduanna, mặc dù không thật sự do bà sáng tác.<ref>[[William W. Hallo|Hallo]] and Van Dijk 1968 p. 3.</ref>

Bà là người phụ nữ đầu tiên từng giữ tước vị EN, có nghĩa là "tư tế tối cao", một vị trí có vai trò chính trị quan trọng thường do các phụ nữ hoàng tộc đảm nhiệm.<ref>J Renger 1967: "Untersuchungen zum Priestertum in der altbabylonischen Zeit", ''Zeitschrift für Assyriologie und vorderasiatische Archäologie''. Vol. 58. p. 118.</ref> Enheduanna được vua Sargon<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=ONkJ_Rj1SS8C&q=Tashlultum&pg=PA245|title=Women, Crime, and Punishment in Ancient Law and Society: The ancient Near East|last=Elisabeth Meier Tetlow|publisher=[[Continuum International Publishing Group]]|year=2004|isbn=978-0-8264-1628-5|access-date=29 July 2011}}</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=SapVAAAAYAAJ&q=Tashlultum|title=Mesopotamia and the ancient Near East|last=Michael Roaf|publisher=Stonehenge Press|year=1992|isbn=978-0-86706-681-4|author-link=Michael Roaf|access-date=29 July 2011}}</ref> bổ nhiệm vào vị trí này như một động thái chính trị nhằm củng cố quyền lực ở phía nam đế quốc.<ref name="Franke, p. 831">Franke, p. 831</ref>

Bà giữ chức vụ Đại tư tế cho đến thời anh trai bà là Rimush thì bị trục xuất khỏi đền thờ do liên quan đến các âm mưu chính trị, tuy nhiên, sau này bà đã được phục hồi tước vị dưới thời cháu trai là vua Naram-Sin. Tác phẩm 'nin me šara' ('Ca tụng Inanna')<ref>[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.4.07.2&display=Crit&charenc=gcirc&lineid=t4072.p7#t4072 ETCSL translation: t.4.07.2]</ref> đề cập đến việc bà bị đuổi khỏi Ur và cuối cùng được phép quay trở lại.<ref name="Franke, p. 831"/> Sau khi chết, Enheduanna tiếp tục được tưởng nhớ như một nhân vật quan trọng, thậm chí có thể đạt được tới địa vị bán thần trong văn hóa Sumer.<ref>Hallo and Van Dijk 1968 p. 5</ref>

== Lịch sử nghiên cứu ==
Năm 1927, nhà khảo cổ học người Anh, Sir Leonard Woolley, đã phát hiện ra tấm đĩa canxit có hình ảnh Enheduanna trong cuộc khai quật ở Ur.<ref name="mark2014" <ref>Mark, Joshua J. [https://www.worldhistory.org/Enheduanna/ "Enheduanna"], ''Ancient History Encyclopedia,'' March 24, 2014. Retrieved June 25, 2017.</ref> Woolley cũng tìm thấy khu phức hợp đền thờ nơi các nữ tu sĩ được chôn cất.<ref name="Woolley1934">Woolley, Leonard. ''Ur Excavations II: The royal cemetery: a report on the pre-dynastic and Sargonid graves excavated between 1926 and 1931". For the Trustees of the two Museums by the Oxford University Press, Oxford, 1934 p.312, 334–335 & 358.''</ref> Woolley nhắc vắn tắt đến Enhuduanna trong cuốn "Những cuộc khai quật ở Ur",<ref>Woolley, C.L., ''Excavations at Ur'', p.115.</ref> nhưng tầm quan trọng của Enheduanna thường không được công nhận cho đến khi Adam Falkenstein xuất bản cuốn "Enhedu'anna, Con gái của Sargon xứ Akkad", bài báo học thuật đầu tiên về Enheduanna, vào năm 1958,<ref>[[Adam Falkenstein|Falkenstein, A.]], "Enhedu'anna, Die Tochter Sargons von Akkade," ''Revue d'Assyriologie et d'archéologie orientale, Vol. 52,'' No. 2 (1958), pp. 129–131 (in German). [https://www.jstor.org/stable/23295714?seq=1#page_scan_tab_contents JSTOR link]. Retrieved 25 June 2017.</ref> tiếp theo là các bản dịch và thảo luận các tác phẩm của Enheduanna do Hallo và Van Dijk xuất bản năm 1968.<ref name="Hallo1968">[[William W. Hallo|Hallo, William W.]] and Van Dijk, J.J.A., ''The Exaltation of Inanna'', Yale University Press (1968).</ref>

=== Bằng chứng khảo cổ ===
Các chi tiết về Enheduanna được tìm thấy từ các nguồn khảo cổ và văn bản. Hai con dấu có tên bà, thuộc về những người hầu cận và có niên đại từ thời Sargon, đã được khai quật tại Nghĩa trang Hoàng gia ở Ur.<ref name="Woolley1934"/><ref>[[Gadd, C. J.]], ''et al.,'' ''Ur Excavations Texts I – Royal Inscriptions," Trustees of the British Museum and of the Museum of the University of Pennsylvania, London, 1928''</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://cdli.ucla.edu/search/search_results.php?order=MuseumNumber&SealID=S012025|tựa đề=CDLI-Found Texts|website=cdli.ucla.edu}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://cdli.ucla.edu/search/archival_view.php?ObjectID=P217331|tựa đề=CDLI-Archival View|website=cdli.ucla.edu}}</ref> Ngoài ra, một tấm đĩa điêu khắc thạch cao có tên và hình ảnh của bà được tìm ra tại Giparu, Ur, nơi cư trú chính của Enheduanna. Bức tượng được tìm thấy tại tầng khai quật Isin-Larsa (k. 2000–1800 TCN) của Giparu, cùng với bức tượng nữ tư tế Enannatumma.<ref>Weadock, P. 1975, "The Giparu at Ur," ''Iraq 37'' (2), pp. 101–128.</ref>

Các bản sao tác phẩm của Enheduanna, nhiều bản có niên đại hàng trăm năm sau khi bà qua đời, được khắc và lưu trữ ở Nippur, Ur và có thể là [[Lagash]] cùng với các bản khắc chữ Hoàng gia, cho thấy chúng rất quý giá, có thể tương đương với bản khắc chữ của các vị vua (Westenholz 1989: 540).

== Tác phẩm ==
Enheduanna đã sáng tác 42 bài thánh ca cho các ngôi đền trên khắp [[Sumer]] và [[Đế quốc Akkad|Akkad]] bao gồm Eridu, Sippar và [[Eshnunna]].<ref>Sjoberg, A. W. and Bergman, S.J 1969 'The Collection of Sumerian Temple Hymns' J.J Augustin Publisher, New York p.5</ref> Các văn bản được phục hồi từ 37 [[phiến đất sét]] từ Ur và Nippur, hầu hết trong số đó có từ thời kỳ [[Ur III]] và [[Văn minh cổ Babylon|Cổ Babylon]] (Sjöberg và Bergman 1969: 6–7). Bộ thánh ca này thường được gọi là 'Tụng ca đền thờ Sumer'. Đây là những sáng tác đầu tiên của loại hình này; trong đó Enheduanna tuyên bố: "Thưa nhà vua, một thứ chưa từng có trước đây đã được tạo ra."<ref>[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.4.80.1# (ETCSL translation: t.4.80.1, line 543–544)]</ref> Việc sao chép các bài tụng ca cho thấy những sáng tác này được coi trọng và lưu truyền cho đến rất lâu sau thời đại của Enheduanna.

Tác phẩm nổi tiếng khác của bà là 'Ca tụng Inanna' <ref name="Hallo1968"/> hay 'Nin-Me-Sar-Ra',<ref>[http://www.angelfire.com/mi/enheduanna/Ninmesara.html Angelfire] description</ref> thể hiện sự tôn sùng nữ thần Inanna và kể lại chi tiết việc Enheduanna bị trục xuất khỏi Ur theo ngôi thứ nhất. Những bài thơ của Enheduanna đã đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố sự đồng nhất giữa Inanna trong văn hóa Sumer và nữ thần [[Inanna|Ishtar]] của người Akkad.<ref>{{Chú thích|last=Collins|first=Paul|title=Papers of from the Institute of Archaeology|date=1994|volume=5|pages=110–111|publisher=UCL}}</ref>

Công việc sáng tác của Enheduanna đã đặt ra câu hỏi về tỷ lệ nữ giới được học tập ở [[Lưỡng Hà]] cổ đại; Ngoài Enheduanna, những người phụ nữ hoàng tộc khác có thể cũng sáng tác thơ ca,<ref>Leick, Gwendolyn. "Sex and Eroticism in Mesopotamian Literature" Routledge, London, 1994 pp. 112 & 116</ref> và theo truyền thuyết nữ thần Nindaba có vai trò là một người ghi chép. Leick chỉ ra "ở một mức độ nào đó, những mô tả về các nữ thần Lưỡng Hà cũng cho thấy quan điểm về phụ nữ và vai trò của họ trong xã hội cổ đại."<ref>Leick, Gwendolyn. "Sex and Eroticism in Mesopotamian Literature" Routledge, London, 1994 p. 65</ref>

=== Danh sách các tác phẩm ===

* ''Nin-me-šara'', "Ca tụng Inanna", 153 dòng, lần đầu tiên được biên tập và dịch bởi Hallo và van Dijk (1968),<ref name="Hallo1968"/> sau này là Annette Zgoll (1997) bằng tiếng Đức. 65 dòng đầu tiên nói về nữ thần và các công tích của bà, so sánh bà với vị thần tối cao [[Anu|An]]. Sau đó, Enheduana bằng ngôi thứ nhất đã bày tỏ nỗi bất hạnh của mình khi bị trục xuất khỏi đền thờ và các thành phố Ur và [[Uruk]]. Enheduana cầu xin sự can thiệp từ thần [[Sin (thần thoại)|Nanna]]. Các dòng 122–135 liệt kê các quyền năng của Inanna.
* ''In-nin ša-gur-ra'', 274 dòng (không đầy đủ), biên tập bởi Sjöberg (1976) từ 29 mảnh ghép.
* ''In-nin me-huš-a'', "Inanna và Ebih", được dịch lần đầu bởi Limet (1969)
* ''Tụng ca đền thờ'', được biên tập bởi Sjöberg và Bergmann (1969): 42 bài thánh ca có độ dài khác nhau, dành cho các ngôi đền.
* ''Tụng ca Nanna'', biên tập bởi Westenholz

== Di sản ==
[[Tập tin:Disk_of_Enheduanna_(2).jpg|nhỏ| Phù điêu cổ của [[Sumer|người Sumer]] khắc họa Enheduanna (thứ ba từ phải sang).]]
Ban đầu, các nghiên cứu về Enheduanna chỉ giới hạn trong giới học giả Cận Đông. Đến năm 1976, nhà nhân chủng học người Mỹ Marta Weigle tham dự một bài giảng của Cyrus H. Gordon và biết đến bà. Weigle đã giới thiệu Enheduanna với các học giả nữ quyền bằng tiểu luận đăng trên tạp chí ''Frontiers: A Journal of Women Studies'' với tiêu đề "Phụ nữ với tư cách là nghệ sĩ ngôn từ: Tìm lại các chị em của Enheduanna," nhắc đến bà như là "tác giả đầu tiên được biết đến trong văn học (viết) thế giới."<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Weigle|first=Marta|date=Autumn 1978|title=Women as Verbal Artists: Reclaiming the Sisters of Enheduanna|journal=Frontiers: A Journal of Women Studies|volume=3|issue=3|pages=1–9|doi=10.2307/3346320|jstor=3346320}}</ref> Năm 1980, Aliki và Willis Barnstone xuất bản bản dịch "Ninmessara" ở dạng dễ tiếp cận hơn (phi học thuật)<ref>[http://www.angelfire.com/mi/enheduanna/Enhedbibliography.html Enheduanna Research Bibliography] (2001). Accessed 25 June 2017.</ref> trong tuyển tập ''A Book of Women Poets from Antiquity to Now'' (Tạm dịch: Tập thơ của các tác giả nữ từ xưa đến nay).

Năm 1983, [[Diane Wolkstein]] và [[Samuel Noah Kramer]] đã đưa bản dịch tiếng Anh một số bài thơ của Enheduanna vào trong cuốn sách ''Inanna: Queen of Heaven and Earth'' (Tạm dịch: Inanna, Nữ chúa của Trời và Đất), một tập hợp các bài thơ cổ của người Sumer về nữ thần [[Inanna]].<ref>Wolkstein, Diane and Samuel Noah Kramer. ''Inanna: Queen of Heaven and Earth: Her Stories and Hymns from Sumer''. Harper & Row, NY 1983.</ref> Bản dịch của Wolkstein trở thành bản dịch tiêu chuẩn và được sử dụng trong nhiều ấn phẩm khác. Nhà nghiên cứu Betty De Shong Meador năm 2001 đã dịch các tác phẩm của Enheduanna và viết hai cuốn sách về chủ đề này: ''Inanna: Lady of Largest Heart'' (Tạm dịch: Inanna: Nữ thần bao dung)<ref>De Shong Meador, 2001</ref> và ''Princess, Priestess, Poet: The Sumer Temple Hymns of Enheduanna'' (Tạm dịch: Công chúa, Tu sĩ, Nhà thơ: Tụng ca đền thờ Sumer của Enheduanna).<ref>De Shong Meador, 2009</ref>

Không chỉ là nhà thơ được biết đến sớm nhất trong lịch sử thế giới, mà còn là một trong những phụ nữ đầu tiên được ghi nhận trong lịch sử, Enheduanna đã nhận được sự chú ý đáng kể trong [[chủ nghĩa nữ quyền]]. Để kỷ niệm [[Ngày Quốc tế Phụ nữ]] năm 2014, [[Hội đồng Anh]] đã tổ chức một sự kiện trước Liên hoan Văn học Quốc tế Niniti ở [[Erbil]], Iraq, nơi "nhà văn và người từng tham gia NINITI Rachel Holmes [đã] tổ chức một buổi nói chuyện [[TED (hội thảo)|TED]] nhìn lại 5000 năm nữ quyền, từ nhà thơ lớn người Sumer Enheduanna, đến các nhà văn đương thời [tham dự] lễ hội".<ref>British Council Literature 'Poem for International Women's Day & NINITI International Festival of women writers in Iraq' {{Chú thích web |url=http://literature.britishcouncil.org/news/2014/march/niniti-literature-festival |ngày truy cập=2021-09-05 |tựa đề=Bản sao đã lưu trữ |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915064359/http://literature.britishcouncil.org/news/2014/march/niniti-literature-festival |url-status=dead }}</ref> Vào năm 2017, Giáo sư Lịch sử Cận Đông Cổ đại của London và Oxford, Eleanor Robson đã mô tả Enheduanna là "một nhân vật thỏa mãn mọi giấc mơ ... một hình ảnh hấp dẫn kỳ diệu".<ref>{{Chú thích web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b098h0f3|tựa đề=Lines of Resistance|website=BBC|ngày truy cập=22 October 2017|trích dẫn=Interview of Eleanor Robson by Writer and poet Bridget Minamore}}</ref>

Enheduanna cũng đã được các học giả như Roberta Binkley công nhận là một trong những nhà tu từ luận đầu tiên. Những đóng góp của bà bao gồm việc chú ý vào quá trình sáng tác cũng như những tiếng gọi cảm xúc, đạo đức và logic trong bài thơ "Ca tụng Inanna". Các thủ pháp tu từ như vậy đã được xây dựng từ gần 2.000 năm trước thời kỳ Hy Lạp cổ điển.<ref>Binkley, 2004, pp. 47-49</ref> Binkley cho rằng, trong khi Enheduanna đã tạo ra "những sáng tác phức tạp về mặt tu từ học"<ref>Binkley, 2004, p. 49</ref> trước người Hy Lạp cổ đại hàng thiên niên kỷ, tác phẩm của bà ít được biết đến trong tu từ luận do giới tính và vị trí địa lý.<ref>Binkley, 2004, pp. 58-59</ref>

Enheduanna là chủ đề của tập "The Immortals" của loạt phim truyền hình khoa học ''[[Cosmos: A Spacetime Odyssey]]'', được lồng tiếng bởi [[Christiane Amanpour]]. Enheduanna cũng xuất hiện trong một tập Spirits Podcast năm 2018 về nữ thần Inanna.<ref>Spirits Podcast, 2018.</ref>

Năm 2015, [[Liên đoàn Thiên văn Quốc tế]] đã đặt tên cho một miệng núi lửa trên [[Sao Thủy]] theo tên Enheduanna.<ref>[http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1506/ Mercury Crater-naming Contest Winners Announced] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223030215/https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1506/ |date=2018-12-23 }}, IAU, press release, April 2015. The crater will appear in the IAU's [http://planetarynames.wr.usgs.gov/SearchResults?target=MERCURY&featureType=Crater,%20craters Mercury gazetteer] in due course.</ref>

{{Thần thoại Lưỡng Hà}}

== Tham khảo ==

* Binkley, Roberta A. (2004). "The Rhetoric of Origins and Other: Reading the Ancient Figure of Enheduanna." Trong Lipson, Carol và Roberta A. Binkley, eds. Tu từ trước và sau người Hy Lạp, Albany: Nhà xuất bản Đại học Bang New York.{{ISBN|9780791461006}}
* {{Chú thích sách|title=Humming the Blues: Inspired by Nin-Me-Sar-Ra, Enheduanna's Song to Inanna|url=https://archive.org/details/hummingblues0000dalg|last=Dalglish|first=Cass|publisher=CALYX Books|year=2008|isbn=978-0-934971-92-8|location=Oregon}}
* De Shong Meador, Betty (2001). ''Inanna, Người đàn bà có trái tim lớn nhất: Bài thơ của Nữ tư tế tối cao người Sumer Enheduanna'', Đại học Texas{{ISBN|0-292-75242-3}}
* De Shong Meador, Betty (2009). ''Công chúa, Nữ tu sĩ, Nhà thơ: Thánh ca Enheduanna của Đền thờ Sumer'', Nhà xuất bản Đại học Texas,{{ISBN|978-0-292-71932-3}}
* Franke, Franke, S. "Kings of Akkad: Sargon and Naram-Sin", in Sasson, Jack, M. (1995), ''Civilizations of the Ancient Cận Đông,'' Scribener, New York.{{ISBN|978-0-684-19279-6}}
* Hallo, William W. và Van Dijk, JJA (1986). ''Sự tôn vinh của Inanna'', Nhà xuất bản Đại học Yale.
* Roberts, Janet (2004). ''Enheduanna, Con gái của Vua Sargon: Công chúa, Nhà thơ, Nữ tu sĩ (2300 TCN)'', ''Transoxiana'' 8 [http://www.transoxiana.com.ar/0108/roberts-enheduanna.html]
* Sjoberg, Ake và E. Bermann, E. (1969). ''Tuyển tập Thánh ca Đền thờ Sumer'', Thung lũng Locust, JJ Augustin.
* Sjoberg, Ake (1975). ''In-nin sa-gur-ra: A Hymn to the Goddess Inanna của en-Priestess Enheduanna'', Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archaeologie 65: 161–253.
* Spirits Podcast. (2018, ngày 21 tháng 2). Tập 65 - Inanna. Spirits Podcast. https://spiritspodcast.com/episodes/inanna
* Zgoll, Annette (1997). "Der Rechtsfall der En-hedu-Ana im Lied Nin-me-sarra", (Án lệ pháp lý của En-hedu-Ana trong thánh ca Nin-me-sara) [Ugarit-Verlag, Muenster], 1997. Để có bản dịch tiếng Anh từ bản dịch Nin-me-sara của Zgoll: http://www.angelfire.com/mi/enheduanna/Ninmesara.html

== Liên kết ngoài ==

* [http://www.penn.museum/collections/object/293415 Cơ sở dữ liệu Bộ sưu tập Bảo tàng Penn]
* [http://penn.museum/blog/museum/ur-digitization-project-item-of-the-month-june-2012/ Tiêu điểm trên Đĩa Enheduanna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231209192119/https://www.penn.museum/blog/museum/ur-digitization-project-item-of-the-month-june-2012/ |date=2023-12-09 }} (Blog Bảo tàng Penn)
* [https://web.archive.org/web/20101212045342/http://ancientopedia.com/Enheduanna/ Enheduanna trên Từ điển Bách khoa Lịch sử Cổ đại]
* [https://web.archive.org/web/20091212064322/http://www.cddc.vt.edu/feminism/Enheduanna.html Tiểu sử của Enheduanna]
* [http://www.angelfire.com/mi/enheduanna/index.html Các trang nghiên cứu En-hedu-Ana]
* [https://web.archive.org/web/20080518180849/http://www-etcsl.orient.ox.ac.uk/section1/tr132.htm Inana và Ebih: bản dịch] (Văn bản điện tử của Văn học Sumer)
* [http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.4.07.2 Sự tôn vinh của Inana: Nin me šar-ra (Inana B): bản dịch] (Văn bản điện tử của Văn học Sumer)
* [http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.4.07.3 Bài thánh ca cho Inana: In-nin šag gur-ra (Inana C): bản dịch] (Văn bản điện tử của Văn học Sumer)
* [http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.4.80.1 Các bài thánh ca trong đền thờ: bản dịch] (Bản dịch Văn bản Điện tử của Văn học Sumer)
* [http://www.zipang.org.uk Hội Enheduanna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125113645/http://www.zipang.org.uk/ |date=2020-11-25 }} (Hội Enheduanna)
* [http://www.projectcontinua.org/enheduanna/ Project Continua: Tiểu sử của Enheduanna]
* [https://www.notadotradutor.com/revista15.html Senhora de todos os me's: exaltação a Inanna] (Bản dịch tiếng Bồ Đào Nha của Nin-me-šara, En-hedu-Ana, của G. Lentz, dịch. )

== Dẫn nguồn ==
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Người Lưỡng Hà]]
[[Thể loại:Nhà thơ]]
[[Thể loại:Thần thoại Lưỡng Hà]]
[[Thể loại:Lưỡng Hà cổ đại]]
[[Thể loại:Nhà thơ cổ đại]]

Enheduanna - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5