imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20251123sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2025-11-25T03:51:16Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20251123sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{nhan đề nghiêng}}{{Bảng phân loại
| name = ''Eomaia''
| fossil_range = Đầu [[kỷ Creta]], {{fossilrange|125}}
| image = Eomaia.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Mẫu vật hóa thạch CAGS 01−IG−1
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| clade = [[Eutheria]]
| genus = †'''Eomaia'''
| type_species = {{extinct}}'''''Eomaia scansoria'''''
| genus_authority = Ji ''et al.'', 2002
| type_species_authority = Ji ''et al.'', 2002
}}
'''''Eomaia''''' ("mẹ bình minh") là một [[chi (sinh học)|chi]] [[động vật có vú]] tuyệt chủng gồm một loài duy nhất, '''''Eomaia scansoria''''', được phát hiện trong lớp đá của [[thành hệ Yixian]], tỉnh [[Liêu Ninh]], [[Trung Quốc]], vào cuối [[kỷ Creta]] khoảng {{ma|125}}.<ref name="JiLuoYuan2002EarliestEutherian">{{chú thích tạp chí
| author=Ji, Q., Luo, Z-X., Yuan, C-X.,Wible, J.R., Zhang, J-P.,and Georgi, J.A.
| title=The earliest known eutherian mammal
| journal=Nature
| volume=416
| pages=816–822
| date=April 2002
| doi=10.1038/416816a
| url=http://www.carnegiemnh.org/assets/science/vp/JiEtAl(Eomaia-Nature).pdf
| access-date =ngày 24 tháng 9 năm 2008
| pmid=11976675
| issue=6883
| archive-date = ngày 3 tháng 11 năm 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101103025415/http://carnegiemnh.org/assets/science/vp/JiEtAl(Eomaia-Nature).pdf
| url-status=dead
}}</ref> Mẫu vật hóa thạch duy nhất của nhất của loài này dài {{convert|10|cm|in}} và gần như hoàn chỉnh. Cân nặng được ước tính là khoảng {{convert|20|-|25|g|oz}}. Với một mẫu vật 125 triệu năm tuổi, hóa thạch này được bảo quản tốt một cách khác thường. Mặc dù hộp sọ bị ép dẹp, răng, các xương chân, sụn và thậm chí bộ lông khá rõ ràng.<ref name="JiLuoYuan2002EarliestEutherian" />
==Mô tả==
[[Hình:Eomaia NT.jpg|thumb|left|Phục dựng]]
Hóa thạch ''Eomaia'' cho thấy các vết tích rõ ràng của lông.<ref name="JiLuoYuan2002EarliestEutherian" /> Đây không phải vết tích lông động vật có vú cổ nhất, hóa thạch ''[[Volaticotherium]]'',<ref name="mengetal06">{{chú thích tạp chí | author=Meng, J., Hu, Y., Wang, Y., Wang, X., Li, C. | date=Dec 2006 | title=A Mesozoic gliding mammal from northeastern China | journal=Nature | volume=444 | pmid=17167478 | issue=7121 | pages=889–893 | url=http://www.nature.com/nature/journal/v444/n7121/abs/nature05234.html | doi=10.1038/nature05234 }}</ref> và [[Docodonta]] ''[[Castorocauda]]'', phát hiện trong lớp đá cách nay {{ma|164}}, cũng có các vết tích của lông.<ref name="JiLuoYuanTabrumCastorocauda">{{chú thích tạp chí|authors=Q. Ji & Luo, Z-X, Yuan, C-X, and Tabrum, A.R.|date=February 2006|title=A Swimming Mammaliaform from the Middle Jurassic and Ecomorphological Diversification of Early Mammals |journal=Science |volume=311|issue=5764|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/311/5764/1123|pmid=16497926|doi=10.1126/science.1123026|pages=1123–7}}</ref>

''Eomaia scansoria'' sở hữu nhiều đặc điểm chung với [[Placentalia]] (động vật có vú nhau thai) tách chúng khỏi [[Metatheria]] - nhóm gồm thú có túi hiện đại. Tuy nhiên ''E. scansoria'' không phải động có vú nhau thai thực sự vì nó thiếu vài đặc điểm chuyên biệt hóa của Placentalia.

''Eomaia'', giống như các loài động vật có vú cổ và thú có túi, có khung chậu hẹp cho thấy con non chưa phát triển con phải chăm sóc nhiều hơn.<ref name="Weil2002MammalianEvolution">{{chú thích tạp chí
| author=Weil, A. | title=Mammalian evolution: Upwards and onwards
| journal=Nature | volume=416 | pages=798–799 | date=April 2002 | doi=10.1038/416798a
| url=http://www.nature.com/nature/journal/v416/n6883/full/416798a.html | access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2008 | pmid=11976661
| issue=6883
}}</ref>
[[Xương epipubic]] kéo dài về phía trước từ khung chậu;<ref name="JiLuoYuan2002EarliestEutherian" /> các điểm này không xuất hiện ở thú có nhau, nhưng xuất hiện ở các động vật có vú khác, bao gồm Eutheria không nhau, thú có vú, [[thú đơn huyệt]] và các động vật có vú Đại Trung Sinh cũng như [[Cynodontia]] [[therapsida]] gần gũi với động vật có vú. Chức năng của chúng là để làm cũng có chuyển động cơ thể khi chuyển động.<ref>{{chú thích tạp chí
| author=Reilly, S.M., and White, T.D. | date=January 2003
| title=Hypaxial Motor Patterns and the Function of Epipubic Bones in Primitive Mammals
| journal=Science | volume=299 | issue=5605 | pages=400–402 | doi=10.1126/science.1074905
| url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/299/5605/400 | access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2008 | pmid=12532019
}}</ref> Sự cũng cố này có thể gây tổn thương có con non khi sinh đẻ.<ref>{{chú thích tạp chí
| author=Novacek, M.J., Rougier, G.W, Wible, J.R., McKenna, M.C, Dashzeveg, D.,and Horovitz, I.
| title=Epipubic bones in eutherian mammals from the Late Cretaceous of Mongolia
| journal=Nature | volume=389 | pages=483–486 | date=October 1997 | doi=10.1038/39020
| url=http://www.nature.com/nature/journal/v389/n6650/full/389483a0.html | access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2008 | pmid=9333234
| issue=6650
}}</ref>
==Phân loại==
[[Hình:Eomaia scansoria 54.JPG|thumb|Bộ xương phục dựng]]
Người phát hiện ''Eomaia'' cho rằng, trên cơ sở 268 mẫu đặc điểm của tất cả các nhánh động vật có vú [[Đại Trung Sinh]] và các họ Eutheria chính vào kỷ Creta, ''Eomaia'' nên được đặt cào cuối "cây gia đình" Eutheria cùng với with ''[[Murtoilestes]]'' và ''[[Prokennalestes]]''.<ref name="JiLuoYuan2002EarliestEutherian" /> Sơ đồ phân loại ban đầu này được tóm tắt như sau:

{{Clade
|label1= [[Theria]]
|1={{Clade|style=white-space:nowrap
|label1= [[Metatheria]]
|1={{Clade
|1= ''[[Sinodelphys|Sinodelphys szalayi]]''
|2= [[Cainozoic]] metatheria
}}
|label2= [[Eutheria]]
|2={{Clade
|1= ''[[Juramaia|Juramaia sinensis]]''
|2= ''[[Montanalestes|Montanalestes keeblerorum]]''
|3={{Clade
|1= ''[[Murtoilestes|Murtoilestes abramovi]]''
|2= '''''Eomaia scansoria'''''
|3= ''[[Prokennalestes|Prokennalestes trofimovi]]''
}}
|4= Cainozoic placentalia
}}
}}
}}
[[Tập tin:Live reconstruction of Cretophasmomima melanogramma - journal.pone.0091290.g007.png|thumb|Phục dựng ''Eomaia'' đang ăn côn trùng ''[[Cretophasmomima]]'']]
Năm 2013, nghiên cứu mối quan hệ của động vật có vú rộng hơn (bao gồm các loài hóa thạch) công bố bởi Maureen O'Leary và đồng nghiệp.<ref name=olearyetal2013>{{chú thích tạp chí|authors=M. A. O'Leary; Bloch, J. I.; Flynn, J. J.; Gaudin, T. J.; Giallombardo, A.; Giannini, N. P.; Goldberg, S. L.; Kraatz, B. P.; Luo, Z.-X.; Meng, J.; Ni, X.; Novacek, M. J.; Perini, F. A.; Randall, Z. S.; Rougier, G. W.; Sargis, E. J.; Silcox, M. T.; Simmons, N. B.; Spaulding, M.; Velazco, P. M.; Weksler, M.; Wible, J. R.; Cirranello, A. L.|title=The Placental Mammal Ancestor and the Post-K-Pg Radiation of Placentals|url=https://archive.org/details/sim_science_2013-02-08_339_6120/page/662| journal=Science|year=2013|volume=339|issue=6120|pages=662–667|doi=10.1126/science.1229237|pmid=23393258}}</ref>
Nghiên cứu này, đã xem xét 4541 đặc điểm giải phẫu của 86 loài động vật có vú (gồm ''Eomaia scansoria''), tìm ra rằng ''Eomaia'' không thể là Eutheria hay Placentalia như từng được cho.<ref name=olearyetal2013/> Kết quả của nghiên cứu này được tóm tắt thành cây phát sinh loài bên dưới:
{{Clade
|label1= [[Mammalia]]
|1={{Clade|style=white-space:nowrap
|1= [[Monotremata]]
|2={{Clade
|1={{Clade
|1= ''[[Henkelotherium guimarotae]]''
|2= ''[[Zhangheotherium quinquecuspidens]]''
}}
|2={{Clade
|1= '''''Eomaia scansoria'''''
|2= [[Theria]]
}}
}}
}}
}}

==Xem thêm==
* [[Tiến hóa của động vật có vú]]
* ''[[Juramaia]]'' ({{ma|160}})
* ''[[Sinodelphys]]''
==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
{{thể loại Commons|Eomaia scansoria}}
{{Wikispecies|Eomaia}}
* {{chú thích báo
| title = Stunning fossil is human's earliest mammal relative
| publisher = New Scientist |date=ngày 24 tháng 4 năm 2002 | first = Jeff | last = Hecht
| url = http://www.newscientist.com/article/dn2210-stunning-fossil-is-humans-earliest-mammal-relative.html
| access-date = February 2012
}}
* {{chú thích báo
| title = Scientists Recreate Genome of Ancient Human Ancestor
| first = John | last = Roach
| publisher = National Geographic News |date=ngày 25 tháng 1 năm 2005
| url = http://news.nationalgeographic.com/news/2005/01/0125_050125_genome.html
| access-date = February 2012
}}

[[Thể loại:Động vật có vú tiền sử châu Á]]
[[Thể loại:Động vật có vú kỷ Tam Điệp]]
[[Thể loại:Hóa thạch chuyển tiếp]]
[[Thể loại:Thú kỷ Creta]]

Eomaia - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20251123sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot