https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Franklin_E._RoachFranklin E. Roach - Lịch sử thay đổi2026-08-11T00:47:25ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Franklin_E._Roach&diff=7197553&oldid=previmported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Link equal to linktext)2025-11-11T10:53:56Z<p><a href="/index.php?title=En:WP:CLEANER&action=edit&redlink=1" class="new" title="En:WP:CLEANER (trang không tồn tại)">WPCleaner</a> v2.05b - Fix errors for <a href="/index.php?title=WP:WCW&action=edit&redlink=1" class="new" title="WP:WCW (trang không tồn tại)">CW project</a> (Link equal to linktext)</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Infobox scientist<br />
|name = Franklin E. Roach<br />
|image = <br />
|caption = <br />
|birth_date = {{Birth date|1905|9|23}}<ref name="BAAS1">Obituary, Osterbrock, ''BAAS'', p. 1608.</ref><br />
|birth_place = [[Xã Jamestown, Quận Ottawa, Michigan|Jamestown]], [[Quận Ottawa, Michigan|Quận Ottawa]], [[Michigan]]<br />
|residence =Mỹ <br />
|nationality=Mỹ <br />
|death_date = {{Death date and age|1993|9|21|1905|9|23|mf=y}}<ref name="BAAS3">Obituary, Osterbrock, ''BAAS'', p. 1610.</ref><br />
|death_place = [[Tucson, Arizona|Tucson]], [[Arizona]]<ref name="BAAS3"/><br />
|field = [[Thiên văn học]], [[Vật lý thiên văn]], [[Khí học cao không]], "Thiên văn học kỹ thuật",<ref name="BAAS2">Obituary, Osterbrock, ''BAAS'', p. 1609.</ref> [[Địa vật lý]], [[UFO học]]<br />
|work_institutions = [[Trường Đại học Wheaton (Illinois)]]<br />[[Đài thiên văn Yerkes]]<br />[[A. O. Smith]]<br />[[Đài thiên văn Perkins]]<br />[[Đài thiên văn McDonald]]<br />[[Đại học Tiểu bang Sul Ross]]<br />[[Đại học Arizona]]<br />[[Đài thiên văn Steward]]<br />[[Cục Dân sự Liên bang Hoa Kỳ|Cục Dân sự Mỹ]]<br />[[Viện Công nghệ California]]<br />[[Dự án Manhattan|Quận Manhattan]]<br />[[Trạm Vũ khí Không quân Hải quân China Lake|Trạm Thí nghiệm Quân nhu Hải quân (NOTS)]]<br />Trạm thiên văn Cactus Peak<br />Trạm thiên văn Fritz Peak<br />CRPL (NBS Boulder)<br />[[Phòng thí nghiệm Quốc gia Tây Bắc Thái Bình Dương|Phòng thí nghiệm Tây Bắc Battelle]]<br />Trạm thiên văn Rattlesnake Peak<br />[[Đài thiên văn Quốc gia Kitt Peak]]<br />[[Đại học Rutgers]]<br />[[NASA]]<br />[[Đại học Bắc Carolina ở Chapel Hill]]<br />[[Trung tâm khoa học và Cung thiên văn Morehead]]<br />[[NICAP]]<br />[[Ủy ban Condon]]<br />[[Bảo tàng Giám mục|Cung thiên văn Honolulu]], Hawaii<br />
|alma_mater = Trường Tiểu học Wheaton<br />Trường Trung học Wheaton<br />[[Trường Đại học Wheaton (Illinois)]]<br />[[Đại học Michigan]],<br />B.Sc. 1927<br />[[Đại học Tiểu bang Ohio]]<br />[[Đại học Chicago]],<br />M.Sc. 1930;<br />Yerkes/Chicago Ph.D. 1934<br />
|academic_advisors = [[Otto Struve]]<br />
|known_for = Sớm pha trắc quang quang điện; nghiên cứu "dạ huy" ([[khí huy]]); chứng minh cùng D.M. Hunten & J.W. Chamberlain về [[Rayleigh (đơn vị)|Đơn vị Rayleigh]]; khám phá với [[Christian T. Elvey|C.T. Elvey]] về "Ánh sáng thiên hà khuếch tán".<br />
|footnotes =<br />
|awards=[[Huy chương Vàng của Bộ Thương mại]] 1961 <br />
|spouse = 1. Eloise Blakslee<br /> Roach [1930-1976]<br />(1976, Blakslee mất);<br />2. Janet Gordon<br /> Roach [1977-1993]<br />(1993, Franklin Roach mất).<br />
|children=1. John Raymond Roach<br />(1930-1978)<br />2. Janet Loraine Roach (1936-)<br />3. Charlotte Louanne Roach (1937-)<br />4. Gerard Allyn Roach (1943-)<br />
}}<br />
'''Franklin Evans Roach'''<ref name="BAAS1"/> ([[23 tháng 9]] năm [[1905]]<ref name="BAAS1"/> &ndash; [[21 tháng 9]] năm [[1993]]<ref name="BAAS3"/>) là một nhà [[thiên văn học]], nhà [[vật lý thiên văn]], nhà [[địa vật lý]], [[giáo sư]] [[người Mỹ]],<ref name="BAAS2"/> và nhà khoa học phân tích hiện tượng [[UFO]], người có đóng góp đáng kể cho lĩnh vực [[khí học cao không]] trong nghiên cứu khí quyển trên cao là một trong những người cha của nó. Roach đã tham gia vào nghiên cứu vật lý [[Vật liệu nổ#Chất nổ cao|chất nổ cao]] kết nối với [[Dự án Manhattan]] và sau đó với [[NICAP]] và [[Ủy ban Condon]] như một phần của [[UFO học]].<br />
<br />
==Tiểu sử==<br />
Roach sinh ra tại Jamestown (nay là [[Xã Jamestown, Quận Ottawa, Michigan|Xã Jamestown]]), [[Quận Ottawa, Michigan|Quận Ottawa]], [[Michigan]], mười lăm dặm về phía tây nam [[Grand Rapids, Michigan|Grand Rapids]], cha là kỹ thuật viên đo mắt Richard Franklin Roach<ref name="BAAS1"/> (1878-1939)<ref name=R11>Roach, ''Musings'', p. 11.</ref> và mẹ là nội trợ Ingeborg "Belle" Mathilde<ref>Roach, ''Musings'', p. 15.</ref> Torgerson<ref name="BAAS1"/> (1878-1957).<ref name=R11/> Franklin Roach qua đời hai ngày trước khi đến tuổi 88.<br />
<br />
Franklin là một [[Hướng đạo sinh]] khi còn là thanh niên đạt cấp Huynh trưởng Hướng đạo khi tham gia Đội Hướng đạo ở Wheaton, Illinois dưới sự chỉ đạo của cha ông là trưởng Hướng đạo ngành Thiếu.<br />
<br />
Roach nhập học năm 1919-1921 trong hai năm đầu tiên học trung học tại Trường Trung học Wheaton<ref group=note>Địa điểm của Trường Tiểu học Wheaton và Trường Trung học Wheaton nằm trong cùng một tòa nhà vật lý được xây dựng vào năm 1874 và hoạt động với các lớp vào năm 1876 hiện được gọi là Trường Tiểu học Longfellow ở Wheaton, Illinois.</ref> tại Wheaton, Illinois. Tiếp theo hai năm cuối cùng của ông với việc tốt nghiệp vào năm 1923 từ [[Trường Trung học Franklin (Los Angeles, California)|Trường Trung học Benjamin Franklin]] ở [[Los Angeles]], [[California]] trong khi cư trú tại khu vực [[Highland Park, Los Angeles|Highland Park]] của thành phố đó từ năm 1921-1923.<br />
<br />
Roach có ba anh chị em: Laurance (c1909/1910-1993), Alice (-1995), và Richard (-1982).<br />
<br />
Roach được chôn cất tại [[Boulder, Colorado]].<br />
<br />
==Đơn vị Rayleigh==<br />
[[Rayleigh (đơn vị)|Đơn vị Rayleigh]] là một đơn vị thông lượng [[photon]] được sử dụng để đo sự tỏa sáng của khí huy, hiện tượng khí quyển như cực quang và ánh sáng sao tích hợp của nhiều dạng khác nhau trong không gian. Đơn vị Rayleigh được đề xuất lần đầu tiên vào năm 1956 bởi [[Donald M. Hunten]], Franklin E. Roach và [[Joseph W. Chamberlain]]<ref>{{chú thích tạp chí |author1=Hunten, D. M. |author2=Roach, F. E. |author3=Chamberlain, J. W. | year = 1956 | title= A photometric unit for the airglow and aurora | journal = Journal of Atmospheric and Terrestrial Physics | volume = 8 | pages = 345–346 | doi = 10.1016/0021-9169(56)90111-8|bibcode = 1956JATP....8..345H }}</ref> và được họ đặt tên cho [[Robert John Strutt, Nam tước thứ tư xứ Rayleigh]] (1875–1947) người đầu tiên phát hiện ra ánh sáng đỏ rực của bầu trời đêm.<ref>{{chú thích tạp chí | doi = 10.1364/AO.13.002160 | first = Doran J. | last = Baker | title = Rayleigh, the Unit for Light Radiance | journal = Applied Optics | volume = 13 | issue = 9 | pages = 2160–2163 | year = 1974 | url = http://www.opticsinfobase.org/abstract.cfm?URI=ao-13-9-2160 | pmid = 20134644|bibcode = 1974ApOpt..13.2160B }}</ref> Biểu tượng cho đơn vị là R, cũng giống như [[Roentgen (đơn vị)|đơn vị Roentgen]] không mấy liên quan.<br />
<br />
==Học giả Fulbright==<br />
Franklin Roach đã dành một năm ở Paris vào năm 1951-1952 theo [[Học bổng Fulbright]] qua việc điều tra nghiên cứu bầu trời đêm.<ref name="BAAS2"/> Roach cũng làm việc với một nhà tiên phong châu Âu, [[Daniel Barbier]], trong cùng lĩnh vực này.<ref name="BAAS2"/><br />
<br />
==Cuộc gặp gỡ với Struve==<br />
Roach, người có tính cách hiền lành, đã sớm cộng tác từ lúc đầu với [[Otto Struve]]. Struve có tính cách thô lỗ, và không tiếc lời với nạn nhân của mình. Struve khuyến khích cách chức Giám đốc [[Đài thiên văn Yerkes]] hiện tại và tạo điều kiện cho việc bổ nhiệm ông vào chức vụ tương tự, mặc dù Frost ban đầu mời Struve đến gặp Yerkes khi lúc đó Struve chỉ nói [[tiếng Nga]] và bị trục xuất ở [[Thổ Nhĩ Kỳ]] và [[Hy Lạp]] sau khi thoát khỏi cuộc [[Cách mạng Nga]]. Ngày 1 tháng 7 năm 1932, Struve thay [[Edwin Brant Frost]] làm Giám đốc Đài thiên văn Yerkes. Roach, một sinh viên tốt nghiệp tại Yerkes đang làm việc vào ngày đó, đã có cuộc gặp gỡ sau đây với Struve khi đang đo một quang phổ được ủy quyền bởi Giám đốc Frost hiện tại vào sáng sớm hôm đó:<br />
<br />
*Phiên bản trong ''Yerkes'':<ref>Osterbrock, ''Yerkes'', p. 131.</ref><ref group=note>Từ thông tin liên lạc (thư?) Của Roach gửi đến Osterbrock, đề ngày 30 tháng 5 năm 1991, như được ghi chú trong cuốn sách của ''Yerkes''.</ref><ref group=note>β Lyrae = Beta Lyrae.</ref><br />
{{quotation|1=<br />
Roach: Chào buổi sáng, Ngài Struve.<br /><br />
Struve: Chào buổi sáng. Cậu đang làm gì đấy?<br /><br />
Roach: Tôi đang đo quang phổ.<br /><br />
Struve: Ngôi sao nào vậy?<br /><br />
Roach: β Lyrae.<br /><br />
Struve: Ai bảo cậu đo quang phổ đó?<br /><br />
Roach: Ngài Frost dặn vậy.<br /><br />
Struve: Từ giờ tôi sẽ cho cậu biết những ngôi sao cần đo!}}<br />
<br />
*Phiên bản trong ''Musings'':<ref>Roach, ''Musings'', pp. 77-78.</ref><ref group=note>Frost được yêu thích trong cộng đồng và vẫn được nhớ đến ngày nay; Struve thì không. Frost đã cho phép Roach xem lại quang phổ của Beta Lyrae, có lẽ chưa ai biết đến đối với Roach, Frost đã nghiên cứu ngôi sao đặc biệt này và viết một bài báo về nó được xuất bản năm 1895 trước đó trong sự nghiệp của Frost.</ref><br />
{{quotation|1=<br />
S. "Cậu đang làm gì đấy?"<br /><br />
R. "Tôi đang đo quang phổ"<br /><br />
S. "Ngôi sao nào vậy?"<br /><br />
R. "Beta Lyrae"<br /><br />
S. "Ai bảo cậu đo quang phổ đó?"<br /><br />
R. "Ngài Frost bảo làm."<br /><br />
S. "Từ bây giờ cậu phải làm theo những gì tôi nói."}}<br />
<br />
==Tác phẩm==<br />
Roach đã viết hầu hết hoặc đóng góp một phần vào một số cuốn sách quan trọng. Hai lời thuyết minh về chủ đề [[khí huy]]<ref group=note>Khí huy như một thuật ngữ liên quan đến ba loại. Khí huy ban ngày được gọi là "nhật huy"; vào ban đêm là "dạ huy"; hoặc liên quan đến [[gegenschein]] dưới dạng "phản huy" hoặc "tỏa sáng ngược" như là một phần của [[ánh sáng hoàng đạo]].</ref> sẽ đóng vai trò là tập sách nền tảng trong lĩnh vực khoa học khí quyển trên cao: '''''Aurora and Airglow''''' (Cực quang và khí huy) do B. M. McCormac chủ biên, và '''''The Light of the Night Sky''''' (Ánh sáng của bầu trời đêm). Một nghiên cứu khác với cách tiếp cận khoa học về [[UFO học]] vào đầu những năm 1970 sẽ đóng vai trò là nền tảng cho lĩnh vực khoa học thăm dò này: '''''UFO's: A Scientific Debate''''' (UFO: Một cuộc tranh luận khoa học) do [[Carl Sagan]] và Thornton Page chủ biên. Về mặt chung, ông sẽ viết chương "Aurora and Airglow" trong cuốn sách [[Scientific American]] nhan đề ''The Planet Earth'' (Hành tinh Trái Đất) dành cho độc giả phổ thông.<br />
<br />
===''The Light of the Night Sky''===<br />
Dù vẫn liên kết với [[Đại học Rutgers|"Rutgers, The State University"]] ở [[Newark, New Jersey]] và [[Đại học Hawaii]] ở [[Honolulu]], [[Hawaii]] Roach là tác giả chính, cùng với đồng tác giả Janet L. Gordon (về sau làm việc và cộng tác với [[Bảo tàng Giám mục Bernice P.]] ở Honolulu),<ref name="BAAS3"/> trong một cuốn sách thành công đóng vai trò là một tập đầu quan trọng trong loạt sách chuyên khảo ''Geophysics and Astrophysics Monographs'' (Chuyên khảo Địa vật lý và Vật lý thiên văn). Gordon đã đọc qua và chỉnh sửa tác phẩm của Roach, và viết các phần lịch sử để cung cấp thêm bối cảnh.<ref name="BAAS3"/> Về sau, Gordon chính thức kết hôn với Roach vào năm 1977. Tập sách được xuất bản vào tháng 12 năm 1973 và trở thành tập thứ tư trong loạt [[sách giáo khoa]] [[chuyên khảo cơ bản]] quốc tế này về các chủ đề [[địa vật lý]] và [[vật lý thiên văn]].<br />
<br />
Tập sách của Roach và Gordon mang tên '''''The Light of the Night Sky''''' liên quan đến chủ đề cấu tạo của bầu trời được chiếu sáng trong khu vực lệ thuộc cục bộ "ánh sáng của bầu trời đêm" ('''LONS'''). Sách trình bày mang tính khoa học với một cái nhìn tổng quan cơ bản về các quá trình khí quyển và vật lý liên sao có liên quan, đặc biệt là vào [[ban đêm của Trái Đất]]. Lời đề tựa đã được chuẩn bị vào tháng 8 năm 1973 và Roach vẫn đang viết các chương sau vào tháng 9 cùng năm. Các chủ đề thảo luận bao gồm [[sự thích nghi tối của mắt]], [[số lượng sao]] và sự phân bố của [[ánh sao]] trên bầu trời, sự [[phân cực]] của "[[Ánh sáng hoàng đạo]]", và nghiên cứu về "[[Gegenschein]]".<br />
<br />
Các cuộc thảo luận tiếp theo liên quan đến việc dạ huy là hiện tượng tĩnh hay động, nguồn gốc hay nguyên nhân của dạ huy, các [[phản ứng quang hóa]] trong bầu khí quyển trên của Trái Đất, sự xuất hiện của dạ huy từ không gian trong [[tầng ngoài]] và [[geocorona]] của Trái Đất. Cuốn sách cũng đề cập đến [[cực quang]], [[hồ quang]], độ sáng khác nhau của "Lớp Dạ huy" tùy thuộc vào khoảng cách [[thiên đỉnh]], ánh sáng sao rải rác bụi, ánh sáng thiên hà khuếch tán, bụi trong môi trường [[liên hành tinh]] và [[liên sao]] liên quan đến "[[Đám mây bụi liên hành tinh|Đám mây bụi hoàng đạo]]", và bụi liên sao. Văn bản kết thúc với một bản tóm tắt liên quan đến ánh sáng vũ trụ giữa các [[thiên hà]] và chủ đề chiêm nghiệm của [[vũ trụ học]].<br />
<br />
==Giải thưởng==<br />
[[Tập tin:US Dept of Commerce Gold Medal.png|thumb|100px|right|Mặt bên của [[Huy chương Vàng của Bộ Thương mại Hoa Kỳ|Huy chương Vàng Thương mại]].]]<br />
Trở thành một cơ quan thẩm quyền thế giới về nghiên cứu cực quang và khí huy, Franklin đã tới [[Washington, D.C.]] vào đầu năm 1961 để được vinh danh là người nhận [[Huy chương Vàng của Bộ Thương mại Hoa Kỳ|Huy chương Vàng]] của [[Bộ Thương mại Hoa Kỳ]] vì "đóng góp xuất sắc cho vật lý khí quyển trên bằng phương pháp nghiên cứu quang học phát xạ từ bầu trời đêm".<ref name="R156">Eloise Blakslee Roach notation; Roach, ''Musings'', p. 156.</ref> Franklin đã được Gordon Little đề cử trao giải thưởng.<ref name="R156"/> Giải thưởng được trao cho ông bởi [[Luther H. Hodges]],<ref>Roach, ''Musings'', p. 155, picture and caption.</ref> [[Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ]] thứ 15 vừa hoàn thành nhiệm kỳ thứ hai với tư cách là [[Thống đốc Bắc Carolina]].<br />
<br />
==Di sản==<br />
;Học bổng Tưởng niệm<br />
Học bổng Tưởng niệm Franklin E. Roach, Đại học Arizona.<br />
;Lưu trữ <br />
Sau khi Roach chuyển giấy tờ của mình đã được lưu trữ vào năm 1994 tại [[Alaska]] dựa theo khuyến nghị của Bob Eklund (Robert L. Eklund) (liên kết với [[Đài thiên văn Núi Wilson]]) với [[Donald Edward Osterbrock|Donald Osterbrock]] đưa ra những sự sắp đặt đâu ra đấy:<br />
*Kho Lưu trữ Giấy tờ Franklin E. Roach, Alaska và Khoa Vùng cực, Bộ Sưu tập, [[Thư viện Elmer E. Rasmuson]], Đại học Alaska, Fairbanks, Alaska.<br />
<br />
==Xem thêm==<br />
*[[Tán xạ Mie]]<br />
*[[Tán xạ Rayleigh]]<br />
*[[Khí quyển của Trái Đất]]<br />
*[[Bức xạ bầu trời khuếch tán]]<br />
<br />
==Chú thích==<br />
<references group=note/><br />
<br />
==Trích dẫn==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
<br />
==Tham khảo==<br />
*Hunten, D. M.; Roach, F. E.; Chamberlain, J. W., "A photometric unit for the airglow and aurora", ''Journal of Atmospheric and Terrestrial Physics'', 1956 June, Vol. 8, No. 6, pp.&nbsp;345–346.<br />
*[[Donald Edward Osterbrock|Osterbrock, Donald E.]], Obituary: "Franklin Evans Roach, 1905-1993", ''Bulletin of the American Astronomical Society'', 1994 September, Vol. 26, No. 4, pp.&nbsp;1608–1610.<br />
*Osterbrock, Donald E., ''Yerkes Observatory, 1892-1950: The Birth, Near Death, and Resurrection of a Scientific Research Institution'', The University of Chicago Press, 1997, {{ISBN|0-226-63945-2}}, hardcover (cloth).<br />
*Roach, Franklin Evans, ''Musings and Memoirs of Franklin Evans Roach'', with annotated comments by Eloise Blakslee Roach; Edited by Janet Gordon-Roach, Charlotte L. Roach Vedeler, and Chris Vedeler, book format (1999) copyright Charlotte Vedeler and Gerry Roach, privately published, softcover (only)(blue wraps).<br />
<br />
{{Authority control}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Roach, Franklin Evans}}<br />
[[Thể loại:Sinh năm 1905]]<br />
[[Thể loại:Mất năm 1993]]<br />
[[Thể loại:Nhà UFO học]]<br />
[[Thể loại:Học giả Fulbright]]<br />
[[Thể loại:Người Dự án Manhattan]]<br />
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Chicago]]<br />
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Michigan]]<br />
[[Thể loại:Người Quận Ottawa, Michigan]]<br />
[[Thể loại:Huy chương Vàng của Bộ Thương mại Hoa Kỳ]]<br />
[[Thể loại:Nhà thiên văn học Hoa Kỳ]]</div>imported>TheSecondFunnyYellowBot