imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 0 nguồn và đánh dấu 1 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-07-16T03:11:10Z

Đã cứu 0 nguồn và đánh dấu 1 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

[[Tập tin:Adventitious roots of Magnolia cutting.jpg|nhỏ|200px|Một cành [[Chi Mộc lan|mộc lan]] đã được kích thích ra rễ mới và trở thành một cây hoàn chỉnh.]]
[[Tập tin:Stickling - (Plectranthus scutellarioides) - Palettblad - 2023.jpg|nhỏ|200px|Cành giâm của ''[[Plectranthus scutellarioides]]'' – sau 14 ngày, rễ đã dài 6 cm.]]

'''Giâm cành''' là phương pháp sử dụng một phần của cây để nhân giống vô tính (sinh sản không qua hạt) trong [[làm vườn]] và [[nông nghiệp]]. Một đoạn [[thân cây]] hoặc [[rễ]] của cây mẹ được đặt vào môi trường thích hợp như đất ẩm. Nếu điều kiện thuận lợi, phần cây này sẽ bắt đầu phát triển thành một cây mới độc lập với [[cây mẹ]]. Cành giâm từ thân sẽ phát triển ra [[rễ]], trong khi cành giâm từ rễ sẽ mọc lên thân mới. Một số loài cây còn có thể được nhân giống từ mảnh lá, gọi là giâm lá, cho ra cả thân và rễ. Các mắt ghép dùng trong [[ghép cành]] cũng được gọi là cành giâm.<ref>[https://pubs.ext.vt.edu/426/426-002/426-002.html Propagation by Cuttings, Layering and Division] Diane Relf, Chuyên gia mở rộng, Làm vườn Môi trường; và Elizabeth Ball, Kỹ thuật viên hỗ trợ chương trình; Virginia Tech</ref>

Nhân giống cây bằng cách giâm cành là một hình thức [[nhân bản vô tính]] cổ xưa.<ref>{{cite journal |last1=McKey |first1=Doyle |last2=Elias |first2=Marianne |last3=Pujol |first3=Benoît |last4=Duputié |first4=Anne |title=The evolutionary ecology of clonally propagated domesticated plants |journal=New Phytologist |date=Tháng 4 năm 2010 |volume=186 |issue=2 |pages=318–332 |doi=10.1111/j.1469-8137.2010.03210.x |pmid=20202131 |s2cid=11637652 |doi-access=free }}</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/science/edexcel_pre_2011/genes/reproductionandcloningrev1.shtml Reproduction and cloning] BBC, 2014</ref> Phương pháp này có nhiều ưu điểm, đặc biệt là khả năng tạo ra các cây con gần như là [[bản sao]] của cây mẹ. Nếu cây mẹ có những đặc tính tốt, chúng có thể được truyền lại cho thế hệ sau. Điều này đặc biệt có lợi về mặt kinh tế, vì cho phép các nhà sản xuất nhân giống hàng loạt những cây có đặc tính mong muốn nhằm đảm bảo sự đồng nhất trong toàn bộ vụ mùa.<ref name="Hussey 1978 185–208">{{Cite journal|last=Hussey|first=G.|date=1978|title=The application of tissue culture to the vegetative propagation of plants|jstor=43420451|journal=Science Progress (1933- )|volume=65|issue=258|pages=185–208}}</ref>

== Lợi thế tiến hóa: thực vật mọng nước ==
Giâm cành là một phương pháp [[sinh sản vô tính]] thường được sử dụng trong nghề trồng [[thực vật mọng nước]], còn được gọi là [[sinh sản sinh dưỡng]]. Thực vật mọng nước đã tiến hóa khả năng hình thành rễ bất định trong quá trình sinh sản nhằm tăng khả năng thích nghi trong môi trường khắc nghiệt. Chúng thường sinh trưởng ở các loại đất nông, đất đá và đất sa mạc.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Gravatt|date=tháng 12 năm 2004|title=Description of Asexual Reproduction in a Texas succulent ''Sedum Wright 2'' (Crassulaceae)|url=https://archive.org/details/cbarchive_106970_descriptionofasexualreproducti2004|journal=SIDA, Contributions to Botany|volume=21 |issue=2|pages=943–950}}</ref> Cây non sinh ra từ sinh sản hữu tính có tỷ lệ sống sót thấp; tuy nhiên, các chồi con từ đoạn thân hoặc lá bị tách rời trong môi trường tự nhiên lại có khả năng sinh trưởng tốt hơn.<ref name=":0" />

Cành giâm có lưu trữ sẵn cả [[nước]] và [[Carbon|cacbon]] – những nguồn tài nguyên cần thiết cho sự định hình và phát triển của cây. Bộ phận bị tách rời của cây vẫn duy trì hoạt động sinh lý, cho phép diễn ra quá trình phân bào và hình thành cấu trúc rễ mới để hấp thu nước và chất dinh dưỡng.<ref name=":0" /> Sinh sản vô tính ở thực vật còn mang lại lợi thế tiến hóa nhờ giúp chồi con thích nghi tốt hơn với môi trường thông qua việc duy trì [[Di truyền học biểu sinh|ký ức biểu sinh]] – các kiểu hình di truyền không do thay đổi trong [[DNA]] mà do sự biến đổi [[histone]] và [[methyl hóa DNA]].<ref name=":1">{{cite journal |last1=Crisp |first1=Peter A. |last2=Ganguly |first2=Diep |last3=Eichten |first3=Steven R. |last4=Borevitz |first4=Justin O. |last5=Pogson |first5=Barry J. |title=Reconsidering plant memory: Intersections between stress recovery, RNA turnover, and epigenetics |journal=Science Advances |date=tháng 2 năm 2016 |volume=2 |issue=2 |pages=e1501340 |doi=10.1126/sciadv.1501340 |pmid=26989783 |pmc=4788475 |bibcode=2016SciA....2E1340C }}</ref> Ký ức biểu sinh được truyền qua [[nguyên phân]], vì thế khả năng phản ứng với stress{{efn|Trong sinh lý học thực vật, "stress" được hiểu là bất kỳ điều kiện môi trường hoặc tác nhân sinh học nào gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây. Ví dụ: hạn, mặn, sâu bệnh.}} vẫn được duy trì ở các cây con được nhân từ đoạn thân cắt.<ref name=":1" />

==Ví dụ về các hình thức nhân giống==

=== Các loại cây có thể nhân giống bằng cách giâm cành ===

* [[Fittonia|''Fittonia'' sp.]]<ref name=":3">{{Cite web |title=Propagating Foliage & Flowering Plants - Ornamental Production Ornamental Production |url=https://aggie-horticulture.tamu.edu/ornamental/a-reference-guide-to-plant-care-handling-and-merchandising/propagating-foliage-flowering-plants/ |access-date=2025-03-27 |website=aggie-horticulture.tamu.edu}}</ref>
* [[Chi Sung|''Ficus'' sp.]]<ref name=":3" />
* [[Maranta|''Maranta'' sp.]]<ref name=":3" />
* [[Monstera|''Monstera'' sp.]]<ref name=":3" />
* [[Thu hải đường]]<ref name=":3" />

=== Các loại cây có thể nhân giống bằng cách giâm rễ ===

* ''[[Papaver]]''<ref name=":4">{{Cite book |last=Bryant |first=Geoff |title=Propagation Handbook: basic techniques for gardeners |url=https://archive.org/details/propagationhandb0000brya |publisher=Stackpole Books |year=1995 |isbn=0-8117-3065-4 |location=Mechanicsburg, PA |publication-date=1995 |pages=[https://archive.org/details/propagationhandb0000brya/page/70 70]–99 |language=English}}</ref>
* ''[[Rubus idaeus]]''<ref name=":4" />
* ''[[Rubus allegheniensis]]''<ref name=":5">{{Cite web |title=Plant Propagation by Leaf, Cane, and Root Cuttings {{!}} NC State Extension Publications |url=https://content.ces.ncsu.edu/plant-propagation-by-leaf-cane-and-root-cuttings-instructions-for-the-home-gardener#:~:text=Examples%20of%20plants%20that%20can%20be%20propagated%20from%20root%20cuttings,2%20to%206%20inches%20long |access-date=2025-03-27 |website=content.ces.ncsu.edu |language=en-US }}{{Liên kết hỏng|date=2026-07-16 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
* [[Phlox|''Phlox'' sp.]]<ref name=":5" />
* [[Acanthus|''Acanthus'' sp.]]<ref name=":6">{{Cite book |last=Thomas |first=Peter |title=Creative Propagation |publisher=Timber Press Inc. |year=1989 |isbn=0-7470-3213-0 |edition=1st |location=9999 SW Wilshire Portland, Oregon |publication-date=1989 |pages=39–154 |language=English}}</ref>

[[File:Succulent propagation.EricaBowker.png|thumb|239x239px]]

=== Các loại cây có thể nhân giống bằng cách giâm lá ===

* [[Tử linh lan]]<ref name=":4" />
* [[Thu hải đường]]<ref name=":4" />
* [[Echeveria|''Echeveria'' sp.]]
* ''[[Sansevieria trifasciata]]''<ref name=":4" />
* [[Chi Cẩm cù|''Hoya'' sp.]]<ref name=":4" />

[[Tập tin:Flinker Heinrich.jpg|nhỏ|200px|Được nhân giống bằng giâm cành, [[Hồng trai]] có thể dễ dàng di chuyển vì các thân bò của nó bám nhẹ vào đất.]]
[[Tập tin:Pelargonium, Madeira - Dec 2012.jpg|nhỏ|phải|200px|''[[Pelargonium hortorum]]'' được nhân giống bằng hạt và giâm cành.]]
[[Tập tin:Nerium oleander.jpg|nhỏ|200px|[[Trúc đào]] có thể dễ dàng ra rễ khi đặt trong nước hoặc giá thể.]]
[[Tập tin:Sansevieria trifasciata 21zz.jpg|nhỏ|200px|[[Sansevieria trifasciata|Cây lưỡi hổ]] được nhân giống bằng cách giâm lá hoặc tách [[thân rễ]] (các giống có sọc vàng chỉ giữ được mép vàng khi nhân giống bằng cách tách bụi).]]

==Trong văn hóa đại chúng==
Nhà thơ người Mỹ [[Theodore Roethke]] đã viết về việc giâm cành và sự sinh trưởng của rễ trong các bài thơ "Cuttings" và "Cuttings (Later)" thuộc tập thơ ''The Lost Son: And Other Poems''.<ref>{{Cite book|title=The Lost Son: And Other Poems|last=Roethke|first=Theodore|year=1948}}</ref>

== Ghi chú ==
<references group="lower-alpha"/>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Sinh sản thực vật]]
[[Thể loại:Trồng trọt]]
[[Thể loại:Sinh sản vô tính]]
[[Thể loại:Dòng hóa]]
[[Thể loại:Trồng trọt và làm vườn]]

Giâm cành - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 0 nguồn và đánh dấu 1 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5