imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2026-07-25T00:10:27Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{Infobox planet
| name = Gliese 581g
| image = Exoplanet Comparison Gliese 581 g.png
| caption = So sánh kích thước của Gliese 581g với Trái đất và sao Hải Vương. (Dựa trên [[:Tập tin:Exoplanet Comparison Gliese 581 g.png#Summary|các thành phần mô hình]] giả định đã chọn)

| discoverer = [[Steven S. Vogt]] và đồng nghiệp<ref name="Vogt 2010"/>
| discovery_site = [[Đài thiên văn Keck]], [[Hawaii]]<ref name="Smith 2010"/><ref name="Overbye 2012"/><ref name="Alleyne 2010"/>
| discovered = 29 tháng 9 năm 2010<ref name="Vogt 2010"/><ref name="Sanders 2010"/>
| discovery_method = [[Doppler spectroscopy|Radial velocity]]<ref name="Vogt 2010"/>


| epoch = [[Ngày Julius|JD]] 2451409.762<ref name="Vogt 2010"/>
| apsis = astron
| semimajor = {{convert|0,13|AU|km|abbr=on}}<ref name="Vogt 2012"/>
| eccentricity = 0<ref name="Vogt 2010"/>
| period = 32<ref name = "Vogt 2012"/> [[ngày|d]]
| mean_anomaly = 271 ± 48<ref name="Vogt 2010"/>
| semi-amplitude = 1.29 ± 0.19<ref name="Vogt 2010"/>
| star = [[Gliese 581]]<ref name="Vogt 2010"/><ref name="Quenqua 2014"/>

| single_temperature = {{convert|242 |K|C F}} đến {{convert|261|K|C F}}<ref name="Stephens 2010"/>


}}
'''[[Gliese 667|Gliese]] 581g''' {{IPAc-en|ˈ|ɡ|l|iː|z|ə}}, là một [[hành tinh ngoài hệ Mặt Trời|hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời]] chưa được xác nhận (và thường gây tranh cãi)<ref name="Wall; ngày 24 tháng 7 năm 2012"/> được tuyên bố là quay trong hệ hành tinh [[Gliese 581]], nằm ở [[thiên Xứng (chòm sao)|chòm sao Thiên Xứng]], cách [[Trái Đất]] {{convert|20,5|ly|km}}. Nó là [[hành tinh]] thứ 6 được phát hiện trong [[hệ sao]] [[Gliese 581]] và là hành tinh thứ 4 tính từ ngôi sao.

== Khám phá ==
Gliese 581g được phát hiện trong quá trình quan sát [[Sao lùn đỏ|ngôi sao lùn đỏ]] Gliese 581 thuộc dự án nghiên cứu ''Hành tinh ngoại hệ Lick-Carnegie''. Sau gần 10 năm quan sát, vào cuối tháng 9 năm 2010, các nhà thiên văn loan báo khẳng định sự có mặt của hành tinh này.

== Đặc điểm vật lý ==
=== Khối lượng và trọng lượng ===
[[Tập tin:GJ581orbits Vogt2010.svg|trái|nhỏ|Hình vẽ quỹ đạo của các hành tinh quay quanh gliese 581]]
Gliese 581g có khối lượng gấp 3-4 lần Trái Đất, cho thấy nó có thể có nhiều đá và đủ trọng lực để giữ bầu khí quyển. Trọng lực trên bề mặt của Gliese 581g có thể ngang bằng hoặc cao hơn chút ít so với Trái Đất, do đó, con người hoàn toàn có thể đi lại dễ dàng. Như vậy, Gliese 581g đã hội đủ hai yếu tố quan trọng là nước và bầu khí quyển giúp duy trì sự sống trên hành tinh <ref>{{Chú thích web |url=http://www.zing.vn/news/the-gioi/phat-hien-hanh-tinh-giong-trai-dat/a94530.html |ngày truy cập=2011-03-04 |tiêu đề=Bản sao đã lưu trữ |archive-date=2010-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101003060949/http://www.zing.vn/news/the-gioi/phat-hien-hanh-tinh-giong-trai-dat/a94530.html |url-status=dead }}</ref>

Nếu Gliese 581g chứa đá giống Trái Đất, đường kính của nó sẽ gấp từ 1,2 tới 1,4 lần Trái Đất. Lực hút bề mặt của nó có thể tương đương hoặc lớn hơn một chút so với Địa Cầu nên con người có thể đứng thẳng và bước dễ dàng trên đó. Nếu khối lượng của nó gấp 3 lần Trái Đất thì ta nặng gấp 3 lần nhưng bán kính của nó dài gấp 1,2 nên ta nặng gấp 1,2 lần, dù vậy cần kết quả chỉ chắc chắn khi các nhà khoa học đến nơi đo đạc

=== Bề mặt ===
Chưa rõ về bề mặt của gliese 581 g, thậm chí người ta còn chưa rõ có nước, đất trên đó không. Tuy nhiên vẫn nhiều khả năng có nước và đất trên đó

=== Quỹ đạo và vận tốc quay ===
Gliese 581g chỉ xoay quanh ngôi sao lùn đỏ trong gần 37 [[ngày]]. Hành tinh mới được phát hiện có một mặt luôn quay về phía ngôi sao chủ của nó, vì vậy mặt này luôn tràn ngập trong ánh sáng, còn mặt kia luôn chìm trong bóng tối. Nhiệt độ bề mặt của hành tinh giảm dần khi đi về phía mặt tối, và tăng dần khi đi về phía sáng. Do vậy, các nhà khoa học đánh giá phần con người có thể ở được là giữa đường sáng và tối.
=== Khí hậu ===
Các nhà nghiên cứu ước tính [[nhiệt độ]] trung bình trên hành tinh vào khoảng từ -31 đến -12 độ C. Tuy nhiên, nhiệt độ thực cũng có thể đi từ "nóng kinh hoàng trên mặt quay về phía ngôi sao tới băng giá ở mặt tối.
{| class="wikitable" style="margin-right: 0.5em;" align="left"
| align="center" style="background:#ffdddd;"| So sánh Nhiệt độ
| align="center" style="background:#ffffd0;"| [[Sao Kim]]
| align="center" style="background:#ddffd0;"| Trái Đất
| align="center" style="background:#f0fffb;"| Gliese 581g
| align="center" style="background:#ddffff;"| [[Sao Hỏa]]
|-
| align="center" |Nhiệt độ cân bằng toàn cầu|| 307 K 34 °C 93 °F||255 K −18 °C −0.4 °F ||209 K tới 228 K −64 °C tới −45 °C −83 °F tới −49 °F||206 K −67 °C −88.6 °F
|-
| align="center" | + Hiệu ứng [[Khí nhà kính|KNK]] của Sao Kim ||737 K 464 °C 867 °F || || ||
|-
| align="center" | + Hiệu ứng KNK của Trái Đất || ||288 K 15 °C 59 °F ||236 K tới 261 K −37 °C tới −12 °C −35 °F to 10 °F||
|-
| align="center" | + Hiệu ứng KNK của Sao Hỏa || || || ||210 K −63 °C −81 °F
|-
| align="center" | Khóa thủy triều || align="center" | Gần có ||align="center" | Không có ||align="center" | Có khả năng ||align="center" | Không có
|-
| align="center" | Suất phản chiếu Bond toàn cầu || align="center" | 0.9 ||align="center" | 0.29 ||align="center" | 0.5 tới 0.3 ||align="center" | 0.25
|-
| colspan="5" align="left" | Tham khảo<ref name="Vogt 2010"/><ref name="Stephens 2010"/><ref name="NASA"/><ref name="Mallama 2006"/><ref name="Mallama 2007"/>
|}
{{clear}}
== Khả năng về sự sống ==
[[Tập tin:Gliese 581 - 2010.jpg|nhỏ|Hình vẽ nơi ở được của Gliese 581]]
[[Tập tin:Gliese 581 system compared to solar system.jpg|phải|nhỏ|Hình ảnh của Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF) so sánh [[hệ Mặt Trời]] của chúng ta với hệ Gliese 581, hành tinh f nằm ngay bên ngoài quỹ đạo của Sao Kim]]
Gliese 581 g có nhiệt độ vừa phải nên các nhà khoa học rất tin tưởng về sự sống dù chưa có bằng chứng. Nhưng 1 mặt của nó lại bị khoá chặt với ngôi sao. Vì vậy, phần sinh vật có thể sống được là rìa phân chia sáng tối.

Chưa có bằng chứng rõ ràng để khẳng định hành tinh 581g có sự sống, nhưng những phát hiện vừa qua cũng đủ để khiến cả nhân loại phập phồng.
"Đây là bước tiến quan trọng trong sứ mệnh tìm kiếm sự sống trong vũ trụ. Khám phá này thật tuyệt dù vẫn còn khối thắc mắc cần giải tỏa", chuyên gia Michel Mayor thuộc Đại học Geneva (Thụy Sĩ), một thành viên của nhóm 11 nhà khoa học châu Âu đã tìm ra 581g, phấn khích.
Alan Boss, chuyên gia hàng đầu của Viện Carnegie (Mỹ), có chung nhận xét: "Khám phá này là một bước đột phá đáng ghi nhận". Lâu nay, Viện Carnegie là đối thủ cạnh tranh với châu Âu trong cuộc đua tìm kiếm sự sống trong vũ trụ. Lời khen của người Mỹ, vì thế, cho thấy phát hiện mới của người châu Âu đáng chú ý tới mức nào.

Trước đây, trong nỗ lực tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, các chuyên gia tập trung "ống ngắm" chủ yếu vào Sao Hỏa. Khi vươn ra khoảng vũ trụ bên ngoài Thái Dương hệ, người ta đã phát hiện 220 hành tinh, nhưng hầu hết đều không có những điều kiện cơ bản cho phép sự sống tồn tại. Chúng hoặc quá nóng, quá lạnh, quá lớn hoặc ở dạng khí. Chỉ đến khi hành tinh 581g được phát hiện thì hy vọng mới mở ra.
"Chưa thể khẳng định rằng có sự sống ở đó, nhưng có thể nói rằng đó là một hành tinh giống Trái Đất với những yếu tố chứa đựng tiềm năng về sự sống", chuyên gia Chris McKay của NASA nhận xét.

Dù khấp khởi hy vọng nhưng vẫn còn quá nhiều điều chưa rõ ràng. Mỗi vòng quay của 581g quanh sao lùn đỏ Gliese 581 mất 26 ngày nhưng dường như 581g không tự quay quanh trục của nó như Trái Đất hay không. Nếu không quay quanh trục, có nghĩa là một mặt của 581gluôn được chiếu sáng còn mặt kia lại luôn tối. Mặt khác, nếu khí quyển bao quanh 581 g quá đặc thì nhiệt độ hành tinh này sẽ rất lớn, khó thích hợp để sự sống tồn tại.

Một câu hỏi được đặt ra là liệu chúng ta có thể dùng tàu vũ trụ để bay tới hành tinh 581g hay không. Câu trả lời là: không thể. Hành tinh này nằm cách Trái Đất khoảng 20,5 năm ánh sáng (tương đương gần 200 ngàn tỉ km). Giả sử chúng ta có tàu vũ trụ bay với vận tốc 100 ngàn km/giờ thì cũng phải mất 2 tỉ giờ (khoảng 228 ngàn năm) mới tới nơi. Loài người chưa chế được thiết bị bay với vận tốc 100 ngàn km/giờ và đời người cũng không thể dài tới... 228 ngàn năm

== Xem thêm ==
*[[Gliese 581]]
*[[Gliese 581 e]]
*[[Gliese 581 b]]
*[[Gliese 581 c]]
*[[Gliese 581 d]]

==Ghi chú==
{{tham khảo|group=note}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em|refs=

<ref name="Alleyne 2010">{{chú thích báo|url=http://www.telegraph.co.uk/science/space/8033124/Gliese-581g-the-most-Earth-like-planet-yet-discovered.html|title=Gliese 581g the most Earth like planet yet discovered|last=Alleyne|first=Richard|date=ngày 29 tháng 9 năm 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002104629/http://www.telegraph.co.uk/science/space/8033124/Gliese-581g-the-most-Earth-like-planet-yet-discovered.html|archive-date=ngày 2 tháng 10 năm 2010|url-status=dead|access-date =ngày 30 tháng 9 năm 2010}}</ref>

<ref name="Bean 2006">{{chú thích tạp chí | last=Bean |first=J. L | last2=Benedict |first2=G. F. | last3=Endl |first3=M. | date=ngày 2 tháng 11 năm 2006 | title=Metallicities of M Dwarf Planet Hosts from Spectral Synthesis | journal=[[Astrophysical Journal Letters]] | volume=653 | issue=1 | pages=L65–L68 | bibcode=2006ApJ...653L..65B | doi=10.1086/510527|arxiv = astro-ph/0611060 }}</ref>

<ref name="Bonfils 2005">{{chú thích tạp chí |last=Bonfils |first=X. |display-authors=etal |date=ngày 24 tháng 9 năm 2005 |title=The HARPS search for southern extra-solar planets VI: A Neptune-mass planet around the nearby M dwarf Gl 581 |journal=[[Astronomy and Astrophysics Letters]] |volume=443 |pages=L15–L18 |bibcode=2005A&A...443L..15B |doi=10.1051/0004-6361:200500193 |arxiv = astro-ph/0509211 |issue=3 }}</ref>

<ref name="Carroll 2016">{{chú thích sách|last1=Carroll|first1=Michael|title=Earths of Distant Suns: How We Find Them, Communicate with Them, and Maybe Even Travel There|date=ngày 3 tháng 10 năm 2016|publisher=Springer|isbn=9783319439648|page=85|url=https://books.google.com/books?id=mckwDQAAQBAJ&dq=%22Gliese+581g%22&hl=sv&source=gbs_navlinks_s|access-date =ngày 13 tháng 3 năm 2017}}</ref>

<ref name="Centre de données astronomiques de Strasbourg 2008">{{chú thích web|title=BD-07 4003 -- Variable of BY Dra type|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=GJ+581|website=[[SIMBAD]]|publisher=[[Centre de données astronomiques de Strasbourg]]|access-date =ngày 21 tháng 8 năm 2008}}</ref>

<ref name="Extrasolar Planets Encyclopaedia 2010">{{chú thích web|title=Star: Gliese 581 |url=http://exoplanet.eu/star.php?st=Gl+581 |work=[[Extrasolar Planets Encyclopaedia]] |access-date =ngày 11 tháng 10 năm 2010 |quote=Mass 0.31 MSun, Age {{val|8|+3|-1}} Gyr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505101639/http://exoplanet.eu/star.php?st=Gl%20581 |archive-date=ngày 5 tháng 5 năm 2012 |df= }}</ref>

<ref name="General Catalogue of Variable Stars Query results 2009">{{chú thích web |publisher=[[Sternberg Astronomical Institute]] |title=General Catalogue of Variable Stars Query results |url=http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/cgi-bin/search.cgi?search=HO+Lib |access-date =ngày 27 tháng 4 năm 2009}}</ref>

<ref name="Lopez‐Morales 2006">{{chú thích tạp chí | last=Lopez-Morales |first=M. |display-authors=etal | date=2006 | title=Limits to Transits of the Neptune-mass planet orbiting Gl 581 | url=https://archive.org/details/sim_astronomical-society-of-the-pacific-publications_2006-11_118_849/page/1506 | journal=[[Publications of the Astronomical Society of the Pacific]] | volume=118 | pages=1506–1509 | doi=10.1086/508904 | quote=V* HO Lib... BY Draconis | arxiv=astro-ph/0609255 | bibcode=2006PASP..118.1506L | issue=849}} (page 2 of pre-print submitted ngày 9 tháng 9 năm 2006)</ref>

<ref name="Mallama 2006">{{chú thích tạp chí|author1=Mallama, A. |author2=Wang, D. |author3=Howard, R. A. |title=Venus phase function and forward scattering from H2SO4|journal=Icarus|volume=182|issue=1|pages=10–22|year=2006|doi=10.1016/j.icarus.2005.12.014|bibcode=2006Icar..182...10M}}</ref>

<ref name="NASA">{{chú thích web | url=http://solarsystem.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mars&Display=Facts | title=NASA, Mars: Facts & Figures | access-date =ngày 28 tháng 1 năm 2010 | archive-date = ngày 28 tháng 5 năm 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100528121225/http://solarsystem.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mars&Display=Facts | url-status=dead }}</ref>

<ref name="Mallama 2007">{{chú thích tạp chí | author=Mallama, A. | title=The magnitude and albedo of Mars | journal=Icarus | volume=192 | issue=2 | pages=404–416 | year=2007 | doi=10.1016/j.icarus.2007.07.011 | bibcode=2007Icar..192..404M}}</ref>

<ref name="Overbye 2012">{{chú thích báo|url=https://www.nytimes.com/2012/08/21/science/space/just-right-or-nonexistent-dispute-over-goldilocks-planet-gliese-581g.html|title=Just Right, or Nonexistent? Dispute Over 'Goldilocks' Planet Gliese 581G|last=Overbye|first=Dennis|date=ngày 20 tháng 8 năm 2012|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date =ngày 7 tháng 1 năm 2017}}</ref>

<ref name="Quenqua 2014">{{chú thích báo |last=Quenqua |first=Douglas |title=Earthlike Planets May Be Merely an Illusion |url=https://www.nytimes.com/2014/07/08/science/earthlike-planets-may-be-merely-an-illusion.html |date=ngày 7 tháng 7 năm 2014 |work=[[New York Times]] |access-date =ngày 8 tháng 7 năm 2014 }}</ref>

<ref name="Sanders 2010">{{chú thích web|last1=Sanders|first1=Laura|title=A little wobble spurs hope for finding life on distant worlds: extrasolar planet is in the right location to be habitable.|url=https://www.thefreelibrary.com/A+little+wobble+spurs+hope+for+finding+life+on+distant+worlds%3A+...-a0241277867|access-date =ngày 21 tháng 1 năm 2017}}</ref>

<ref name="Selsis 2007">{{chú thích tạp chí|last1=Selsis|first1=F.|last2=Kasting|first2=J. F.|last3=Levrard|first3=B.|last4=Paillet|first4=J.|last5=Raibas|first5=I.|last6=Delfosse|first6=X.|title=Habitable planets around the star Gliese 581?|journal=Astronomy and Astrophysics|date=ngày 27 tháng 10 năm 2007|volume=476|issue=2007|pages=1373–1387|doi=10.1051/0004-6361:20078091|url=http://www.aanda.org/articles/aa/full/2007/48/aa8091-07/aa8091-07.html|access-date =ngày 5 tháng 1 năm 2017|bibcode=2007A&A...476.1373S|arxiv = 0710.5294 }}</ref>

<ref name="Smith 2010">{{chú thích web|last1=Smith|first1=Yvette|title=NASA and NSF-Funded Research Finds First Potentially Habitable Exoplanet|url=http://www.nasa.gov/topics/universe/features/gliese_581_feature.html|publisher=[[NASA]]|access-date=ngày 27 tháng 5 năm 2016|date=ngày 29 tháng 9 năm 2010|archive-date=2013-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130310091735/http://www.nasa.gov/topics/universe/features/gliese_581_feature.html|url-status=dead}}</ref>

<ref name="Stephens 2010">{{chú thích web |last=Stephens |first=Tim |date=ngày 29 tháng 9 năm 2010 |url=http://news.ucsc.edu/2010/09/planet.html |title=Newly discovered planet may be first truly habitable exoplanet |work=University News & Events |publisher=[[University of California, Santa Cruz]]}}</ref>

<ref name="Vogt 2010">{{chú thích tạp chí | last1 = Vogt | first1 = Steven S. | last2 = Butler | first2 = R. Paul | last3 = Rivera | first3 = Eugenio J. | last4 = Haghighipour | first4 = Nader | last5 = Henry | first5 = Gregory W. | last6 = Williamson | first6 = Michael H. | title = The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A 3.1 M_Earth Planet in the Habitable Zone of the Nearby M3V Star Gliese 581 | date = ngày 29 tháng 9 năm 2010 | arxiv = 1009.5733 | class = astro-ph.EP | doi=10.1088/0004-637X/723/1/954 | bibcode=2010ApJ...723..954V | volume=723 | journal=The Astrophysical Journal | pages=954–965}}</ref>

<ref name="Sternberg Astronomical Institute 2009">{{chú thích web |publisher=Sternberg Astronomical Institute |url=http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/iii/iii.dat |title=The combined table of GCVS Vols I-III and NL 67-78 with improved coordinates, General Catalogue of Variable Stars |access-date=ngày 27 tháng 4 năm 2009 |archive-date=2017-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620004609/http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/iii/iii.dat |url-status=dead }}</ref>

<ref name="Vogt 2012">{{chú thích tạp chí | last1 = Vogt | first1 = Steven S. | last2 = Butler | first2 = R. Paul | last3 = Haghighipour | first3 = Nader | title = GJ 581 update: Additional Evidence for a Super-Earth in the Habitable Zone | date = ngày 18 tháng 7 năm 2012 | arxiv = 1207.4515 | class = astro-ph.EP | doi=10.1002/asna.201211707 | bibcode=2012AN....333..561V | volume=333 | journal=Astronomische Nachrichten | pages=561–575}}</ref>

<ref name="von Braun 2011">{{Chú thích tạp chí|last=von Braun |first=Kaspar |year=2011 |title=Astrophysical Parameters and Habitable Zone of the Exoplanet Hosting Star GJ 581 |url=https://arxiv.org/abs/1102.0237 |journal=The Astrophysical Journal |volume=729 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20160707150755/https://arxiv.org/abs/1102.0237 |archive-date=ngày 7 tháng 7 năm 2016 |df= }}</ref>

<ref name="Wall; ngày 24 tháng 7 năm 2012">{{chú thích web|last1=Wall|first1=Mike|title=Gliese 581g Tops List of 5 Potentially Habitable Alien Planets|url=http://www.space.com/16722-top-5-habitable-alien-planets.html|website=Space.com|publisher=Purch Group|access-date =ngày 17 tháng 2 năm 2017}}</ref>
}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2680939/One-Earth-like-planets-NOT-exist-Gliese-581g-simply-cosmic-illusion-claim-astronomers.html One of the most Earth-like planets found may NOT exist: Gliese 581g was simply a cosmic illusion, claim astronomers] By ELLIE ZOLFAGHARIFARD. PUBLISHED: 16:43 GMT, ngày 4 tháng 7 năm 2014 | UPDATED: 16:43 GMT, ngày 4 tháng 7 năm 2014
* [http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140705/khong-co-hanh-tinh-ten-gliese-581g-581d.aspx Không có hành tinh tên Gliese 581g, 581d] Hạo Nhiên [[Thanh Niên (báo)]] 05/07/2014 16:02
{{s-start}}
{{s-bef|before=[[Gliese 581d]]}}
{{s-ttl|title=Chỉ số tương tự Trái Đất cao nhất đối với một hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời|years=2010–2011}}
{{s-aft|after=[[Gliese 667 Cc]]}}
{{s-end}}
{{Gliese 581}}
{{Sky|15|19|26|-|07|43|20|20.3}}

[[Thể loại:Chòm sao Thiên Bình]]
[[Thể loại:Gliese 581]]

Gliese 581g - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot