imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:04.8309049, replaced: archiveurl → archive-url, archivedate → archive-date

2025-05-25T08:31:03Z

(Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:04.8309049, replaced: archiveurl → archive-url, archivedate → archive-date

Trang mới

[[Tập tin:Pumpkin_seeds_in_hand.jpg|nhỏ|Hạt lấy từ quả bí ngô]]
[[Tập tin:Pepitas.JPG|phải|nhỏ|180x180px|Hạt bí đã bóc vỏ, sấy khô và tẩm muối]]
[[Tập tin:Pepita de calabaza.jpg|thumb|right|180px|Hạt bí sấy khô]]
'''Hạt bí''' (tiếng Anh: '''pumpkin seed''', hay '''pepita''' từ {{Langx|es|pepita de calabaza}}, nghĩa là "hạt bí nhỏ") là [[hạt]] của quả [[bí ngô]] hoặc các loài khác trong [[chi Bí]]. Hạt này hình [[oval]], có một đầu nhọn hơn, dài khoảng 1 cm. Vỏ ngoài mỏng, màu trắng hoặc vàng ngà, bên trong hạt màu xanh lá thẫm. Hạt bí thường dùng làm đồ ăn vặt.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Song, Y.|last2=Li, J.|last3=Hu, X.|last4=Ni, Y.|last5=Li, Q.|year=2011|title=Structural characterization of a polysaccharide isolated from Lady Godiva pumpkins (''Cucurbita pepo'' lady godiva)|url=https://dx.doi.org/10.1007/s13233-011-1102-7|journal=Macromolecular Research|volume=19|issue=11|pages=1172–1178|doi=10.1007/s13233-011-1102-7}}</ref>

== Ẩm thực ==
Trong [[ẩm thực México]], hạt bí để làm nguyên liệu hoặc dùng trực tiếp làm món ăn vặt.<ref>{{chú thích web|url=http://www.gourmetsleuth.com/Articles/Ethnic-Unique-Foods-Ingredients-645/pepitas.aspx|title=Pepitas (Pumpkin Seeds)|publisher=GourmetSleuth.com|access-date=ngày 11 tháng 2 năm 2013|archive-date=2013-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130502005532/http://www.gourmetsleuth.com/Articles/Ethnic-Unique-Foods-Ingredients-645/pepitas.aspx|url-status=dead}}</ref> Tương tự, ở [[Mỹ]], hạt bí cùng với [[hạt hướng dương]] là món ăn đóng gói tiêu thụ theo mùa (mùa thu) phổ biến. Người ta cũng dùng hạt bí để chế biến các loại bánh kẹo như kẹo hạt bí (tương tự kẹo hạt điều hay kẹo lạc), cookies hạt bí,...

Việc gieo trồng các loài trong [[chi Bí]] đã xuất hiện từ 8.000 – 10.000 năm trước, sớm hơn trồng [[ngô]] và [[Phaseolus vulgaris|đậu]] tới 4.000 năm.<ref name="smith">{{chú thích tạp chí|last=Smith|first=Bruce D.|date=May 1997|title=The Initial Domestication of Cucurbita pepo in the Americas 10,000 Years Ago|url=http://www.sciencemag.org/content/276/5314/932.full|journal=[[Science (journal)|Science]]|publisher=American Association for the Advancement of Science|location=Washington, DC|doi=10.1126/science.276.5314.932}}</ref><ref name="ucla">{{chú thích web|url=http://www.botgard.ucla.edu/html/botanytextbooks/economicbotany/Cucurbita/|title=Cucurbitaceae—Fruits for Peons, Pilgrims, and Pharaohs|publisher=University of California at Los Angeles|access-date =ngày 2 tháng 9 năm 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016003715/http://www.botgard.ucla.edu/html/botanytextbooks/economicbotany/Cucurbita/|archive-date=ngày 16 tháng 10 năm 2013|df=}}</ref><ref name="landon">{{chú thích tạp chí|last=Landon|first=Amanda J.|title=The "How" of the Three Sisters: The Origins of Agriculture in Mesoamerica and the Human Niche|journal=Nebraska Anthropologist|url=http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1039&context=nebanthro|year=2008|publisher=University of Nebraska-Lincoln|location=Lincoln, NE|pages=110–124}}</ref><ref name="bushnell">{{chú thích tạp chí|last=Bushnell|first=G. H. S.|title=The Beginning and Growth of Agriculture in Mexico|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society|year=1976|publisher=Royal Society of London|location=London|volume=275|issue=936|pages=117–120|doi=10.1098/rstb.1976.0074}}</ref>

== Dinh dưỡng ==
{{nutritional value
| name=Hạt bí bóc vỏ, sấy khô, tẩm muối
| kJ=2401
| protein=29.84 g
| fat=49.05 g
| satfat=8.544 g
| monofat=15.734
| polyfat=19.856
| carbs=14.71 g
| fiber=6.5 g
| sugars=1.29 g
| calcium_mg=52
| iron_mg=8.07
| magnesium_mg=550
| phosphorus_mg=1174
| potassium_mg=788
| sodium_mg=256
| zinc_mg=7.64
| manganese_mg=4.49
| vitC_mg=6.5
| thiamin_mg=0.07
| riboflavin_mg=0.15
| niacin_mg=4.43
| pantothenic_mg=0.57
| vitB6_mg=0.1
| folate_ug=57
| vitE_mg=0.56
| vitK_ug=4.5
| source_usda = 1
| note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=12516&format=Full Dữ liệu USDA]
}}
Hạt bí chứa mangan, magnesi, sắt, đồng, [[tryptophan]], kẽm, phosphor cùng các khoáng chất và [[vitamin]] tốt cho cơ thể khác.<ref>{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/suc-khoe/hat-bi-ngo-chua-nhieu-benh-2952860.html|title=Hạt bí ngô chữa nhiều bệnh - vnexpress.net|last=|first=|date=19 tháng 2 năm 2014|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =12 tháng 2 năm 2019}}</ref>

Tryptophan có tác dụng chống lại bệnh trầm cảm. Ở trong cơ thể, tryptophan chuyển hóa thành [[niacin]] và [[serotonin]] là các hormone có ích, giúp chống lại cảm xúc tiêu cực.

Hạt bí cũng chứa nhiều chất chống oxy hóa, nhất là [[phenolic]], làm quá trình suy yếu của tế bào chậm lại, chống ung thư. Các [[lingnan]] trong hạt bí bao gồm [[lariciresinol]], [[medioresinol]] và [[pinoresinol]] có đặc tính kháng khuẩn, chống virus, giảm nguy cơ ung thư vú và tuyến tiền liệt.

Ngoài ra ăn hạt bí có thể cải thiện quá trình điều chỉnh insulin và bảo vệ [[thận]], tốt cho bệnh nhân tiểu đường.

==Xem thêm==
* [[Hạt hướng dương]]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==

{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Ẩm thực México]]

Hạt bí - Lịch sử thay đổi

imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:04.8309049, replaced: archiveurl → archive-url, archivedate → archive-date