imported>BFDI21O: /* Phạm vi phân bố và môi trường sống */

2026-07-25T17:21:12Z

Phạm vi phân bố và môi trường sống

Trang mới

{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hemiglyphidodon plagiometopon''
| image = Lagoon damsel (Hemiglyphidodon plagiometopon) (26496048858).jpg
| image_caption = Cá trưởng thành
| image_size = 250px
| image2 = HemiglyphPlagiometorangkucing.jpg
| image2_caption = Cá con
| image2_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
{{Bảng phân loại_norank_entry | taxon = [[Ovalentaria]]}}
| familia = [[Pomacentridae]]
| subfamilia = [[Pomacentrinae]]
| tribus = Hemiglyphidodontini
| genus = '''''Hemiglyphidodon'''''
| genus_authority = [[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1877
| species = '''''H. plagiometopon'''''
| binomial = ''Hemiglyphidodon plagiometopon''
| binomial_authority = (Bleeker, 1852)
| synonyms =
* ''Glyphisodon plagiometopon'' {{small|Bleeker, 1852}}
* ''Glyphisodon batjanensis'' {{small|Bleeker, 1855}}
* ''Abudefduf melanopselion'' {{small|[[Henry Weed Fowler|Fowler]], 1918}}
}}
'''''Hemiglyphidodon plagiometopon''''' là loài [[cá biển]] duy nhất thuộc chi '''''Hemiglyphidodon''''' (phân họ [[Pomacentrinae]]) trong [[họ Cá thia]].<ref name="tang">{{Chú thích tạp chí|last=Tang|first=Kevin L.|last2=Stiassny|first2=Melanie L. J.|last3=Mayden|first3=Richard L.|last4=DeSalle|first4=Robert|year=2021|title=Systematics of Damselfishes|url=|journal=Ichthyology & Herpetology|volume=109|issue=1|pages=258–318|doi=10.1643/i2020105|issn=2766-1512}}</ref> Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1852]].

== Từ nguyên ==
Tiền tố ''hēmi'' trong từ ''hemiglyphidodon'' bắt nguồn từ ἡμι trong [[tiếng Hy Lạp cổ đại]] mang nghĩa là "một nửa", vì chi này được đề xuất là một [[phân chi]] của ''Glyphidodon'' (đồng nghĩa của ''[[Abudefduf]]'').<ref name="ety">{{Chú thích web|url=https://etyfish.org/pomacentridae/|tựa đề=Series Ovalentaria (Incertae sedis): Family Pomacentridae|tác giả=Scharpf|first=Christopher|first2=Kenneth J.|last2=Lazara|năm=2021|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2021-12-26|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131095649/http://etyfish.org/pomacentridae/|url-status=dead}}</ref>

Từ định danh ''plagiometopon'' được ghép bởi hai âm tiết trong [[tiếng Hy Lạp cổ đại]], ''plágios'' (πλάγιος, "xiên, nghiêng") và ''métōpon'' (μέτωπον, "trán"), vì loài cá này được mô tả là "rất xiên ở nét mặt bên".<ref name="ety" />

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ [[tỉnh Phuket]] ([[Thái Lan]]), phạm vi của ''H. plagiometopon'' trải dài đến vùng biển các nước [[Đông Nam Á]] ở [[Thái Bình Dương]], xa nhất ở phía đông đến [[New Britain]] và [[quần đảo Solomon]], ngược lên phía bắc đến [[Trung Quốc]],<ref name="fishbase">{{FishBase species|Hemiglyphidodon|plagiometopon}}</ref> giới hạn phía nam đến [[Tây Úc]] và các [[đảo san hô]] ngoài khơi, cũng như một phần phía bắc [[rạn san hô Great Barrier]].<ref name="bray">{{Chú thích web|url=https://fishesofaustralia.net.au/home/species/356|title=Lagoon Damsel, ''Hemiglyphidodon plagiometopon'' (Bleeker 1852)|tác giả=Dianne J. Bray|năm=|website=Fishes of Australia|access-date=2021-12-26}}</ref>

Ở [[Việt Nam]], ''H. plagiometopon'' được ghi nhận tại [[quần đảo An Thới]] ([[Phú Quốc]]),<ref>{{Chú thích tạp chí|authors=Nguyễn Hữu Phụng; Nguyễn Văn Long|year=1996|title=Một số kết quả nghiên cứu cá rạn san hô ở An Thới (Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang)|url=http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19577/1/11_NguyenHuuPhung.pdf|journal=Tuyển tập nghiên cứu biển|volume=7|pages=84-93|access-date=2021-12-26|archive-date=2022-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605173621/http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19577/1/11_NguyenHuuPhung.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Nha Trang (thành phố)|Nha Trang]] và [[vịnh Vân Phong]] ([[Khánh Hòa]]),<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Nguyễn Văn Long|year=2009|title=Cá rạn san hô ở vùng biển ven bờ Nam Trung Bộ|url=https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/view/6273/5549|journal=Tạp chí Khoa học và Công nghệ biển T9|volume=3|pages=38-66}}</ref> [[Đắk Lắk]],<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Nguyễn Văn Long|year=2013|title=Nguồn lợi cá rạn san hô vùng biển ven bờ Phú Yên|url=https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/view/3504/pdf|journal=Tạp chí Khoa học và Công nghệ Biển|volume=13|issue=1|pages=31-40|issn=1859-3097}}</ref> [[Lâm Đồng]],<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Mai Xuân Đạt|year=2019|title=Cá rạn san hô trong các bãi ngầm và đảo đá ở vùng biển ngoài khơi tỉnh Bình Thuận|url=https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/view/14590/103810383748|journal=Tạp chí Khoa học và Công nghệ biển|volume=19|issue=4A|pages=259–271|doi=10.15625/1859-3097/19/4A/14590|issn=1859-3097|access-date=2021-12-26|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129091349/https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/download/14590/103810383748|url-status=dead}}</ref> [[cù lao Chàm]] ([[Đà Nẵng]]),<ref>{{Chú thích tạp chí|author1=Nguyễn Văn Long|author2=Mai Xuân Đạt|year=2020|title=Đặc trưng nguồn lợi cá trong các hệ sinh thái ở khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An|url=https://www.researchgate.net/publication/341183038_DAC_TRUNG_NGUON_LOI_CA_TRONG_CAC_HE_SINH_THAI_O_KHU_DU_TRU_SINH_QUYEN_THE_GIOI_CU_LAO_CHAM_-_HOI_AN.pdf|journal=Vietnam Journal of Marine Science and Technology|volume=20|issue=1|pages=105–120|doi=10.15625/1859-3097/13553|issn=1859-3097}}</ref> [[quần đảo Cát Bà]] ([[Quảng Ninh]]), [[Côn Đảo]] cũng như hai [[quần đảo Trường Sa]] và [[quần đảo Hoàng Sa]].<ref>{{Chú thích web|url=https://www.fishbase.us/summary/Hemiglyphidodon-plagiometopon.html|tựa đề=''Hemiglyphidodon plagiometopon'' (Bleeker, 1852)|editor=Rainer Froese; Jeremiah Glenn Jansalin|website=[[FishBase]]|ngày truy cập=2021-12-26}}</ref>

''H. plagiometopon'' sống tập trung gần các [[rạn san hô]] ven bờ (thường là [[san hô]] nhánh) và trong [[đầm phá]] ở độ sâu đến tối thiểu là 20 m.<ref name="fishbase" />

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở ''H. plagiometopon'' là 22 cm.<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=e9JGCgAAQBAJ&lpg=PA&dq=&hl=vi&pg=PA160#v=onepage&q&f=false|title=Marine Fishes of South-East Asia: A Field Guide for Anglers and Divers|last=Allen|first=Gerald R.|year=1999|isbn=978-1462917075|page=160}}</ref> ''H. plagiometopon'' có màu nâu, sẫm màu hơn ở thân sau và các vây. Vùng đầu có thể có màu nâu cam nhạt. Cá con có màu xanh xám ở thân trước và đầu với nhiều chấm màu xanh lam ánh kim (tập trung dày đặc ở đầu), chuyển thành vàng ở toàn bộ phần thân còn lại. Vây lưng có một đốm đen lớn ở phía sau.<ref name="bray" /><ref name="randall98">{{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=Q2suD8z5um4C&lpg=PT270&dq=&hl=vi&pg=PA270#v=onepage&q&f=false|title=The Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea|author1=John E. Randall|author2=Gerald R. Allen|author3=Roger C. Steene|publisher=Nhà xuất bản [[Đại học Hawaii]]|year=1998|isbn=978-0824818951|page=270}}</ref>

Số gai ở vây lưng là 13; Số tia vây ở vây lưng là từ 14–15; Số gai ở vây hậu môn là 2; Số tia vây ở vây hậu môn là từ 14–15; Số tia vây ở vây ngực là từ 16–17; Số gai ở vây bụng là 1; Số tia vây ở vây bụng là 5; Số [[lược mang]] là từ 65–85.<ref name="randall98" /> Đây là loài duy nhất có số lược mang nhiều nhất trong họ (>65 ở [[vòm mang]] thứ nhất của ''H. plagiometopon'' so với <40 ở các loài cá thia còn lại).<ref name="tang" />

== Sinh thái học ==
Thức ăn của ''H. plagiometopon'' chủ yếu là [[tảo]], nhưng cũng bao gồm một ít các loài [[giun nhiều tơ]], [[động vật giáp xác]] và [[trùng lỗ]].<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Wilson|first=S.|last2=Bellwood|first2=D. R.|year=1997|title=Cryptic dietary components of territorial damselfishes (Pomacentridae, Labroidei)|url=https://www.int-res.com/articles/meps/153/m153p299.pdf|journal=Marine Ecology Progress Series|volume=153|pages=299–310|doi=10.3354/meps153299|issn=0171-8630}}</ref> ''H. plagiometopon'' ăn [[tảo]] trong khu vực lãnh thổ của nó, mặc dù có bằng chứng cho thấy rằng, chúng ăn các vụn hữu cơ tích tụ trên tảo chứ không phải bản thân tảo.<ref name="tang" />

Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc [[Trứng (sinh học)|trứng]]; trứng bám chặt vào nền tổ.<ref name="fishbase" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Hemiglyphidodon|H]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Trung Quốc]]
[[Thể loại:Cá Thái Lan]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Malaysia]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Singapore]]
[[Thể loại:Cá Brunei]]
[[Thể loại:Cá Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Động vật quần đảo Solomon]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1852]]

Hemiglyphidodon plagiometopon - Lịch sử thay đổi

imported>BFDI21O: /* Phạm vi phân bố và môi trường sống */