imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2025-05-26T05:31:46Z

Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Speciesbox
| image = Heosemys grandis.jpg
| image_caption = Huyện Kaeng Krachan, [[Phetchaburi]], [[Thái Lan]]
| status = VU
| status_system = IUCN2.3
| genus = Heosemys
| species = grandis
| authority = (Gray, 1860)<ref name="hartner">{{chú thích tạp chí|last1=Artner|first1=H.|year=2008|title=The World's Extant Turtle Species|journal=Emys|volume=15|issue=3|url=http://www.chelonia2002.com/ownimages/artnerchecklist.pdf|access-date=ngày 27 tháng 3 năm 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912072018/http://www.chelonia2002.com/ownimages/artnerchecklist.pdf|archivedate=ngày 12 tháng 9 năm 2011|archive-date=2011-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110912072018/http://www.chelonia2002.com/ownimages/artnerchecklist.pdf}}</ref>
| synonyms = * ''Geoemyda grandis'' Gray, 1860
* ''Clemmys grandis'' Strauch, 1862
* ''Heosemys grandis'' Stejneger, 1902
| synonyms_ref = <ref name="Fritz 2007">{{Chú thích tạp chí |journal=Vertebrate Zoology |title=Checklist of Chelonians of the World |year=2007 |author=Fritz Uwe |author2=Peter Havaš |volume=57 |issue=2 |pages=224 |issn=1864-5755 |url=http://www.cnah.org/pdf_files/851.pdf |archiveurl=https://www.webcitation.org/5v20ztMND?url=http://www.cnah.org/pdf_files/851.pdf |archivedate=ngày 17 tháng 12 năm 2010 |access-date=ngày 29 tháng 5 năm 2012 |url-status=dead |archive-date=2013-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014141725/http://www.cnah.org/pdf_files/851.pdf }}</ref>
}}

'''Rùa đất lớn''' hay '''rùa sen vàng''' (''Heosemys grandis'') là một loài [[Bộ Rùa|rùa]] bán cạn sinh sống ở các [[sông]], [[suối]], [[đầm lầy]] và đồng lúa từ vùng đất thấp cửa sông đến độ cao vừa phải (lên đến khoảng 400 m) trên khắp [[Campuchia]], [[Việt Nam]] và ở một số vùng của [[Lào]], [[Malaysia]], [[Myanmar]] và [[Thái Lan]].<ref name="checklist">{{chú thích tạp chí|last1=Rhodin|first1=Anders G.J.|last2=Inverson|first2=John B.|last3=Roger|first3=Bour|last4=Fritz|first4=Uwe|last5=Georges|first5=Arthur|last6=Shaffer|first6=H. Bradley|last7=van Dijk|first7=Peter Paul|date=ngày 3 tháng 8 năm 2017|editor2=Iverson J.B.|editor3=van Dijk P.P.|editor4=Saumure R.A.|editor5=Buhlmann K.A.|editor6=[[Peter Pritchard|Pritchard P.C.H.]]|editor7=[[Russell Mittermeier|Mittermeier R.A.]]|title=Turtles of the world, 2017 update: Annotated checklist and atlas of taxonomy, synonymy, distribution, and conservation status(8th Ed.)|url=http://images.turtleconservancy.org/documents/2017/crm-7-checklist-atlas-v8-2017.pdf|journal=Chelonian Research Monographs|series=Conservation Biology of Freshwater Turtles and Tortoises: A Compilation Project of the IUCN/SSC Tortoise and Freshwater Turtle Specialist Group|edition=8|volume=7|pages=1–292|doi=10.3854/crm.7.checklist.atlas.v8.2017|access-date =ngày 4 tháng 10 năm 2019|editor1=Rhodin A G.J.|collaboration=[[Turtle Taxonomy Working Group]]|ISBN=978-1-5323-5026-9}}</ref>

== Mô tả ==
''Heosemys grandis'' được tìm thấy trong một phạm vi rộng rãi và do đó dường như có một số khác biệt về hình dáng tùy thuộc vào nguồn gốc của chúng. Con mới nở thường có màu nhạt hơn một chút. Gân đốt sống rõ rệt hơn và các vảy bìa có răng cưa mặc dù không quá lớn như ở các con ''[[Heosemys spinosa]]'' non. Đối với con trưởng thành, những vảy bìa gai góc này ít xuất hiện hơn đến mức không hiện diện, ngoại trừ ở phần thân sau. Chiều dài trung bình là 30–34 cm với chiều dài tối đa được mô tả là 43,5 cm và những con trưởng thành lớn có thể nặng tới 10 kg nhưng thông thường có cân nặng từ 3 đến 5 kg.

Màu cơ thể của chúng là một màu nâu sẫm hoặc xám. Trên đầu chúng có nhiều đường hoa văn màu da cam. Ở một số cá thể, những đường hoa văn này có thể rất mờ nhạt cho đến mức không có. Chúng có đôi chân to khỏe và chân trước có rất nhiều vảy lớn. Chúng có lớp màng giữa các ngón chân để giúp di chuyển trong nước. Mai của chúng có một hình bầu dục điển hình và ước hình thức thấp thường được nhìn thấy với các con bán cạn sống trong rừng. Chúng có một đốt sống đơn lẻ khác biệt chạy từ phía trước đến phía sau của mai. Đốt sống này có màu vàng nhạt. Thường thì màu sắc của đốt sống ít khác biệt hơn mặc dù vẫn có ở những con ''Heosemys grandis'' lớn tuổi hơn. Mai của dạng phía bắc thường có màu xám đen cho đến đen. Chúng cũng có màu cơ thể sẫm hơn. Dạng phía nam có màu cơ bản nâu sẫm và màu thân sáng hơn. Yếm có màu cơ bản từ kem đến vàng và có hoa văn hình bức xạ màu đen trên mỗi tấm, mà mờ đi dần và ăn mòn nên ít rõ ràng hơn ở con trưởng thành.

Không giống như nhiều loài rùa và rùa cạn khác, con đực thường lớn hơn con cái. Mai của những con đực trưởng thành có độ bám rất sâu để hỗ trợ cho việc giao phối. Ngoài ra đuôi chúng dài và rộng hơn. Với rảnh được đặt xa hơn bên ngoài yếm so với con cái.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.hetterrarium.com/en_GB/a-46513739/info-chelonians/heosemys-grandis-info-care/|tựa đề=Heosemys grandis - Info & care|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20201026133123/https://www.hetterrarium.com/en_GB/a-46513739/info-chelonians/heosemys-grandis-info-care/|ngày lưu trữ=2020-10-26|ngày truy cập=|url-status=dead}}</ref>

== Môi trường sống và hành vi ==
Có khả năng sống dưới nước hoặc trên cạn, rùa đất lớn có thể sống dọc theo các vùng nước như hồ, ao, sông, suối và kênh rạch. Rùa đất lớn là [[Động vật ăn tạp|loài ăn tạp]] và tìm kiếm thức ăn ở cả môi trường nước và trên cạn. Chế độ ăn của chúng bao gồm [[giun]], [[ấu trùng]], [[côn trùng]], [[ốc sên]], động vật đã chết, [[thực vật]] dưới nước và trên cạn.<ref>Lintner M, Weissenbacher A, Heiss E (2012) The Oropharyngeal Morphology in the Semiaquatic Giant Asian Pond Turtle, ''Heosemys grandis'', and Its Evolutionary Implications. ''PLOS ONE'' 7(9): e46344. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0046344</ref> Tương tự như các loài rùa khác, rùa đất lớn đã phát triển khả năng thích nghi và các kỹ thuật khác nhau để bắt mồi trong cả hai loại môi trường.<ref>Summers, A. P., Darouian, K. F., Richmond, A. M., & Brainerd, E. L. (1998). Kinematics of aquatic and terrestrial prey capture in ''Terrapene carolina'', with implications for the evolution of feeding in cryptodire turtles. ''The Journal of Experimental Zoology'', 281(4), 280-287. doi:10.1002/(sici)1097-010x(19980701)281:43.0.co;2-k</ref>

== Các mối đe dọa chính ==
Một mối đe dọa đáng lo ngại lớn là từ việc đánh bắt và xuất khẩu bất hợp pháp những con rùa này để làm thức ăn và vật nuôi ở các khu vực châu Á.<ref>Van Dijk, P. P., Stuart, B. L., & Rhodin, A. G. (Eds.). (2000). Asian Turtle Trade: Proceedings of a Workshop on Conservation and Trade of Freshwater Turtles and Tortoises in Asia. ''Chelonian Research Monographs'', 2.</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Heosemys grandis (carapace).jpg|Con trưởng thành, phần mai, ở Huyện Kaeng Krachan, Phetchaburi
Tập tin:Heosemys grandis (plastron).jpg|Con trưởng thành, phần yếm, ở Quận Kaeng Krachan
Tập tin:Heosemys grandis (juvenile).jpg|Con vị thành niên ở Huyện Tha Yang, Phetchaburi
Tập tin:Heosemys grandis (juvenile, carapace).jpg|Con vị thành niên, phần mai, ở Huyện Tha Yang
Tập tin:Heosemys grandis (juvenile, plastron).jpg|Con vị thành niên, phần yếm, ở Huyện Tha Yang
Tập tin:Giant Asian Pond Turtle heosemys grandis.jpg|Trong vườn thú Singapore
</gallery>

== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons nội dòng|Heosemys grandis}}

[[Thể loại:Heosemys]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1860]]
[[Thể loại:Động vật bò sát Thái Lan]]

{{Testudines-stub}}

Heosemys grandis - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5