imported>Dotruonggiahy12: Bổ sung hình

2026-03-29T18:12:07Z

Bổ sung hình

Trang mới

{{Infobox Officeholder
|honorific-prefix = '''[[Mawlawi (danh hiệu Hồi giáo)|Mawlawi]]'''
|name = Hibatullah Akhundzada<br />{{small|هبت الله اخونزاده}}
|image =Hibatullah Akhundzada.jpg
|image_size = 220px
|caption =
|office = Lãnh đạo tối cao của [[Taliban]]
|term_start = 25 tháng 5 năm 2016<br/>{{số năm theo năm và ngày |2016|5|25}}
|term_end =
|predecessor = [[Akhtar Mansour]]
|birth_date = {{Birth year and age|1961}}<ref name="BBC-363759753"/>
|birth_place = [[Panjwayi (huyện)|Panjwayi]], [[Kandahar (tỉnh)|Kandahar]], [[Vương quốc Afghanistan]]<ref name="BBC-363759753"/>
|death_date =
|party =
|alma_mater =
|allegiance =
* [[Mujahideen Afghanistan|Mujahideen]]
* [[Islamic and National Revolution Movement of Afghanistan]]
* [[Taliban]]
|serviceyears = 1996–nay
|rank = Lãnh đạo tối cao
|battles =
}}
[[Mawlawi (danh hiệu Hồi giáo)|Mawlawi]] '''Hibatullah Akhundzada''' ({{Langx|ps|هبت الله اخونزاده}}; {{Langx|ar|هبة الله أخوند زاده}} Haibatullāh Aḫūnd Zādah; sinh 26 tháng 3 năm 1961)<ref name="BBC-363759753">{{Chú thích báo|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-36375975|title=Afghan Taliban announce successor to Mullah Mansour|date=ngày 25 tháng 5 năm 2016|accessdate =ngày 25 tháng 5 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418040519/http://www.bbc.com/news/world-asia-36375975|archive-date=ngày 18 tháng 4 năm 2018|publisher=[[BBC News]]}}</ref> là một học giả tôn giáo cứng rắn<ref name="BBC-363770082">{{Chú thích báo|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-36377008|title=Profile: New Taliban chief Mawlawi Hibatullah Akhundzada|last=Staff writer|date=ngày 26 tháng 5 năm 2016|accessdate =ngày 12 tháng 4 năm 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319215804/https://www.bbc.com/news/world-asia-36377008|archive-date=ngày 19 tháng 3 năm 2020|publisher=BBC News}}</ref> và là [[Danh sách các thủ lĩnh Taliban|thủ lĩnh]] của [[Taliban]], một nhóm chiến binh vũ trang từng là chính phủ [[Afghanistan]] trước đây và bây giờ.

Akhundzada được báo cáo là đã đưa ra phần lớn các ''[[fatwa]]'' của Taliban<ref>''Deobandi Islam: The Religion of the Taliban''. U.S. Navy Chaplain Corps, ngày 15 tháng 10 năm 2001</ref> và là người đứng đầu của [[Sharia|tòa án Hồi giáo]] Taliban.<ref name="BBC-363759753"/> Không giống như nhiều thủ lĩnh Taliban khác, Akhundzada được cho là đã ở lại đất nước này trong [[Chiến tranh Afghanistan (2001–nay)|Chiến tranh Afghanistan]]. Akhundzada trở thành thủ lĩnh của Taliban vào tháng 5 năm 2016 sau khi thủ lĩnh trước đó, [[Akhtar Mansour]], đã bị giết trong một cuộc tấn công bằng [[Máy bay chiến đấu không người lái|máy bay không người lái.]] Taliban cũng ban tặng cho Akhundzada danh hiệu ''[[Amir al-Mu'minin|Emir-al-Momineen]]'' (Chỉ huy của những người trung thành) mà hai người tiền nhiệm của Akhundzada đã sở hữu.<ref>{{Chú thích web|url=http://shahamat-english.com/2016/06/13/statement-by-the-leadership-council-of-islamic-emirate-regarding-the-martyrdom-of-amir-ul-mumineen-mullah-akhtar-muhammad-mansour-and-the-election-of-the-new-leader/|tựa đề=Statement by the Leadership Council of Islamic Emirate regarding the martyrdom of Amir ul Mumineen Mullah Akhtar Muhammad Mansour and the election of the new leader|ngày=ngày 25 tháng 5 năm 2016|website=Voice of Jihad|nhà xuất bản=[[Taliban|Islamic Emirate of Afghanistan]]|ngày truy cập=ngày 14 tháng 6 năm 2016}}{{Liên kết hỏng}}</ref>

== Tuổi thơ ==
Akhundzada sinh năm 1961 tại [[Panjwayi (huyện)|huyện Panjwayi]] của [[Kandahar (tỉnh)|tỉnh Kandahar,]] [[Vương quốc Afghanistan]].<ref name="BBC-363759753"/> Là một [[người Pashtun]], ông thuộc gia tộc hoặc bộ lạc [[Nurzai|Noorzai.]]<ref name="BBC-363759753" /> Tên đầu tiên của ông, Hibatullah - thường được dùng làm tên con gái - có nghĩa là "món quà từ [[Allah]]" trong [[tiếng Ả Rập]].<ref name="BBC-363759753" /><ref>{{Chú thích web|url=http://www.babynamespedia.com/meaning/Hibatullah|tựa đề=Hibatullah – Meaning of Hibatullah|website=BabyNamesPedia.com|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20160921095005/http://www.babynamespedia.com/meaning/Hibatullah|ngày lưu trữ=ngày 21 tháng 9 năm 2016|url-status=live|ngày truy cập=ngày 25 tháng 5 năm 2016}}</ref> Cha của ông, Mullah Mohammad Akhund, là một học giả tôn giáo cũng như là [[imam]] của nhà thờ Hồi giáo trong làng của họ.<ref>[https://tolonews.com/afghanistan/hibatullahs-roots-were-non-political-and-reclusive "Hibatullah's Roots Were Non-Political And Reclusive"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412125018/https://tolonews.com/afghanistan/hibatullahs-roots-were-non-political-and-reclusive|date=ngày 12 tháng 4 năm 2020}} (ngày 29 tháng 5 năm 2016), ''Tolo News''. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2020.</ref> Không sở hữu bất kỳ mảnh đất hay vườn cây ăn trái nào của riêng mình, gia đình Akhundzada phụ thuộc vào những gì hội thánh trả cho người cha bằng tiền mặt hoặc một phần hoa màu của họ. Akhundzada đã học theo cha mình. Gia đình di cư đến [[Quetta]] sau [[Chiến tranh Liên Xô–Afghanistan (1979–1989)|cuộc xâm lược của Liên Xô]] và Akhundzada tiếp tục việc học tập của mình tại một trong những trường dòng đầu tiên được thành lập ở khu Sarnan.

== Vai trò trước năm 2016 ==
Khi quân Taliban của Afghanistan chiếm được thủ đô [[Kabul]] vào năm 1996, một trong những công việc đầu tiên của [[Ulama|học giả tôn giáo]] Akhundzada là ở [[tỉnh Farah]] với tư cách là thành viên quân sự thi hành án của Cục khuyến khích đạo đức và phòng chống tội ác. Sau đó ông chuyển đến [[Kandahar]] và được làm giáo viên hướng dẫn tại Jihadi [[Madrasa]], chủng viện có khoảng 100.000 sinh viên mà [[Mohammed Omar|Mullah Omar]] đích thân trông nom.

[[Mawlawi (tiêu đề Hồi giáo)|Mawlawi]] Akhundzada sau đó được bổ nhiệm làm Chánh [[Sharia|án Tòa án Shariah]] của [[Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan]]. Thay vì chỉ là một lãnh chúa hoặc chỉ huy quân sự, ông đã có một danh tiếng như một nhà lãnh đạo tôn giáo, người chịu trách nhiệm phát hành hầu hết các ''[[fatwa]]'' của Taliban và giải quyết các vấn đề tôn giáo giữa các thành viên của Taliban.<ref name="Aljazeera22">{{Chú thích web|url=http://www.aljazeera.com/news/2016/05/afghan-taliban-haibatullah-akhunzada-leader-160525045301080.html|tựa đề=Afghan Taliban says Haibatullah Akhunzada is new leader|nhà xuất bản=Aljazeera|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20160525144343/http://www.aljazeera.com/news/2016/05/afghan-taliban-haibatullah-akhunzada-leader-160525045301080.html|ngày lưu trữ=ngày 25 tháng 5 năm 2016|url-status=live|ngày truy cập=ngày 25 tháng 5 năm 2016}}</ref> Cả Mullah Omar và [[Akhtar Mansour|Mullah Mansour]] đều được biết là đã tham khảo ý kiến của Akhundzada về các vấn đề của fatwa.<ref name="Dawood Azami">{{Chú thích web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-36381563|tựa đề=Mawlawi Hibatullah: Taliban's new leader signals continuity|tác giả=Azami, Dawood|ngày=ngày 26 tháng 5 năm 2016|nhà xuất bản=BBC News|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20160528065011/http://www.bbc.com/news/world-asia-36381563|ngày lưu trữ=ngày 28 tháng 5 năm 2016|url-status=live|ngày truy cập=ngày 26 tháng 5 năm 2016}}</ref> Không giống như những người tiền nhiệm của ông, những người được giáo dục ở [[Pakistan]] — và những người cũng được cho là đã di chuyển vĩnh viễn về phía đông qua [[Đường Durand]] sau [[Hoa Kỳ xâm lược Afghanistan|cuộc xâm lược của Hoa Kỳ]] vào năm 2001 và trong [[Chiến tranh Afghanistan (2001–nay)|cuộc chiến tranh]] —Akhundzada được cho là đã sống ở Afghanistan trong suốt giai đoạn 2001–2016 mà không có ghi chép gì về hành trang, mặc dù ông có quan hệ chặt chẽ với [[Quetta Shura]] tại[[Quetta]].<ref name="Aljazeera22" />

Sau khi thăng chức thành phó thủ lĩnh của Taliban vào năm 2015, Akhundzada đã đưa ra một hệ thống mà theo đó, một ủy ban sẽ được thành lập dưới quyền thống đốc ẩn ở mỗi tỉnh có thể điều tra các chỉ huy hoặc chiến binh lạm dụng, theo Mullah Abdul Bari, một chỉ huy Taliban tại Helmand.

=== Vụ ám sát năm 2012 ===
Theo Mullah Ibrahim, một học trò của Akhundzada, người được ''[[The New York Times]]'' phỏng vấn, Akhundzada là đối tượng của một vụ ám sát ở [[Quetta]] mà Taliban đổ lỗi cho [[Tổng cục An ninh Quốc gia|Cục An ninh Quốc gia]], cơ quan tình báo Afghanistan. Mullah Ibrahim kể lại: "'Trong một bài giảng của Akhundzada ở Quetta vào một ngày cách đây khoảng 4 năm, một người đàn ông đứng giữa các sinh viên và chĩa súng vào Mawlawi Akhundzada từ cự ly gần, nhưng khẩu súng bị kẹt lại. "Người đàn ông đó cố gắng bắn Akhundzada, nhưng anh ta không thành công, và Taliban lao vào xử lý người đàn ông này. Ibrahim nói thêm rằng Mawlawi Akhundzada đã không di chuyển chút nào trong tình thế hỗn loạn đó."<ref name="NYT">{{Chú thích báo|url=https://www.nytimes.com/2016/07/12/world/asia/taliban-afghanistan-pakistan-mawlawi-haibatullah-akhundzada.html|title=Taliban's New Leader, More Scholar Than Fighter, Is Slow to Impose Himself|last=Mashal|first=Mujib|date=ngày 11 tháng 7 năm 2016|work=The New York Times|accessdate =ngày 11 tháng 7 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170723105115/https://www.nytimes.com/2016/07/12/world/asia/taliban-afghanistan-pakistan-mawlawi-haibatullah-akhundzada.html|archive-date=ngày 23 tháng 7 năm 2017|last2=Shah|first2=Taimoor|location=Kabul}}</ref>

Bởi vì vụ ám sát được báo cáo xảy ra ở Quetta, nó mâu thuẫn với các báo cáo rằng Akhundzada đã không đi ra ngoài Afghanistan sau tháng 9 năm 2001.

== Lãnh đạo Taliban ==
Akhundzada được bổ nhiệm làm chỉ huy tối cao của Taliban vào ngày 25 tháng 5 năm 2016 thay cho [[Mullah]] [[Akhtar Mansour]]. Mansour và một chiến binh thứ hai đã thiệt mạng khi [[Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái ở Pakistan|đạn từ một máy bay không người lái]] bắn trúng phương tiện mà họ đang lái. Cuộc tấn công này đã được [[Tổng thống Hoa Kỳ]] [[Barack Obama]] chấp thuận.<ref>{{Chú thích báo|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-afghanistan-taliban-obama-idUSKCN0YE0F9|title=Obama confirms Afghan Taliban leader's death, says chance for peace|accessdate =ngày 25 tháng 5 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160524115959/http://www.reuters.com/article/us-usa-afghanistan-taliban-obama-idUSKCN0YE0F9|archive-date=ngày 24 tháng 5 năm 2016|publisher=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.usatoday.com/story/news/2016/05/21/official-taliban-leader-mansoor-likely-killed-us-drone/84715058/|tựa đề=Taliban leader Mansoor killed by U.S. drone|ngày=ngày 21 tháng 5 năm 2016|website=USAToday.com|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20170929232730/https://www.usatoday.com/story/news/2016/05/21/official-taliban-leader-mansoor-likely-killed-us-drone/84715058/|ngày lưu trữ=ngày 29 tháng 9 năm 2017|url-status=live|ngày truy cập=ngày 22 tháng 5 năm 2016}}</ref> Akhundzada trước đây là cấp phó của Mansour. Theo các nguồn tin từ Taliban, Mansour đã xác định Akhundzada làm người kế vị theo [[di chúc]] của mình.<ref name="BBC-363770082"/>

Một phát ngôn viên của Taliban cho biết [[Sirajuddin Haqqani]] được bổ nhiệm làm Phó thứ nhất và [[Mohammad Yaqoob|Mullah Mohammad Yaqoob]], con trai của cựu thủ lĩnh Taliban [[Mohammed Omar|Mullah Omar]], được bổ nhiệm làm Phó thứ hai.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/taliban-confirm-death-leader-u-s-strike-announce-replacement-n579921|tựa đề=Taliban Confirm Death of Leader in U.S. Strike, Announce Replacement|tác giả=Yusufzai, Mushtaq|tác giả 2=Rahim, Fazul|website=NBC News|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20160525065032/http://www.nbcnews.com/news/world/taliban-confirm-death-leader-u-s-strike-announce-replacement-n579921|ngày lưu trữ=ngày 25 tháng 5 năm 2016|url-status=live|ngày truy cập=ngày 25 tháng 5 năm 2016}}</ref> [[Mawlawi (tiêu đề Hồi giáo)|Mawlawi]] Akhundzada lãnh đạo một số [[Madrassas ở Pakistan|madrassa]] (trường học tôn giáo) trong vùng tây nam của [[Balochistan (Pakistan)|tỉnh Balochistan]] ở [[Pakistan]].<ref name="ABC">{{Chú thích báo|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/afghan-taliban-appoint-leader-mansours-death-39356168|title=Afghan Taliban Appoint New Leader After Mansour's Death|last=O'Donnell, Lynne|accessdate =ngày 25 tháng 5 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525080511/http://abcnews.go.com/International/wireStory/afghan-taliban-appoint-leader-mansours-death-39356168|archive-date=ngày 25 tháng 5 năm 2016|publisher=[[ABC News]]|last2=Khan, Mirwais}}</ref>

Các nhà phân tích tin rằng có sự khác biệt giữa các cấp bậc của Taliban về việc ai sẽ được bổ nhiệm làm thủ lĩnh mới. Những cái tên được gợi ý là Mullah Yaqoob và Sirajuddin Haqqani, với Haqqani là thành viên nổi bật nhất được liên kết với [[Mạng Haqqani|Mạng lưới Haqqani]]. Tuy nhiên Akhundzada đã duy trì một danh tiếng là trung lập trong nội bộ Taliban. Để tránh xung đột khi chọn Akhundzada làm thủ lĩnh, Taliban đã đồng ý rằng Yaqoob và Sirajuddin Haqqani đều sẽ làm cấp phó của lãnh đạo mới.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.theguardian.com/world/2016/may/25/taliban-new-leader-death-confirm-mullah-mansoor-haibatullah-akhundzada|tựa đề=Afghan Taliban appoint Mullah Haibatullah Akhundzada as new leader|ngày=ngày 25 tháng 5 năm 2016|website=The Guardian|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20160526111044/http://www.theguardian.com/world/2016/may/25/taliban-new-leader-death-confirm-mullah-mansoor-haibatullah-akhundzada|ngày lưu trữ=ngày 26 tháng 5 năm 2016|url-status=live|ngày truy cập=ngày 25 tháng 5 năm 2016}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Sinh năm 1961]]
[[Thể loại:Người Pashtun]]
[[Thể loại:Lãnh tụ Taliban]]
[[Thể loại:Người Afghanistan theo chủ nghĩa Hồi giáo]]
[[Thể loại:Lãnh tụ nhóm khủng bố Hồi giáo]]
[[Thể loại:Khủng bố]]

Hibatullah Akhundzada - Lịch sử thay đổi

imported>Dotruonggiahy12: Bổ sung hình