imported>ThitxongkhoiAWB: /* top */ clean up, replaced: {{Bài cùng tên| → {{other|

2026-07-26T11:39:19Z

top: clean up, replaced: {{Bài cùng tên| → {{other|

Trang mới

{{more citations needed}}
{{other|Hoa sữa (định hướng)}}
{{Bảng phân loại
| image = Alstonia.scholaris.jpg
| status = LR/lc
| status_system = IUCN2.3
| image_caption = Cây hoa sữa (''Alstonia scholaris'')
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Cúc|Asterids]]
| ordo = [[Bộ Long đởm|Gentianales]]
| familia = [[Họ La bố ma|Apocynaceae]]
| subfamilia = [[Phân họ Ba gạc|Rauvolfioideae]]
| tribus = [[Plumeriae]]
| genus = ''[[Alstonia]]''
| species = '''''A. scholaris'''''
| binomial = ''Alstonia scholaris''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] R. Br.
| status_ref = <ref>{{IUCN2013.1|assessors=World Conservation Monitoring Centre|year=1998|id=32295|title=Alstonia scholaris|downloaded=ngày 19 tháng 11 năm 2013}}</ref>
| subtribus = [[Alstoniinae]]
| name = ''Alstonia scholaris''
| synonyms = * ''Echites scholaris'' L.
| synonyms_ref = <ref>{{chú thích web | url = http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-50185720 | tiêu đề = Alstonia scholaris (L.) R. Br. — The Plant List | author = | ngày = | ngày truy cập = 30 tháng 9 năm 2015 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>
}}
'''Hoa sữa''', hay còn gọi là '''mò cua''', (danh pháp khoa học: '''''Alstonia scholaris''''') là một loài thực vật nhiệt đới [[thường xanh]] thuộc [[chi Hoa sữa]], [[họ La bố ma]] (''Apocynaceae'').

==Sinh học và sinh thái học==
[[Tập tin:Devil Tree Blossom.jpg|thumb|trái|Hoa sữa nở vào tháng 10 năm 2014 ở [[Mumbai]], Ấn Độ]]
[[Hình:Alstonia scholaris.jpg|thumb|trái|''Alstonia scholaris'' ở Viện công nghệ Ấn Độ - Kanpur]]
[[Hình:Alstonia - Kolkata 2011-10-20 5918.JPG|nhỏ|Hoa sữa]]
[[Hình:Alstonia scholaris by kadavoor.JPG|thumb|Cách sắp xếp của lá]]

Cây gỗ nhỡ, thường xanh, có thể cao tới 50m. Sinh trưởng nhịp điệu phân cành thành tầng tán. [[Thân cây]] thẳng, tròn, gốc có thể có khía nâu, vỏ nứt nẻ dọc mùn, nhựa màu trắng đục, thịt vỏ màu trắng. [[Lá]] đơn nguyên mọc chụm đầu cành từ 3–10 lá. Phiến lá hình trứng ngược, dài 10–25 cm, rộng 4–7 cm, đầu tù hoặc hơi lõm, đuôi nêm. Mặt trên phiến lá xanh bóng, mặt dưới màu xám bạc. Phiến lá có hệ gân lông chim, có từ 25-50 cặp gân thứ cấp, gân thứ cấp lệch góc so với gân chính từ 80–90<sup>o</sup>. Cuống lá từ 1–3 cm.{{cn}}

[[Hoa]] tự tán, bông hoa nhỏ, màu trắng đến vàng nhạt, nở từ tháng 6 đến tháng 11, có mùi thơm như hoa [[Dạ lý hương]]. Quả 2 đại, dài 25–30 cm, thõng xuống, mùa quả từ tháng 10 đến tháng mười hai. Hạt nhiều, nhỏ, dẹp, dài 70mm, rộng 2,5mm, mang hai túm lông ở hai đầu, màu trắng. Bộ nhiễm sắc thể 2n = 22.<ref>{{Chú thích web|author=R. Brown|title=Alstonia scholaris (Linnaeus) |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200018323|website=Flora of China}}</ref>

Cây phân bổ ở rừng hỗn giao, cũng thường được trồng quang thôn bản hoặc cây xanh dọc đường. Trong tự nhiên cây xuất hiện ở độ cao từ 200~1000m so với mực nước biển. Trên thế giới cây phân bổ ở Đông và Nam châu Á, châu Úc: Nam Trung Hoa, [[Ấn Độ]], [[Nepal]], [[Sri Lanka]],[[Campuchia]], [[Myanmar|Myanma]], [[Thái Lan]], [[Việt Nam]], [[Indonesia]], [[Malaysia]], [[Singapore]], [[Philippines]], [[Úc]] ([[Queensland]]), [[Papua New Guinea]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?2688 |title= Taxon: Alstonia scholaris (L.) R. Br|archive-url=https://web.archive.org/web/20120329081614/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?2688 |archive-date=2012-03-29 |access-date=2007-06-29|website=Germplasm Resources Information Network}}</ref>

Cây cũng được nhập trồng tại nhiều nước khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới khác.{{cn}}

Trong [[Phật giáo tiểu thừa]] cây hoa sữa cũng được xem như là một loài cây của sự giác ngộ,{{fact}} nó cũng từng được [[Đức Phật]] gọi tên là ''Thanhankara - තණ්හංකර''. Trong [[tiếng Sinhala]] nó là ''රුක් අත්තන''.{{cn}}

==Độc tính==
Đây là một loài cây độc hại. Một nghiên cứu thí nghiệm trên chuột cho thấy ở liều lượng cao, chất chiết của cây gây tổn thương rõ rệt đối với tất cả các nội tạng chính của cơ thể chuột cống và chuột nhắt. Độc tính dường như phụ thuộc vào cơ quan được nghiên cứu của loài thực vật này, cũng như mùa mà nó được thu hoạch, trong đó vỏ cây được thu hái vào mùa mưa là ít độc nhất, và vỏ cây được thu hái vào mùa hè là độc nhất. Tiêm qua phần màng bụng độc hơn nhiều so với qua đường miệng. Chuột cống nhạy cảm với chất độc hơn chuột nhắt, và các dòng chuột thuần chủng dễ nhiễm độc hơn các dòng lai. Độc tố có thể là do hàm lượng [[echitamine]], một [[alkaloid]], trong vỏ cây.<ref name=Baliga2004>{{chú thích tạp chí |last1=Baliga |first1=Manjeshwar Shrinath |last2=Jagetia |first2=Ganesh Chandra |last3=Ulloor |first3=Jagadish N. |last4=Baliga |first4=Manjeshwar Poonam |last5=Ponemone |first5=Venkatesh |last6=Reddy |first6=Rosi |last7=Rao |first7=Mallikarjun K. V. N. |last8=Baliga |first8=Shivanada Bantwal |last9=Devi |first9=Sulochana |last10=Raju |first10=Sudheer Kumar |last11=Veeresh |first11=Veerapura |last12=Reddy |first12=Tiyyagura Koti |last13=Bairy |first13=Laxminarayana K. |date=2004 |title=The evaluation of the acute toxicity and long term safety of hydroalcoholic extract of Sapthaparna (''Alstonia scholaris'') in mice and rats |url=http://eprints.manipal.edu/314 |journal=Toxicology Letters |volume=151 |issue=2 |pages=317–326 |doi=10.1016/j.toxlet.2004.01.015 |pmid=15183456 |access-date=2023-01-23 |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928014218/http://eprints.manipal.edu/314/ }}</ref>

==Sử dụng==
Cây hoa sữa phát triển nhanh, ít sâu bệnh, cho bóng mát quanh năm, có thể sử dụng làm cây bóng mát một cách hạn chế. Gỗ của cây hoa sữa thường nhẹ và có màu trắng, có thể dùng đóng một số đồ gia dụng như làm bút chì,<ref>{{chú thích tạp chí|author=Tonanont, N.|title= Wood used in pencil making.|journal= Vanasarn|year= 1974 |volume= 32|issue= 3|page= 225–227}}</ref> quan tài, và nút chai.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.botanical.com/botanical/mgmh/a/alsto028.html |tiêu đề= Alstonia|website=Botanical.com |ngày tháng= |ngày truy cập = ngày 30 tháng 3 năm 2012}}</ref>

== Mùi hương nồng ==
{{more citations needed|Mục}}
Hoa sữa có mùi thơm nếu trồng với mật độ vừa phải và nồng nặc khi trồng với mật độ cao. Ở Việt Nam, một số tỉnh như [[Quảng Bình (tỉnh)|Quảng Bình]], [[Quảng Trị]], [[Quảng Nam]] và thành phố [[Đà Nẵng]], vào năm 1994, người dân đã gửi đơn "kiện" hoa sữa do nó được trồng dày đặc trên các đường phố, gây ảnh hưởng đến sức khỏe<ref>{{deadlink|url=http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=228671&ChannelID=3|title= Người miền Trung lại khổ vì… hoa sữa|access-date=2007-11-11}}</ref><ref>{{deadlink|url=http://www.vnn.vn/xahoi/doisong/2005/10/504415/|title= Lạng sơn khốn khổ vì hoa sữa}}</ref>

== Thơ văn, ca hát ==
{{unreferenced|Mục}}
{{cquote|''Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm. Có lẽ nào anh lại quên em, có lẽ nào anh lại quên em?...''|[[Hồng Đăng]]|Ca khúc ''[[Hoa sữa (ca khúc)|Hoa sữa]]''}}
{{cquote|''Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội, mùa hoa sữa về, thơm từng cơn gió...''|[[Trịnh Công Sơn]]|Ca khúc ''[[Nhớ mùa thu Hà Nội]]''}}
{{cquote|''...Nhớ phố Quang Trung, đường Nguyễn Du những đêm hoa sữa thơm nồng...''|[[Hoàng Hiệp]]|Ca khúc ''[[Nhớ về Hà Nội]]''}}
{{cquote|''...Chỉ còn mùi hoa sữa nồng nàn trong căn phòng nhỏ, đêm cuối thu trăng lạnh mờ sương...''|[[Phú Quang]]|Ca khúc ''[[Im lặng đêm Hà Nội]]''}}
{{Cquote|''...Hương hoa sữa lan xa mềm như một lời ru/Như một lời tha thiết...''|[[Nguyễn Trọng Bài]]|Thơ "Tình ca mùa thu"}}
{{Cquote|''...Ta còn em, mùi hoàng lan. Ta còn em, mùi hoa sữa...''|[[Phú Quang]]|Ca khúc "Em ơi! Hà Nội phố"}}{{Cquote|''...Hoa sữa thôi rơi, ta bên nhau một chiều tan lớp...''|[[Trương Quý Hải - Bùi Thanh Tuấn]]|Ca khúc "Hà nội mùa vắng những cơn mưa"}}
Ngoài ra, hoa sữa còn được nhắc đến trong bài hát Hà Nội 12 mùa hoa của nhạc sĩ [[Giáng Son]].
== Hình ảnh ==
<gallery>
Hình:Bark of Alstonia scholaris.jpg|Vết nứt trên vỏ thân cây ở [[Hồng Kông]]
File:Alstonia scholaris - Bagh-e-Jinnah.jpg|Cây hoa sữa ở Bagh-e-Jinnah, [[Lahore]]
File:Alstonia scholaris leaves and flowers.JPG
Tập tin:Alstonia scholaris (Saptaparni) in Hyderabad, AP W IMG 1469.jpg
Tập tin:Alstonia scholaris (Saptaparni) in Hyderabad, AP W IMG 1470.jpg
Tập tin:Alstonia (1505947114).jpg|Hoa sữa mùa thu ở [[Kerala]], Ấn Độ.
</gallery>

==Xem thêm==
* [[Hoa sưa]]
* [[Hoa sữa Trung Bộ]]
* [[Hoa sữa lá to]]
* [[Hoa sữa lá bàng]]
== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}
== Liên kết ngoài ==
{{wikispecies|Alstonia scholaris}}
{{Commonscat|Alstonia scholaris}}
*[http://www.vncreatures.net/chitiet.php?page=2&loai=2&ID=2453 Hoa sữa Alstonia scholaris]
*[http://cayxanhvietnam.vn/cay-xanh/ban-cay-hoa-sua-49 Chăm sóc cây hoa sữa ]
{{Kiểm soát tính nhất quán}}
{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Chi Hoa sữa|S]]
[[Thể loại:Cây thuốc]]
[[Thể loại:Thực vật Campuchia]]
[[Thể loại:Thực vật Indonesia]]
[[Thể loại:Thực vật Malaysia]]
[[Thể loại:Thực vật Myanmar]]
[[Thể loại:Thực vật Sri Lanka]]
[[Thể loại:Thực vật Việt Nam]]
[[Thể loại:Thực vật Nepal]]
[[Thể loại:Thực vật Pakistan]]
[[Thể loại:Thực vật Queensland]]
[[Thể loại:Thực vật Ấn Độ]]
[[Thể loại:Thực vật Úc]]
[[Thể loại:Thực vật Philippines]]
[[Thể loại:Thực vật Thái Lan]]
[[Thể loại:Thực vật Trung Quốc]]
[[Thể loại:Cây châu Á]]
[[Thể loại:Cây Papua New Guinea]]

Hoa sữa - Lịch sử thay đổi

imported>ThitxongkhoiAWB: /* top */ clean up, replaced: {{Bài cùng tên| → {{other|