imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2025-10-26T05:53:30Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Thông tin nhà khoa học
| name = Johann Palisa
| image = Johann Palisa.jpg
| image_size = 170 px
| birth_date = {{Ngày sinh|1848|12|06}}
| birth_place = [[Troppau]]
| death_date = {{Ngày mất and age|1925|05|02|1848|12|06|df=y}}
| quốc tịch = {{Lá cờ|Áo}}
| field = [[Thiên văn học]]
| work_institutions = [[Đại học Viên]]
| known_for = Khám phá [[tiểu hành tinh]]
| prizes = [[Giải Lalande]] (1876)<br/>[[Giải Valz]] (1906)
}}
'''Johann Palisa''' (6 tháng 12 năm 1848 – 2 tháng 5 năm 1925) là một nhà [[thiên văn học]] [[người Áo]]. Ông sinh ra tại [[Troppau]] thuộc [[Đế quốc Áo-Hung]] (nay thuộc [[Cộng hòa Séc]]).<ref name=Palisa-by-Raab>{{chú thích web|tựa đề=Johann Palisa, the most successfull visual discoverer of asteroids|author=Herbert Raab|nhà xuất bản=Astrometrica|url=http://www.astrometrica.at/Papers/Palisa.pdf|format=PDF|ngày truy cập=3 tháng 7 năm 2016}}</ref>

Ông phát hiện rất nhiều tiểu hành tinh, gồm 122 tất cả, từ [[136 Austria]] đến [[1073 Gellivara]]. Một số phát hiện đáng chú ý như [[153 Hilda]], [[216 Kleopatra]], [[243 Ida]], [[253 Mathilde]], [[324 Bamberga]] và [[tiểu hành tinh Amor]] [[719 Albert]].

Ông được trao [[Giải Valz]] từ [[Viện Hàn lâm Khoa học Pháp]] năm 1906.<ref>{{chú thích tạp chí|tựa đề=Prizes Awarded and Proposed by the Paris Academy of Sciences|tạp chí=Nature|volume=75|number=1940|pages=231|date=3 tháng 1 năm 1907|url=https://books.google.com/book?id=HYgCAAAAIAAJ&pg=PA231|author1=Lockyer|first1=Sir Norman|doi=10.1038/075231b0|bibcode=1907Natur..75R.231.}}{{Liên kết hỏng|date=2023-07-31 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Tiểu hành tinh [[914 Palisana]] do [[Max Wolf]] phát hiện và hố va chạm ''[[Palisa (hố va chạm)|Palisa]]'' được đặt theo tên Palisa nhằm vinh danh ông.<ref>{{chú thích sách |tựa đề=Dictionary of Minor Planet Names – (914) Palisana|last=Schmadel|first=Lutz D.|nhà xuất bản=Springer Berlin Heidelberg|page=82|date=2007|url=http://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-540-29925-7_915|isbn=978-3-540-00238-3|ngày truy cập=19 tháng 2 năm 2016}}</ref>

==Những năm đầu sự nghiệp==
[[Tập tin:Pula Aerial View.jpg|thumb|left|250 px|Một góc thành phố [[Pula]]]]
Từ năm [[1866]] đến năm [[1870]], Palisa nghiên cứu [[toán học]] và [[thiên văn học]] tại [[Đại học Viên]]. Tuy nhiên, đến tận năm [[1884]], ông mới tốt nghiệp. Mặc dù vậy, năm 1870, ông đã làm trợ lý tại đài thiên văn của Đại học Viên, một năm sau, ông làm việc ở [[đài thiên văn Geneva]]. Một vài năm sau đó, năm [[1872]], ở tuổi 24, Palisa trở thành giám đốc của Đại quan sát Hải quân Áo tại thành phố [[Pula]]. Ở đây, ông phát hiện tiểu hành tinh đầu tiên trong sự nghiệp là [[136 Austria]] vào ngày 18 tháng 3 năm 1874. Cùng với đó, ông còn phát hiện 27 [[tiểu hành tinh]] và một [[sao chổi]]. Trong thời gian ở Pula, ông sử dụng một [[kính thiên văn khúc xạ]] nhỏ 6 inch để hỗ trợ việc nghiên cứu của mình.<ref name="Palisa-by-Raab"/>

==Khám phá==
[[Tập tin:(253) mathilde crop.jpg|thumb|200 px|Tiểu hành tinh 253 Mathilde (chụp bởi [[NEAR Shoemaker|NEAR]])]]
[[Tập tin:243 ida crop.jpg|thumb|200 px|Tiểu hành tinh [[243 Ida]], một tiểu hành tinh khác mà ông phát hiện]]
Từ năm 1874 đến năm [[1923]], ông phát hiện tổng cộng 122 tiểu hành tinh khác nhau, từ [[136 Austria]] đến [[1073 Gellivara]] ''(xem bảng ở dưới)''.<ref>{{chú thích web|tựa đề=Minor Planet Discoverers (by number)|work=Minor Planet Center|url=http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/MPDiscsNum.html|date=23 tháng 5 năm 2016|ngày truy cập =19 tháng 2 năm 2017}}</ref> Ông từng làm việc tại Pula và Viên. Ông cũng phát hiện sao chổi [[parabol]] [[C/1879 Q1]] vào năm 1879.<ref name="Palisa-by-Raab"/><ref>{{chú thích web|tựa đề=JPL Small-Body Database Browser: C/1879 Q1 (Palisa)|url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.sgi?ID=dl79Q010|nhà xuất bản=Jet Propulsion Laboratory|ngày truy cập=19 tháng 2 năm 2017}}{{Liên kết hỏng|date=2021-08-15 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

Một trong những khám phá của ông là [[253 Mathilde]] đã được tàu [[NEAR Shoemaker]] bay ngang vào ngày [[27 tháng 6]] năm [[1997]] và gửi về [[Trái Đất]] hơn 500 hình ảnh. Ước tính, tàu đã chụp được gần 60% bề mặt Mathilde.<ref>{{chú thích web|last=Williams|first=David R.|date=18 tháng 12 năm 2001|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/mission/near/near_mathilde.html|tựa đề=NEAR Flyby of Asteroid 253 Mathilde|nhà xuất bản=NASA|ngày truy cập=19 tháng 2 năm 2017|archive-date=2006-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20060818193400/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/mission/near/near_mathilde.html|url-status=dead}}</ref>
===Danh sách các tiểu hành tinh mà ông phát hiện ===
<div class="floatleft" style="margin: 1em auto; ">
{| class="infobox" style="padding: 9px 18px;"
|-
|
{| class="wikitable" style="font-size: 0.9em; width: 250px;"
! colspan=2 | Phát hiện bởi Johann Palisa (i)
|-
| [[136 Austria]] || 18 tháng 3 năm 1874
|-
| [[137 Meliboea]] || 21 tháng 4 năm 1874
|-
| [[140 Siwa]] || 13 tháng 10 năm 1874
|-
| [[142 Polana]] || 28 tháng 1, 1875
|-
| [[143 Adria]] || 23 tháng 2 năm 1875
|-
| [[151 Abundantia]] || 1 tháng 11 năm 1875
|-
| [[153 Hilda]] || 2 tháng 11 năm 1875
|-
| [[155 Scylla]] || 8 tháng 11 năm 1875
|-
| [[156 Xanthippe]] || 22 tháng 11 năm 1875
|-
| [[178 Belisana]] || 6 tháng 11 năm 1877
|-
| [[182 Elsa]] || 7 tháng 2 năm 1878
|-
| [[183 Istria]] || 8 tháng 2 năm 1878
|-
| [[184 Dejopeja]] || 28 tháng 2 năm 1878
|-
| [[192 Nausikaa]] || 17 tháng 2 năm 1879
|-
| [[195 Eurykleia]] || 19 tháng 4 năm 1879
|-
| [[197 Arete]] || 21 tháng 5 năm 1879
|-
| [[201 Penelope]] || 7 tháng 8 năm 1879
|-
| [[204 Kallisto]] || 8 tháng 10 năm 1879
|-
| [[205 Martha]] || 13 tháng 10 năm 1879
|-
| [[207 Hedda]] || 17 tháng 10 năm 1879
|-
| [[208 Lacrimosa]] || 21 tháng 10 năm 1879
|-
| [[210 Isabella]] || 12 tháng 12 năm 1879
|-
| [[211 Isolda]] || 10 tháng 10 năm 1879
|-
| [[212 Medea]] || ngày 6 tháng 2 năm 1880
|-
| [[214 Aschera]] || ngày 29 tháng 2 năm 1880
|-
| [[216 Kleopatra]] || ngày 10 tháng 4 năm 1880
|-
| [[218 Bianca]] || ngày 4 tháng 9 năm 1880
|-
| [[219 Thusnelda]] || ngày 30 tháng 9 năm 1880
|-
| [[220 Stephania]] || ngày 19 tháng 5 năm 1881
|-
| [[221 Eos]] || ngày 18 tháng 1 năm 1882
|-
| [[222 Lucia]] || ngày 9 tháng 2 năm 1882
|-
| [[223 Rosa]] || ngày 9 tháng 3 năm 1882
|-
| [[224 Oceana]] || ngày 30 tháng 3 năm 1882
|-
| [[225 Henrietta]] || ngày 19 tháng 4 năm 1882
|-
| [[226 Weringia]] || ngày 19 tháng 7 năm 1882
|-
| [[228 Agathe]] || ngày 19 tháng 8 năm 1882
|-
| [[229 Adelinda]] || ngày 22 tháng 8 năm 1882
|-
| [[231 Vindobona]] || ngày 10 tháng 9 năm 1882
|-
| [[232 Russia]] || ngày 31 tháng 1 năm 1883
|-
| [[235 Carolina]] || ngày 28 tháng 11 năm 1883
|-
| [[236 Honoria]] || ngày 26 tháng 4 năm 1884
|}
|
{| class="wikitable" style="font-size: 0.9em; width: 250px;margin-left: 12px;"
! colspan=2 | Phát hiện bởi Johann Palisa (ii)
|-
| [[237 Coelestina]] || ngày 27 tháng 6 năm 1884
|-
| [[239 Adrastea]] || ngày 18 tháng 8 năm 1884
|-
| [[242 Kriemhild]] || ngày 22 tháng 9 năm 1884
|-
| [[243 Ida]] || ngày 29 tháng 9 năm 1884
|-
| [[244 Sita]] || ngày 14 tháng 10 năm 1884
|-
| [[248 Lameia]] || ngày 5 tháng 6 năm 1885
|-
| [[250 Bettina]] || ngày 3 tháng 9 năm 1885
|-
| [[251 Sophia]] || ngày 4 tháng 10 năm 1885
|-
| [[253 Mathilde]] || ngày 12 tháng 11 năm 1885
|-
| [[254 Augusta]] || ngày 31 tháng 3 năm 1886
|-
| [[255 Oppavia]] || ngày 31 tháng 3 năm 1886
|-
| [[256 Walpurga]] || ngày 3 tháng 4 năm 1886
|-
| [[257 Silesia]] || ngày 5 tháng 4 năm 1886
|-
| [[260 Huberta]] || ngày 3 tháng 10 năm 1886
|-
| [[262 Valda]] || ngày 3 tháng 11 năm 1886
|-
| [[263 Dresda]] || ngày 3 tháng 11 năm 1886
|-
| [[265 Anna]] || ngày 25 tháng 2 năm 1887
|-
| [[266 Aline]] || ngày 17 tháng 5 năm 1887
|-
| [[269 Justitia]] || ngày 21 tháng 9 năm 1887
|-
| [[273 Atropos]] || ngày 8 tháng 3 năm 1888
|-
| [[274 Philagoria]] || ngày 3 tháng 4 năm 1888
|-
| [[275 Sapientia]] || ngày 15 tháng 4 năm 1888
|-
| [[276 Adelheid]] || ngày 17 tháng 4 năm 1888
|-
| [[278 Paulina]] || ngày 16 tháng 5 năm 1888
|-
| [[279 Thule]] || ngày 25 tháng 10 năm 1888
|-
| [[280 Philia]] || ngày 29 tháng 10 năm 1888
|-
| [[281 Lucretia]] || ngày 31 tháng 10 năm 1888
|-
| [[286 Iclea]] || ngày 3 tháng 8 năm 1889
|-
| [[290 Bruna]] || ngày 20 tháng 3 năm 1890
|-
| [[291 Alice]] || ngày 25 tháng 4 năm 1890
|-
| [[292 Ludovica]] || ngày 25 tháng 4 năm 1890
|-
| [[295 Theresia]] || ngày 17 tháng 8 năm 1890
|-
| [[299 Thora]] || ngày 6 tháng 10 năm 1890
|-
| [[301 Bavaria]] || ngày 16 tháng 11 năm 1890
|-
| [[304 Olga]] || ngày 14 tháng 2 năm 1891
|-
| [[309 Fraternitas]] || ngày 6 tháng 4 năm 1891
|-
| [[313 Chaldaea]] || ngày 30 tháng 8 năm 1891
|-
| [[315 Constantia]] || ngày 4 tháng 9 năm 1891
|-
| [[320 Katharina]] || ngày 11 tháng 10 năm 1891
|-
| [[321 Florentina]] || ngày 15 tháng 10 năm 1891
|-
| [[324 Bamberga]] || ngày 25 tháng 2 năm 1892
|}
|
{| class="wikitable" style="font-size: 0.9em; width: 250px;margin-left: 12px;"
! colspan=2 | Phát hiện bởi Johann Palisa (iii)
|-
| [[326 Tamara]] || ngày 19 tháng 3 năm 1892
|-
| [[569 Misa]] || ngày 27 tháng 7 năm 1905
|-
| [[583 Klotilde]] || ngày 31 tháng 12 năm 1905
|-
| [[652 Jubilatrix]] || ngày 4 tháng 11 năm 1907
|-
| [[671 Carnegia]] || ngày 21 tháng 9 năm 1908
|-
| [[687 Tinette]] || ngày 16 tháng 8 năm 1909
|-
| [[688 Melanie]] || ngày 25 tháng 8 năm 1909
|-
| [[689 Zita]] || ngày 12 tháng 9 năm 1909
|-
| [[703 Noëmi]] || ngày 3 tháng 10 năm 1910
|-
| [[710 Gertrud]] || ngày 28 tháng 2 năm 1911
|-
| [[711 Marmulla]] || ngày 1 tháng 3 năm 1911
|-
| [[716 Berkeley]] || ngày 30 tháng 7 năm 1911
|-
| [[718 Erida]] || ngày 29 tháng 9 năm 1911
|-
| [[719 Albert]] || ngày 3 tháng 10 năm 1911
|-
| [[722 Frieda]] || ngày 18 tháng 10 năm 1911
|-
| [[723 Hammonia]] || ngày 21 tháng 10 năm 1911
|-
| [[724 Hapag]] || ngày 21 tháng 10 năm 1911
|-
| [[725 Amanda]] || ngày 21 tháng 10 năm 1911
|-
| [[728 Leonisis]] || ngày 16 tháng 2 năm 1912
|-
| [[730 Athanasia]] || ngày 10 tháng 4 năm 1912
|-
| [[734 Benda]] || ngày 11 tháng 10 năm 1912
|-
| [[750 Oskar]] || ngày 28 tháng 4 năm 1913
|-
| [[782 Montefiore]] || ngày 18 tháng 3 năm 1914
|-
| [[783 Nora]] || ngày 18 tháng 3 năm 1914
|-
| [[794 Irenaea]] || ngày 27 tháng 8 năm 1914
|-
| [[795 Fini]] || ngày 26 tháng 9 năm 1914
|-
| [[803 Picka]] || ngày 21 tháng 3 năm 1915
|-
| [[827 Wolfiana]] || ngày 29 tháng 8 năm 1916
|-
| [[828 Lindemannia]] || ngày 29 tháng 8 năm 1916
|-
| [[867 Kovacia]] || ngày 25 tháng 2 năm 1917
|-
| [[876 Scott]] || ngày 20 tháng 6 năm 1917
|-
| [[902 Probitas]] || ngày 3 tháng 9 năm 1918
|-
| [[903 Nealley]] || ngày 13 tháng 9 năm 1918
|-
| [[932 Hooveria]] || ngày 23 tháng 3 năm 1920
|-
| [[941 Murray]] || ngày 10 tháng 10 năm 1920
|-
| [[964 Subamara]] || ngày 27 tháng 10 năm 1921
|-
| [[975 Perseverantia]] || ngày 27 tháng 3 năm 1922
|-
| [[996 Hilaritas]] || ngày 21 tháng 3 năm 1923
|-
| [[1073 Gellivara]] || ngày 14 tháng 9 năm 1923
|-
| [[14309 Defoy]] || ngày 22 tháng 9 năm 1908
|}

|}</div>
{{clear}}

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}
==Liên kết ngoài ==
* [http://digitalcollections.ucsc.edu/cdm/search/searchterm/Johann%20Palisa/order/title Portraits of Johann Palisa from the Lick Observatory Records Digital Archive, UC Santa Cruz Library's Digital Collections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305013334/http://digitalcollections.ucsc.edu/cdm/search/searchterm/Johann%20Palisa/order/title |date=2016-03-05 }}
===Cáo phó===
* {{chú thích tạp chí | bibcode = 1925AN....225..125V
| author = von Hepperger, J.
| title = Anzeige des Todes von Johann Palisa
| journal = Astronomische Nachrichten
| date = November 1925
| volume = 225
| issue = 7
| pages = 125–127 | doi = 10.1002/asna.19252250706
|language=de}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Palisa, Johann}}
[[Thể loại:Sinh năm 1848]]
[[Thể loại:Mất năm 1925]]
[[Thể loại:Người Áo]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Viên]]

Johann Palisa - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5