imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:08.3677003

2025-10-09T12:48:59Z

(Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:08.3677003

Trang mới

{{Thông tin nhà khoa học|name=John DeFrancis|birth_date={{birth date |1911|08|31}}|birth_place=[[Bridgeport, Connecticut]], Hoa Kỳ|death_date={{death date and age |2009|01|02 |1911|08|31}}|death_place=[[Honolulu, Hawaii]], Hoa Kỳ|workplaces=[[Đại học Hawaii]] [[Đại học Seton Hall]]|education=[[Đại học Yale]] (Cử nhân) {{nowrap|[[Đại học Columbia]] (Thạc sĩ, Tiến sĩ)}}|academic_advisors=[[George A. Kennedy (nhà Hán học)|George A. Kennedy]]|module={{infobox Chinese | child = yes | t = 約翰·德范克 | s = 约翰·德范克 | p = Yuēhàn Défànkè | w = Yue-han Te-fan-k'e | gr = Iuehann Derfannkeh }}}}
'''John DeFrancis''' (31 tháng 8 năm 1911{{Spaced en dash}}2 tháng 1 năm 2009) là một nhà [[ngôn ngữ học]], nhà [[Hán học]] người Mỹ, là tác giả của các sách giáo khoa [[tiếng Trung]], nhà [[từ điển học]] về Từ điển Hán ngữ, và là [[Giáo sư danh dự]] của Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc (Chinese Studies) tại [[Đại học Hawaiʻi ở Mānoa|Đại học Hawai{{okina}}i ở Mānoa]].

== Tiểu sử ==
John DeFrancis ra đời ở [[Bridgeport, Connecticut]] trong một gia đình bình dị người nhập cư gốc Ý. Cha của ông là một người lao động, trước khi đổi tên thì là DeFrancesco, qua đời khi DeFrancis còn nhỏ. Mẹ của ông thì mù chữ.<ref>''In the Footsteps of Genghis Khan'', tr. 9</ref>

Sau khi tốt nghiệp [[Đại học Yale]] năm 1933 với [[Cử nhân Nghệ thuật|bằng cử nhân]] về kinh tế, DeFrancis lên đường đến Trung Quốc với ý định học tiếng Trung và làm việc trong lĩnh vực kinh doanh. Năm 1935, ông tháp tùng H. Desmond Martin, một nhà sử học quân sự người Canada,<ref name="HDM">Đối chiếu Desmond, Henry Martin, ''The rise of Chingis Khan and his conquest of North China'', dẫn nhập bởi [[Owen Lattimore]], biên tập bởi [[Eleanor Frances Lattimore|Eleanor Lattimore]] (Johns Hopkins Press, 1950) {{ISBN|0-374-95287-6}}</ref> trong chuyến hành trình dài hàng nghìn dặm lần ngược lại lộ trình của [[Thành Cát Tư Hãn]] qua Mông Cổ và tây bắc Trung Quốc.<ref name="NYT">Edward Wong: [http://www.boston.com/news/education/higher/articles/2009/01/18/john_defrancis_97_author_and_chinese_language_scholar/ John DeFrancis, 97, author and Chinese-language scholar] ngày 18 tháng 1 năm 2009. Also printed at {{Chú thích báo|last=Edward Wong|date=January 15, 2009|title=John DeFrancis, Chinese Language Scholar, Is Dead at 97|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2009/01/15/us/15defrancis.htm}}</ref> Cuốn sách ''In the Footsteps of Genghis Khan'' (Nhà xuất bản Đại học Hawai'i, 1993) của ông mô tả hành trình này: cưỡi lạc đà băng qua [[sa mạc Gobi]], thăm tàn tích của [[Khara-Khoto]] và đi bè xuôi theo [[Hoàng Hà]]. Trên đường đi, ông gặp được các thủ lĩnh quân phiệt Hồi giáo Trung Quốc [[Danh sách các quân phiệt Trung Quốc trong Thời kỳ quân phiệt#Mã gia quân|Mã Gia Quân]] (Ma Clique) gồm Mã Bộ Phương (Ma Buqing) và Mã Bộ Khang (Ma Bukang). DeFrancis trở lại Hoa Kỳ năm 1936<ref>''In the Footsteps of Genghis Khan'', tr. 6-7</ref> và không ghé lại Trung Quốc cho đến năm 1982.<ref name="LL">{{Chú thích web|url=http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=1077|tựa đề=John DeFrancis, August 31, 1911-January 2, 2009|tác giả=Mair|tên=Victor|lk tác giả=Victor H. Mair|ngày=26 January 2009|website=[[Language Log]]|ngày truy cập=27 January 2009|ref=none}}</ref>

DeFrancis theo [[Đào tạo sau đại học|chương trình sau đại học]] về tiếng Trung, đầu tiên là tại Yale dưới [[George A. Kennedy (nhà Hán học)|George A. Kennedy]] và sau đó là theo chương trình đào tạo sau đại học lớn hơn về [[Hán học]] tại [[Đại học Columbia]].{{Sfnp|Mair|2009|pp=184-5}} Ông nhận [[Thạc sĩ khoa học xã hội|bằng thạc sĩ]] tại Columbia vào năm 1941, rồi được [[Doctor of Philosophy|bằng tiến sĩ]] vào năm 1948 với luận án mang tên "Nationalism and Language Reform in China" (Chủ nghĩa dân tộc và cải cách ngôn ngữ tại Trung Quốc), được Princeton University Press xuất bản năm 1950.{{Sfnp|Mair|2009|p=185}} Ông bắt đầu sự nghiệp học thuật của mình bằng việc giảng dạy tiếng Trung tại [[Đại học Johns Hopkins]] trong thời kỳ [[chủ nghĩa McCarthy]] và [[nỗi sợ cộng sản]], nhưng ông bị đưa vào danh sách đen vì bảo vệ đồng nghiệp [[Owen Lattimore]] khỏi những cáo buộc vô căn cứ là "gián điệp Nga", và cuối cùng ông bị sa thải vào năm 1954.<ref name="bio">{{Chú thích web|url=https://johndefrancis.wordpress.com/|tựa đề=Home|website=johndefrancis.wordpress.com}}</ref>

Sau một thời gian không hạnh phúc với nghề làm nhân viên bán máy hút bụi,<ref name="bio"/> DeFrancis cuối cùng trở lại giảng dạy, nổi bật là tại [[Đại học Seton Hall]] từ năm 1961 đến năm 1966, và tại Đại học Hawai'i ở Mānoa từ năm 1966 đến năm 1976. Vào những năm 1960, theo yêu cầu của [[John B. Tsu]], ông đã viết một [[tùng thư]] gồm 12 tập sách giáo khoa và sách tập đọc [[Quan thoại|tiếng Quan Thoại]] do Nhà xuất bản [[Nhà xuất bản Đại học Yale|Đại học Yale xuất bản]] (thường được gọi là "DeFrancis series"), được sử dụng rộng rãi trong các lớp học [[Tiếng Trung làm ngoại ngữ|ngoại ngữ tiếng Trung]] trong suốt hàng chục năm;<ref>{{Chú thích web|url=https://www.nytimes.com/2009/01/15/us/15defrancis.html?_r=0|tựa đề=John DeFrancis, Chinese Language Scholar, Is Dead at 97|tác giả=Edward Wong|ngày=January 15, 2009|website=[[New York Times]]|ngày truy cập=2015-05-20}}</ref> DeFrancis là một trong những nhà giáo dục đầu tiên bên ngoài Trung Quốc sử dụng [[Bính âm Hán ngữ|bính âm]] làm phương tiện hỗ trợ giáo dục, và sách giáo khoa của ông được người ta coi là đã có "tác động to lớn" đối với việc giảng dạy tiếng Trung ở phương Tây.<ref name="LL"/> Ông từng là Phó Tổng biên tập của ''[[Tạp chí của Hiệp hội Đông phương Hoa Kỳ|Journal of the American Oriental Society]]'' (Tập san Hội đông phương Hoa Kỳ) từ năm 1950 đến năm 1955 và ''[[Tạp chí của Hiệp hội giáo viên ngôn ngữ Trung Quốc|Journal of the Chinese Language Teachers Association]]'' (Tập san Hiệp hội giáo viên tiếng Trung) từ năm 1966 đến năm 1978.

DeFrancis nghỉ dạy vào năm 1976, nhưng vẫn là một nhân vật quan trọng trong khối [[Phương pháp giáo dục|sư phạm]] tiếng Trung, [[ngôn ngữ học xã hội]] châu Á, và [[chính sách ngôn ngữ]], và cũng là một tác giả sáng tác rất nhiều. Một trong những cuốn sách nổi tiếng nhất của ông là ''[[The Chinese Language: Fact and Fantasy]]'' (University of Hawai'i Press, 1984), trong sách này DeFrancis đã thử vạch trần một số điều mà ông coi là "những lầm tưởng tràn lan" về tiếng Trung – ví dụ như "Lầm tưởng về tính ghi ý" (The Ideographic Myth) chẳng hạn.<ref>DeFrancis, John, ''The Chinese Language: Fact and Fantasy'' (University of Hawaii Press, 1984) {{ISBN|0-8248-1068-6}}.</ref> Một tác phẩm gây ảnh hưởng khác của ông là ''Visible Speech: The Diverse Oneness of Writing Systems'' (Honolulu: University of Hawai'i Press, 1989), chỉ mặt thêm nhiều lầm tưởng về hệ chữ viết Hán ngữ, đồng nghiệp [[Victor H. Mair]] đã gọi sách này của ông gọi là "[[kiệt tác]]" (magnum opus).<ref name="LL"/> DeFrancis đã dành những năm cuối đời của mình mẫn cán làm chủ bút của loạt từ điển tiếng Trung "ABC (Alphabetically Based Computerized)", với loạt từ điển này, người đọc có thể tra cứu bằng [[Bính âm Hán ngữ|bính âm]] latin-hóa thay vì bằng nét chữ.<ref name="LL" />

DeFrancis qua đời vào ngày 2 tháng 1 năm 2009, tại [[Honolulu]], Hawai{{Okina}}i, ở tuổi 97.<ref name="NYT" /><ref>Nora Caplan-Bricker: [http://www.yaledailynews.com/articles/view/27082 John DeFrancis, 97, Chinese language scholar, is dead] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123054203/http://yaledailynews.com/articles/view/27082|date=ngày 23 tháng 1 năm 2009}}. ''Yale Daily News'', ngày 16 tháng 1 năm 2009.</ref>

== Tác phẩm ==
John DeFrancis là tác giả và biên tập viên của nhiều ấn phẩm. Đọc Mair 1991 (trang vii-ix) để xem danh sách một phần.

=== DeFrancis series – loạt sách DeFrancis ===
Sách giáo khoa (Yale Language Series, Yale University Press):

* ''Beginning Chinese'' (1963). Ấn bản chỉnh lý lần 2 năm 1976. {{ISBN|0-300-02058-9}}.
* ''Character Text for Beginning Chinese'' (1964). Tái bản lần 2 năm 1976. {{ISBN|0-300-02059-7}}.
* ''Beginning Chinese Reader (Phần I và II)'' (1966) {{ISBN|0-300-02060-0}}.
* ''Intermediate Chinese'' (1964) {{ISBN|0-300-00064-2}}.
* ''Character Text for Intermediate Chinese'' (1965) {{ISBN|0-300-00062-6}}.
* ''Intermediate Chinese Reader (Phần I và II)'' (1967) Phần 1: {{ISBN|0-300-00065-0}}. Phần 2: {{ISBN|0-300-00066-9}}.
* ''Advanced Chinese'' (1966) {{ISBN|0-300-00056-1}}.
* ''Character Text for Advanced Chinese'' (1966) {{ISBN|0-300-00063-4}}.
* ''Advanced Chinese Reader'' (1968) {{ISBN|0-300-01083-4}}.
* ''Index Volume'' (1968)
* ''Annotated Quotations from Chairman Mao'' (1975) {{ISBN|0-300-01870-3}}.

=== Loạt ấn phẩm bổ trợ ===
''Supplementary Readers'' (Bộ sách tập đọc bổ trợ) kèm theo ''Intermediate Chinese Reader'' (Sách tập đọc tiếng Trung trung cấp), (Yale University Press, 1976):

* Tập I: ''[[Bạch mao nữ|The White Haired Girl]]'' bởi Chi-Yu Ho. {{ISBN|0-88710-116-X}}.
* Tập II: ''[[Hồng sắc nương tử quân (tiểu thuyết)|The Red Detachment of Women]]'' bởi Chi-Yu Ho. {{ISBN|0-88710-117-8}}.
* Tập III: ''Episodes From the [[Hồng lâu mộng|Dream of the Red Chamber]]'' bởi Louise H. Li. {{ISBN|0-88710-118-6}}.
* Tập IV: ''[[Tôn Trung Sơn|Sun Yat-sen]]'' bởi Yung Teng Chia-Yee. {{ISBN|0-88710-119-4}}.
* Tập V: ''[[Võ Tòng|Wu Song]] Kills a Tiger'' bởi Yung Teng Chia-Yee. {{ISBN|0-88710-120-8}}.

=== Sách và chuyên khảo ===

* [http://www.sino-platonic.org/complete/spp171_chinese_writing_reform.pdf The Prospects for Chinese Writing Reform], ''Sino-Platonic Papers'' Số 171, 2006
* ''[https://books.google.com/books?id=mwDJ-3XPNooC In the Footsteps of Genghis Khan]'' (University of Hawaii Press, 1993) {{ISBN|0-8248-1493-2}}, {{ISBN|978-0-8248-1493-9}}.
* ''Visible Speech: The Diverse Oneness of Writing Systems'' (University of Hawaii Press, 1989) {{ISBN|0-8248-1207-7}}.
* ''[[The Chinese Language: Fact and Fantasy]]'' (University of Hawaii Press, 1984) {{ISBN|0-8248-1068-6}}.
* ''Colonialism and Language Policy in Vietnam'' (Contributions to the Sociology of Language, Nr. 19, Mouton, 1977) {{ISBN|90-279-7643-0}}.
* ''Things Japanese in Hawaii'' (University of Hawaii Press, 1973) {{ISBN|0-8248-0233-0}}.
* ''Chinese-English Glossary of the Mathematical Sciences'' (American Mathematical Society, 1964)
* ''Chinese Social History'', bởi E-tu Zen và John DeFrancis (American Council of Learned Societies, 1956)
* ''Bibliography on Chinese Social History'', bởi E-tu Zen và John DeFrancis (Yale University, Far Eastern Publications, 1952)
* ''Talks on Chinese History'' (cùng với Elizabeth Jen Young) (Far Eastern Publications, 1952)
* ''Report of the Second Round Table Meeting on Linguistics'', Loạt chuyên khảo giảng dạy ngôn ngữ bàn về Ngôn ngữ và Ngôn ngữ học, Số 1 (Georgetown University Press, 1951)
* ''Nationalism and Language Reform in China'' (Princeton University Press, 1950; Octagon Books in lại vào năm 1975) {{ISBN|0-374-92095-8}}.
* ''Chinese Agent in Mongolia'', biên dịch từ bản tiếng Trung của Ma Ho-t'ien (Johns Hopkins Press, 1949)

=== Từ điển ===
Ông làm biên tập viên cho các từ điển tiếng Trung song ngữ (University of Hawai'i Press), các tác phẩm này được dùng làm cơ sở dữ liệu cho phần mềm chẳng hạn [[Wenlin Software for learning Chinese|Wenlin]]:

* ''[[ABC Chinese-English Dictionary]]'' (1996, ấn bản bỏ túi 1999) {{ISBN|0-7007-1190-2}}.
* ''ABC Chinese-English Comprehensive Dictionary'' (2003) {{ISBN|0-8248-2766-X}}.
* ''ABC Chinese-English/English-Chinese Dictionary'' (2010) {{ISBN|0-8248-3485-2}}

== Tác phẩm bình xét ==

* {{Chú thích tập san học thuật |last=Duncanson |first=Dennis |date=1985 |title=The Chinese Language: Fact and Fantasy by John DeFrancis |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |publisher=Cambridge University Press |issue=2 |page=245 |doi=10.1017/S0035869X00138912 |jstor=25211897}}
* {{Chú thích tập san học thuật |last=Chen |first=Matthew Y. |date=Sep 1986 |title=The Chinese Language: Fact and Fantasy by John DeFrancis |url=https://semanticscholar.org/paper/cc2f7123d1485f9eabdfe53ab3191b1661bf1aea |journal=Language |publisher=Linguistic Society of America |volume=62 |issue=3 |pages=690–694 |doi=10.2307/415490 |jstor=415490}}
* {{Chú thích tập san học thuật |last=Wadley |first=Stephen |date=Spring 1986 |title=The Chinese Language. Fact and Fantasy. by John DeFrancis |journal=Pacific Affairs |publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia |volume=59 |issue=1 |pages=114–115 |doi=10.2307/2759019 |jstor=2759}}
* {{Chú thích tập san học thuật |last=King |first=Brian |date=Jun 1991 |title=Visible Speech: The Diverse Oneness of Writing Systems by John DeFrancis |journal=Language |publisher=Linguistic Society of America |volume=67 |issue=2 |pages=377–379 |doi=10.2307/415119 |jstor=415119}}
* {{Chú thích tập san học thuật |last=Chung |first=Karen Steffen |date=Sep 1998 |title=ABC Chinese-English (Alphabetically Based Computerized) Dictionary by John DeFrancis |journal=Language |publisher=Linguistic Society of America |volume=74 |issue=3 |pages=660–661 |doi=10.2307/415119 |jstor=417822}}
* {{Chú thích tập san học thuật |last=Hannas |first=William C. |date=Dec 1991 |title=Visible Speech: The Diverse Oneness of Writing Systems by John DeFrancis |journal=Chinese Literature: Essays, Articles, Reviews |volume=13 |pages=119–122 |doi=10.2307/495058 |jstor=495058}}
* {{Chú thích tập san học thuật |last=Steinberg |first=Danny D. |last2=Yamada |first2=Jun |date=1978–1979 |title=Are Whole Word Kanji Easier to Learn than Syllable Kana? |journal=Reading Research Quarterly |publisher=Wiley |volume=14 |issue=1 |pages=88–99 |doi=10.2307/747295 |jstor=747295}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}

=== Tác phẩm được trích dẫn ===
* {{Chú thích tập san học thuật |last=Mair |first=Victor H. |author-link=Victor H. Mair |year=2009 |title=John DeFrancis, August 31, 1911 – January 2, 2009 |journal=Journal of Chinese Linguistics |volume=37 |pages=184–186 |jstor=23753621}}

== Đọc thêm ==

* Mair, Victor H., ed. ''[http://www.sino-platonic.org/complete/spp027_john_defrancis.pdf Schriftfestschrift: Essays on Writing and Language in Honor of John DeFrancis on His Eightieth Birthday]'', ''Sino-Platonic Papers'' #27, tháng 8 năm 1991. (PDF)

== Liên kết ngoài ==

* [https://wenlin.com/jdf Tiểu sử John DeFrancis], Wenlin Institute
* [http://www.pinyin.info/readings/chinese_language.html Nội dung và phần trích từ ''The Chinese Language: Fact and Fantasy''], Pinyin.info
* [https://web.archive.org/web/20110718121020/http://www.chinesestudies.hawaii.edu/community/?person=DeFrancis_John&group=associates Trang về John DeFrancis], Đại học Hawai'i ở Manoa
* [https://www.youtube.com/watch?v=afaVjLlnUtQ Lời nhận giải của John DeFrancis] về Walton Lifetime Achievement Award (Giải thưởng thành tựu trọn đời Walton) của [[Chinese Language Teachers Association]] (Hiệp hội giáo viên tiếng Trung) vào năm 1998.
* [http://johndefrancis.wordpress.com/ Website kỷ niệm John DeFrancis]
* Andrew Leonard: [https://archive.today/20130201214213/http://www.salon.com/tech/htww/2009/01/08/john_defrancis/index.html?source=rss&aim=/tech/htww A name China scholars will remember] ''Salon'', ngày 8 tháng 1 năm 2009.
* [http://thechinabeat.blogspot.com/2009/01/remembering-john-defrancis.html Remembering John DeFrancis] ''The China Beat'' (blog). 21/1/2009.

[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Columbia]]
[[Thể loại:Mất năm 2009]]
[[Thể loại:Sinh năm 1911]]

John DeFrancis - Lịch sử thay đổi

imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:08.3677003