imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2025-11-05T23:33:25Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

[[Tập_tin:HRR_1789_EN.png|nhỏ|[[Đế quốc La Mã Thần thánh|Đế chế La Mã Thần thánh]] vào năm [[1789]].]]
[[Tập_tin:Deutscher_Bund.png|phải|nhỏ|[[Bang liên Đức]] (1815–1866) gồm 39 bang.]]

[[Tập_tin:Kleinstaaterei_1834.jpg|trái|nhỏ|Tranh biếm họa tại Đức năm [[1834]] châm biếm lãnh thổ rất nhỏ của Công quốc Schaumburg-Lippe, một trong nhiều quốc gia siêu nhỏ của [[Bang liên Đức|Bang Liên Đức]].]]
[[Tập_tin:Zollschranken.jpg|trái|nhỏ|Tranh biếm họa phản đối Kleinstaaterei đầu [[thế kỷ 19]] kêu gọi xóa bỏ vô số rào cản giữa các Nhà nước.]]
[[Tập_tin:Principality_of_Ansbach_1791.png|phải|nhỏ|Sự phân chia lãnh thổ của [[Công quốc Ansbach]].]]
[[Tập_tin:Locator_Prince-Bishopric_of_Liège_(1560).svg|phải|nhỏ|[[Giáo phận vương quyền Liege]] như một bản sao Kleinstaaterei của Pháp. Liège là một phần của [[Đế quốc La Mã Thần thánh|Đế chế La Mã Thần thánh]] vào năm [[800]].]]
'''{{lang|de|Kleinstaaterei}}''' ({{IPA|de|ˌklaɪnʃtaːtəˈʁaɪ|lang}}, "''chủ nghĩa địa phương, óc bè phái"'') là một thuật ngữ [[tiếng Đức]] (thường dùng với mục đích miệt thị) thể hiện sự chia cắt các khu vực lãnh thổ tại [[Đức]] cùng các vùng lân cận trong giai đoạn [[Đế quốc La Mã Thần thánh|Đế chế La Mã Thần thánh]] (Đặc biệt là sau khi kết thúc [[Chiến tranh Ba Mươi Năm|Chiến tranh Ba mươi năm]]) và giai đoạn [[Bang liên Đức]] nửa đầu [[thế kỷ 19]].<ref>Historian J. Whaley defines {{lang|de|Kleinstaaterei}} as "A (pejorative) term coined in the early 19th century to denote the extreme territorial fragmentation of the Reich". J. Whaley, ''Germany and the Holy Roman Empire (1493–1806)'', Oxford University Press, 2011, vol. 2, p. 653 (Glossary).</ref> Nó đề cập đến số lượng lớn các [[Hochstift|lãnh địa Giáo hội]], lãnh địa [[thế tục]] và các [[Thành bang đế chế|thành phố tự do]]. Một số chúng có diện tích chỉ lớn một chút so với một thị trấn hoặc là bao gồm một [[tu viện]] hoàng gia với các khu đất bao quanh. Theo ước tính, vào khoảng thời gian khác nhau trong suốt [[thế kỷ 18]], số lượng các vùng lãnh thổ của Đức giao động từ 294 đến 348 hoặc nhiều hơn.<ref>The Times, ''Atlas of European History'', Harper Collins, 1994, p. 127</ref>

Việc phân mảnh lãnh thổ xảy ra do nhiều nguyên nhân: sự thành lập lãnh thổ bừa bãi của nhiều Nhà nước, việc phân chia tài sản thừa của các [[triều đại]],...Từ đó dẫn đến việc trong Đế chế La Mã thần thánh, một số lượng lớn các quốc gia ra đời có [[Lãnh thổ tách rời|lãnh thổ không liền mạch]].

Một trường hợp điển hình cho việc này là câu chuyện về [[Wilhelm von Humboldt]] và những người bạn của mình tới từ [[Braunschweig|Brunswick]], thủ đô của [[Công quốc Brunswick-Wolfenbüttel]], đến [[Pháp]] vào mùa hè năm [[1789]]. Để quan sát [[Cách mạng Pháp|cuộc cách mạng đang diễn ra ở Paris]], nhóm của [[Wilhelm von Humboldt|Humbild]] đã phải đi qua sáu [[công quốc]], bốn lãnh địa [[Giáo hội Công giáo|giáo hội]] và một thành phố đế quốc tự do ([[Aachen]]) để đến được biên giới [[Pháp]].<ref>E. D. Brose, ''German History 1789–1871, From the Holy Roman Empire to the Bismarckian Reich'', Berghahn Books, 1997, p. 4.</ref>

== Lịch sử ==

Các [[công quốc gốc]] độc lập và hùng mạnh (tồn tại từ trước khi [[Đế quốc Carolus|đế chế Carolus]] sụp đổ) cùng với sự ra đời của [[Đông Francia]] vào [[thế kỷ 9]] về cơ bản đã định hình nên thành phần cấu thành của Đế chế. Không như các Vương quốc Châu Âu khác, một Quốc hội Đế chế bầu ra vua từ những [[Tuyển đế hầu|Tuyển công tước]] địa phương sau khi dòng họ [[Vương triều Carol|Carolingian]] suy tàn vào năm [[898]].<ref>{{chú thích web|url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd115495622.html#ndbcontent|title=Lambert von Spoleto|publisher=Deutsche Biographie|access-date=ngày 17 tháng 5 năm 2019}}</ref> Cơ chế này ngăn ngừa việc khuyếch trương quyền lực của các [[Thân vương quốc]] - những thế lực chủ trương chống lại chính quyền Trung ương, củng cố lợi ích cá nhân, đòi quyền tự trị và giải quyết các xung đột bằng chiến tranh.<ref name="Solsten1999">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=vnocWI0_fywC&pg=PR24|title=Germany: A Country Study|author=Eric Solsten|date=August 1999|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-0-7881-8179-5|pages=24–}}</ref>

Thời kỳ không có người đứng đầu từ năm [[1245]] đến năm [[1312]] và từ năm [[1378]] đến năm [[1433]] đã làm gia tăng bất ổn chính trị và củng cố các liên minh cộng đồng, tiêu biểu là [[Liên minh các thành phố Swabian]], [[liên minh Hanse]]atic và [[Cựu Liên bang Thụy Sĩ|Cựu Liên Bang Thụy Sĩ]]. [[Mối thù]] giữa các tiểu lãnh chúa - những người được nhận thái ấp từ đất của [[Hoàng đế]], dẫn đến các cuộc chiến như [[chiến tranh bá tước Thuringianled]] và càng làm tăng thêm sự chia rẽ lãnh thổ. Những thành phố tự do, nhiều nơi được thành lập bởi các vị vua và hoàng đế Đức từ [[thế kỷ 10]] đến [[thế kỷ 13]], ban đầu được cai quản bởi [[Vogt]], chư hầu trực tiếp của [[Hoàng đế]]. Dần dần các thành phố giành được độc lập khi các quý tộc thành phố thực sự nằm toàn bộ quyền hành chính và tư pháp.<ref>{{chú thích web|url=http://www.holyromanempireassociation.com/imperial-nobility-of-germany.html|title=The Imperial Nobility of Germany|publisher=Holy Roman Empire Association|access-date=ngày 14 tháng 4 năm 2019|archive-date=2020-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901092502/http://www.holyromanempireassociation.com/imperial-nobility-of-germany.html|url-status=dead}}</ref><ref name="EB1911">{{cite EB1911|wstitle=Imperial Cities or Towns|volume=14|page=342|first=Arthur William|last=Holland}}</ref><ref>{{chú thích web|url=https://www.unterrichtstools.ch/|title=Warum gibt es die Schweiz? – 2.1.1. Das Heilige Römische Reich|publisher=Unterrichstools Schweiz|access-date=ngày 17 tháng 5 năm 2019}}</ref><ref>{{chú thích sách|title=The Growth of the Medieval City: From Late Antiquity to the Early Fourteenth Century|url=https://archive.org/details/growthofmedieval0000nich|last=Nicholas|first=David|publisher=Longman|year=1997|pages=[https://archive.org/details/growthofmedieval0000nich/page/69 69]–72, 133–42, 202–20, 244–45, 300–307}}</ref>

Năm [[1495]] [[Hoàng đế La Mã Thần thánh|hoàng đế]] [[Maximilian I của Thánh chế La Mã|Maximilian I]] đã cố gắng để cải tổ đế chế. Pháp viện Đế chế (''Reichskammergericht'') được thành lập, triều đình bắt đầu đánh thuế, quyền lực của Nghị viện đế quốc (''Reichstag'') được tăng cường. Tuy nhiên những cải cách đã phải chùn bước vì tình trạng phân mảnh Đế chế vẫn tiếp diễn.<ref name="Whaley2012">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=UiFWYsG-t7UC|title=Germany and the Holy Roman Empire: Volume I: Maximilian I to the Peace of Westphalia, 1493-1648|author=Joachim Whaley|publisher=OUP Oxford|year=2012|isbn=978-0-19-873101-6}}</ref> Cuộc [[Cải cách Kháng nghị]] là đại diện tiêu biểu cho những mối đe dọa ảnh hưởng đến sự toàn vẹn lãnh thổ của Đế chế. Năm [[1546]], Hoàng đế [[Karl V của Thánh chế La Mã|Charles V]] đã tuyên bố: ''...Nếu chúng ta không can thiệp ngay bây giờ, tất cả các lãnh thổ của Đức sẽ đứng trước nguy cơ bị chia rẽ vì đức tin..''. Với [[hiệp định Augsburg]] năm [[1548]], ông đã bất thành trong việc hòa giải sự ly giáo ở [[Vương quốc Đức|Đức]], thay vào đó lại càng kích động thêm những phong trào [[Kháng Cách|Kháng cách]] mới.<ref>{{chú thích web|url=http://assets.press.princeton.edu/chapters/s8934.pdf|title=The Struggle for Power in Early Modern Europe|author=Daniel H. Nexon|publisher=Princeton University Press|access-date=ngày 18 tháng 5 năm 2019}}</ref>

Từ thế kỷ 17, [[Vương quốc Phổ]] nổi lên như một cường quốc có ảnh hưởng lớn thứ hai trong [[Đế quốc La Mã Thần thánh|đế chế]], đã sát nhập những vùng đất và lãnh thổ không phải của Đức bên ngoài đế chế, đồng thời loại bỏ các lãnh thổ quan trọng của [[Vương quốc Đức|Đức]] một cách hợp pháp.<ref name="Solsten1999" /><ref name="Bendix1980">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=rxAb4kAtzMYC&pg=PA141|title=Kings Or People: Power and the Mandate to Rule|author=Reinhard Bendix|date=ngày 8 tháng 4 năm 1980|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-04090-8|pages=141–}}</ref>

Ngoài hai hình thái trên, [[Đế quốc La Mã Thần thánh|Đế chế La Ma Thần thánh]] bao gồm hàng trăm [[Thân vương quốc]] nhỏ nói [[tiếng Đức]], hầu hết đều có nguồn gốc từ quá trình liên tục phân chia các [[triều đại]], một vài được phản ánh trong những cái tên ghép như [[Công quốc Saxe-Coburg]]; một vài thì được thống nhất thông qua những cuộc [[hôn nhân]] hoàng gia (dù lãnh thổ của chúng không giáp nhau). Trong thời [[Thời kỳ cận đại|cận đại]], những nhà nước nhỏ đã tiến hành cải cách quân đội, luật pháp và hành chính. Điều này thì khó xảy ra ở cấp Trung ương, Hoàng đế chỉ là một kẻ bù nhìn của [[Bang liên]] [[Phong kiến (châu Âu)|Phong kiến]] không hơn không kém, không có ảnh hưởng chính trị và quân sự. Sau [[Cải cách Kháng nghị|cuộc Cải cách Kháng nghị]], các quốc gia nhỏ bé của Đế quốc bị chia cắt theo các dòng phái Tôn giáo. Những người đứng đầu các triều đại [[Giáo hội Công giáo|Công giáo La Mã]] phải đối đầu với các triều đại [[Kháng Cách|Tin Lành]] trong [[Chiến tranh Ba Mươi Năm|Chiến tranh Ba mươi năm]] và các cuộc xung đột khác.<ref name="Solsten1999" /><ref>{{chú thích web|url=http://www.helsinki.fi/iehc2006/papers3/Denzel106.pdf|title=State and Finance in the Holy Roman Empire from c.1650 to c.1800|author=Markus A. Denzel|publisher=University of Helsinki|access-date=ngày 17 tháng 5 năm 2019}}</ref>

Sau khi Hoàng đế [[Vương quốc Pháp|Pháp]] [[Napoleon|Napoleon Bonaparte]] ép buộc Hoàng đế [[Đế quốc La Mã Thần thánh|Thánh chế La Mã]], [[Franz II của Thánh chế La Mã|Francis II]] giải tán đế chế vào năm [[1806]], hệ thống ''Kleinstaaterei'' đã bị thay đổi, nhưng không bị loại trừ. Thông qua việc loại bỏ những lãnh thổ cai trị bởi các [[giám mục vương quyền]] và việc hợp nhất các vùng [[lãnh thổ tách rời]] và các công quốc láng giềng, [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] đã tinh giảm từ vài trăm còn hơn hai mươi nhà nước tập trung vào [[Liên bang Rhein]]. Liên bang này không còn tồn tại sau khi quân đội của [[Napoléon Bonaparte|Naopoleon]] thất bại trước quân [[Chiến tranh Liên minh thứ Sáu|Liên minh]], nhưng những công quốc trước đó không được phục hồi hoàn toàn. [[Vương quốc Phổ]] và [[đế quốc Áo]]—những nhà nước kế thừa [[Gia tộc Habsburg|triều đại Habsburg]] — là những cường quốc lớn mạnh duy nhất ở Đức, cả hai đều không thuộc [[Liên bang Rhein]]. Liên minh thắng trận, bao gồm cả [[Vương quốc Phổ|Phổ]] và [[Đế quốc Áo|Áo]] đều quyết định tại [[Đại hội Viên]] ([[1814]]–[[1815]]) về việc phục hồi các triều đại trên quy mô lớn. Mặc dù việc hợp nhất của [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] vẫn được duy trì, [[Đế quốc Áo|Áo]] và [[Vương quốc Phổ|Phổ]] đã tự mình giúp các lãnh thổ trước kia giành độc lập. Việc phân chia lãnh thổ dẫn đến một hệ thống thống nhất bao gồm khoảng 40 nhà nước - ''Kleinstaaterei'' thời tiền Napoleon.

Sự trỗi dậy của [[Chủ nghĩa dân tộc]] khắp [[Châu Âu]] mang đến những phong trào đấu tranh cho "[[Quốc gia dân tộc]]", mỗi quốc gia sẽ lãnh đạo một [[Chủng tộc|dân tộc]]. Những người theo chủ nghĩa dân tộc Đức bắt đầu đấu tranh cho một nước Đức thống nhất. Việc kêu gọi về một Quốc gia dân tộc là một trong những yêu cầu trọng tâm của [[Cách mạng 1848]], nhưng các triều đại cai trị ở nhà nước nhỏ và ở nhà nước đa quốc gia như [[Đế quốc Áo|Áo]] và [[Vương quốc Phổ|Phổ]] đã thành công trong việc loại chống lại những nỗ lực thống nhất của những người theo Chủ nghĩa dân tộc. Ngoài ra, [[nhà văn]] và [[chính khách]] người Đức [[Goethe]] luôn phản đối điều này, đã viết: "Frankfurt, Bremen, Hamburg, Luebeck rộng lớn và rực rỡ, ảnh hưởng của họ đến sự thịnh vượng là không thể lường trước được. Tuy nhiên, liệu họ còn như thế nếu mất đi sự độc lập và bị sát nhập như một tỉnh thành của Đế chế Đức vĩ đại? Tôi có lí do để lo lắng về điều này"<ref>{{chú thích web|url=https://mises.org/library/politics-johann-wolfgang-goethe|title=The Politics of Johann Wolfgang Goethe|author=Hans-Hermann Hoppe|date=ngày 1 tháng 2 năm 2012|publisher=Mises Institute|access-date=ngày 17 tháng 5 năm 2019}}</ref>

Chỉ sau khi Thủ tướng [[Vương quốc Phổ|Phổ]] [[Otto von Bismarck]] từng bước xây dựng nên một Nhà nước Đức thống nhất dưới sự lãnh dạo của Vương triều Phổ [[Vương tộc Hohenzollern|Hohenzollern]] thì ''Kleinstaaterei'' mới kết thúc trên quy mô lớn vào năm [[1871]] với sự thành lập của [[đế quốc Đức]]. (Chỉ còn những công quốc nhỏ tồn tại—[[Luxembourg]] và [[Liechtenstein]]—những quốc gia nằm ở ngoài phạm vi nói [[tiếng Đức]]<nowiki/>). Sự thành lập của [[đế quốc Đức]] đã tạo nên một [[Quốc gia dân tộc]] trên quy mô lớn. Trong khi Đế quốc Đức tiến hành loại bỏ những vùng đất của [[Gia tộc Habsburg]] nhưng là lãnh thổ thuộc [[đế quốc Áo-Hung]], nó đã bao gồm những tộc người Ba Lan ở Đông Phổ cũng như các dân tộc khác ở biên giới phía Bắc và phía Tây.<ref name="build">{{Chú thích tạp chí|author=Stefan Berger|title=Building the Nation among Visions of German Empire|url=https://www.academia.edu/14039014|journal=Stefan Berger/Alexei Miller (Eds.): National Empires, Pp. 247-308|publisher=Academia|access-date=ngày 19 tháng 5 năm 2019}}</ref> Việc thống nhất [[đế quốc Đức]] đã đưa nước này lên bàn đồ chính trị như một [[đại cường quốc]] ở [[Châu Âu]], mặc dù đã quá muộn để trở thành một [[Đế quốc thực dân Đức|đế quốc thực dân]] hùng mạnh. Trong lòng nước Đức, đường biên giới và một vài nhà nước nhỏ vẫn tiếp tục tồn tại cho đến các [[Bang (Đức)|bang]] như ngày nay được thành lập trong [[Đức|Nhà nước Cộng hòa Liên bang Đức]] sau [[Chiến tranh thế giới thứ hai]].

Bản chất phi tập trung của ''Kleinstaaterei'' khiến nền kinh tế Đức khó phát huy hết tiềm lực của mình. Khác nhau trong hệ thống trọng lượng, đo lường, tiền tệ và thuế quan làm cản trở thương mại và đầu tư, mặc dù sự ra đời của [[Liên minh quan thuế Đức]] đã bắt đầu dỡ bỏ những rào cản này.<ref>{{citation|last=Tilly|first=Richard|title=Banking in the Early Stages of Industrialization: A Study in Comparative Economic History|pages=151–182|year=1967|editor-last=Cameron|editor-first=Rondo|chapter=Germany: 1815–1870|publisher=Oxford University Press}}</ref> Sự tăng trưởng kinh tế đáng kinh ngạc của các [[Bang (Đức)|bang Đức]] sau khi thống nhất dưới thời Thủ tướng [[Otto von Bismarck|Bismarck]] càng chứng tỏ ''Kleinstaaterei'' kìm hãm kinh tế. ''Kleinstaaterei'' đã góp phần vào sự đa dạng văn hóa Đức.

== Ngày nay ==
Hiện nay, ''Kleinstaaterei'' thỉnh thoảng được sử dụng trên các phương tiện truyền thông Đức, nó cũng được sử dụng để chỉ trích [[Chính trị Đức|thể chế chính trị]] [[Liên bang]] của Đức. Năm [[2010]], ''Kleinstaaterei'' thường được sử dụng nhiều nhất đế khẩn cầu về những vấn đề trong [[Giáo dục|chính sách giáo dục]], như là khó khăn mà các hệ thống trường học gây ra cho trẻ em và gia đình khi mà họ chuyển từ [[Bang (Đức)|bang]] này đến [[Bang (Đức)|bang]] khác.

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Phân cấp hành chính Đức]]
[[Thể loại:Phân vùng quốc gia châu Âu|Đức]]
[[Thể loại:Từ và cụm từ tiếng Đức]]
[[Thể loại:Lịch sử chính trị Đức]]
[[Thể loại:Lịch sử chính trị Đế quốc La Mã Thần thánh]]
[[Thể loại:Đế quốc La Mã Thần thánh]]

Kleinstaaterei - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5