imported>SongVĩ.Bot II: Task 3: Sửa lỗi chung (GeneralFixes2) (#TASK3QUEUE)

2024-09-23T13:12:47Z

Task 3: Sửa lỗi chung (GeneralFixes2) (#TASK3QUEUE)

Trang mới

{{Hatnote|Đối với các hình thức khác của lúa hoang dã, xem [[lúa gạo]].}}
{{Bảng phân loại
|name = Lúa hoang dã
|image = Wild rice 4 (6129847311).jpg
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Thực vật hạt kín]]
|unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm]]
|unranked_ordo = [[Nhánh Thài lài]]
|ordo = [[Bộ Hòa thảo]]
|familia = [[Poaceae]]
|subfamilia = [[Ehrhartoideae]]<ref name=Kellogg>{{chú thích tạp chí|last=Kellogg|first=Elizabeth A.|title=The Evolutionary History of Ehrhartoideae, Oryzeae, and ''Oryza''|journal=Rice|date=ngày 30 tháng 1 năm 2009|volume=2|issue=1|pages=1–14|doi=10.1007/s12284-009-9022-2|url=http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs12284-009-9022-2|access-date =ngày 6 tháng 7 năm 2013}}</ref>
|tribus = [[Oryzeae]]<ref name=Kellogg />
|genus = '''''Zizania'''''
|genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|subdivision_ranks = Loài
|subdivision =
* ''Zizania aquatica'' L.
** ''[[Zizania aquatica var. aquatica]]''
** ''[[Zizania aquatica var. brevis]]'' [[Norman C. Fassett|Fassett]]
* ''[[Zizania latifolia]]'' ([[August Grisebach|Griseb.]]) [[Nicolai Stepanovitch Turczaninow|Turcz.]] ex [[Otto Stapf|Stapf]]
* ''Zizania palustris'' L.
** ''[[Zizania palustris var. interior]]'' (Fassett) Dore
** ''[[Zizania palustris var. palustris]]''
* ''[[Zizania texana]]'' [[A. S. Hitchcock|Hitchc.]]
}}
'''Lúa hoang dã''' ([[ngôn ngữ Ojibwe|Tiếng Ojibwe]]: '''''manoomin''''', cũng được gọi là '''lúa Canada''', '''lúa Ấn Độ''' hoặc '''yến mạch nước''') thuộc [[Bộ Hòa thảo]] chi Zizania. Hạt được thu hoạch và ăn trong lịch sử cả [[Bắc Mỹ]] và [[Trung Quốc]]. Hiện nay đây là một trong các món ăn ở Bắc Mỹ, nó được ăn ít hơn ở Trung Quốc,<ref name="Food in China" />{{Rp|165}} trong đó gốc của cây được sử dụng như một loại rau.

Lúa hoang dã không liên quan trực tiếp đến [[lúa gạo]] ở Châu Á (''[[Oryza sativa]]''), mà tổ tiên hoang dã ''[[Oryza rufipogon|O. rufipogon]]'' và ''[[Oryza nivara|O. nivara]]'', mặc dù có họ hàng gần gũi với [[bộ]] [[lúa]]. Hột lúa hoang dã có vỏ ngoài dai với phần hột bên trong có vị hơi thực vật.

==Lịch sử dùng làm lương thực==
[[Tập tin:Wild rice harvesting 19th century.jpg|thumb|Cảnh thu hoạch lúa hoang dã]]

Là loài thu hoạch [[ngũ cốc|hạt]] phổ biến nhất, là loài thu hoạch hằng năm, chi '' Zizania palustris '' bây giờ được trồng thương mại, nhưng chi '' Zizania aquatica '' cũng từng được sử dụng rộng rãi trong quá khứ ở Ấn Độ. (Moerman, Daniel, '' người Mỹ bản xứ thực vật dân tộc '' (Timber Press, Portland Oregon 1998), p. 614) [[người Mỹ bản địa ở Mỹ|Thổ dân châu Mỹ]] và những tộc người khác thu hoạch lúa hoang dã bằng [[xuồng]], họ dùng [[cây đập lúa]] để đập làm hạt rớt vào xuồng. Một số khác rơi xuống đáy sình và [[nảy mầm]] vào cuối năm nay.

Một số nền văn hóa người Mỹ bản địa, chẳng hạn như [[Ojibwa]], coi lúa hoang dã là một thành phần thiêng liêng trong văn hóa của họ.{{chú thích web|url=http://news.minnesota.publicradio.org/features/200209/22_gundersond_wildrice-m/|title=MPR: Wild rice at the center of a cultural dispute.|author=Minnesota Public Radio|date=ngày 22 tháng 9 năm 2002|publisher=}}

Bởi vì giá trị [[dinh dưỡng]] và hương vị của nó, lúa hoang dã đã phổ biến trong những năm cuối thế kỷ 20, việc canh tác thương mại đã bắt đầu tại Hoa Kỳ và [[Canada]] để cung cấp cho nhu cầu đang tăng lên. Năm 1950, James và Gerald Godward bắt đầu thử nghiệm với lúa hoang ở một đồng cỏ phía bắc của Brainerd, Minnesota. Họ xây dựng các tuyến đê xung quanh mẫu, đào mương thoát nước, và điều khiển lưu lượng nước. Vào mùa thu, họ cày cấy đất và vào mùa xuân năm 1951, [[họ mua]] giống hoang dã từ vườn ươm, họ phân tán các hạt lên trên khắp mặt ruộng. Nhiều điều bất ngờ xảy ra, kể từ khi họ biết điều chỉnh nhu cầu nước của lúa hoang dã để phát triển tốt hơn, hạt giống nảy mầm cao và sản xuất cây trồng. Họ tiếp tục thử nghiệm với lúa hoang dã suốt những năm 1950 và là người đầu tiên chính thức tu dưỡng cây trồng trước đó là loài hoang dã.

Tại Mỹ, các nơi sản xuất chính là [[California]] và [[Minnesota]] (nơi nó là [[Hoa Kỳ biểu tượng của bang|ngũ cốc Hoa Kỳ]]) chính thức và nó chủ yếu được trồng ở [[ruộng]]. Tại Canada, nó thường được thu hoạch từ vùng nước tự nhiên; các nơi sản xuất lớn nhất là [[Saskatchewan]]. lúa hoang dã cũng được sản xuất ở [[Hungary]] và [[Úc]]. Tại Hungary, bắt đầu trồng vào năm 1974 trên các lĩnh vực gạo của Szarvas. Ấn Độ Rice Ltd được thành lập vào năm 1990. Ngày nay, lúa hoang dã ở Hungary được trồng và chế biến bởi công ty này. Ở Úc, sản xuất được kiểm soát bởi Ricewild Pty Ltd tại [[Deniliquin, New South Wales|Deniliquin]]. Ở miền Nam bang [[New South Wales]].

Lúa hoang dã Mãn Châu ({{zh | c = 菰 | p = Gu}}) được thu thập từ tự nhiên, đã từng là một ngũ cốc quan trọng ở Trung Quốc cổ đại.<ref name="Food in China">{{chú thích sách
| last = Simoons
| first = Frederick J.
| title = Food in China: a cultural and historical inquiry
| publisher = CRC Press
| year = 1991
| pages = 559
| url = https://books.google.com/books?id=Fo087ZxohA4C&lpg=PA165&dq=manchurian%20wild%20rice%20china&pg=PA165#v=onepage&q&f=false
| isbn = 978-0-8493-8804-0}}</ref>{{Rp|165}} Hiện nay lúa hoang dã là loài rất hiếm trong tự nhiên, nó đã hoàn toàn biến mất ở Trung Quốc, mặc dù vẫn tiếp tục trồng những loài có nguồn gốc từ nó.<ref name="Food in China" />{{Rp|165}}
[[Tập tin:wild rice stems.jpg|thumb|right|Lúa hoang dã trước và sau khi mất vỏ]]

== Dinh dưỡng và an toàn ==
Thông thường được bán như một loại [[ngũ cốc]] khô, trong lúa hoang dã chứa nhiều [[protein]], các [[amino acid]] [[lysine]], [[xơ]] và ít chất [[béo]]. Chỉ số dinh dưỡng của lúa hoang dã chỉ đứng sau [[yến mạch]], có hàm lượng protein 100 calo.

==Chú thích==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Ẩm thực Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Ẩm thực Canada]]
[[Thể loại:Thực vật xâm hại]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753]]
[[Thể loại:Cơm]]
[[Thể loại:Rau ăn thân]]
[[Thể loại:Ngũ cốc]]
[[Thể loại:Ehrhartoideae]]
[[Thể loại:Gạo]]
[[Thể loại:Giống gạo]]
[[Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên]]

Lúa hoang dã - Lịch sử thay đổi

imported>SongVĩ.Bot II: Task 3: Sửa lỗi chung (GeneralFixes2) (#TASK3QUEUE)