https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=L%C3%BD_M%E1%BA%A1cLý Mạc - Lịch sử thay đổi2026-08-11T10:19:34ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=L%C3%BD_M%E1%BA%A1c&diff=7557070&oldid=previmported>Trường Mộc vào lúc 15:54, ngày 19 tháng 11 năm 20232023-11-19T15:54:12Z<p></p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Thông tin nhân vật phong kiến}}<br />
<br />
'''Lý Mạc''' ({{zh|t=李邈|s=李邈|p=Li Miao}}; ? – 234), [[Biểu tự|tự]] '''Hán Nam''' (漢南), là quan viên nhà [[Thục Hán|Quý Hán]] thời [[Tam quốc]] trong [[lịch sử Trung Quốc]].<br />
<br />
== Thân thế ==<br />
Lý Mạc là người huyện [[Tam Đài|Thê]], quận [[Quảng Hán (quận)|Quảng Hán]] thuộc [[Ích Châu]]{{efn|Nay thuộc [[Tam Đài|Tam Đài, Miên Dương, Tứ Xuyên]].}}. Mạc là anh em của [[Lý Triều]] và [[Lý Thiệu]]. Lý Triều, Lý Thiệu cùng một người em mất sớm nổi tiếng tài hoa, được mọi người ngưỡng mộ, gọi là "Lý thị tam long". Còn Lý Mạc vì tính cách, hay nói năng ngông cuồng mà không được tính.<ref name="TQC 45">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Thục thư'', quyển 15, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷45|Đặng Trương Tông Dương truyện]]''.</ref><br />
<br />
== Cuộc đời ==<br />
Thời [[Lưu Chương]] cải quản [[Ích Châu]], Lý Mạc giữ chức Trưởng ở huyện [[Ngưu Bỉ]]{{efn|Nay thuộc [[Giản Dương|Giản Dương, Thành Đô, Tứ Xuyên]].}} (quận [[Kiền Vi (quận)|Kiền Vi]]).<ref name="TQC 45"/><br />
<br />
Năm 214, [[Lưu Bị]] chiếm lĩnh Ích Châu, lấy Lý Mạc giữ chức [[Tòng sự]]. Khi gặp Lưu Bị, Lý Mạc chỉ trích gay gắt việc Lưu Bị đoạt Ích Châu từ Lưu Chương.{{efn|Buổi sớm ngày đầu năm mở tiệc, Mạc được lên gặp, trách Tiên chủ rằng: ''Chấn Uy{{efn|Năm 208, Lưu Chương được Tào Tháo phong làm Chấn Uy tướng quân.}} cho rằng tướng quân là tông thất gan ruột, nên ủy thác việc đánh dẹp giặc, công lớn chưa thành, phải tiến lên tìm giặc đánh diệt; Mạc thấy tướng quân chiếm giữ bỉ châu, rất không hợp lý vậy.''<ref name=BT380>{{Harvnb|Bùi Thông|p=380}}</ref>}} Lưu Bị hỏi vặn lại: ''Biết không hợp lý, sao ngài không giúp đỡ ông ấy?''.<ref name=BT380/> Lý Mạc trả lời: ''Chẳng phải không dám, vì lực chẳng đủ đấy thôi.''<ref name=BT380/> Quan chấp pháp muốn giết Lý Mạc, nhưng [[Gia Cát Lượng]] xin giúp, nên được tha.<ref name="TQC 45"/><br />
<br />
Một thời gian sau, Lý Mạc được bổ nhiệm làm Thái thú Kiền Vi, rồi làm Tham quân trong phủ Thừa tướng Gia Cát Lượng.<ref name="TQC 45"/> Trần Văn Đức cho rằng Lý Mạc luôn có ác cảm với Gia Cát Lượng, nghi ngờ Gia Cát Lượng nắm đại quyền, công cao hơn chủ, sau này sẽ xung đột với hoàng đế, dẫn đến kết cục thảm khốc. Gia Cát Lượng biết chuyện, không trách cứ Lý Mạc, trái lại giữ Lý Mạc như là người giám sát mình, để luôn ghi nhớ phải giữ đúng chức phận.<ref name="Trần Văn Đức">Trần Văn Đức, sách đã dẫn.</ref><br />
<br />
Năm 228, Gia Cát Lượng phát động Bắc phạt đánh Nguỵ. Do sai lầm của [[Mã Tắc]], quân Hán [[trận Nhai Đình|bại trận ở Nhai Đình]], khiến cả chiến dịch trở thành công cốc. Gia Cát Lượng muốn xử tử Mã Tắc, Lý Mạc lấy chuyện [[Mạnh Minh Thị|Bách Lý Thị]] nước Tần, [[Thành Đắc Thần]] nước Sở khuyên Gia Cát Lượng không nên giết nhân tài{{efn|Lượng muốn giết Tắc, Mạc can rằng: ''[[Tần (nước)|Nước Tần]] tha [[Mạnh Minh Thị|Mạnh Minh]] nhờ thế làm bá ở [[Tây Nhung]], [[Sở (nước)|nước Sở]] diệt [[Thành Đắc Thần|Tử Ngọc]], hai đời sau chẳng đua tranh nổi.''<ref name=BT380/>}}. Gia Cát Lượng không nghe theo, đuổi Mạc về Thục, vẫn quyết xử Mã Tắc.<ref name="TQC 45"/> Về sau, Mã Tắc bỏ trốn, được [[Hướng Lãng]] bao che, rồi cuối cùng vẫn bị bắt, ốm chết.<ref name="TQC 39">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Thục thư'', quyển 9, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷39|Đổng Lưu Mã Trần Đổng Lã truyện]]''.</ref><br />
<br />
Năm 231, Lai Hàng Đô đốc, An Hán tướng quân [[Lý Khôi (Tam Quốc)|Lý Khôi]] mất,<ref name="TQC 43">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Thục thư'', quyển 13, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷43|Hoàng Lý Lã Mã Vương Trương truyện]]''.</ref> Lý Mạc được phong làm An Hán tướng quân.<ref name="TQC 45"/><br />
<br />
Năm 234, Gia Cát Lượng bệnh mất ở gò Ngũ Trượng. Hậu chủ [[Lưu Thiện]] mặc áo trắng để tang ba ngày. Lý Mạc dâng sớ lên nói rằng Gia Cát Lượng nắm đại quyền "như hổ dữ sói rình", nay Gia Cát Lượng đã chết thì mọi người phải mừng chứ không nên lo buồn.{{efn|Mạc dâng sớ nói: ''[[Lã Lộc]], [[Hoắc Vũ]] vị tất đã mang lòng phản nghịch, [[Hán Tuyên Đế|Hiếu Tuyên]] chẳng thích làm cái việc vua giết bầy tôi, chẳng qua vì bầy tôi sợ bị bức bách, quân chủ sợ cái uy của bầy tôi, cho nên mới nảy ý gian manh. Lượng tự thân cầm quân mạnh, như sói ngoái đầu hồ dòm chực, năm hạng người thân đặc biệt của tông thất không có ai bên cạnh, thần thường lo lắng việc ấy. Nay Lượng chết đi, đại để là tông tộc được vẹn toàn, rợ Nhung ở phương tây được yên tĩnh, lớn nhỏ lấy làm mừng.''<ref>{{Harvnb|Bùi Thông|p=380-381}}</ref>}} Hậu chủ nghe xong vậy hết sức tức giận, hạ ngục Lý Mạc.<ref name="TQC 45"/> Lúc này không còn Gia Cát Lượng "bảo hộ" cho Lý Mạc nữa, chẳng bao lâu sau Mạc bị giết.<ref name="Trần Văn Đức"/> Chức An Hán tướng quân sau đó được giao cho [[Vương Bình]].<ref name="TQC 43"/><br />
<br />
== Tham khảo ==<br />
* [[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]''.<br />
** [[Bùi Thông]] (dịch), [[Phạm Thành Long]] (hiệu đính), ''Tam quốc chí - Tập VI: Thục thư'', Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 2017. ISBN 9786049542442<br />
* Trần Văn Đức (陳文德), ''Gia Cát Lượng đại truyện'', Nhà xuất bản Cửu Châu, Bắc Kinh, 1999. ISBN 9787801140487<br />
** Nguyễn Quốc Thái (biên dịch), ''Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện'', Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 2014.<br />
<br />
== Ghi chú ==<br />
{{Tham khảo|nhóm=lower-alpha}}<br />
<br />
==Chú thích==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
{{Nhân vật Tam Quốc}}<br />
<br />
{{thời gian sống|sinh=thế kỷ 2|mất=234}}<br />
<br />
[[Thể loại:Người Tứ Xuyên]]<br />
[[Thể loại:Nhân vật chính trị Tam Quốc]]<br />
[[Thể loại:Nhân vật chính trị Thục Hán]]<br />
[[Thể loại:Người bị xử tử hình]]</div>imported>Trường Mộc