https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=L%E1%BB%9Bp_D%C3%A2y_g%E1%BA%AFmLớp Dây gắm - Lịch sử thay đổi2026-08-07T17:10:24ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_D%C3%A2y_g%E1%BA%AFm&diff=30067&oldid=previmported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.52026-08-02T15:21:09Z<p>Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{thiếu nguồn gốc}}<br />
{{Bảng phân loại<br />
| image = Gnetum gnemon BotGardBln1105C.JPG<br />
| image_caption = [[Rau bép]] (''Gnetum gnemon'')<br />
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]<br />
| subregnum =<br />
[[Thực vật có phôi|Embryophyta]]<br />
{{không phân hạng|đơn vị = [[Thực vật có mạch|Tracheophyta]]}}<br />
{{không phân hạng|đơn vị = [[Thực vật có hạt|Spermatophyta]]}}<br />
{{không phân hạng|đơn vị = [[Thực vật hạt trần|Gymnospermae]]}}<br />
| divisio = '''Gnetophyta'''<br />
| divisio_authority = [[Charles Edwin Bessey|Bessey]], 1907<br />
| classis = '''Gnetopsida'''<br />
| classis_authority = [[Otto Wilhelm Thomé|Thomé]], 1886<br />
| subdivision_ranks = Các bộ<br />
| subdivision =<br />
* [[Chi Dây gắm|Gnetales]]<br />
* [[Welwitschia]]les<br />
* [[Chi Ma hoàng|Ephedrales]]<br />
}}<br />
'''Ngành Dây gắm''' ([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: '''''Gnetophyta''''') là một ngành của [[thực vật hạt trần]] chứa ba họ có quan hệ họ hàng trong một nhóm [[đa ngành]] của [[thực vật có hạt]]. Ngành Dây gắm khác với các thực vật hạt trần khác ở chỗ chúng có mạch [[gỗ]] giống như ở [[thực vật có hoa]] ('''Angiosperm''' hay '''Magnoliophyta'''), và người ta còn cho rằng Gnetophyta có thể được đưa vào nhóm thực vật có hạt có quan hệ gần gũi nhất với thực vật có hoa.<br />
<br />
Gnetophyta chỉ có một lớp duy nhất là '''lớp Dây gắm''' (''[[Gnetopsida]]''). Lớp này được chia thành 3 bộ, mỗi bộ chỉ có một họ và một chi duy nhất:<br />
* Bộ Gnetales: Họ Gnetaceae; chi ''[[Chi Dây gắm|Gnetum]]'' với 30-35 loài<br />
* Bộ Welwitschiales: Họ Welwitschiaceae; chi ''[[Welwitschia]]'' với 1 loài duy nhất là ''[[Welwitschia mirabilis]]''<br />
* Bộ Ephedrales: Họ Ephedraceae; Chi ''[[Chi Ma hoàng|Ephedra]]'' ([[ma hoàng]]) với trên 30 loài.<br />
<br />
Bộ '''Gnetales''' với chi duy nhất của nó, ''[[Chi Dây gắm|Gnetum]]'', chủ yếu là các loại dây leo thân gỗ trong các cánh rừng nhiệt đới. Tuy nhiên, loài được biết đến nhiều nhất của chi này, ''[[Rau bép|Gnetum gnemon]]'', lại là một cây thân gỗ. Hạt của nó được dùng như là một loại đồ ăn kèm với tên gọi 'Keropok Belinjau' ở [[Malaysia]] và [[Indonesia]]. Tên gọi trong tiếng Mã Lai của nó là 'belinjau'.<br />
<br />
Bộ '''Welwitschiales''' chỉ có một loài duy nhất là ''[[Welwitschia|Welwitschia mirabilis]]''. Loài cây này chỉ mọc ở vùng hoang mạc của [[Namibia]]. Nó là một loài cây lạ do nó chỉ có hai lá to và dài giống như dây đai trong suốt cả cuộc đời. Chúng phát triển liên tục từ gốc lá và thông thường bị xé rách ở đoạn cuối lá do gió.<br />
<br />
Bộ '''Ephedrales''' chứa một chi duy nhất là ''[[Chi Ma hoàng|Ephedra]]'', chúng có các nhánh dài thon thả mang các lá nhỏ giống như vảy ở các đốt mắt. ''Ephedra'' là một loại cây thuốc, nhưng gần đây đã bị [[Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ|FDA]] Hoa Kỳ cấm sử dụng do các hiệu ứng phụ nguy hại và có khả năng gây tử vong.<br />
<br />
==Chú thích==<br />
{{Tham khảo|30em}}<br />
<br />
==Tham khảo==<br />
{{wikispecies|Gnetophyta}}<br />
{{thể loại Commons|Gnetophyta}}<br />
* Bowe L. Michelle, Gwénaële Coat và Claude W. dePamphilis. 2000. Phylogeny of seed plants based on all three genomic compartments: Extant gymnosperms are monophyletic and Gnetales' closest relatives are conifers. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' 97: 4092-4097.<br />
* Soltis Douglas E., Pamela S. Soltis và Michael J. Zanis. 2002. Phylogeny of seed plants based on evidence from eight genes. ''American Journal of Botany'' 89: 1670-1681 (bản tóm tắt [http://intl.amjbot.org/cgi/content/full/89/10/1670 có tại đây]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916091941/http://intl.amjbot.org/cgi/content/full/89/10/1670 |date=2009-09-16 }}).<br />
* Chaw Shu-Miaw, Christopher L. Parkinson, Yuchang Cheng, Thomas M. Vincent và Jeffrey D. Palmer. 2000. Seed plant phylogeny inferred from all three plant genomes: Monophyly of extant gymnosperms and origin of Gnetales from conifers. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' 97: 4086-4091 (bản tóm tắt [http://www.pnas.org/cgi/content/abstract/97/8/4086 có tại đây]).<br />
<br />
{{các chủ đề|Thực vật|Sinh học}}<br />
<br />
[[Thể loại:Ngành thực vật|Dây gắm]]<br />
[[Thể loại:Lớp Dây gắm]]</div>imported>InternetArchiveBot