imported>ThitxongkhoiAWB: /* Trận Vĩnh An */ clean up, replaced: Thọ Xuân → Thọ Xuân

2026-03-24T04:54:38Z

Trận Vĩnh An: clean up, replaced: Thọ Xuân → Thọ Xuân

Trang mới

{{Thông tin nhân vật phong kiến}}

'''La Hiến''' ({{zh|t=羅憲|s=罗宪|p=Luo Xian}}; ? – 270), tự '''Lệnh Tắc''' (令則), là tướng lĩnh nhà [[Thục Hán|Quý Hán]] và [[Tây Tấn]] thời [[Tam Quốc]] trong [[lịch sử Trung Quốc]].

== Thân thế ==
La Hiến quê ở huyện [[Tương Dương]], quận [[Nam (quận)|Nam]], sau tách thành quận [[Tương Dương (quận)|Tương Dương]] thuộc [[Kinh Châu]].{{efn|Nay là quận [[Tương Dương, Hồ Bắc]].}} Cha của La Hiến là [[La Mông]] (羅蒙), vốn là người Kinh Châu chạy nạn vào đất Thục, làm quan đến Thái thú [[Quảng Hán (quận)|Quảng Hán]].<ref name="TQC 41">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Thục thư'', quyển 11, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷41|Hoắc Vương Hướng Trương Dương Phí truyện]]''.</ref> Anh của Hiến là [[La Thức]] (羅式), quan tới Thái thú [[Tang Kha]].<ref name="TT 57">[[Phòng Huyền Linh]], ''[[Tấn thư]]'', quyển 57, ''[[:wikisource:zh:晉書/卷057|La Hiến Đằng Tu Mã Long Hồ Phấn Đào Hoàng Ngô Ngạn Trương Quang Triệu Dụ truyện]]''.</ref>

Thời trẻ, La Hiến nổi danh nhờ tài học. Mười ba tuổi đã có thể viết văn chương.<ref name="TQC 41"/> Sau Hiến vào Thái học học tập, bái [[Tiều Chu]] làm thầy. Trong số các học trò khi đó, Tiều Chu lấy [[Văn Lập]] ví như [[Nhan Hồi]], [[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Lý Mật (Tam Quốc)|Lý Kiền]] ví như [[Ngôn Yển|Tử Du]], [[Bốc Thương|Tử Hạ]], La Hiến ví với [[Đoan Mộc Tứ|Tử Cống]]{{efn|Tử Cống vốn làm thương nhân, lo việc chu cấp cho Khổng Tử. Ý ở đây là nhà họ La đóng góp cho Tiều Chu rất nhiều tiền.}}.<ref name="TT 57"/> La Hiến có tính cách chính trực, nghiêm cẩn, lỗi lạc, xem nhẹ tài phú mà hay cho đi, không xem trọng gia sản.<ref name="TQC 41"/>

== Thời Hán ==
Năm 238, Hoàng tử [[Lưu Tuyền]] được lập làm [[Thái tử]]. La Hiến cũng bắt đầu xuất sĩ, giữ chức Thái tử Xá nhân, rồi Thái tử Thứ tử, Thượng thư Lại bộ lang.<ref name="TQC 41"/> Sau La Hiến thăng chức Tuyên Tín Hiệu úy, hai lần tham gia sứ đoàn đi sứ Đông Ngô, được người Ngô khen ngợi.<ref name="TT 57"/>

Năm 258, Thị trung [[Trần Chi]] chết bệnh, [[Hoàng Hạo]] bắt đầu khống chế triều chính. Các đại phần trong triều phần nhiều dựa dẫm vào Hạo, chỉ có số ít, bao gồm La Hiến, là không. Hoàng Hạo chướng mắt, biếm Hiến làm Thái thú [[Ba Đông (quận)|Ba Đông]], muốn mưu hại. Hữu Đại tướng quân [[Diêm Vũ]] làm Vĩnh An Đô đốc, lấy La Hiến làm Lĩnh quân, làm cấp phó của mình.<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>

Mùa thu năm 263, quân Ngụy xâm nhập, Hậu chủ lệnh cho Diêm Vũ đem quân đến phía tây cứu viện. Diêm Vũ lưu lại 2.000 quân cho La Hiến phòng ngự Vĩnh An, còn bản thân đem số quân còn lại đến Thành Đô. Không lâu sau, tháng 11, Hậu chủ đầu hàng, dân chúng Ba Đông đều hoang mang, các quan quân đóng bên bờ [[Trường Giang]] đều bỏ thành mà chạy. La Hiến bèn bắt lấy một người làm loạn đem chém, mới khiến người dân bình tĩnh trở lại. Biết được quốc gia diệt vong, La Hiến liền dẫn các thuộc cấp ra Đô đình (trạm dịch) phúng điếu, khóc suốt ba ngày.<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>

== Trận Vĩnh An ==
{{bài chi tiết|Trận Vĩnh An}}
Tháng 10 năm 263, khi quân Ngụy mới đánh vào đất Thục, Đông Ngô phái ba lộ quân cứu Thục: Một do [[Đinh Phụng]] và [[Lưu Bình (Tam Quốc)|Lưu Bình]] chỉ huy tấn công [[Thọ, Hoài Nam|Thọ Xuân]]; một do [[Tôn Dị]] cùng [[Đinh Phong]] chỉ huy vượt [[Hán Thủy|sông Hán]] đánh [[Hán Trung]], còn một lộ đóng ở [[Nam (quận)|Nam quận]], do tướng quân [[Thịnh Hiến]] chỉ huy,<ref name="TT 57"/> muốn lợi dụng danh nghĩa cứu viện để đánh úp [[Phụng Tiết|Vĩnh An]].<ref name="TQC 48">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Ngô thư'', quyển 3, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷48|Tam tự chủ truyện]]''.</ref> La Hiến đoán được kế của Đông Ngô{{efn|Hiến nói: ''Bản triều nghiêng đổ, nước Ngô với ta là nước môi răng, chẳng thương xót cứu nạn giúp lại rình cầu mối lợi cho mình, bội minh trái ước. Vả lại Hán đã mất, Ngô giữ được lâu sao, ta há đâu lại làm giặc hàng Ngô nữa!''<ref name="TQC 41"/><ref name="BT242">{{Harvnb|Bùi Thông|p=242}}</ref>}}, cho chỉnh đốn áo giáp, binh khí bảo vệ thành trì, lại hô hào khích lệ tướng sĩ, khiến cho tất cả mọi người đều nghe lệnh. Tháng sau, Đông Ngô biết được tin Hậu chủ đầu hàng, cho lui quân.<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>

Đến tháng 2 năm 264, Ngô chủ [[Tôn Hưu]] biết tin [[Chung Hội]], [[Đặng Ngải]] đều chết ở [[Thành Đô]], đất Thục đang trong tình trạng vô chính phủ, liền phái Phủ quân tướng quân [[Bộ Hiệp]] đánh [[Ba Đông]]. La Hiến ban đầu cho quân ra bờ sông ngăn cản nhưng bất thành, phái Tham quân [[Dương Tông]] phá vây đến chỗ An Đông tướng quân [[Trần Khiên]] đưa ấn thụ và con tin đến chỗ Tấn vương [[Tư Mã Chiêu]] để xin cứu viện. Khi Bộ Hiệp công thành, La Hiến cho quân ra đánh, phá tan quân Ngô. Tôn Hưu nổi giận, phái Trấn quân tướng quân [[Lục Kháng]], Chinh tây tướng quân Lưu Bình, Thái thú Kiến Bình [[Thịnh Mạn]] đem 3 vạn quân đến bao vây.<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>

La Hiến thủ thành trong suốt 6 tháng mà không hề có tin tức của quân cứu viện. Binh dân trong thành đã bị thương bệnh quá nửa. Có người khuyên La Hiến bỏ thành mà chạy nhưng Hiến không đồng ý:
:''Bậc nhân chủ, là người mà trăm họ trông ngóng, lúc nguy cấp chẳng yên định được, lại vội vã bỏ chạy, đấy là việc người quân tử không làm vậy, ta hết mệnh ở chỗ này thôi.''<ref name="BT242"/>

May mắn trong thời gian đó, Trần Khiên đã gửi được tin tức đến chỗ Tấn vương. Đất Thục khi đó vừa mới trải qua chiến loạn nên không có năng lực chi viện. Tư Mã Chiêu phái Thứ sử [[Kinh Châu]] [[Hồ Liệt]] tấn công trọng trấn [[Tây Lăng]] (thuộc Kinh Châu) của Đông Ngô. Quân Ngô ở tiền tuyến gặp nguy cơ bị cắt đứt đường về, buộc Lục Kháng phải rút quân.<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>

Vòng vây Vĩnh An bị xóa bỏ, Tư Mã Chiêu phong La Hiến làm Lăng Giang tướng quân, Giám Ba Đông chư quân sự, sử trì tiết, tước Vạn Niên đình hầu.<ref name="TQC 41"/> Các tướng lĩnh khác cũng được phong thưởng. Sau trận chiến, bốn huyện thuộc quận [[Vũ Lăng (quận)|Vũ Lăng]] nước Ngô làm phản hàng Ngụy. La Hiến được nhận chức Thái thú Vũ Lăng.<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>

== Thời Tấn ==
Năm 265, Tấn vương [[Tư Mã Viêm]] cướp ngôi [[Tào Ngụy]], phong thưởng quần thần. La Hiến đem vợ con vào triều, được thăng tước Tây Ngạc huyện hầu. Con trai của Hiến là [[La Tập]] được phong làm Cấp sự trung.<ref name="TQC 41"/> Tấn Vũ đế ban chiếu khen ngợi: ''Hiến trung liệt quả nghị, hữu tài lược năng lực, nên cổ vũ.'' La Hiến được phong Quán quân tướng quân, giả tiết, lại được thưởng bội kiếm sơn huyền ngọc.<ref name="TT 57"/> Khi trở về, La Hiến bất ngờ cho quân đánh hạ [[Vu Sơn|Vu Thành]] của Ngô, cũng trần kế sách diệt Ngô lên triều đình.<ref name="TQC 41"/>

Năm 267, La Hiến vào triều nhận chức, tiến cử Dương Tông thay mình làm Thái thú Vũ Lăng.<ref name="TQC 41"/>

Tháng 3 năm 268, La Hiến dự yến hội ở [[Hoa Lâm viên]]. Tấn Vũ đế hỏi Hiến trong các con cháu đại thần Quý Hán, có ai thích hợp đề bạt. La Hiến đề cử [[Thường Kỵ]], [[Đỗ Chẩn]], [[Thọ Lương]], [[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Hứa Quốc]]{{efn|Người [[Nhữ Nam]], có thể là hậu duệ [[Hứa Tĩnh]].}}, [[Cao Quỹ]]{{efn|Có thể là hậu duệ [[Cao Tường]].}}, [[Lã Nhã]]{{efn|Con trai [[Lã Nghệ]].}}, [[Phí Cung]]{{efn|Con trai [[Phí Y]].}}, [[Gia Cát Kinh]]{{efn|Con trai [[Gia Cát Chiêm]].}}, [[Trần Dụ]]{{efn|Con trai [[Trần Chi]].}}. Những người này về sau đều làm quan lớn, nổi danh đương thời.<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>

Năm 270, La Hiến qua đời, truy tặng An Nam tướng quân, thụy [[Liệt hầu (thụy hiệu)|Liệt hầu]].<ref name="TQC 41"/>

== Gia đình ==
* [[La Tập]] (羅襲), con trưởng của La Hiến, được phong Cấp sự trung. Năm 270, sau khi La Hiến mất, được phong Lăng Giang tướng quân, lĩnh bộ khúc của Hiến. Cuối cùng được truy tặng Thái thú [[Quảng Hán (quận)|Quảng Hán]].<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>
** [[La Huy]] (羅徽), cháu nội La Hiến, quan đến Nội sử [[Thuận Dương]]. Năm 311, Huy bị [[Vương Như]] giết hại.<ref name="TQC 41"/>
* [[La Thượng]] (羅尚), con trai của La Thức, quan đến Thứ sử [[Ích Châu]].<ref name="TQC 41"/><ref name="TT 57"/>
** [[La Vũ]] (羅宇), con trưởng của La Thượng. Năm 310, sau khi La Thượng chết, Vũ bị Kiến Bình Đô úy Bạo Trọng giết hại.<ref name="TT 57"/>
** [[La Diên Thọ]] (羅延壽), con thứ của La Thượng, quan đến Kỵ đô úy.<ref name="TT 57"/>

== Trong văn hóa ==
La Hiến không xuất hiện trong tiểu thuyết ''[[Tam quốc diễn nghĩa]]'' của [[La Quán Trung]].

== Tham khảo ==
* [[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]''.
** [[Bùi Thông]] (dịch), [[Phạm Thành Long]] (hiệu đính), ''Tam quốc chí - Tập VI: Thục thư'', Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 2017. ISBN 9786049542442
* [[Phòng Huyền Linh]], ''[[Tấn thư]]''.
* [[Tập Tạc Xỉ]], ''[[Tương Dương kỳ cựu ký]]''.

== Ghi chú ==
{{Tham khảo|nhóm=lower-alpha}}

== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}
{{nhân vật Tam Quốc}}

{{thời gian sống|sinh=thế kỷ 3|mất=270}}

[[Thể loại:Người Hồ Bắc]]
[[Thể loại:Nhân vật quân sự Thục Hán]]
[[Thể loại:Nhân vật chính trị Thục Hán]]
[[Thể loại:Nhân vật quân sự nhà Tấn]]
[[Thể loại:Nhân vật chính trị nhà Tấn]]
[[Thể loại:Người Tào Ngụy]]

La Hiến - Lịch sử thay đổi

imported>ThitxongkhoiAWB: /* Trận Vĩnh An */ clean up, replaced: Thọ Xuân → Thọ Xuân