https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=LojbanLojban - Lịch sử thay đổi2026-08-11T06:01:11ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Lojban&diff=6847432&oldid=previmported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.52026-05-13T11:23:26Z<p>Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{dịch thuật}}<br />
<br />
{{Thông tin ngôn ngữ|creator=Logical Language Group|setting=một ngôn ngữ được thiết kế hợp lý cho các tập quán khác nhau|name={{lang|jbo|Lojban}}|nativename=''{{lang|jbo|la.lojban.}}''|image=Lojban flag public domain.svg|image_size=200px|pronunciation={{IPA|art|laʔˈloʒbanʔ|}}|created=1987|fam1=[[Ngôn ngữ được xây dựng]]|fam2=[[engineered language]]s|fam3=[[engineered language#Logical languages|logical languages]]|script=[[chữ Latin|Latin]] và các chữ viết khác|posteriori=[[Loglan]], [[Láadan]]|iso2=jbo|iso3=jbo|glotto=none}}<br />
<br />
'''Tiếng Lojban''' (phát âm {{IPA|/ˈloʒban/|audio=jbo-lojban.ogg}}) là một ngôn ngữ nhân tạo cú pháp không mơ hồ tiếp theo dự án Loglan.<br />
<br />
Nhóm Ngôn ngữ Logic (LLG) bắt đầu phát triển tiếng Lojban vào năm 1987. LLG tìm cách thực hiện các mục đích của Loglan, và cải thiện hơn nữa ngôn ngữ này bằng cách làm cho nó dễ sử dụng hơn và có sẵn miễn phí (như được chỉ rõ bằng tên tiếng Anh chính thức của nó, "Lojban: A Realization of Loglan"). Sau một thời gian dài đầu tiên tranh luận và thử nghiệm, đường cơ sở được hoàn thành vào năm 1997, và được xuất bản với tựa The Complete Lojban Language. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2010 với tờ ''[[The New York Times]]'', Arika Okrent, tác giả của vùng đất của các ngôn ngữ phát minh, đã nói: "Ngôn ngữ được xây dựng với ngữ pháp hoàn chỉnh nhất có lẽ là Lojban - một ngôn ngữ được tạo ra để phản ánh các nguyên tắc logic."<br />
<br />
Lojban được đề xuất như một ngôn ngữ có thể nói được để giao tiếp giữa những người sử dụng các ngôn ngữ khác nhau, như một phương tiện tiềm năng của dịch máy và khám phá giao diện của ngôn ngữ con người và phần mềm.<br />
<br />
== Từ nguyên ==<br />
Tên "{{Lang|jbo|Lojban}}" là một hợp chất được hình thành từ ''{{Lang|jbo|loj}}'' và ''{{Lang|jbo|ban}}'', đó là hình thức ngắn của ''{{Lang|jbo|logji}}'' (logic) và ''{{Lang|jbo|bangu}}'' (ngôn ngữ).<br />
<br />
== Lịch sử ==<br />
Tiếng Lojban có một phiên bản ngôn ngữ tiền nhiệm, Loglan, một ngôn ngữ được sáng chế bởi James Cooke Brown trong năm 1955, và sau đó phát triển bởi Viện Loglan. Loglan đã được hình thành như một phương tiện để kiểm tra các ảnh hưởng của ngôn ngữ trên suy nghĩ của người nói (một giả định được gọi là [[Giả thuyết Sapir-Whorf]])<br />
<br />
Khi Brown bắt đầu tuyên bố [[bản quyền]] của mình<ref>{{chú thích web|url=http://arj.nvg.org/lojban/why-i-like.html|title=Why I like Lojban|work=nvg.org}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.ainewsletter.com/newsletters/aix_0503.htm#loglan|title=AI Newsletter|work=ainewsletter.com|access-date=2018-08-20|archive-date=2011-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20111223111830/http://www.ainewsletter.com/newsletters/aix_0503.htm#loglan|url-status=dead}}</ref> đối với các thành phần của ngôn ngữ, lệnh cấm được đưa vào hoạt động của cộng đồng để ngăn họ thay đổi các khía cạnh của ngôn ngữ. Để tránh sự kiểm soát như vậy, một nhóm người quyết định bắt đầu một dự án riêng biệt, khởi hành từ cơ sở từ vựng của Loglan và phát minh lại toàn bộ từ vựng, dẫn đến từ vựng hiện tại của Lojban. Trong thực tế, họ thành lập năm 1987 Nhóm ngôn ngữ hợp lý, có trụ sở tại [[Washington, D.C.]] Họ cũng giành được một phiên xử về việc liệu họ có thể gọi phiên bản ngôn ngữ của họ là "Loglan" hay không.<ref>Johansen, Arnt Richard. [http://arj.nvg.org/lojban/why-i-like.html ''Why I like Lojban''] (accessed August 2007)</ref><br />
<!--Lojban was developed to be a [[worldlang]]. --><br />
<!--<br />
== Âm vị học ==<br />
Tiếng Lojban có 6 [[nguyên âm]] và 17 [[phụ âm]].<br />
<br />
Trọng âm thường rơi trên âm tiết áp chót.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
|+Phụ âm vị Lojban<br />
! colspan="2" |<br />
!Môi<br />
!Chân răng<br />
!Sau chân răng<br />
!Vòm mềm<br />
!Họng<br />
|-<br />
| colspan="2" |Mũi<br />
|/m/<br />
|/n/<br />
|<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| rowspan="2" |Tắc<br />
|vô thanh<br />
|/p/<br />
|/t/<br />
|<br />
|/k/<br />
|/ʔ/<br />
|-<br />
|hữu thanh<br />
|/b/<br />
|/d/<br />
|<br />
|/g/<br />
|<br />
|-<br />
| rowspan="2" |Sát<br />
|vô thanh<br />
|/f/ ([ɸ])<br />
|/s/<br />
|/ʃ/ ([ʂ]) {c}<br />
|/x/<br />
|/h/<br />
|-<br />
|hữu thanh<br />
|/v/ ([β])<br />
|/z/<br />
|/ʒ/ ([ʐ]) {j}<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| colspan="2" |Tiếp cận<br />
|<br />
|/l/<br />
|<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| colspan="2" |Rhotic<br />
|<br />
|/r/<br />
|<br />
|<br />
|<br />
|}<br />
{| class="wikitable"<br />
|+Nguyên âm vị Lojban<br />
!<br />
!Trước<br />
!Giữa<br />
!Sau<br />
|-<br />
|Đóng<br />
|/i/<br />
|<br />
|/u/<br />
|-<br />
|Nửa mở<br />
|/ɛ/ ([e])<br />
|/ə/<br />
|/o/ ([ɔ])<br />
|-<br />
|Mở<br />
| colspan="3" |/a/ ([ɑ])<br />
|}<br />
<br />
== Mẫu ==<br />
<br />
=== Cụm từ phổ biến ===<br />
{| class="wikitable" <br />
! align="left" | Tiếng Lojban<br />
! align="left" |Tiếng Việt<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|coi}}/{{Lang|jbo|co'o}} {{Âm thanh|jbo-coi,co'o.ogg|coi/co'o}} <br />
| xin chào/tạm biệt<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|pe'u}} {{Âm thanh|jbo-pe'u.ogg|pe'u}} <br />
| làm ơn<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|ki'e}} {{Âm thanh|jbo-ki'e.ogg|ki'e}} <br />
| cảm ơn<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|.u'u}} {{Âm thanh|jbo-u'u.ogg|u'u}} <br />
| xin lỗi<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|xu do se glibau}}/{{Lang|jbo|jbobau}} {{Âm thanh|jbo-xu do se glibau,jbobau.ogg|xu do se glibau/jbobau}} <br />
| Bạn có nói tiếng Anh/tiếng Lojban không?<br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|ti}}/{{Lang|jbo|ta}}/{{Lang|jbo|tu}} {{Âm thanh|jbo-ti,ta,tu.ogg|ti/ta/tu}} <br />
| đồ này/kia/đấy<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|mi na jimpe}} {{Âm thanh|jbo-mi na jimpe.ogg|mi na jimpe}} <br />
|Tôi không hiểu<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|go'i}} {{Âm thanh|jbo-go'i.ogg|go'i}} <br />
| vâng<br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|na go'i}} {{Âm thanh|jbo-na go'i.ogg|na go'i}} <br />
| không<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|la'u ma}} {{Âm thanh|jbo-la'u ma.ogg|la'u ma}} <br />
|Bao nhiêu?<br><br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|ma jdima}} {{Âm thanh|jbo-ma jdima.ogg|ma jdima}} <br />
| Số tiền là bao nhiêu?<br />
|-<br />
| {{Lang|jbo|lo vimku'a cu se stuzi ma}} <br><br />
| Phòng vệ sinh ở đâu?<br><br />
|}<br />
=== ''Cơn Gió Bắc và Mặt Trời'' ===<br />
{{Quote|text={{lang|jbo|'''la berti brife jo'u la solri'''<br ></blockquote><br />ni'o la berti brife jo'u la solri pu troci lo ka cuxna lo poi me vo'a vau traji be lo ka vlipa i ca'o bo lo pa litru noi dasni lo glare kosta cu klama<br />
<br />
.i le re mei pu simxu lo ka tugni fi lo nu lo traji be lo ka clira fa lo nu ce'u snada lo ka gasnu lo nu le litru co'u dasni le kosta cu traji lo ka vlipa<br />
<br />
.i ba bo la berti brife co'a traji cupra lo brife i ku'i lo nu by by zenba lo ka cupra lo xo kau brife cu rinka lo nu le litru zu'e ri zenba lo ka se tagji le kosta i ba bo la berti brife co'u troci i ba bo la solri co'a glare dirce i ba zi bo le litru co'u dasni le kosta<br />
<br />
.i se ki'u bo la berti brife cu bilga lo ka tugni fi lo nu la solri cu traji lo ka vlipa}}}}<br />
--><br />
=== Một bài thơ Lojban (âm thanh) ===<br />
* ''{{Lang|jbo|{{Audio|xekri je blanu nicte.ogg|xekri je blanu nicte}}}}''<br />
<br />
==Tham khảo==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ đơn lập]]<br />
[[Thể loại:Giới thiệu năm 1987]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ phân tích]]<br />
[[Thể loại:Ngôn ngữ nhân tạo]]</div>imported>InternetArchiveBot