imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20251023sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2025-10-23T18:05:23Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20251023sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{Starbox begin
| name = MACS J1149 Lensed Star 1
}}
{{Starbox image
| image = [[Tập tin:NASA-Icarus-MostDistantMainSequenceStar-20180402.jpg|250px]]
| caption = Ảnh chụp phát hiện MACS J1149 Lensed Star 1 Ảnh bên trái là cụm thiên hà [[thấu kính hấp dẫn|thấu kính phóng đại ngôi sao]] (ngôi sao mang tên ''Icarus'') hơn 2.000 lần, giúp kính thiên văn Hubble có thể chụp được vào năm 2016 (ảnh dưới bên phải), với quãng đường ánh sáng chuyển động mất 9 tỷ năm – tuy hiện lên vào năm 2016, ngôi sao này không xuất hiện trong ảnh chụp năm 2011 (ảnh trên bên trái).
}}
{{Starbox observe
| epoch = [[J2000]]<ref name="sci" />
| constell= [[Sư Tử (chòm sao)|Sư Tử]]<ref name="sci" /><ref name="NA-20180402"/>
| ra = {{RA|11|49|35.59}}<ref name="sci">{{chú thích tạp chí | doi = 10.1126/science.aaa3350| title = Multiple images of a highly magnified supernova formed by an early-type cluster galaxy lens| url = https://archive.org/details/sim_science_science_2015-03-06_347_6226/page/1122| journal = [[Science (tập san)|Science]]| volume = 347| issue = 6226| pages = 1123–1126| year = 2015| last1 = Kelly | first1 = P. L. |display-editors=etal |arxiv =1411.6009|bibcode = 2015Sci...347.1123K | pmid=25745167}}</ref>
| dec = {{DEC|22|23|47.4}}<ref name="sci" />
}}{{Starbox astrometry
|dist_ly = [[dịch chuyển đỏ|z]] = 1,49 ≈ 14,4 tỷ ([[Khoảng cách đồng chuyển động|đồng chuyển động]])
}}
{{Starbox character
|class= B<ref name="NA-20180402"/>
|appmag_1_passband=V
|appmag_1=≈28,4<ref name="NA-20180402"/> (thông thường 29,9)<ref group="note">The microlensing event brightened the star by a factor of 4, or about 1.5 magnitudes. With 600x magnification, it is brightened by 6002 (360,000), which would be an additional magnitude difference of 13.9 magnitudes. Therefore, the star would have Vmag of 43.8 without any lensing effects, thousands of times dimmer than any current or planned telescopes can see.</ref>
|appmag_2_passband=R
|appmag_2=≈28,2<ref name="NA-20180402"/> (thông thường 29,7)
|appmag_3_passband=Z
|appmag_3=≈27,9<ref name="NA-20180402"/> (thông thường 29,4)
|appmag_4_passband=J
|appmag_4=27,3<ref name="NA-20180402"/> (thông thường 28,8)
|appmag_5_passband=H
|appmag_5=27,4<ref name="NA-20180402"/> (thông thường 28,9)
|variable=
}}
{{Starbox detail
| source =
| component1 =
| mass = khối lượng ban đầu ≳33<ref name="NA-20180402"/>
| radius =
| temperature = 11.000 – 14.000<ref name="NA-20180402"/>
| metal = ≈0,006<ref name="NA-20180402"/>
| metal_fe =
| gravity = 2 - 4<ref name="NA-20180402"/>
| luminosity = ≈8,5×105<ref name="NA-20180402"/>
| rotational_velocity=
| component2 =
| mass2 =
| radius2 =
}}
{{Starbox catalog
| names= Icarus, LS1, MACS J1149 LS1, MACS J1149 Lensed Star 1 (LS1), MACS J1149+2223 Lensed Star 1
}}
{{Starbox reference
| Simbad = MACS J1149 Lensed Star 1
}}
{{Starbox end}}

'''MACS J1149+2223 Lensed Star-1'''—cũng gọi là '''Icarus''',<ref group="note">Các tên gọi khác bao gồm ''LS1'', ''MACS J1149 LS1'', ''MACS J1149 Lensed Star 1 (LS1)'' và ''MACS J1149+2223 Lensed Star 1''</ref> là một [[sao siêu khổng lồ xanh]] được quan sát nhờ hiệu ứng [[thấu kính hấp dẫn]] và là một trong những ngôi sao ở [[danh sách những thiên thể xa nhất|xa nhất]] từng phát hiện, thời gian ánh sáng từ sao đến [[Trái Đất]] mất hơn 9 tỷ năm (độ [[dịch chuyển đỏ]] z=1,49; [[khoảng cách đồng chuyển động]] bằng 14,4 tỷ năm ánh sáng; ngược thời gian 9,34 tỷ năm)<ref name="WAlpha">{{chú thích web |author=Staff |title=Cosmological information and results: redshift z=1.49 |url=http://www.wolframalpha.com/input/?i=redshift+z%3D1.49&a=FSelect_**LookbackTimeFromRedshift-- |date=2018 |work=[[Wolfram Alpha]] |access-date =ngày 4 tháng 4 năm 2018 }}</ref> cho tới thời điểm tháng 4 năm 2018.<ref name="NA-20180402">{{Chú thích tạp chí |author=Kelly, Patrick L. |title=Extreme magnification of an individual star at redshift 1.5 by a galaxy-cluster lens |url=https://www.nature.com/articles/s41550-018-0430-3 |date=ngày 2 tháng 4 năm 2018 |journal=[[Nature (tạp chí)|Nature]] |volume=2 |pages=334-342 |doi=10.1038/s41550-018-0430-3 |access-date =ngày 2 tháng 4 năm 2018 }}</ref><ref name="NASA-20180402">{{chú thích web |last1=Jenkins |first1=Ann |last2=Villard |first2=Ray |last3=Kelly |first3=Patrick |title=Hubble Uncovers the Farthest Star Ever Seen |url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2018/hubble-uncovers-the-farthest-star-ever-seen |date=ngày 2 tháng 4 năm 2018 |work=[[NASA]] |access-date =ngày 2 tháng 4 năm 2018 }}</ref><ref name="SPC-20180402">{{chú thích web |last=Howell |first=Elizabeth |title=Rare Cosmic Alignment Reveals Most Distant Star Ever Seen |url=https://www.space.com/40171-cosmic-alignment-reveals-most-distant-star-yet.html |date=ngày 2 tháng 4 năm 2018|work=Space.com |access-date =ngày 2 tháng 4 năm 2018 }}</ref><ref name="BN-20180402">{{chú thích báo |last=Sanders |first=Robert |title=Hubble peers through cosmic lens to capture most distant star ever seen |url=http://news.berkeley.edu/2018/04/02/cosmic-lens-helps-hubble-capture-most-distant-star-ever-seen/ |date=ngày 2 tháng 4 năm 2018 |work=[[University of California, Berkeley|Berkeley News]] |access-date =ngày 2 tháng 4 năm 2018 }}</ref><ref name="AM-20180402">{{chú thích web |last=Parks |first=Jake |title=Hubble spots farthest star ever seen |url=http://www.astronomy.com/news/2018/04/hubble-images-farthest-star-ever-seen |date=ngày 2 tháng 4 năm 2018 |work=Astronomy |access-date =ngày 2 tháng 4 năm 2018 }}</ref><ref name="RTRS-20180402">{{chú thích web | url = https://www.reuters.com/article/us-space-icarus/most-distant-star-ever-detected-sits-halfway-across-the-universe-idUSKCN1H921F | title = Most distant star ever detected sits halfway across the universe | first = Will | last = Dunham |date = ngày 2 tháng 4 năm 2018 | access-date = ngày 3 tháng 4 năm 2018 |publisher = [[Reuters]] }}</ref>
Ánh sáng phát ra từ ngôi sao ở thời điểm sau 4,4 tỉ năm từ [[Vụ nổ lớn]].<ref name="AM-20180402" /> Theo như một trong những người phát hiện ngôi sao, nhà thiên văn Patrick Kelly, ngôi sao này ít nhất nằm xa hơn 100 lần ngôi sao xa nhất tiếp theo (không phải là [[siêu tân tinh]]) từng được quan sát, [[SDSS J1229+1122]], và là ngôi sao riêng lẻ đầu tiên được quan sát dưới sự phóng đại của thấu kính hấp dẫn.<ref name="NASA-20180402" /><ref name="AM-20180402" />

==Lịch sử==
[[Tập tin:NASA-Icarus-BlueSuperGiantSpectrum-Hubble-20180402.png|nhỏ|trái|So sánh dữ liệu đo được từ ''Icarus'' với mô hình [[quang phổ]] của sao siêu khổng lồ xanh.]]
Trong tháng Tư và tháng 5 năm 2016,<ref name="NA-20180402" /> [[sao siêu khổng lồ]] xanh được tìm thấy trong quá trình nghiên cứu siêu tân tinh [[SN Refsdal]] từ các ảnh chụp của [[kính thiên văn không gian Hubble]]. Nhà thiên văn Patrick Kelly thuộc [[đại học Minnesota]] là trưởng nhóm nghiên cứu, đã đăng tải phát hiện trên tạp chí ''[[Nature (tập san)|Nature Astronomy]]''.<ref name="NA-20180402" /><ref name="RTRS-20180402" />

Trong khi lục lại các ảnh chụp vùng [[siêu đám thiên hà]] chứa SN Refsdal từ năm 2004, các nhà thiên văn phát hiện ra một điểm sáng xuất hiện trong các ảnh chụp năm 2013, và trở lên sáng hơn nhiều lần trong năm 2016. Họ xác nhận rằng nguồn sáng điểm này phát ra từ một ngôi sao đơn lẻ mà ánh sáng của nó đã được phóng đại hơn 2.000 lần nhờ hiệu ứng [[thấu kính hấp dẫn]].<ref name="NA-20180402" /><ref name="NASA-20180402" /><ref name="SPC-20180402" /><ref name="BN-20180402" /><ref name="AM-20180402" /><ref name="APJ-20180402">{{chú thích tạp chí |author=Diego, J.M. |display-authors=etal |title= Dark Matter Under the Microscope: Constraining compact dark matter with caustic crossing events |date=ngày 2 tháng 4 năm 2018 |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume= |pages= |bibcode=2017arXiv170610281D |doi=10.3847/1538-4357/aab617}}</ref> Ánh sáng từ LS1 không những được phóng đại bởi khối lượng khổng lồ của [[cụm thiên hà]] [[MACS J1149+2223]]—cách xa 5 tỷ năm ánh sáng—mà còn được tăng cường bởi hiệu ứng vi thấu kính hấp dẫn (gravitational microlensing) trong một thời gian nhờ có một thiên thể đặc với khối lượng khoảng 3 lần [[khối lượng Mặt Trời]] nằm trong cụm thiên hà đi qua đường đi của ánh sáng từ ngôi sao.<ref name="AM-20180402" /><ref name="APJ-20180402" /><ref name="spaceteles">{{chú thích web|title=Hubble uses cosmic lens to discover most distant star ever observed|url=http://spacetelescope.org/news/heic1807/|website=Hubble Space Telescope|date=ngày 2 tháng 4 năm 2018|access-date=ngày 3 tháng 4 năm 2018|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529004721/http://spacetelescope.org/news/heic1807/|url-status=dead}}</ref> Mức độ phóng đại từ cụm thiên hà ước tính vào khoảng ≈600, trong khi nhờ sự kiện vi thấu kính hấp dẫn, mà đạt lớn nhất vào tháng 5 năm 2016, làm cho ảnh chụp sáng thêm cỡ ≈4.<ref name="NA-20180402"/> Có một đỉnh nhọn thứ hai nằm gần đỉnh nhọn cực đại trong biểu đồ đường cong ánh sáng, mà có thể là do thiên thể vi thấu kính là một [[sao đôi|hệ đôi]].<ref name="NA-20180402"/> Thiên thể vi thấu kính có thể là một ngôi sao hoặc [[lỗ đen]] trong cụm thiên hà. Tiếp tục theo dõi và phát hiện các sự kiện như ''Icarus'' trong tương lai có thể giúp xác nhận thành phần của [[vật chất tối]].<ref name="APJ-20180402" /> Bình thường, các thiên thể thiên văn vật lý mà có thể phát hiện được ở khoảng cách xa như vậy là toàn bộ đám thiên hà, [[quasar]], hoặc siêu tân tinh, nhưng nhờ kết hợp hiệu ứng thấu kính hấp dẫn và vi thấu kính hấp dẫn mà hình ảnh của ngôi sao riêng lẻ có thể phát hiện được. Các nhà thiên văn đo được ánh sáng phát ra từ một ngôi sao ổn định, không phải từ siêu tân tinh bởi vì nhiệt [[độ đo]] được không thăng giáng lớn; từ nhiệt độ bề mặt, [[hấp dẫn bề mặt]] và cường độ sáng của sao cho phép xác định được đây là một sao siêu khổng lồ xanh.<ref name="wapost"/>

Ánh sáng đến từ ngôi sao phát ra ở thời điểm [[Vũ trụ]] có tuổi khoảng 30% tuổi hiện tại 13,8 tỷ năm. Kelly gợi ý rằng các khám phá hiệu ứng vi thấu kính hấp dẫn tương tự có thể giúp quan sát các ngôi sao trẻ nhất trong Vũ trụ sơ khai.<ref name="wapost"/> Khi ánh sáng đến được Trái Đất và với mô hình ước lượng tuổi sao, ngôi sao này không còn là sao siêu khổng lồ xanh nữa.<ref name="wapost">{{chú thích báo |url= https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2018/04/03/this-star-is-the-farthest-ever-seen-its-9-billion-light-years-away/ |title=This star is the farthest ever seen. It’s 9 billion light-years away |first=Ben |last=Guarino |date=ngày 3 tháng 4 năm 2018 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref>

== Định danh ==
Tên gọi chính thức của cụm thiên hà MACS J1149 dựa theo [[MAssive Cluster Survey]] (dự án khảo sát các cụm thiên hà) và tọa độ của cụm trong kỷ nguyên thiên văn [[J2000]].

Trong khi Kelly muốn đặt tên ngôi sao là ''Warhol'', ám chỉ khái niệm của [[Andy Warhol]] về thước phim ngắn 15 phút (15 minutes of fame), đội nghiên cứu cuối cùng chọn ''Icarus'' dựa theo [[Icarus|hình ảnh thần thoại Hy Lạp]].<ref name="RTRS-20180402"/>

== Ý nghĩa thiên văn vật lý ==
Khám phá chỉ ra rằng các nhà thiên văn có thể nghiên cứu những ngôi sao già nhất trong các [[thiên hà]] ở thời điểm Vũ trụ sơ khai bằng cách kết hợp hiệu ứng thấu kính hấp dẫn mạnh tác động bởi cụm thiên hà với các sự kiện vi thấu kính hấp dẫn do các thiên thể đặc trong cụm thiên hà gây ra.<ref name="NA-20180402"/><ref name="Stefano">{{ cite news |author=Rosanne Di Stefano |title=Cosmic flashing lights |url=https://www.nature.com/articles/s41550-018-0416-1 |publisher=Nature Astronomy|date= ngày 2 tháng 4 năm 2018 |access-date = ngày 6 tháng 4 năm 2018 }}</ref> Bằng cách sử dụng các sự kiện này, các nhà thiên văn có thể nghiên cứu và kiểm tra một số mô hình về vật chất tối trong các cụm thiên hà và quan sát các sự kiện năng lượng cao (siêu tân tinh, [[sao biến quang]]...) trong các thiên hà trẻ.<ref name="APJ-20180402"/><ref name="Stefano"/><ref name="Rodney">{{chú thích tạp chí |title=Two peculiar fast transients in a strongly lensed host galaxy |author=S. A. Rodney|journal=Nature Astronomy |volume=2 |page=324-333 |doi=10.1038/s41550-018-0405-4 |arxiv=1707.02434 |date=ngày 2 tháng 4 năm 2018 }}</ref>

==Tham khảo==
<references group="note"/>
{{tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
{{in lang|vi}}
* [https://beta-video.vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/phat-hien-ngoi-sao-cach-trai-dat-9-ty-nam-anh-sang-3731384.html Phát hiện ngôi sao cách Trái Đất 9 tỷ năm ánh sáng]{{Liên kết hỏng|date=2023-09-13 |bot=InternetArchiveBot }} [[VnExpress]] Thứ ba, 3/4/2018 | 10:00 GMT+7
* [https://news.zing.vn/quan-sat-duoc-ngoi-sao-cach-trai-dat-9-ty-nam-anh-sang-post831277.html Quan sát được ngôi sao cách Trái Đất 9 tỷ năm ánh sáng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180403094540/https://news.zing.vn/quan-sat-duoc-ngoi-sao-cach-trai-dat-9-ty-nam-anh-sang-post831277.html |date=2018-04-03 }} Duy Anh Zing 13:18 03/04/2018
{{in lang|en}}
* [http://www.nasa.gov/content/goddard/nasa-s-hubble-discovers-four-images-of-same-supernova-split-by-cosmic-lens/#.VQAUGI5HWjY Hubble Discovers Supernova Split by Cosmic Lens] – [[NASA]] (2017)
* [http://news.nationalgeographic.com/2015/12/1512117-first-supernova-prediction-appears-space View of SN Rafsdal] – [[Hội địa lý Quốc gia Hoa Kỳ]] (2015)
* [http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2015/08/image/a/ Images of SN Refsdal] – [[HubbleSite]] (2015)

{{Không gian năm 2018}}
{{Chòm sao Sư Tử}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Chòm sao Sư Tử]]
[[Thể loại:Khoa học năm 2018]]
[[Thể loại:Sao theo kiểu quang phổ|B]]
[[Thể loại:Sao theo độ sáng]]
[[Thể loại:Phân loại Hertzsprung-Russell]]
[[Thể loại:Thấu kính hấp dẫn]]
[[Thể loại:Kính viễn vọng Không gian Hubble]]
[[Thể loại:Loại sao]]
[[Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2018]]

MACS J1149 Lensed Star 1 - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20251023sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot