imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 5 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-08-03T08:33:42Z

Đã cứu 5 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Manuel I Komnenos
| tước vị = [[Hoàng đế La Mã|Hoàng đế]] của [[Đế quốc Đông La Mã]]
| hình = Manuel I Comnenus.jpg
| cỡ hình = 230px
| ghi chú hình = Bức tiểu hoạ vẽ Manuel I (một phần của bức tranh vẽ chung với [[Maria xứ Antioch]], [[Thư viện Vatican]], Roma)
| tại vị = 5 tháng 4 năm 1143 – 24 tháng 9 năm 1180<br>{{số năm theo năm và ngày |1143|4|5|1180|9|24}}
| tiền nhiệm = [[Ioannes II Komnenos]]
| kế nhiệm = [[Alexios II Komnenos]]
| phối ngẫu = [[Bertha xứ Sulzbach]]<br>[[Maria xứ Antioch]]
| hoàng tộc = [[Komnenoi]]
| con cái = [[Maria Komnene]]<br>[[Alexios II Komnenos]]
| cha = [[Ioannes II Komnenos]]
| mẹ = [[Eirene (vợ Ioannes II Komnenos)|Irene của Hungari]]
| sinh = {{birth date|1118|11|28|df=y}}
| mất = {{death date and age|1180|9|24|1118|11|28|df=y}}
|}}

'''Manuel I Komnenos "Đại đế"''' (hay '''Comnenus''') ([[tiếng Hy Lạp]]: Μανουήλ Α 'Κομνηνός, ''Manouēl I Komnenos''; ngày 28 tháng 11 năm 1118 – 24 tháng 9 năm 1180) là một Hoàng đế [[Đế quốc Đông La Mã|Byzantine]] vào thế kỷ 12, người trị vì trong một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử của Đế quốc Đông La Mã và Địa Trung Hải.

Mong muốn khôi phục lại đế chế của ông như thời kỳ vinh quang trong quá khứ của nó như từng là một siêu cường của thế giới [[Địa Trung Hải]], Manuel theo đuổi một chính sách ngoại giao năng động và đầy tham vọng. Trong quá trình này, ông đã liên minh với [[Đức Giáo hoàng]] và phía tây đang hồi sinh, xâm lược Italia, thành công trong việc cho phép quân đội [[Thập tự chinh thứ hai]] nguy hiểm hành quân qua lãnh thổ của mình, và đặt quyền bảo hộ của Byzantine lên tiểu quốc Thập tự quân [[Outremer]]. Đối mặt với bước tiến vượt mặt của người [[Hồi giáo]] tại [[Đất Thánh]], ông đã liên kết với [[Vương quốc Jerusalem]] và tham gia vào một cuộc xâm lược kết hợp vào [[Nhà Fatima]] ở Ai Cập. Manuel định hình lại bản đồ chính trị các nước [[Balkan|vùng Balkan]] và Địa Trung Hải phía đông, đặt các vương quốc Hungary và Outremer dưới quyền bá chủ Byzantine và triển khai các chiến dịch tấn công hung hăng đối với các nước láng giềng của mình ở phía tây và ở phía đông. Tuy nhiên, vào cuối thời kỳ trị vì của ông, những thành tựu ở phía đông của Manuel đã bị tổn hại bởi một thất bại nghiêm trọng tại [[Trận Myriokephalon|Myriokephalon]], trong đó phần lớn nguyên nhân là do tính kiêu ngạo của ông khi tấn công một vị trí Seljuk được phòng vệ kỹ. Mặc dù đế chế Byzantine phục hồi và Manuel đã ký kết một hiệp ước hòa bình rất có lợi với Sultan [[Kilij Arslan II]] của [[Hồi quốc Rûm]], nhưng Myriokephalon đã chứng minh rằng đây là trận đánh cuối cùng, và người Byzantine không bao giờ có thể tái chiếm vùng Anatolia từ tay người Thổ Nhĩ Kỳ.

Được người Hy Lạp xưng tụng là ''ho Megas'' ({{lang|grc|ὁ Μέγας}}, dịch nghĩa là "[[Đại đế]]"), Manuel được biết là người đã truyền cảm hứng cho sự trung thành của những người phục vụ ông. Ông cũng xuất hiện như là một vị anh hùng cứu nhân độ thế trong lịch sử bởi những gì được viết ra trợ lý của ông, [[Ioannes Kinnamos]], khi mà
ông đều chứa đủ mọi đức hạnh. Manuel, người đã bị ảnh hưởng do sự tiếp xúc của ông với quân đội Thập tự chinh phương Tây, được hưởng danh tiếng là "vị hoàng đế có phúc nhất của Constantinopolis" trong phần thế giới Latin.<ref name="M3">P. Magdalino, ''The Empire of Manuel I Komnenos'', 3</ref> Tuy vậy các sử gia hiện đại không thể hiện sự ủng hộ với ông. Một số người trong số họ khẳng định rằng sức mạnh vô địch mà ông có không phải do chính ông làm nên, nhưng nó cũng đại diện cho Triều đại của ông, họ cũng cho rằng, dù đế quốc Byzantine suy kiệt sau cái chết của Manuel, nó chỉ là điều tự nhiên vì nguyên nhân sự suy yếu này xuất phát từ chính Triều đại của ông.<ref name="M3-4">P. Magdalino, ''The Empire of Manuel I Komnenos'', 3–4</ref>

== Lên ngôi hoàng đế ==
[[Hình:BN MS FR 2628 Folio134 Comnenus.png|nhỏ|trái|200px|Cái chết của Ioannes II Komnenos, và lễ đăng quang Manuel I Komnenos (từ bản viết tay ''Historia'' và ''Old French Continuation'' của [[William xứ Tyros]], vẽ tại [[Acre, Israel]], thế kỷ 13, [[Thư viện Quốc gia Pháp]]).]]

Manuel Komnenos là con trai thứ tư của [[Ioannes II Komnenos]] và [[Eirene (vợ Ioannes II Komnenos)|Piroska của Hungary]] và vì thế mà dường như chuyện ông kế vị cha là điều khó có thể xảy ra.<ref name = "Stone"/> Ông ngoại ông là vua [[László I của Hungary]]. Sau những gì đã thể hiện trong cuộc chiến chống lại người Thổ Seljuk của Ioannes, vào năm 1143 Manuel đã được vua cha ưu tiên chọn làm thái tử thay vì anh trai Isaac của ông. Sau khi Ioannes mất vào ngày 8 tháng 4 năm 1143, con trai ông Manuel đã được quân đội tôn lên làm hoàng đế.<ref name="Gib72">Gibbon, ''The decline and fall of the Roman Empire'', 72</ref> Tuy vậy, không có gì có thể đảm bảo cho sự kế vị này: Ngồi bên giường hấp hối của cha tại Cilicia cách xa [[Constantinopolis]], ông nhận ra rằng mình cần phải quay trở lại kinh đô càng sớm càng tốt. Tuy vậy, ông phải ở lại coi tang cho cha và phong tục tập quán đòi hỏi ông phải mở một tu viện ngay tại chỗ đất mà cha ông qua đời. Ông nhanh chóng hạ lệnh cho viên ''[[megas domestikos]]'' [[Ioannes Axouch]] tức tốc đi trước, với lệnh bắt khẩn kẻ thù nguy hiểm tiềm tàng nhất là anh trai Isaac của ông, người đang sống trong Đại Cung điện và có thể lập tức tiếp cận kho báu và biểu chương hoàng gia. Axouch quay về kinh đô trước khi tin tức về cái chết của hoàng đế lan truyền đến đó. Ông ta nhanh chóng thu phục nhân tâm, và khi Manuel hồi kinh trong tháng 8 năm 1143, ông đã được tân [[Thượng phụ Đại kết thành Constantinopolis|thượng phụ]] [[Mikhael II Kourkouas|Mikhael Kourkouas]] tôn lên làm vua. Ít ngày sau, khi không còn điều gì đáng ngại vì ngôi vị hoàng đế của mình đã được bảo đảm, Manuel đã hạ lệnh thả Isaac.<ref name="NGS">Gibbon, ''The decline and fall of the Roman Empire'', 72<br>* J. H. Norwich, ''A short history of Byzantium''<br>* A. Stone, [http://www.roman-emperors.org/mannycom.htm Manuel I Comnenus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031005080832/http://www.roman-emperors.org/mannycom.htm |date=2003-10-05 }}</ref> Sau đó, ông hạ lệnh phân phát cho mỗi hộ ở Constantinoplis hai miếng vàng và hiến dânh 200 cân vàng (bao gồm 200 miếng bạc hàng năm) cho Giáo hội Đông La Mã.<ref name="gold">J. Norwich, ''Byzantium: The Decline and Fall'', 87–88</ref>

Đế quốc mà Manuel được thừa kế từ cha ông đã trải qua nhiều thay đổi lớn kể từ khi nó được sáng lập bởi [[Constantinus Đại đế]] tám thế kỷ trước. Dưới triều đại của tiên đế [[Justinianus I]] (527–565), một phần của đế quốc Tây La Mã bao gồm [[Ý]], [[Bắc Phi]] và miền nam [[Tây Ban Nha]] đã được phục hồi. Tuy nhiên, đế quốc bắt đầu thu nhỏ kể từ đó. Sự thay đổi rõ ràng nhất đã xảy ra trong thế kỷ thứ 7 khi quân [[Hồi giáo]] chiếm [[Ai Cập]], [[Palestine]] và phần lớn [[Syria]]. Người Hồi giáo tiến hành tây tiến vào Bắc Phi và Tây Ban Nha — tiến vào vùng đất mà vào thời Constantinus là những tỉnh phía tây của Đế quốc La Mã. Những thế kỷ tiếp đó, các vị hoàng đế La Mã cai quản một vùng đất bao gồm phần lớn là [[Tiểu Á]] ở phía đông và [[vùng Balkan]] ở phía Tây. Đến những năm cuối thế kỷ thứ 10, Đế quốc Đông La Mã bước vào một giai đoạn đánh dấu sự suy tàn quân sự và chính trị. Phần lớn những điều này đã được khắc phục dưới triều đại của ông nội và cha của Manuel. Tuy nhiên, đế quốc mà Manuel thừa kế là một chính thể phải đối mặt với những thách thức kinh khủng. Vào cuối thế kỷ 11, [[người Norman]] ở Sicilia đã đưa Italia ra khỏi tầm kiểm soát của các hoàng đế Đông La Mã. Những [[Đế quốc Seljuk|người Thổ Seljuk]] cũng đã làm tương tự với khu vực miền trung [[Anatolia]]. Và tại [[Levant]], một lực lượng mới đã xuất hiện - các tiểu quốc [[Thập tự chinh]] - những người mang đến cho Đế quốc Đông La Mã nhiều thách thức mới. Vào lúc này, nhiệm vụ mà hoàng đế phải đối mặt trở nên thực sự khó khăn hơn bất cứ lúc nào trong những thế kỷ trước.<ref name="PLBr">{{cite encyclopedia|title=Byzantium|encyclopedia=Papyros-Larousse-Britannica|year=2006}}</ref>

== Thập tự chinh thứ hai và Renaud de Châtillon ==
=== Thân vương xứ Antiochia ===
Năm 1144, Manuel phải đối mặt với thử thách đầu tiên kể từ khi lên ngôi khi [[Raymond de Poitiers|Thân vương Raymond xứ Antiochia]] yêu cầu Đông La Mã nhượng lại khu vực Cilicia. Tuy vậy, chỉ một năm sau xứ Edessa ở phía đông lãnh địa của Raymond đã bị nhấn chìm bởi làn sóng [[jihad]] (thánh chiến) Hồi giáo vừa mới nổi lên do [[Imad ad-Din Atabeg Zengi]] cầm đầu. Raymond lúc này mới nhận ra rằng sự giúp đỡ trực tiếp từ phương tây (chỉ Đế quốc Đông La Mã) không còn là vấn đề nữa. Với việc sườn phía đông của mình giờ đây đang phải đối mặt với mối nguy hiểm mới này, ông ta dường như không có lựa chọn nào khác ngoài việc ông chuẩn bị cho một chuyến viếng thăm nhục nhã tới Constantinopolis. Ngậm cay nuốt đắng, Raymond phải kìm nén tính tự cao của mình mà đến phương bắc yêu cầu Manuel bảo vệ. Sau khi giao nộp mình cho Manuel, Raymond nhận được lời hứa giúp đỡ từ hoàng đế và qua đó mà lòng trung thành của Raymond đối với Đông La Mã được đảm bảo.<ref name="M173">J. Cinnamus, ''Deeds of John and Manuel Comnenus'', 33–35<br>* P. Magdalino, ''The Empire of Manuel I Komnenos'', 40</ref>

=== Chinh phạt Konya ===
Năm 1146, Manuel tập hợp quân đội của mình tại căn cứ quân sự Lopadion và tiến hành một cuộc viễn chinh trừng phạt [[Sultan]] [[Mesud I|Masud]] của [[Hồi quốc Rûm|Rûm]], người đã nhiều lần lấn chiếm biên giới của Đế quốc Đông La Mã ở miến tây [[Anatolia]] và [[Cilicia]].<ref name="Tread640">W. Treadgold, ''A History of the Byzantine State and Society'', 640</ref> Không có toan tính xâm chiếm lãnh thổ một cách có hệ thống, nhưng quân đội của Manuel đã đánh bại quân Thổ tại [[Afyonkarahisar|Acroënus]] trước khi chiếm đóng và phá huỷ thị trấn Philomelion kiên cố, rồi di dời quần thể Kitô hữu còn lại của nó.<ref name="Tread640" /> Quân đội Đông La Mã đã tiến đánh thủ đô Konya của Masud, tàn phá khu vực xung quanh thành phố, nhưng không thể tấn công tường thành. Trong số những động cơ của Manuel cho cuộc xâm lược này, có một điều đó là ông mong muốn được xem như là một người ủng hộ ý tưởng Thập tự chinh ở các nước phương Tây. Theo lời sử gia Hy Lạp đương thời [[Ioannes Kinnamos]] thì Manuel khát khao chứng tỏ sức võ lực của mình trước tân nương của ông ta.<ref>J. Cinnamus, ''Deeds of John and Manuel Comnenus'', 47<br>* P. Magdalino, ''The Empire of Manuel I Komnenos'', 42</ref> Cũng trong chiến dịch này, Manuel nhận được một lá thư từ [[Louis VII của Pháp]] tỏ ý sẽ đưa một đội quân đến cứu các quốc gia thập tự chinh.<ref>Magdalino, ''The Empire of Manuel I Komnenos'', tr. 42</ref>

== Phả hệ ==
<div style="clear: both; width: 100%; padding: 0; text-align: left; border: none;" class="mw-collapsible">
<div style="background: #ccddcc; text-align: center; border: 1px solid #667766">'''Ancestors of Manuel I Komnenos of Byzantium'''
</div>
<div class="mw-collapsible-content">
<center>{{Ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''Manuel I Komnenos'''
|2= 2. [[John II Komnenos]]
|3= 3. [[Irene of Hungary]] (Piroska)
|4= 4. [[Alexios I Komnenos]]
|5= 5. [[Irene Doukaina]]
|6= 6. [[Ladislaus I của Hungary]]
|7= 7. [[Adelaide của Rheinfelden]]
|8= 8. Ioannes Komnenos (em trai của [[Isaac I Komnenos]])
|9= 9. [[Anna Dalassena]]
|10= 10. [[Andronikos Doukas (tướng của Romanos IV)|Andronikos Doukas]]
|11= 11. [[Maria của Bulgaria]]
|12= 12. [[Béla I của Hungary]]
|13= 13. [[Richeza của Ba Lan, Hoàng hậu Hungari]]
|14= 14. [[Rudolf xứ Rheinfelden]] Công tước Schwaben
|15= 15. Adelheid của Savoye
|16= 16. [[Manuel Erotikos Komnenos|Manuel Komnenos Erotikos]]
|17=
|18= 18. Alexios Charon
|19= 19. Adriana Dalassena
|20= 20. [[Ioannes Doukas (Caesar)|Ioannes Doukas]] (em trai của [[Constantinus X Doukas]])
|21= 21. Irene Pegonitissa
|22= 22. Troian của Bulgaria (con trai của [[Ivan Vladislav của Bulgaria]])
|23=
|24= 24. [[Vazul|Công tước Vazul]]
|25=
|26= 26. [[Mieszko II Lambert]] của Ba Lan
|27= 27. [[Richeza xứ Lotharingia]]
|28= 28. Kuno, Hầu tước Rheinfelden
|29=
|30= 30. [[Otto I, Hầu tước Savoye]]
|31= 31. [[Adelaide xứ Susa]], Marchioness of Turin
}}</center>
</div></div>

==Trích dẫn==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==
===Tài liệu sơ cấp ===
<div class="references-small">
*[[Niketas Choniates|Choniates, Nicetas]], ''O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates''. Trans. Harry J. Magoulias. Wayne State University Press, 1984.
*[[John Cinnamus|Cinammus, John]], ''Deeds of John and Manuel Comnenus'', trans. Charles M. Brand. [[Columbia University Press]], 1976.
*{{chú thích sách | last=Komnene (Comnena)| first=Anna|others= Edgar Robert Ashton Sewter|authorlink=Anna Komnene | title=The Alexiad of Anna Comnena translated by Edgar Robert Ashton Sewter| url=https://archive.org/details/alexiadofannacom0000comn_q1g6| publisher=Penguin Classics | year=1969 | isbn=0-14-044215-4 | chapter=XLVIII-The First Crusade}}
*[[Robert de Clari|Robert of Clari]] (c. 1208). ''[http://www.deremilitari.org/resources/sources/clari.htm Account of the Fourth Crusade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060623063137/http://www.deremilitari.org/resources/sources/clari.htm |date=2006-06-23 }}.
*[[William xứ Týros]], ''Historia Rerum In Partibus Transmarinis Gestarum'' (''A History of Deeds Done Beyond the Sea''), translated by E. A. Babock and A. C. Krey (Columbia University Press, 1943). See the original text in the [http://thelatinlibrary.com/williamtyre.html Latin library].
</div>

=== Tài liệu thứ cấp ===
<div class="references-small">
*{{chú thích sách | last=Abbé Guettée | title=The Papacy: Its Historic Origin and Primitive Relations with the Eastern Churches | year=1866 | url=http://www.geocities.com/trvalentine/orthodox/essays.html | chapter=Chapter VII | archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027125538/http://www.geocities.com/trvalentine/orthodox/essays.html | archive-date = ngày 27 tháng 10 năm 2009 | access-date = ngày 6 tháng 6 năm 2013 |url-status=live }}
*{{chú thích sách | author=Angold, Michael|author-link=Michael Angold| title=Church and Society in Byzantium Under the Comneni, 1081–1261 | url=https://archive.org/details/churchsocietyinb0000ango_s3p5| publisher=Cambridge University Press | year=1995 | isbn= 0-521-26432-4|chapter=Church and Politics under Manuel I Komnenos}}
*{{chú thích sách | author=Angold, Michael | title=The Byzantine Empire, 1025–1204 | url=https://archive.org/details/byzantineempire10000ango | publisher=Longman | year=1997 | isbn=0-582-29468-1}}
*{{chú thích sách | last=Birkenmeier | first=John W. | title=The Development of the Komnenian Army: 1081–1180 | publisher=Brill Academic Publishers | year=2002 | isbn=90-04-11710-5 | chapter=The Campaigns of Manuel I Komnenos}}
*{{chú thích sách | last=Bradbury | first=Jim | authorlink=Jim Bradbury | title=The Routledge Companion to Medieval Warfare | publisher=Read Country Books | year=2006 | isbn=1-84664-983-8 | chapter=Military events}}
*{{chú thích tạp chí| last=Brand|first=Charles M. |year =1989 | title = The Turkish Element in Byzantium, Eleventh-Twelfth Centuries | journal = Dumbarton Oaks Papers | volume =43 | pages =1–25 | access-date = | doi = 10.2307/1291603| publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University| jstor=1291603 }}
*{{chú thích sách | last=Brooke | first=Zachary Nugent | title=A History of Europe, from 911 to 1198 | url=https://archive.org/details/routledgecompani0000brad | publisher=Routledge (UK) | year=2004 | isbn=0-415-22126-9 | chapter=East and West:1155–1198}}
*{{in lang|el}} {{cite encyclopedia|title=Byzantium|encyclopedia=Papyros-Larousse-Britannica (Volume XIII)|year=2006 | isbn=960-8322-84-7}}
*{{chú thích sách | last=Curta | first=Florin|title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 | url=https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt | publisher=Cambridge University Press| year=2006 | isbn=0-521-81539-8 | chapter=Chronology}}
*{{chú thích tạp chí| last=Day|first=Gerald. W. |year =1977 | title = Manuel and the Genoese: A Reappraisal of Byzantine Commercial Policy in the Late Twelfth Century | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-history_1977-06_37_2/page/289| journal = The Journal of Economic History | volume =37 | issue =2 | pages =289–301| access-date = | doi = 10.1017/S0022050700096947 }}
*{{chú thích sách | last=Duggan | first=Anne J.| title=Adrian IV, the English Pope, 1154–1159: Studies and Texts edited by Brenda Bolton and Anne J. Duggan | publisher=Ashgate Publishing, Ltd. | year=2003 | isbn=0-7546-0708-9 | chapter=The Pope and the Princes}}
*{{chú thích web

| title = Bertha-Irene of Sulzbach, first wife of Manuel I Comnenus

| last = Garland Lynda

| first = Stone Andrew

| url = http://www.roman-emperors.org/bertha.htm
| work = Online Encyclopedia of Roman Emperors

| access-date = ngày 5 tháng 2 năm 2007
| archive-date = 2006-01-03
| archive-url = https://web.archive.org/web/20060103224640/http://www.roman-emperors.org/bertha.htm
| url-status = dead
}}
*{{chú thích sách | last=Gibbon | first=Edward|author-link= Edward Gibbon| title=The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (Volume III) | publisher=Penguin Classics | year= 1995| isbn=0-14-043395-3 | chapter=XLVIII-The Decline and Fall}}
*{{chú thích sách | last=Hamilton | first=Bernard| title=Porphyrogenita:: Essays on the History and Literature of Byzantium and the Latin East in Honor of Julian Chrysostomides'', edited by Charalambos Dendrinos, Jonathan Harris, Eirene Harvalia-Crook and Judith Herrin''| publisher=Ashgate Publishing, Ltd.| year=2003 | isbn=0-7546-3696-8 | chapter=William of Tyre and the Byzantine Empire}}
*{{chú thích sách | last=Hanson | first=Graig L.| title=Medieval Christian Perceptions of Islam: A Book of Essays edited by John Tolan| publisher=Routledge | year=2003 | isbn=0-415-92892-3 | chapter=Manuel I Komnenos and the "God of Muhammad": A Study in Byzantine Ecclesiastical Politics}}
*{{chú thích sách | author=Harris, Jonathan | title=Byzantium and the Crusades | url=https://archive.org/details/byzantiumcrusade0000harr | publisher=Hambledon and London | year=2003 | isbn=1-85285-298-4}}
* Harris, Jonathan and Tolstoy, Dmitri, 'Alexander III and Byzantium', in ''Alexander III (1159-81: The Art of Survival'', ed. P. Clarke and A. Duggan, Ashgate, 2012, pp. 301–13. ISBN 978 07546 6288 4
*{{chú thích sách | last=Heath | first=Ian| title=Byzantine Armies 1118–1461 AD (Illustrated by Angus McBride) | url=https://archive.org/details/byzantinearmies10000heat | publisher=Osprey Publishing| year=1995 | isbn=1-85532-347-8}}
*{{chú thích sách | last=Hillenbrand | first=Carole| title=Texts, Documents, and Artefacts: Islamic Studies in Honour of D.S. (Donald Sidney) Richards edited by Chase F. Robinson | publisher=Brill Academic Publishers| year=2003 | isbn=90-04-10865-3 | chapter=The Imprisonment of Raynald of Châtillon}}
*{{chú thích sách | last=Jeffreys | first=Elizabeth |others=Jeffreys Michael | title=The Crusades from the Perspective of Byzantium and the Muslim World edited by Angeliki E. Laiou and Roy Parviz Mottahedeh | publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection | year=2001 | isbn=0-88402-277-3 | chapter=The "Wild Beast from the West": Immediate Literary Reactions in Byzantium to the Second Crusade | chapter-url=http://www.doaks.org/Crusades/CR08.pdf | access-date = ngày 6 tháng 6 năm 2013 | archive-date = ngày 26 tháng 3 năm 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090326100554/http://www.doaks.org/Crusades/CR08.pdf |url-status=dead }}
*{{chú thích sách | last=Každan | first=Alexander P.|others=Epstein, Ann Wharton| title=Change in Byzantine Culture in the Eleventh and Twelfth Centuries| publisher=University of California Press| year=1990 | isbn=0-520-06962-5 | chapter=Popular and Aristrocratic Popular Trends}}
*{{chú thích sách | last=Kurtz | first=Johann Heinrich | title=History of the Christian Church to the Reformation| url=https://archive.org/details/historychristia00kurtgoog | publisher=T. & T. Clark| year=1860| chapter=Dogmatic Controversies, 12th and 14th Centuries | isbn=0-548-06187-4}}
*{{chú thích web

| title = Letter by the Emperor Manuel I Komnenos To Pope Eugene III on the Issue of the Crusades

| work = [[Vatican Secret Archives]]

| url = http://asv.vatican.va/en/doc/1146.htm%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0
| access-date = ngày 5 tháng 2 năm 2007

| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070202070010/http://asv.vatican.va/en/doc/1146.htm
| archive-date = 2007-02-02
| url-status = dead
}}
*{{chú thích sách | last=Madden | first=Thomas F.| authorlink=Thomas Madden|title=The New Concise History of the Crusades| url=https://archive.org/details/newconcisehistor00madd | publisher=Rowman & Littlefield | year=2005 | isbn=0-7425-3822-2 | chapter=The Decline of the Latin Kingdom of Jerusalem and the Third Crusade}}
*{{chú thích sách | last=MacGillivray Nicol | first=Donald| title=Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations| publisher=Cambridge University Press | year=1988 | isbn=0-521-42894-7 | chapter=The Parting of the Ways}}
*{{chú thích sách | last=Magdalino | first=Paul|author-link=Paul Magdalino| title=The New Cambridge Medieval History edited by Rosamond McKitterick, Timothy Reuter, Michael K. Jones, [[Christopher Allmand]], [[David Abulafia]], [[Jonathan Riley-Smith]], Paul Fouracre, David Luscombe | publisher=Cambridge University Press | year=2005 | isbn=0-521-41411-3 |chapter=The Byzantine Empire (1118–1204)}}
*{{chú thích sách | last=Magdalino | first=Paul| title=The Oxford History of Byzantium By Cyril A. Mango | publisher=Oxford University Press | year=2002 | isbn=0-19-814098-3 |chapter=The Medieval Empire (780–1204)}}
*{{chú thích sách | last=Magdalino | first=Paul|author-link=Paul Magdalino| title=The Empire of Manuel I Komnenos, 1143–1180 | publisher=Cambridge University Press | year=2002 | isbn= 0-521-52653-1}}
*{{chú thích sách | last=Mayer | first=Hans, Eberhard| title=The New Cambridge Medieval History edited by Rosamond McKitterick, Timothy Reuter, Michael K. Jones, Christopher Allmand, David Abulafia, Jonathan Riley-Smith, Paul Fouracre, David Luscombe| publisher=Cambridge University Press | year=2005 | isbn=0-521-41411-3 |chapter=The Latin East, 1098–1205}}
*{{chú thích sách | author=Norwich, John Julius | title=A Short History of Byzantium | url=https://archive.org/details/shorthistoryofby0000norw_l9m6 | publisher=Penguin | year=1998 | isbn=0-14-025960-0}}
*{{chú thích sách | last=Norwich| first=John J. | title=Byzantium: The Decline and Fall | url=https://archive.org/details/byzantiumdecline00norw| publisher=Alfred A. Knopf, Inc. | year=1995 | isbn=0-679-41650-1 }}
*{{chú thích sách | last=Obolensky| first=Dimitri| title=The Byzantine Commonwealth: Eastern Europe 500–1453 | publisher=Weidenfeld and Nicolson | year=1971 | location=London | isbn=1-84212-019-0}}
*{{in lang|el}} {{chú thích sách|first1=Constantine|last1=Paparrigopoulos|author1-link=Constantine Paparrigopoulos|last2=Karolidis|first2=Pavlos|author2-link=Pavlos Karolidis|year=1925|title=History of the Hellenic Nation|volume=Db|location=Athens|publisher=Eleftheroudakis}}.
*{{chú thích sách | last=Read |first=Piers Paul |authorlink=Piers Paul Read | title=The Templars (translated in Greek by G. Kousounelou) | publisher=Enalios | year=2003—English edition 1999 | isbn=960-536-143-4}}
*{{chú thích sách | last=Rogers |first=Randal |title=Latin Siege Warfare in the Twelfth Century | url=https://archive.org/details/latinsiegewarfar0000rrog | publisher=Oxford University Press | year=1997 | isbn=0-19-820689-5|chapter=The Capture of the Palestinian Coast}}
*{{chú thích sách|last=Treadgold|first=Warren|title=A History of the Byzantine State and Society|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000trea|publisher=Stanford University Press|year=1997|isbn=0-8047-2630-2}}
*{{chú thích sách | last=Sedlar |first=Jean W.| title=East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500 | url=https://archive.org/details/eastcentraleurop0003sedl | publisher=University of Washington Press | year=1994 | isbn=0-295-97290-4|chapter=Foreign Affairs}}
*{{chú thích web

| title = Manuel I Comnenus (A.D. 1143–1180)

| last = Stone

| first = Andrew

| url = http://www.roman-emperors.org/mannycom.htm
| work = Online Encyclopedia of Roman Emperors

| access-date = ngày 5 tháng 2 năm 2007
| archive-date = 2003-10-05
| archive-url = https://web.archive.org/web/20031005080832/http://www.roman-emperors.org/mannycom.htm
| url-status = dead
}}
*{{in lang|el}} {{chú thích sách | last = Varzos | first = Konstantinos | title = Η Γενεαλογία των Κομνηνών | trans-title = The Genealogy of the Komnenoi | location = Thessaloniki | year = 1984 | publisher = Byzantine Research Centre}}, Vols. [http://www.kbe.auth.gr/bkm²0a1.pdf A1]{{Liên kết hỏng|date = ngày 18 tháng 1 năm 2021 |bot=InternetArchiveBot }}, [http://www.kbe.auth.gr/bkm²0a2.pdf A2]{{Liên kết hỏng|date = ngày 18 tháng 1 năm 2021 |bot=InternetArchiveBot }} & [http://www.kbe.auth.gr/bkm²0b.pdf B]{{Liên kết hỏng|date = ngày 18 tháng 1 năm 2021 |bot=InternetArchiveBot }}
*{{chú thích sách | last=Vasiliev |first=Alexander Alexandrovich |authorlink=Alexander Vasiliev (historian) | title=History of the Byzantine Empire | year=1928–1935 | url=http://www.intratext.com/X/ENG0832.HTM| chapter=Byzantium and the Crusades | isbn=0-299-80925-0}}
*{{chú thích web

| title = Cross-cultural Interpretations of Imagery in the Middle Ages

| last = Zeitler

| first = Barbara

| publisher = Find Articles

| url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_n4_v76/ai_16547936/pg_1%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0%0A%C2%A0
| access-date = ngày 27 tháng 2 năm 2007

| archive-date = 2009-02-13
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090213155504/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_n4_v76/ai_16547936/pg_1
| url-status = dead
}}
</div>

{{s-start}}
{{s-hou|Nhà [[Komnenos]]|28 tháng 11|năm 1118|24 tháng 9 năm|1180}}
{{s-reg|}}
{{s-bef|before=[[Ioannes II Komnenos]]}}
{{s-ttl|title=[[Danh sách Hoàng đế La Mã|Hoàng đế Đông La Mã]]|years=1143–1180}}
{{s-aft|after=[[Alexios II Komnenos]]}}
{{end}}

{{Hoàng đế La Mã}}

{{sơ khai tiểu sử}}
{{thời gian sống|1118|1180}}

[[Thể loại:Đế quốc Đông La Mã]]
[[Thể loại:Sinh năm 1118]]
[[Thể loại:Mất năm 1180]]

Manuel I Komnenos - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 5 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5