imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-08-03T10:24:12Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Hộp thông tin triết gia|name=Marcion|birth_date=[[85]]|birth_place=Sinope, Pontus, [[Thổ Nhĩ Kỳ]]|death_date=[[160]]|image=|image_size=|death_place=[[Tiểu Á]], Thổ Nhĩ Kỳ|religion=Kitô giáo sơ khai|notable_ideas=Thuyết nhị nguyên Marcion|school_tradition=[[Kitô giáo sơ khai]]|influences=[[Sứ đồ Phaolô]]}}
'''Marcion thành Sinope''' ([[Tiếng Hy Lạp cổ đại|tiếng Hy Lạp]]: {{Lang|grc|Μαρκίων}}{{sfn|Justinus|loc=XXVI.5}}{{NoteTag|Từ nguyên: {{lang|grc|Μαρκίωνος}}}} {{Lang|grc|Σινώπης}}; 85 – 160) là một nhân vật quan trọng của [[Kitô giáo sơ khai]]. Marcion giảng dạy rằng Thiên Chúa mà [[Phúc Âm]] nói đến, đấng đã sai [[Giê-su|Chúa Giêsu]] đến thế gian trong vai trò [[Messiah]], mới chính là Đấng Tối Cao thật, một [[Thần|vị thần]] khác hẳn so với đấng tạo hóa của [[Do Thái giáo]] được nói đến trong [[Cựu Ước]].{{sfn|BeDuhn|2015|p=165}} Ông tự coi mình là môn đồ của [[sứ đồ Phaolô]], người mà ông cho là [[Mười hai sứ đồ|sứ đồ]] thực sự duy nhất của Chúa Giêsu Kitô.{{sfn|Knox|1942|p=7}}

Các [[giáo phụ]] như [[Justinô Tử đạo|Justinô]], [[Irênê]] và [[Tertullianus]] đã tuyên bố Marcion là [[dị giáo]] vì ông có quan điểm giống với những quan điểm của [[Thuyết ngộ đạo|thuyết Trí Huệ,]] và ông đã bị hội thánh Roma [[Vạ tuyệt thông|dứt phép thông công]] khoảng năm 144.{{sfn|Harnack|1921|p=17}} Bất chấp sự lên án này, giáo thuyết của Marcion vẫn có ảnh hưởng rất lớn trong 150 năm tiếp theo, là một mối đe dọa trực tiếp tới giáo hội. Giáo thuyết Marcion cuối cùng chỉ bị chính thức khai trừ tại [[Công đồng Nicaea I|Công đồng đầu tiên tại Nicea]] vào năm 327.

Ông đã đưa ra quy điển [[Tân Ước|kinh thánh Tân Ước]] đầu tiên,{{Sfn|Bruce|1988|p=134}}{{Sfn|Knox|1942|p=19}} trong đó có mười thư tín của Phaolô (không bao gồm các thư tín mục vụ) và một phiên bản ngắn hơn của [[Phúc Âm Luca]] (Phúc Âm theo Marcion).{{sfn|BeDuhn|2015|p=166}} Việc này khiến ông trở nên một nhân tố kích thích quá trình phát triển quy điển của [[Tân Ước|Thánh Kinh Tân Ước]], vì mặc dù không chấp nhận phiên bản quy điển của Marcion, giáo hội sơ khai đã bị tác động mạnh và buộc phải xây dựng quy điển Thánh Kinh Tân Ước chính thức.{{sfn|Harnack|1914|pp=218-229}}{{sfn|Knox|1942|p=3}}

Ngày nay, Marcion thường không bị đánh đồng với Trí Huệ phái vì giáo lý của ông khác biệt đáng kể so với tư tưởng ngộ đạo nói chung.{{sfn|Harnack|1924}}{{sfn|Šagi-Bunić|1976|pp=360-366}}

== Cuộc đời ==
Epiphanius trong tác phẩm ''Panarion'' ghi lại rằng Marcion sinh năm 85 là con trai một giám mục thành [[Sinope]] ở [[Pontus (vùng)|Pontus]], thuộc [[Thổ Nhĩ Kỳ]] ngày nay. Khi Marcion đã già, ông được Rhodo và Tertullianus lần lượt mô tả như là một "thủy thủ" và "chủ tàu". Năm 394, Epiphanius nêu rằng sau khi bắt đầu cuộc đời khổ tu, Marcion đã dụ dỗ một [[Trinh tiết|trinh nữ]] nên bị cha mình từ mặt, bắt phải rời khỏi quê nhà.{{sfn|Ōrigénēs|loc=XLII,ii}} Nhiều học giả vẫn nghi ngờ chi tiết này, cho rằng chỉ lời đồn thổi ác ý. Gần đây hơn, Bart D. Ehrman cho rằng "vụ quyến rũ trinh nữ" này là một ngụ ý về sự mê hoặc của chủ thuyết Marcion đối với [[Giáo hội Kitô giáo]] vốn được minh họa như một trinh nữ kiên trinh.{{sfn|Ehrman|2003}}

Vào khoảng cuối thập niên 130, lúc này Marcion có lẽ đã được thụ phong giám mục,{{sfn|Bošnjak|1971}}{{sfn|Arendzen|1913|loc=[https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Marcionites Marcionites]}} ông đi đến [[Roma]]. Ông ghé qua Smyrna, gặp gỡ [[Polycarp]], và đặt chân đến Roma khoảng năm 139.{{sfn|Šagi-Bunić|1976|pp=360-366}} Ông gia nhập hội thánh ở La Mã và rất được kính trọng trong cộng đồng [[Kitô hữu]]. Một câu chuyện truyền khẩu kể rằng Marcion đã dâng hiến một khoản lớn là 200.000 đồng ''sester'' cho hội thánh tại đó.{{sfn|Harnack|1921|p=17}}{{Sfn|Knox|1942|p=5}} Về sau khi bị vạ tuyệt thông, khoản đóng góp này được trả lại cho Marcion.{{Sfn|Harnack|1921|p=18}}

Marcion ở lại Roma trong 5 năm, giảng dạy và xây dựng nền tảng [[đức tin Kitô giáo]] dựa trên các trước tác lưu truyền đương thời.{{sfn|Ehrman|2007}} Marcion đã phát triển hệ thống [[thần học]] của riêng mình dựa trên việc giải thích sứ điệp của Chúa Giêsu và tập hợp nhiều tín đồ quanh mình.

Theo các nguồn tư liệu chống Marcion, thầy dạy của Marcion là Cerdo phái Simon (thuật sĩ Simon). [[Irênê]] viết rằng "Có kẻ tên Cerdo phái Simon, đã đến Roma dưới thời [[Giáo hoàng Hyginô|Hyginus]]... và dạy rằng thân vị được Luật pháp và Lời tiên tri tuyên xưng là Thiên Chúa không phải là Cha của Chúa Giêsu Kitô của chúng ta".{{sfn|Irenaeus|loc=XXVII, 1}} Tuy khẳng định này không chắc chắn nhưng khả năng lớn là họ đã gặp gỡ nhau.{{sfn|Šagi-Bunić|1976|pp=360-366}}

Marcion chủ trương cộng đồng Kitô giáo phải quay về với sứ điệp nguyên bản của Chúa Giêsu vì cho rằng nhiều nơi đang bóp méo nó. Ông thuyết giảng trở lại Kitô giáo nguyên thủy, nếp sống khổ hạnh và kiêng ăn. Marcion nỗ lực nhằm mục đích tách Kitô giáo ra khỏi giáo lý Cựu Ước của Do Thái giáo.{{sfn|Harnack|1911|pp=[https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Marcion 691-693]}}

Sau cuộc đối đầu với giám mục [[Giáo hoàng Piô I|Piô]] của Roma, Marcion đã bị dứt phép thông công với hội thánh Roma khoảng giữa năm 144. Khi đó, ông đã gửi một lá thư cho hội chúng để bảo vệ quan điểm của mình.{{sfn|Šagi-Bunić|1976|pp=360-366}} Sau đó, Marcion cùng những người ủng hộ mình ở Roma, bắt đầu tổ chức các cộng đoàn tách biệt với giáo hội La Mã, và đã rất thành công. Hội thánh của ông từ Roma lan rộng ra những nơi khác, đến tận Syria. Đương thời, [[Justinô Tử đạo|Justinô]] đã phát biểu về Marcion: "Nhiều kẻ tin rằng chỉ duy nhất người này biết được chân lý và họ cười nhạo chúng ta."{{sfn|Justinus|loc=LVIII}}

Marcion trở lại Tiểu Á, tiếp tục thuyết giảng, phát triển một cộng đoàn rộng lớn do ông làm giám mục. Đồng thời ở diễn biến ngược lại, [[Giáo hoàng Anicêtô|Giám mục Anicêtô]] thành Roma (tức là [[Giáo hoàng]]) đã kịch liệt chống lại những kẻ theo phái Marcion, thậm chí vào những năm 150 đã cấm các linh mục để tóc dài (có lẽ vì những người theo thuyết Trí Huệ để tóc dài).{{sfn|Hieronymus|loc=Anicetus}}

Tertullianus trong tác phẩm ''De Praescriptionibus contra Haereticos'' (''Chống lạc giáo,'' viết khoảng năm 200) cho rằng Marcion xưng nhận [[ăn năn]] và chấp nhận với các điều kiện đưa ra để được hòa giải thông công lại với giáo hội, nhưng đã không kịp thực hiện trước khi qua đời năm 160.{{sfn|Tertullianus|loc=30:3}}

Giáo phái Marcion phát triển mạnh vào sinh thời Marcion, trở thành đối thủ lớn của Giáo hội [[Giáo hội Công giáo Rôma|Công giáo]] sơ khai. Sau khi ông qua đời, giáo phái vẫn tiếp tục theo đường hướng của ông và tồn tại trải qua các biến cố tranh biện trong lịch sử Cơ Đốc, kể cả khi bị chính quyền coi là bất hợp pháp trong nhiều thế kỷ.{{sfn|Evans|1972|p=ix}}

== Luận thuyết ==
Nghiên cứu [[Kinh Thánh Hebrew|kinh điển Hê-bơ-rơ]] cùng các trước tác lưu hành trong Giáo hội thời sơ khai đã dẫn Marcion đến kết luận rằng nhiều lời dạy của Chúa Giêsu không phù hợp với hành động của vị thần [[Yahweh]] hiếu chiến trong Kinh Thánh Do Thái. Marcion hành động bằng cách khai triển một hệ thống đức tin nhị nguyên vào khoảng năm 144. {{NoteTag|115 năm 6 tháng từ khi Chúa Giêsu chịu khổ hình thập tự giá, theo [[Tertullianus]] đề cập trong ''Adversus Marcionem'', xv.}} Thuyết này phân biệt hai vị thần (chúa) - một vị siêu việt cao cấp hơn và một vị thấp hơn chính là đấng tạo hóa và cai trị thế giới này - từ đó cho phép Marcion thống nhất mâu thuẫn giữa nhận thức của ông về thần học [[Cựu Ước]] và Phúc Âm được Tân Ước bày tỏ.{{sfn|Šagi-Bunić|1976|pp=360-366}}

Tuy nhiên, đối lập với các nhà lãnh đạo khác trong Giáo hội sơ khai, Marcion tuyên bố rằng Kitô giáo hoàn toàn không phải là sự kế tục Do Thái giáo và phủ nhận kinh [[Kinh Thánh Hebrew|Tanakh]]. Marcion không nói rằng kinh Do Thái sai. Thay vào đó, ông khẳng định phải hiểu Cựu Ước theo nghĩa đen, với nền tảng coi Yaweh không phải là Thiên Chúa được Chúa Giêsu nhắc đến. Chẳng hạn, Marcion phê phán câu chuyện [[Sách Sáng Thế|Khởi Nguyên]] ký thuật việc Yahweh đi lại trong [[Vườn Eden|vườn địa đàng]] hỏi [[Adam]] đang ở đâu, chứng tỏ rằng Yahweh có một thể xác hữu hình và trí tuệ hữu hạn, không thể so được với Cha Thiên Thượng toàn năng mà Chúa Giêsu tuyên xưng. Theo Marcion, vị chúa trong Cựu Ước mà ông gọi là thần [[Hóa Công]] (δημιουργός, dēmiourgos hay Demiurge), tức đấng tạo hóa, là một thần linh đầy ghen tuông của các bộ tộc Do Thái, đã tạo ra luật pháp và trừng phạt loài người vì tội lỗi bằng đau khổ và cái chết. Ngược lại, Thiên Chúa mà Chúa Giêsu tuyên xưng là một vị thần khác hẳn, một vị Chúa bao trùm đầy yêu thương trắc ẩn nhìn xuống nhân loại với lòng nhân từ thương xót. Marcion viết tác phẩm ''Antitheses (Các phản đề)'' làm rõ sự trái ngược giữa chúa của Cựu Ước (demiurge) với Cha Thiên Thượng trong Tân Ước.

{{Quote|text=Giáo thuyết Marcion xứ Pontus vẫn tồn tại và dạy dỗ người ta thừa nhận một Thiên Chúa khác cao hơn đấng tạo hóa.|sign=[[Justinô Tử đạo]]|source=Apologia}}

Marcion công nhận Chúa Giêsu là con của Cha Thiên Thượng nhưng trên quan điểm sự nhập thể chỉ dừng lại ở phần tâm linh, nghĩa là phần con người của Chúa Giêsu chỉ là thân xác vật chất bình thường, từ đó cũng phủ nhận luôn sự giáng sinh, sự chết và [[sự phục sinh của Giêsu]].

Marcion là người đầu tiên đưa ra giáo luật Cơ Đốc, chỉ bao gồm mười một sách chia làm hai phần: phần Phúc Âm là Phúc Âm Luca đã bị cắt xén, và phần Công Vụ gồm tuyển tập mười thư tín của sứ đồ Phaolô cũng ngắn hơn bản kinh luật chính thức về sau (như ngày nay). Khi ấy, Irênê, Tertullianus và Epiphanius cho rằng các kinh luật mà Marcion đưa ra đã bị ông sửa chữa cho phù hợp với quan điểm thần học của mình; nhiều học giả hiện đại cũng nhất trí với ý kiến này.{{sfn|Wilkinson|2015|p=120}} Tuy vậy, một số học giả lại cho rằng Marcion đã không chỉnh sửa các bản văn đó, mà thực ra là một số phiên bản cổ hơn bản kinh thông dụng.{{sfn|BeDuhn|2015}}{{Sfn|Klinghardt|2008}}{{Sfn|Knox|1942}}{{Sfn|Hoffman|1984}} Như [[Phúc Âm Máccô|Phúc Âm Mác]] mà Marcion sử dụng không có các chi tiết về sự giáng sinh và thời niên thiếu của Chúa Giêsu. Thú vị ở chỗ nó lại có những chi tiết thuộc về Do Thái thách thức lại tính đúng đắn của [[thuyết nhị nguyên Marcion]] - là bằng chứng được các Kitô hữu tiên khởi khai thác khi tranh biện chống lại Marcion.{{sfn|Klinghardt|2008}}

[[Tập tin:Apostle_John_and_Marcion_of_Sinope,_from_JPM_LIbrary_MS_748,_11th_c.jpg|nhỏ|Thánh [[Gioan Tông đồ|Ioannes Tông đồ]] (trái) và Marcion thành Sinope (phải), từ Thư viện Morgan MS 748, thế kỷ 11]]

Trọng tâm của các thư tín Phaolô trong kinh luật Marcion phản ánh thực tế rằng Marcion coi Phaolô là người biên dịch và truyền tải đúng đắn những giảng dạy của Chúa Giêsu, đối lập với Mười Hai Tông Đồ và hội thánh [[Jerusalem]] lúc đó.{{sfn|Knox|1942}} Dựa trên các thư tín Phaolô, Marcion khằng định sự [[Cứu rỗi trong Kitô giáo|cứu rỗi]] đến duy bởi đức tin vào Chúa Giêsu, chứ không phải bằng cách tuân theo luật Do Thái. Marcion đã triển khai sự khác biệt Phaolô đề ra giữa luật pháp và đức tin vào Chúa Giêsu dẫn đến kết quả là tách biệt hoàn toàn Luật pháp Cựu Ước và Phúc Âm.{{sfn|Ehrman|2007}} Theo nghĩa này, Marcion được đánh giá là làm trọn thành quan điểm Phaolô nhưng đồng thời đã cực đoan hóa giáo huấn của vị sứ đồ này.{{sfn|Šagi-Bunić|1976|pp=360-366}}

== Thuyết ngộ đạo ==
Marcion đôi khi được mô tả như là một triết gia [[ngộ đạo]]. Ông đưa ra một số ý tưởng phù hợp với suy tưởng ngộ đạo. Như những người theo thuyết ngộ đạo, ông tin rằng Chúa Giêsu là một thần linh xuất hiện trong hình dáng con người, nhưng không thực sự có một thân xác (xem {{Ill|thuyết ảo nhân|en|Docetism}}).{{sfn|Knox|1942}}

Tuy nhiên, luận thuyết Marcion về Thiên Chúa lại không thể dung hòa với suy tưởng ngộ đạo thuyết tổng quát. Đối với một số tín đồ thuyết ngộ đạo, một số người được sinh ra với một chút Thánh Linh trú ngụ trong linh hồn họ (giống như khái niệm về [[tàn lửa thiêng liêng]]).{{sfn|Harnack|1900}} Do đó mà họ tin rằng Thiên Chúa thực sự liên hệ cách mật thiết và là một phần của giới thụ tạo. Ơn cứu độ hệ tại ở việc quay lưng với thế giới thực (nơi mà tín đồ ngộ đạo thuyết cho là ảo ảnh) và chấp nhận những phẩm chất giống Chúa trong chính mình. Ngược lại, Marcion thì cho rằng Cha Trên Trời của Chúa Giêsu là một vị thần hoàn toàn đứng ngoài cuộc và không hề dự phần vào công cuộc sáng thế hay có bất kỳ một mối liên hệ nào với thế giới này.{{Sfn|Harnack|1900}} Theo [[Bart D. Ehrman|Bart]] [[Bart D. Ehrman|D. Ehrman]]: "Ta không nên quy kết rằng ông Marcion là một tín đồ thuyết ngộ đạo; ông ta cho rằng chỉ tồn tại hai Thiên Chúa, chứ không nói là có nhiều Thiên Chúa; ông ta không coi thế giới này là một thảm họa vũ trụ, nhưng là thụ tạo của Thiên Chúa theo Cựu Ước; và ông ta cũng không cho rằng những tia sáng thiêng liêng tồn tại nơi cơ thể con người có thể được giải thoát bằng cách thấu hiểu 'sự ngộ đạo' đích thực. Bên cạnh đó, có vẻ như quan điểm đậm chất {{Ill|ảo nhân thuyết|en|Docetism}} của ông không tương đồng với cái quan điểm đặc trưng của những người theo ngộ đạo thuyết."<ref>{{Chú thích sách|title=How Jesus Became God: The Exaltation of a Jewish Preacher from Galilee|url=https://archive.org/details/howjesusbecamego0000ehrm|last=Ehrman|first=Bart D.|date=2014-03-25|publisher=Harper Collins|isbn=978-0-06-225219-7|language=en|chapter=Chapter 8. After the New Testament: Christological Dead Ends of the Second and Third Centuries}}</ref>

== Xem thêm ==
* {{Ill|Thuyết phản luật pháp|en|Antinomianism}}
* [[Mani giáo]]

== Ghi chú ==
{{NoteFoot}}<references group="chú thích" responsive="" />

== Chú thích ==
{{Tham khảo|colwidth=25em}}

=== Nguồn dẫn ===
{{refbegin|}}
* {{chú thích sách|họ=Arendzen|cuốn=9|tên=John|lk tác giả=John Peter Arendzen|tựa đề=Catholic Encyclpedia|ngôn ngữ=tiếng Anh|dịch tựa đề=Bách khoa thư Công giáo|năm=1913}}
* {{chú thích báo|last1=BeDuhn|first1=Jason|author-link1=Jason BeDuhn|title=The New Marcion|journal=Forum|volume=3|issue=Fall 2015|pages=163–179|year=2015|url=http://www.westarinstitute.org/wp-content/uploads/2015/10/Forum-42-Challenging-Common-Conceptions-of-Early-Christianity.pdf|access-date=2020-09-11|archive-date=2019-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525073815/http://www.westarinstitute.org/wp-content/uploads/2015/10/Forum-42-Challenging-Common-Conceptions-of-Early-Christianity.pdf|url-status=dead}}
* {{chú thích|họ=Blackman|tên=E.C.|tựa đề=Marcion and His Influence [1948]|năm=2004|ISBN=978-1-59244-731-2|ngôn ngữ=tiếng Anh|dịch tựa đề=Marcion và ảnh hưởng}}
* {{chú thích sách|họ=Bošnjak|tên=Branko|lk tác giả=Branko Bošnjak|năm=1971|tựa đề=Grčka filozofska kritika Biblije|url=https://www.scribd.com/document/24541593/Celzo-Origen|ngôn ngữ=hr|dịch tựa đề=Phê bình triết học Hy Lạp trong Kinh Thánh|nhà xuất bản=Naprijed|nơi=[[Zagreb]]}}
* {{chú thích sách|họ=Bruce|tên=F. F|năm=1988|tựa đề=The Canon of Scripture|địa chỉ=https://archive.org/details/canonofscripture0000bruc|nhà xuất bản=InterVarsity Press|ISBN=978-0-8308-1258-5|ngôn ngữ=tiếng Anh|dịch tựa đề=Kinh điển}}.
* Clabeaux, John James. ''The Lost Edition of the Letters of Paul: A Reassessment of the Text of Pauline Corpus Attested by Marcion (Catholic Biblical Quarterly Monograph Series No. 21)'' 1989 {{ISBN|0-915170-20-5|}}.
* Dahl, Nils Alstrup. "The Origin of the Earliest Prologues to the Pauline Letters", ''[[Semeia]]'' 12 (1978), pp. 233–277.
* [[Epiphanius of Salamis]]. ''The Panarion of Epiphanius of Salamis, Book 1 (Sects 1-46)'' Frank Williams translator, 1987. {{ISBN|90-04-07926-2|}}.
* {{chú thích sách|họ=Ehrman|tên=Bart|lk tác giả=Bart D. Erman|tựa đề=Isus to nije rekao|ngôn ngữ=hr|dịch tựa đề=Chúa Giêsu không phán điều đó|nơi=[[Beograd]]|năm=2007|url=https://www.scribd.com/document/60185745/Bart-Ehrman-Isus-to-nije-rekao|url-status=live|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20160730105106/https://www.scribd.com/document/60185745/Bart-Ehrman-Isus-to-nije-rekao|ngày lưu trữ=ngày 30 tháng 7 năm 2016}}
* {{chú thích sách|họ=Ehrman|tên=Bart|lk tác giả=Bart D. Erman|tựa đề=Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew|năm=2003|nhà xuất bản=Oxford University Press|ngôn ngữ=tiếng Anh|dịch tựa đề=Cơ Đốc giáo bị mất: Trận chiến của Kinh Thánh và đức tin mà chúng ta chưa biết|url=https://books.google.com.vn/books/about/Lost_Christianities.html?id=URdACxKubDIC&redir_esc=y}}
* {{chú thích sách|họ=Evans|tên=Ernest|tựa đề=Tertullian: Adversus Marcionem|nhà xuất bản=Oxford University Press|năm=1972|url=http://www.tertullian.org/articles/evans_marc/evans_marc_00index.htm}}
* Francis Legge, ''Forerunners and Rivals of Christianity, From 330 B.C. to 330 A.D. '' (1914), reprinted in two volumes bound as one, University Books New York, 1964.
* Grant, Robert M. ''Marcion and the Critical Method'' Peter Richardson & John Collidge Hurd, eds., From Jesus to Paul. Studies in Honour of Francis Wright Beare. Waterloo, ON, 1984. pp. 207–215.
* {{chú thích sách|last1=Harnack|first1=Adolf|authorlink=Adolf von Harnack|title=History of Dogma|publisher=|year=1900}}
* {{chú thích sách|họ=Harnack|tên=Adolf|lk tác giả=Adolf von Harnack|tựa đề=1911 Encyclopædia Britannica|năm=1911|nhà xuất bản=[[Horace Everett Hooper]]|nơi=Hoa Kỳ|cuốn=17|chương=Marcion|ngôn ngữ=tiếng Anh}}
* {{Chú thích sách|url=http://www.ccel.org/ccel/harnack/origin_nt.v.vi.html|tựa đề=Origin of the New Testament|họ=Harnack|tên=Adolf|năm=1914|lk tác giả=Adolf von Harnack|ngôn ngữ=tiếng Anh|url-status=dead|dịch tựa đề=Nguồn gốc Tân Ước|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20200727032454/https://www.ccel.org/ccel/harnack/origin_nt.v.vi.html|ngày lưu trữ=ngày 27 tháng 7 năm 2020|title=Bản sao đã lưu trữ|access-date=2019-10-11|archive-date=2020-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021165355/https://www.ccel.org/ccel/harnack/origin_nt.v.vi.html}}
* {{chú thích sách|last1=Harnack|first1=Adolf|authorlink=Adolf von Harnack|title=Marcion: The Gospel of the Alien God|year=1921|publisher=Baker|location=Grand Rapids|isbn=978-1-55635-703-9}}
* {{chú thích sách|tên=Adolf|họ=Harnack|tựa đề=Marcion: das Evangelium vom fremden Gott. Eine Monographie zur Gesch. der Grundlegung der katolischen Kirche|nơi=[[Leipzig]]|năm=1924|dịch tựa đề=Marcion: Phúc Âm về một Thượng Đế khác. Chuyên khảo về nền tảng Giáo hội Công giáo|ngôn ngữ=de|lk tác giả=Adolf von Harnack}}
* {{chú thích sách|họ=Hieronymus|lk tác giả=Giêrônimô|tựa đề=Liber Pontificalis|dịch tựa đề=Tiểu sử giáo hoàng|ngôn ngữ=tiếng La-tinh}}
* {{chú thích sách|họ=Irenaeus|lk tác giả=Irênê|tựa đề=Ἔλεγχος καὶ ἀνατροπὴ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως (Adversus Haereses)|ngôn ngữ=tiếng Hy Lạp cổ|dịch tựa đề=Phát hiện và chống lạc giáo|cuốn=I}}
* [[R. Joseph Hoffmann|Hoffman, R. Joseph]]. ''Marcion, on the Restitution of Christianity: An Essay on the Development of Radical Paulist Theology in the Second Century'' (1984) {{ISBN|0-89130-638-2|}}.
* {{chú thích sách|họ=Justinus|lk tác giả=Justinô Tử đạo|tựa đề=Apologia I|url=http://khazarzar.skeptik.net/books/justinus/apolog1g.htm|url-status=live|ngôn ngữ=tiếng Hy Lạp cổ|dịch tựa đề=Biện giáo I|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20200223185115/http://khazarzar.skeptik.net/books/justinus/apolog1g.htm|ngày lưu trữ=ngày 23 tháng 2 năm 2020}}
* {{chú thích sách|last=Knox|first=John|title=Marcion and the New Testament: An Essay in the Early History of the Canon|url=https://archive.org/details/marcionnewtestam0000knox|publisher=Chicago University Press|location=Chicago|date=1942|pages=|doi=|year=|isbn=978-0404161835}}.
* {{chú thích báo|via=|last=Klinghardt|first=Matthias|author-link=Matthias Klinghardt|date=2008|title=The Marcionite Gospel and the Synoptic Problem: A New Suggestion|url=|jstor=25442581|journal=Novum Testamentum|volume=50|issue=1|pages=1–27}}
* Livingstone, E. A. ''The Oxford Dictionary of the Christian Church (3rd ed.)'', pp. 1033–34, 1997 {{ISBN|0-19-211655-X|}}.
* Moll, Sebastian, ''The Arch-Heretic Marcion'', Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament 250, Mohr Siebeck, Tübingen 2010 (Spanish translation: Marción. El primer hereje, Biblioteca de Estudios Bíblicos 145, Ediciones Sígueme, Salamanca 2014)
* {{chú thích sách|họ=Ōrigénēs|lk tác giả=Origenes|tựa đề=Φιλοσοφούμενα ή κατὰ πασῶν αἱρέσεων ἔλεγχος|ngôn ngữ=tiếng Hy Lạp cổ|dịch tựa đề=Philosophumena hay bác bỏ toàn bộ dị giáo}}
* Riparelli, Enrico, ''Il volto del Cristo dualista. Da Marcione ai catari'', Peter Lang, Bern 2008, 368 pp. {{ISBN|978-3-03911-490-0|}}.
* [[R.C. Sproul|Sproul, R.C.]], ''How Then Shall We Worship?''. Colorado Springs, CO: David C Cook, 2013. {{ISBN|978-1-4347-0424-5|}} p. 16.
* {{chú thích sách|họ=Šagi-Bunić|tên=Tomislav J.|tựa đề=Povijest kršćanske literature|cuốn=I|năm=1976|nơi=[[Zagreb]]|nhà xuất bản=Kršćanska Sadašnjost|ngôn ngữ=tiếng Serbo-Croatia|dịch tựa đề=Lịch sử văn học Cơ Đốc|url=https://www.scribd.com/doc/60958056/Tomislav-J-%C5%A0agi-Buni%C4%87-Povijest-kr%C5%A1%C4%87anske-literature-svezak-I|url-status=live|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20160806062553/https://www.scribd.com/doc/60958056/Tomislav-J-%C5%A0agi-Buni%C4%87-Povijest-kr%C5%A1%C4%87anske-literature-svezak-I|ngày lưu trữ=ngày 6 tháng 8 năm 2016}}
* {{chú thích sách|họ=Tertullianus|lk tác giả=Tertullianus|tựa đề=De Praescriptionibus contra Haereticos|ngôn ngữ=la|dịch tựa đề=Chống lạc giáo}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=1xyoBgAAQBAJ&pg=PA120|tựa đề=Tetragrammaton: Western Christians and the Hebrew Name of God: From the Beginnings to the Seventeenth Century|lk tác giả=Robert J. Wilkinson|date=ngày 5 tháng 2 năm 2015|nhà xuất bản=BRILL|isbn=978-90-04-28817-1|họ=Wilkinson|tên=Robert J.|ngôn ngữ=tiếng Anh|dịch tựa đề=Tetragrammaton: Danh Thượng Đế trong Cơ Đốc giáo Tây Phương và tiếng Hebrew: Từ lúc ban đầu đến thế kỷ 17}}
* Williams, David Salter. "Reconsidering Marcion's Gospel", ''Journal of Biblical Literature'' 108 (1989), pp. 477–96
* Wilson, R. S. ''Marcion: A Study of a Second-Century Heretic'' (London: Clarke) 1933.
{{refend}}

=== Đọc thêm ===
* Joseph B. Tyson, ''[https://books.google.com/books?id=MU2U08v6aq0C&pg=PA32 Marcion và Luca - Công vụ: Cuộc đấu thành hình], Nhà xuất bản Đại học South Carolina, 2006''

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.gnosis.org/library/marcionsection.htm ''Các tác phẩm của Marcion (tại Gnosis Archive)'':] Marcion: Phúc âm của Chúa và các tác phẩm khác
* [http://www.marcionite-scripture.info/ Thư viện nghiên cứu phái Marcion]
* [http://www.tertullian.org/articles/evans_carn/evans_carn_00index.htm Tertullian, ''De Carne Christi'' (tiếng Latin và tiếng Anh), 1956]
* [http://www.earlychristianwritings.com/info/marcion-wace.html Marcion trên Early Christian Writings]
* [http://www.earlychurch.org.uk/marcion.php Về Marcion trên EarlyChurch.org.uk]
* [http://www.earlychurch.org.uk/article_marcion.html ''Marcion: Chân dung dị giáo'' của Rob Bradshaw]
* [http://www.ccel.org/ccel/harnack/origin_nt.v.i.html Lời mở đầu của Marcion cho các thư tín của Phaolô]
* {{Cite EB1911|wstitle=Marcion|volume=17|first=Adolf|last=von Harnack|authorlink=Adolf von Harnack|short=1}}
* [http://www.gnosis.org/library/marcion/Galatian.htm Thư Galati theo Marcion (phục chế)]
* [https://web.archive.org/web/20070207013000/http://escholarship.bc.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1016&context=scjr Joseph B. Tyson, Sự bài Do Thái giáo của Marcion và các đối thủ]
* [https://web.archive.org/web/20130115002244/http://www.christianitydisproved.com/bible/marcion-of-sinope.html Marcion là ai?][https://web.archive.org/web/20130115002244/http://www.christianitydisproved.com/bible/marcion-of-sinope.html Thuyết nhị nguyên Marcion là gì?]
* [https://sites.google.com/site/inglisonmarcion/Home/marcion Phúc Âm của Chúa theo Marcion: Có phải do Marcion viết hay không?]

[[Thể loại:Mất thập niên 160]]
[[Thể loại:Sinh thập niên 80]]
[[Thể loại:Tranh cãi Kitô giáo]]
[[Thể loại:Tranh cãi Do Thái giáo]]
[[Thể loại:Kitô giáo chống Do Thái giáo]]
[[Thể loại:Nhà văn thế kỷ 2]]
[[Thể loại:Người La Mã thế kỷ 2]]
[[Thể loại:Người Hy Lạp thế kỷ 2]]
[[Thể loại:Thuyết ngộ đạo]]
[[Thể loại:Người sáng lập tôn giáo]]
[[Thể loại:Tranh cãi Kitô giáo và Do Thái giáo]]

Marcion thành Sinope - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5