https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Mazdak_gi%C3%A1oMazdak giáo - Lịch sử thay đổi2026-08-10T20:02:06ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Mazdak_gi%C3%A1o&diff=7562804&oldid=previmported>Yuki Shiromita: Di chuyển từ Category:Hỏa giáo đến Category:Bái hỏa giáo dùng Cat-a-lot2026-06-18T09:55:54Z<p>Di chuyển từ <a href="/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8Fa_gi%C3%A1o" title="Thể loại:Hỏa giáo">Category:Hỏa giáo</a> đến <a href="/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A1i_h%E1%BB%8Fa_gi%C3%A1o" title="Thể loại:Bái hỏa giáo">Category:Bái hỏa giáo</a> dùng <a href="/index.php?title=C:Help:Cat-a-lot&action=edit&redlink=1" class="new" title="C:Help:Cat-a-lot (trang không tồn tại)">Cat-a-lot</a></p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>'''Mazdak giáo''' là một tôn giáo ở vùng [[Iran]] và lân cận, là một nhánh cải cách từ [[Hỏa giáo]]. Tôn giáo đã được coi là một trong những ví dụ đáng chú ý nhất của mô hình chủ nghĩa cộng sản tiền hiện đại.{{sfn | Crone | 2012 | p=439}}<br />
<br />
Tôn giáo được Zardusht đề xướng vào thời kỳ đầu của [[Đế quốc Sasan]]. Zardusht là ''[[mobad]]'' (giáo sỹ) [[Hỏa giáo]], người cùng thời với [[nhà tiên tri]] [[Mani]] (mất năm 274).{{sfn | Crone | 2012 | p=22}} Tuy nhiên giáo phái lại được đặt tên theo tên của giáo sỹ [[Mazdak]] ở đầu thế kỷ thứ 6, người nắm quyền lực nổi bật nhất trong giáo phái, và là nhân vật gây tranh cãi trong thời trị vì của Hoàng đế [[Kavad I]] (trị vì 498–531).{{sfn | Daryaee | 2014 | pp=26-29}}<br />
<br />
[[Hình:The Iranian prophet Mazdak being executed.png|thumb|300px | Minh họa hành hình Mazdak]]<br />
== Mazdak ==<br />
'''Mazdak''' ([[tiếng Ba Tư]]: مزدک, [[tiếng Ba Tư Trung]]: 𐭬𐭦𐭣𐭪; chết năm 524 hoặc 528), còn gọi là Mazdak Trẻ (''Mazdak the Younger''), là một ''[[mobad]]'' [[Hỏa giáo]], nhà cải cách Iran, [[nhà tiên tri]] và nhà cải cách tôn giáo, người đã giành được ảnh hưởng dưới thời trị vì của hoàng đế [[Kavad I]] của [[Đế quốc Sasan]].<ref name=cosmo>[http://azargoshnasp.net/famous/babak_khorramdin/teachingsmazdakshaki.pdf Shaki, Mansour. 1985. The cosmogonical and cosmological teachings of Mazdak.]{{Liên kết hỏng|date=2026-01-12 |bot=InternetArchiveBot }} Papers in Honour of Professor Mary Boyce, Acta Iranica 25, Leiden, 1985, pp. 527–43.</ref> Ông tự xưng là một nhà tiên tri của [[Ahura Mazda]], vị ''Chúa của Trí tuệ'' đã khai sinh ra [[Hỏa giáo]] (405–04 đến 359–58 TCN).<ref>H. Gaube: "'Mazdak: Historical reality or invention?" In: Studia Iranica 11, 1982, pp. 111–122.</ref><br />
<br />
Ông xưng là "Mazdak" và được kêu là ''Mazdak Trẻ'', thiết lập các chương trình xã hội với giáo lý mới.<ref name=yarfict/> Tuy nhiên [[Hỏa giáo]] chính thống coi cải cách của ông là tà đạo.<br />
<br />
== Cuộc tàn sát tín đồ Mazdak giáo ==<br />
Các [[xung đột xã hội]] và quyền lực dẫn đến một chiến dịch chống lại tín đồ Mazdak giáo vào năm 524 hoặc 528, với đỉnh điểm là cuộc tàn sát hầu hết các tín đồ, bao gồm cả chính Mazdak, và khôi phục [[Hỏa giáo]] chính thống thành [[quốc giáo]].<ref name="Quran">{{chú thích sách | author=Wherry, Rev. E. M. | year=1882 | title=A Comprehensive Commentary on the Quran comprising Sale's translation and Preliminary Discourse | location=Boston | publisher=Houghton, Mifflin and Company | page=[https://books.google.com/books?id=0ushAAAAMAAJ&pg=PA66 66]}}</ref><br />
<br />
Một số tài liệu nêu rằng trong cuộc hành quyết 3.000 tín đồ Mazdak giáo đã bị chôn sống với bàn chân hướng lên trên để thể hiện cảnh tượng của một "khu vườn người", còn bản thân Mazdak bị treo và bị bắn với vô số mũi tên.<ref name=yarfict>{{chú thích sách | last=Yarshater | first=Ehsan | author-link=Ehsan Yarshater | chapter=Mazdakism | title=Cambridge History of Iran: The Seleucid, Parthian and Sasanian periods | volume=2 | location=Cambridge | year=1983 | pages=991–1024}}</ref><br />
<br />
== Tham khảo ==<br />
{{Tham khảo | 29em}}<br />
;Nguồn tham khảo<br />
* L. Eichenberger: "Communist, Heretic, Rebell. Mazdak and the History of Religion" In: ''Zeitschrift für Religionswissenschaft'' 28, 2020, p.&nbsp;237-258. [https://www.degruyter.com/view/journals/zfr/28/2/article-p237.xml?tab_body=abstract Online]<br />
* {{chú thích sách | title = Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire | year = 2014 | publisher = I.B.Tauris | last = Daryaee | first = Touraj | author-link = Touraj Daryaee | pages = 1–240 | isbn = 978-0857716668 | url = https://books.google.com/books?id=LU0BAwAAQBAJ }}<br />
* {{chú thích sách | title = Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices | year = 2001 | publisher = Psychology Press | last = Boyce | first = Mary | author-link = Mary Boyce | pages = 1–252 | isbn = 9780415239028 | url = https://books.google.com/books?id=a6gbxVfjtUEC&q=false }}<br />
* {{chú thích | last=Frye | first=R. N. | title=The political history of Iran under the Sasanians | chapter=Chapter 4 | series=[[The Cambridge History of Iran]] | volume=3 | publisher=Cambridge University Press | year=1983 | isbn=978-0-521-20092-9 | issue=1}}<br />
* {{chú thích sách | title = The History of Ancient Iran | year = 1984 | publisher = C.H.Beck | last = Frye | first = Richard Nelson | author-link = Richard Nelson Frye | pages = 1–411 | isbn = 9783406093975 | url = https://books.google.com/books?id=0y1jeSqbHLwC&q=false }}<br />
*{{chú thích sách | last=Crone | first=Patricia | title=The Nativist Prophets of Early Islamic Iran: Rural Revolt and Local Zoroastrianism | publisher=Cambridge University Press | year=2012 | isbn=9781139510769 | url=https://books.google.com/books?id=7k0hAwAAQBAJ&q=false | pages= 1–543}}<br />
<br />
{{Các dân tộc Iran}}<br />
<br />
{{Authority control}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Mazdak}}<br />
[[Thể loại:Mazdak giáo|*]]<br />
[[Thể loại:Bái hỏa giáo]]<br />
[[Thể loại:Tôn giáo ở Iran]]<br />
[[Thể loại:Tôn giáo Ba Tư]]<br />
[[Thể loại:Tôn giáo yêu cầu ăn chay]]</div>imported>Yuki Shiromita