imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-22T16:26:56Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

'''''Międzymorze''''' ({{IPA|pl|mjɛn.d͡zɘˈmɔ.ʐɛ}}, nghĩa: ''quốc gia giữa vùng [[biển]]''), quen gọi trong [[tiếng Anh]] và [[Tiếng Latinh]] là '''Intermarium''', là một trong những chính sách nổi bật của [[Józef Klemens Piłsudski]], người lúc đấy đang là chỉ huy và lãnh đạo [[Đệ nhị Cộng hòa Ba Lan]] bấy giờ. Mục tiêu và kế hoạch của Piłsudski chính là thiết lập một liên minh các quốc gia ở [[Trung Âu|Trung]] và [[Đông Âu]]<ref>[[Aviel Roshwald]], "Ethnic Nationalism and the Fall of Empires: Central Europe, the Middle East and Russia, 1914–1923", Routledge (UK), 2001, {{ISBN|0-415-17893-2}}, p. 37</ref><ref>Richard K Debo, ''Survival and Consolidation: The Foreign Policy of Soviet Russia, 1918-192'', McGill-Queen's Press, 1992, {{ISBN|0-7735-0828-7}}, p. 59.</ref><ref>James H. Billington, ''Fire in the Minds of Men'', Transaction Publishers, {{ISBN|0-7658-0471-9}}, p. 432</ref><ref>[[Andrzej Paczkowski]], "The Spring Will Be Ours: Poland and the Poles from Occupation to Freedom", Penn State Press, 2003, {{ISBN|0-271-02308-2}}, p. 10</ref><ref>David Parker, ''The Tragedy of Great Power Politics'', W. W. Norton & Company, 2001, {{ISBN|0-393-02025-8}}, p.194</ref> để đối chọi lại với ảnh hưởng của Nga và Đức bấy giờ, cũng như tránh lệ thuộc vào những [[cường quốc]] khác. Ông cũng có ý định mời các quốc gia thuộc khu vực này như [[Các nước Baltic]] ([[Estonia]], [[Latvia]], [[Litva]]), [[Hungary]], [[România]], [[Bulgaria]], [[Tiệp Khắc]], [[Belarus]], [[Ukraina]], [[Nam Tư]], [[Phần Lan]] và [[Thụy Điển]] để gia nhập nhà nước liên bang này.<ref>Miloslav Rechcígl, ''Studies in Czechoslovak history'' Czechoslovak Society of Arts and Sciences in America - 1976 Volume 1 - Page 282 "This new policy, which was labeled the Intermarium, or Third Europe Project, called for the establishment of..."</ref><ref>Fritz Taubert Mythos München: 2002 page 351 "... range détente with Germany and in the chance of creating a Polish-led "Third Europe" or "Intermarium" as illusory."</ref>

Trong [[tiếng Ba Lan]], (từ ''między'' = "giữa"; + ''morze'' = "biển") được hiểu là giữa các vùng biển.<ref>Tomasz Piesakowski, ''Akcja niepodległościowa na terenie międzynarodowym, 1945-1990'', 1999, p. 149: "''... przyjmując łacińskie określenie 'Intermarium' (Międzymorze). Podkreślano, że 'Intermarium' to nie tylko pojęcie obszaru geopolitycznego zamieszkanego przez 16 narodów, ale idea wspólnoty wszystkich wolnych narodów tego obszaru.''"</ref>

Ý định của ông là tái lập lại nhà nước [[Liên bang Ba Lan và Lietuva]] vốn đã tồn tại từ năm 1569 tới 1795, khi [[Vương quốc Ba Lan]] và [[Đại công quốc Lietuva]] hợp nhất thành một quốc gia xuyên [[biển Baltic]] tới [[biển Đen]]. Nó chính là đại diện của cách nhìn Piłsudski về tư tưởng Promotheus nhằm làm yếu đi [[Đế quốc Nga]] và những nhà nước làng giềng như Đức.<ref name="Enc_Pils">"Józef Pilsudski, Polish revolutionary and statesman, the first chief of state (1918–22) of the newly independent Poland established in November 1918." ([http://www.britannica.com/eb/article-9060041 Józef Pilsudski] in [[Encyclopædia Britannica]])
"Released in November 1918, [Piłsudski] returned to Warsaw, assumed command of the Polish armies, and proclaimed an independent Polish republic, which he headed." ([http://www.bartleby.com/65/pi/Pilsudsk.html Piłsudski, Joseph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061211215122/http://www.bartleby.com/65/pi/Pilsudsk.html |date=2006-12-11 }} in [[Columbia Encyclopedia]])</ref><ref name="Snyder-P">[[Timothy Snyder]], ''Covert Polish missions across the Soviet Ukrainian border, 1928–1933'' ([https://books.google.com/books?vid=ISBN8849812760&id=TQR5YSY-b1QC&pg=PA55&lpg=PA77&sig=Wl4yypcxmLb8qcHAnT2tYmdtPZA p.55], [https://books.google.com/books?vid=ISBN8849812760&id=TQR5YSY-b1QC&pg=PA56&lpg=PA77&sig=GbZTRk2b-RS4ZH2t3ACOOQUayJc p.56], [https://books.google.com/books?vid=ISBN8849812760&id=TQR5YSY-b1QC&pg=PA57&lpg=PA77&sig=h0O7n586kusn5R1lcEYg6Rr2aeg p.57], [https://books.google.com/books?vid=ISBN8849812760&id=TQR5YSY-b1QC&pg=PA77&lpg=PA77&sig=4caX_oMm1TLCtmRTOCFtnf9PvvM p.58], [https://books.google.com/books?vid=ISBN8849812760&id=TQR5YSY-b1QC&pg=PA78&lpg=PA77&sig=bRpx03-iHDIZlrYbtuCdPMt0igc p.59], in ''Cofini'', Silvia Salvatici (a cura di), Rubbettino, 2005).

[[Timothy Snyder]], ''Sketches from a Secret War: A Polish Artist's Mission to Liberate Soviet Ukraine'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10670-X}}, ([https://books.google.com/books?vid=ISBN030010670X&id=LkZlidUKEl8C&pg=PA41&lpg=PA41&sig=JHXCwC4XPWiaH0ZpudmMFGE3-LM p.41], [https://books.google.com/books?vid=ISBN030010670X&id=LkZlidUKEl8C&pg=PA42&lpg=PA41&sig=N_AL-wnlV0LiacmtW0hF6XU5N3k p.42], [https://books.google.com/books?vid=ISBN030010670X&id=LkZlidUKEl8C&pg=PA43&lpg=PA41&sig=4vb9zLlSd_Wl1BRP2EWcF-3jCvI p.43])</ref><ref name="Debo59">"Pilsudski hoped to build not merely a Polish nation state but a greater federation of peoples under the aegis of Poland which would replace Russia as the great power of Eastern Europe. Lithuania, Belorussia and Ukraine were all to be included. His plan called for a truncated and vastly reduced Russia, a plan which excluded negotiations prior to military victory."
Richard K Debo, ''Survival and Consolidation: The Foreign Policy of Soviet Russia, 1918–1992'', [https://books.google.com/books?vid=ISBN0773508287&id=gQfUB0CXBO4C&pg=PA59&lpg=PA59&vq=excluded+negotiations&dq=0773508287&sig=9NMfQrVB6Hqy6Jow-Ii3G4yld2U Google Print, p. 59], McGill-Queen's Press, 1992, {{ISBN|0-7735-0828-7}}.</ref><ref name="Billington1">"Pilsudski's program for a federation of independent states centered on Poland; in opposing the imperial power of both Russia and Germany it was in many ways a throwback to the romantic Mazzinian nationalism of [[Young Poland]] in the early nineteenth century."
James H. Billington, [https://books.google.com/books?vid=ISBN0765804719&id=a4PRx21WVqMC&dq=0765804719 ''Fire in the Minds of Men''], p. 432, Transaction Publishers, {{ISBN|0-7658-0471-9}}</ref>

Thế nhưng, ý tưởng này lại bị coi như là một mối đe dọa bởi những người Ukraina vốn đã thèm khát một quốc gia độc lập và những người Litva vốn đã rất vất vả để lập lại nhà nước độc lập của mình sau [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]].<ref name="Zerkalo3a">Oleksa Pidlutsky, "Figures of the 20th century. Józef Piłsudski: the Chief who Created a State for Himself," ''[[Zerkalo Nedeli]]'' (the Mirror Weekly), Feb. 3–9, 2001, available online [http://www.zerkalo-nedeli.com/nn/show/329/29435/ in Russian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051126150005/http://www.zerkalo-nedeli.com/nn/show/329/29435/|date = ngày 26 tháng 11 năm 2005}} and [http://www.zn.kiev.ua/ie/show/329/29435/ in Ukrainian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051107051914/http://www.zn.kiev.ua/ie/show/329/29435/|date = ngày 7 tháng 11 năm 2005}}.</ref><ref name=Derh>"The essence of [Józef Piłsudski's "federalist" program] was that after the overthrow of tsardom and the disintegration of the Russian empire, a large, strong and mighty Poland was to be created in Eastern Europe. It would be the reincarnation of the ''Rzeczpospolita'' on "federative" principles. It was to include the Polish, Lithuanian, Belarusian and Ukrainian lands. The leading role, of course, was to be given to the Polish ethnic, political, economic and cultural element. [...] As such two influential and popular political doctrines with regard to Ukraine—the "incorporationist" and the "federalist"—even before the creation of Polish statehood, were based on ignoring the right of the Ukrainian people to self-determination and put forward claims to rule over the Ukrainian territories..."<br>Oleksandr Derhachov, editor, ''Ukrainian Statehood in the Twentieth Century: Historical and Political Analysis'', Chapter: "Ukraine in Polish concepts of foreign policy," Kiev, 1996, {{ISBN|966-543-040-8}}.</ref><ref name="Szporluk">Roman Szporluk, Imperiia ta natsii, Kiev, Dukh i Litera, 2001, {{ISBN|966-7888-05-3}}, [http://litopys.org.ua/sporl/sh08.htm section II] {{in lang|uk}}</ref> Các cường quốc thế giới và thậm chí là Nga đều phản đối ý định này, và chỉ có [[Pháp]] ủng hộ nó.<ref>{{chú thích web|title=Intermarium Alliance – Will the idea become reality?|url=http://www.unian.info/politics/1110820-intermarium-alliance-will-the-idea-become-reality.html|website=www.unian.info|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2015}}</ref><ref name="Nowak">[http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/coe21/publish/no7_ses/chapter12.pdf Between Imperial Temptation And Anti-Imperial Function In Eastern European Politics: Poland From The Eighteenth To Twenty-First Century]. [[Andrzej Nowak (historian)|Andrzej Nowak]]. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2007.</ref><ref name="EidintasZalys">[[Alfonsas Eidintas]], [[Vytautas Zalys]], ''Lithuania in European Politics: The Years of the First Republic, 1918–1940'', Palgrave, 1999, {{ISBN|0-312-22458-3}}. [https://books.google.com/books?id=0_i8yez8udgC&pg=PA78&vq=Polish-Lithuanian+Commonwealth+negative&dq=Polish+Lithuanian+Commonwealth+federation&sig=Oj-weSmBvRh3KbgJWgsNGfobd8A Google Print, pp. 78–81]</ref>

Do chính sách này, ngay sau khi giành độc lập, Ba Lan đã đem quân đánh chiếm nhiều vùng đất thuộc nước Nga (ngày nay thuộc chủ quyền của Ucraina và Belarus) vào năm 1921, rồi ký Hiệp ước liên minh cùng [[Đức Quốc xã]] vào năm 1934 để cùng xâm chiếm [[Tiệp Khắc]], và rồi chính Ba Lan lại bị [[Đức Quốc xã]] và [[Liên Xô]] tấn công trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], ngoại trừ [[Thụy Điển]] là tránh khỏi được cuộc Thế chiến.
[[Tập_tin:Mapka_miedzymorza.png|nhỏ|250x250px|Một trong những ý tưởng về việc lập nhà nước Intermarium của Piłsudski. Vùng xanh lục nhạt là vùng thuộc lãnh thổ Ucraina và Belarus năm 1921.]]

== Ý tưởng ==
[[Tập_tin:Rzeczpospolita_1600.png|nhỏ|250x250px|[[Liên bang Ba Lan và Lietuva]] thời hoàng kim]]

Ba Lan và Litva đã sớm thiết lập liên minh khi Đại công tước [[Jogaila]] của nhà Gediminids đã kết hôn với nữ hoàng Ba Lan [[Jadwiga]] năm 1385 để trở thành vua [[Władysław II Jagiełło]] xứ Ba Lan. Nhà nước này đạt đến cực thịnh vào năm 1569 khi trở thành một nhà nước hợp nhất và đã từng làm mưa gió ở châu Âu cho tới khi bị xóa sổ bởi các lần [[Phân chia Ba Lan]] cuối thế kỷ 18.
[[Tập_tin:Coat_of_arms_of_the_January_Uprising.svg|trái|nhỏ|226x226px|Biểu tượng quốc gia được lên kế hoạch xây dựng năm 1863 bởi Adam Czartoryski trong kế hoạch phục hưng nhà nước Thịnh vượng chung.]]
[[Tập_tin:Adam_Jerzy_Czartoryski.jpg|nhỏ|181x181px|[[Adam Jerzy Czartoryski]]]]
[[Adam Jerzy Czartoryski]], một chính khách lão luyện của Ba Lan đã có kế hoạch tái lập lại nhà nước thịnh vượng chung này giữa hai cuộc nổi dậy lịch sử của Ba Lan ([[khởi nghĩa tháng Giêng]] và [[khởi nghĩa tháng 11]]) vốn đang lưu vong ở [[Khách sạn Lambert]], [[Paris]].<ref>[[Marian Kamil Dziewanowski]], "''Polski pionier zjednoczonej Europy''" ("A Polish Pioneer of a United Europe"), ''[[Gwiazda Polarna]]'' (Pole Star), Sept. 17, 2005, pp. 10–11.</ref>

Hồi trẻ, Czartoryski đã tham gia vào chiến tranh chống Nga trong cuộc chiến 1792 và đã có thể tiếp tục điều đó ở cuộc [[khởi nghĩa Kościuszko]] nếu như không bị bắt ở [[Brussels]] năm 1794. Ấn tượng về tinh thần của Adam, Sa hoàng [[Ekaterina II của Nga]] đã đề nghị Adam và em trai gia nhập quân đội Nga hoàng. Adam có công rất lớn trong việc đánh bại người Pháp trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Nga (1812)|Chiến tranh Pháp-Nga]] cũng như thiết lập liên minh chống [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] về sau. Thế nhưng trước các cuộc đàn áp khốc liệt của Nga với [[người Ba Lan]] sau này, ông đã theo tiếng gọi dân tộc tìm cách tái vũ trang chống người Nga đô hộ, dẫn tới việc phải lưu vong ở Pháp.

Ông vốn là bạn cũ của [[Aleksandr I của Nga]], người qua đời 5 năm trước cuộc nổi dậy của người Ba Lan chống Nga đô hộ, vì vậy ông khá hiểu người Nga. Tại Paris, ông được coi như là vị "lãnh đạo" của một nước Ba Lan không tồn tại bấy giờ.<ref>"The Prince [Czartoryski] thus shows himself a ''visionary'' (emphasis added], the outstanding Polish statesman of the period between the November and January Uprisings." [[Marian Kamil Dziewanowski|Dziewanowski]], "''Polski pionier zjednoczonej Europy''," p. 11.</ref> Trong cuốn ''[[Essai sur la diplomatie]]'', ông đã nhận thức được mối đe dọa từ Nga, khi nhận thấy [[Đế quốc Nga]] đã bành trướng mạnh mẽ như thế nào, cảm thấy tiếc nếu như Nga đã đối xử Ba Lan "là bạn hơn nô lệ", nhưng cũng cùng lúc đó lên tiếng cảnh báo về nguy cơ nổi lên mối đe dọa của [[Phổ (quốc gia)|Phổ]] trong tương lai nếu như Ba Lan tái lập và Ba Lan cần sáp nhập [[Đông Phổ]] bằng mọi giá. Những điều ông tiên liệu về sau đã hoàn toàn chính xác.<ref>[[Marian Kamil Dziewanowski|Dziewanowski]], ''Polski pionier zjednoczonej Europy'', p. 10.</ref>

Ông sẵn sàng chấp thuận mọi sự giúp đỡ từ các nước Pháp, Anh và Thổ Nhĩ Kỳ, để tái lập Thịnh vượng chung với sự góp mặc của mọi dân tộc từ người Hungary, Romania cho tới các dân tộc nam Slavs, đồng thời vượt qua mọi rào cản quá khứ để cùng tiến bước.<ref name="Europy p. 11">[[M.K. Dziewanowski|Dziewanowski]], "''Polski pionier zjednoczonej Europy''," p. 11.</ref> Kế hoạch tưởng như thực hiện được vào năm 1848-9, song do thiếu sự ủng hộ trong bối cảnh dân tộc chủ nghĩa trỗi dậy ở châu Âu, nó đã bị quên lãng.<ref>"Adam Czartoryski's great plan, ''which had seemed close to realization'' (emphasis added) during the [[Spring of Nations]] in 1848–49, failed..." [[Marian Kamil Dziewanowski|Dziewanowski]], "''Polski pionier zjednoczonej Europy''," p. 11.</ref> Dẫu vậy, nó sau này trở thành liều thuốc chính trị được nhiều chính khách Ba Lan sử dụng sau này, theo [[chủ nghĩa Promotheus]].

== Ý tưởng của Piłsudski ==

== Đón nhận ==

== Nguồn ==
{{tham khảo}}
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Lịch sử Ba Lan]]
[[Thể loại:Hội nhập châu Âu]]
[[Thể loại:Định lý phân quyền]]
[[Thể loại:Lịch sử Ukraina (1918–91)]]
[[Thể loại:Châu Âu hiện đại]]
[[Thể loại:Quốc gia được đề xuất]]
[[Thể loại:Tổ chức được đề xuất]]
[[Thể loại:Đông Âu]]

Międzymorze - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)