imported>Mai Thanh Bang: /* Nguồn gốc và Ý nghĩa tên gọi */

2026-04-24T03:01:55Z

Nguồn gốc và Ý nghĩa tên gọi

Trang mới

{{Infobox mountain
| Tên = Núi Afadja
| Ảnh = File:Afadja_from_Aduadu.JPG
| Chú thích ảnh = Núi Afadja tọa lạc tại Ghana
| Vị trí bản đồ = Ghana
| Chú thích bản đồ = Vị trí của Núi Afadja trên bản đồ Ghana
| Độ cao = 587 m (1.926 ft)<ref name="peakbagger1">{{Chú thích web|url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=31758|title=Mount Afadjoto, Ghana|website=Peakbagger.com|year=2019|access-date=2019-03-24}}</ref>
| Độ nổi bật = 32 m (105 ft)<ref name="peakbagger1"/>
| Tọa độ = {{coord|7|01|37|N|0|36|12|E|type:mountain_region:GH|display=inline,title}}<ref name="peakbagger1"/>
| Vị trí = [[Hohoe (huyện)|Huyện đô thị Hohoe]], [[Volta (vùng của Ghana)|Vùng Volta]], [[Ghana]]
| Dãy núi = Dãy Agumatsa (một phần của [[Dãy núi Tây Phi]])
}}

'''Núi Afadja''', được [[Người Ewe|người Ewe]] ở [[Ghana]] và [[Togo]] gọi là '''Afadjato''', là một trong những ngọn núi cao nhất tại Ghana.<ref>{{Chú thích web|url=https://ghanamountaineers.com/gallery/|title=Gallery – Ghana Mountaineers|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122234033/https://ghanamountaineers.com/gallery/|archive-date=22 January 2021}}</ref><ref>{{Chú thích web|last=Setrana|first=Richmond|date=2022-07-09|url=https://yen.com.gh/211756-mount-afadja-mount-edouka-tallest-mountains-ghana.html|title=Mount Afadja, Mount Edouka and Other Tallest Mountains in Ghana, Their Height and Locations - YEN.COM.GH|website=yen.com.gh|access-date=2025-11-13}}</ref> Đỉnh núi tọa lạc tại [[Volta (vùng của Ghana)|Vùng Volta]], ngay sát [[Biên giới Ghana–Togo|biên giới với Togo]], gần các ngôi làng Liati Wote và Gbledi Gbogame thuộc [[Huyện Nam Afadjato]] và thị xã Hohoe. Nơi đây cách thủ đô [[Accra]] khoảng 178 kilômét (111 mi) về phía đông bắc và cách [[Lomé]] 178 kilômét (111 mi) về phía tây bắc.

Là một phần của phân dãy Agumatsa thuộc [[Dãy núi Tây Phi]], đỉnh của Afadja thường được trích dẫn là có độ cao 885 mét (2.904 ft) so với [[mực nước biển]], nhưng trên thực tế, độ cao của nó chỉ là 587 mét (1.926 ft).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=31758|title=Afadjato - Peakbagger.com|website=www.peakbagger.com|access-date=2024-09-11}}</ref> Đỉnh núi Aduadu (cao 746 mét (2.448 ft)) nằm cách đó khoảng 3,5 kilômét (2 mi) về phía đông, trong khi [[Đỉnh cao nhất của quốc gia|đỉnh cao nhất thực sự của Ghana]] là đỉnh Leklata, nằm cách đó khoảng 4,6 kilômét (2,9 dặm) về phía đông.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.modernghana.com/news/1131494/multimedia-afadjato-climb-hundreds-conquer-ghanas.html|title=Multimedia Afadjato Climb: Hundreds conquer Ghana's highest mountain|website=Modern Ghana|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.peakbagger.com/search.aspx?tid=M&q=Leklata|title=Search - Peakbagger.com|website=www.peakbagger.com|access-date=2024-09-11}}</ref>

== Nguồn gốc ==
Tên của ngọn núi là "Afadja", trong khi hậu tố "-to" trong [[tiếng Ewe]] mang nghĩa là ngọn núi. Do đó, tên gọi chính xác bằng tiếng Anh sẽ là "Mount Afadja", thay vì "Mount Afadjato" – vốn dĩ là sự lặp từ "núi"; và tương tự, tên gọi chính xác trong tiếng Pháp sẽ là "Mont Afadja" chứ không phải "Mont Afadjato".<ref>{{Chú thích web|url=https://www.modernghana.com/news/1231362/it-is-correct-to-say-mountain-afadjato-brand.html|title=It is correct to say Mountain Afadjato - Brand Ghana Office executive|website=Modern Ghana|access-date=2025-11-13}}</ref>

Theo [[Truyền thuyết|truyền thuyết]], [[người Ewe]] đã bị các loài thú dữ tấn công liên tục khi họ mới di cư đến khu vực này. Để đáp trả, họ đã chiến đấu, áp đảo những con vật và truy đuổi chúng khi chúng tháo chạy. Tuy nhiên, cuộc phản công này đã bị cản lại bởi một loài [[thực vật]] gây ngứa kinh hoàng, khiến họ không thể tiến đến ngọn núi để tiếp tục trận chiến.

Trong tiếng Ewe, "afar" có nghĩa là "chiến tranh", "dja" là "cây cỏ", và "to" là "núi". Hơn nữa, trên sườn núi có mọc những loài dây leo trông rất giống cây [[khoai mỡ]] nước, vì thế họ gọi ngọn núi là "Avadze-to". Trải qua thời gian, từ này đã bị [[Ngạc hóa|ngạc hóa]] thành "Afadjato".<ref>{{Chú thích web|date=2021-07-28|url=https://touringghana.com/climbing-the-highest-mountain-in-west-africa-mount-afadjato/|title=Climbing The Highest Mountain In West Africa- Mount Afadjato|access-date=2023-07-29}}</ref>

== Lịch sử ==
Núi Afadja có nguồn gốc tên gọi từ từ "Avadzeto" trong tiếng Ewe, mang ý nghĩa là "giao chiến với rừng rậm".<ref name="WorldAtlas">{{Chú thích web|url=https://www.worldatlas.com/articles/tallest-mountains-in-ghana.html|title=Tallest Mountains In Ghana|website=WorldAtlas|access-date=2020-01-11}}</ref> 'Afadja' là tên riêng của ngọn núi, trong khi 'to' trong tiếng Ewe có nghĩa là núi, do đó người dân bản địa thường gọi nó là 'Afadjato'.<ref name="PeakVisor">{{Chú thích web|url=https://peakvisor.com/peak/mount-afadja.html|title=Mount Afadja|website=PeakVisor|access-date=2020-01-11}}</ref> Tuy nhiên, cách gọi chuẩn nhất phải là 'Núi Afadja', bởi vì 'Núi Afadjato' sẽ tạo thành lỗi lặp từ 'Núi'.<ref name="PeakVisor"/> Ngọn núi này án ngữ trong Dãy Agumatsa gần các làng Gbledi và Liati Wote. Những dãy núi xanh tốt, xum xuê của sườn núi đã vạch ra đường biên giới tự nhiên giữa đất nước này với [[Togo]].<ref name="WorldAtlas"/>

== Điểm thu hút du lịch ==
Núi Afadja là một trong những [[Du lịch Ghana|điểm thu hút du lịch]] được ghé thăm nhiều nhất tại Vùng Volta của Ghana, đón chào hàng ngàn lượt khách từ khắp nơi trên thế giới mỗi năm. Các địa danh lân cận như Thác Tagbo và [[Thác Wli]] (Thác Agumatsa – thác nước cao nhất tại Tây Phi) cũng là những tâm điểm du lịch nổi tiếng. Trong vùng còn có vô số [[hang động]], sông suối và các thác nước khác.

Có một loài thực vật sinh trưởng trên sườn núi gây ra sự kích ứng nghiêm trọng. Được ôm ấp bởi các khu [[rừng mưa nhiệt đới]] của Ghana, ngọn núi mang đến một mái nhà chung cho rất nhiều loài [[động thực vật]]. Có hơn 33 loài [[động vật có vú]] và khoảng 300 loài [[bướm]] đang sinh sống trong [[vùng sinh thái]] này. Ngoài ra, du khách cũng thường xuyên bắt gặp [[khỉ Mona]] và khỉ đốm rải rác trên núi. Người dân thường tìm đến đây để [[Leo núi|chinh phục đỉnh cao]] hoặc chiêm ngưỡng vẻ đẹp ngoạn mục của vùng xung quanh.<ref name="WorldAtlas"/>

== Vị trí ==
Ngọn núi tọa lạc tại Vùng Volta, nằm ngay gần biên giới Ghana-Togo và [[Hồ Volta]] ở miền đông Ghana.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.modernghana.com/news/1310651/afadjato-tourists-call-for-resting-shelter-on-af.html|title=Afadjato tourists call for resting shelter on Afadjato|date=2024-05-08|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.myjoyonline.com/ug-law-students-vs-afadjato-and-wli-the-tale-of-a-2-day-stress-reliever-part-ii/|title=UG Law students vs Afadjato and Wli: The tale of a 2-day stress reliever - Part II - MyJoyOnline|access-date=2025-11-13}}</ref>

== Trong văn hóa đại chúng ==
Vào tháng 3 năm 2023, chương trình trò chuyện giải trí đầu tàu của đài Joy FM mang tên ''Showbiz A-Z'' đã phát sóng một phiên bản trực tiếp đặc biệt từ ngay dưới chân Núi Afadja như một phần của các hoạt động kỷ niệm "Tháng Ghana".<ref>{{Chú thích web|url=https://www.myjoyonline.com/joy-fms-showbiz-a-z-to-host-paramount-chief-of-gbledi-on-afadjato-edition/|title=Joy FM's 'Showbiz A-Z' to host Paramount Chief of Gbledi on Afadjato edition - MyJoyOnline|access-date=2025-11-13}}</ref> Tập phim phát sóng vào ngày 11 tháng 3 đã khám phá triệt để tiềm năng du lịch của Vùng Volta và thảo luận về những tác động kinh tế cũng như văn hóa của Afadjato đối với cả khu vực.

Chương trình có sự góp mặt của nhiều khách mời tên tuổi, bao gồm các lãnh đạo truyền thống như Togbega Hometepkor V và Togbe Adabra IV, cũng như các đại diện từ Tổng cục Du lịch Ghana. Sự kiện này cũng đan xen hàng loạt hoạt động văn hóa đặc sắc như đánh trống, khiêu vũ truyền thống, một khu chợ ẩm thực và một lễ hội durbar thu nhỏ nhằm phô diễn di sản và nét ẩm thực đa dạng của Vùng Volta.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.myjoyonline.com/all-is-set-for-afadjato-edition-of-joy-fms-showbiz-a-z-on-march-11/|title=All is set for Afadjato edition of Joy FM's 'Showbiz A-Z' on March 11 - MyJoyOnline|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.myjoyonline.com/ghana-month-joy-fm-takes-showbiz-a-z-to-afadjato/|title=Ghana Month: Joy FM takes 'Showbiz A-Z' to Afadjato - MyJoyOnline|access-date=2025-11-13}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Reflist}}

== Liên kết ngoài ==
{{Commons category|Mount Afadja}}
* [https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=31758 Dữ liệu của Mount Afadja] trên Peakbagger.com

[[Thể loại:Núi tại châu Phi]]
[[Thể loại:Địa lý Ghana]]
[[Thể loại:Địa điểm du lịch tại Ghana]]

Núi Afadja - Lịch sử thay đổi

imported>Mai Thanh Bang: /* Nguồn gốc và Ý nghĩa tên gọi */