imported>ThitxongkhoiAWB: /* Lịch sử */ clean up, replaced: Đông Triều → Đông Triều

2026-07-23T11:43:40Z

Lịch sử: clean up, replaced: Đông Triều → Đông Triều

Trang mới

{{Thông tin núi|Tiêu đề=Núi Viên Nam nhìn từ thành phố Hà Nội.|Độ cao m=1031|Vị trí=Xã [[Yên Xuân, Hà Nội|Yên Xuân]], [[Phú Cát]], thành phố [[Hà Nội]]<br/>Xã [[Lương Sơn, Phú Thọ|Lương Sơn]], [[Thịnh Minh]] và phường [[Kỳ Sơn (phường)|Kỳ Sơn]], tỉnh [[Phú Thọ]]|Ảnh=Núi Viên Nam - NKS.jpg|Vĩ độ=20.956391|Kinh độ=105.443950|name=Núi Viên Nam}}'''Viên Nam''' là một dãy núi ở ngoại thành [[Hà Nội]]. Đây là một trong ba vùng núi chính nằm trong địa phận [[Hà Nội|thành phố Hà Nội]], bao gồm vùng [[núi Sóc]] ở phía bắc, vùng núi [[Dãy núi Ba Vì|Ba Vì]] - '''Viên Nam''' ở phía tây và vùng núi đá vôi [[Phổ Đà Sơn (Hà Nội)|Phổ Đà]] - [[chùa Hương|Hương Tích]] ở phía nam.<ref>{{Chú thích web|url=http://hanoimoi.com.vn/ban-in/1000_nam_thang_long/359535/nui-non-ha-noi|tựa đề=Núi non Hà Nội|website=hanoimoi.com.vn|ngày truy cập=2022-12-22}}</ref>

== Đặc điểm tự nhiên ==
[[Tập tin:Không ảnh núi Viên Nam.jpg|nhỏ|286x286px|Không ảnh của núi Viên Nam]]
Núi Viên Nam nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 45 km. Dãy núi nằm trên địa phận các xã [[Yên Xuân, Hà Nội|Yên Xuân]], [[Phú Cát]] thuộc thành phố [[Hà Nội]]; [[Lương Sơn, Phú Thọ|Lương Sơn]], [[Thịnh Minh]] và phường [[Kỳ Sơn (phường)|Kỳ Sơn]] thuộc tỉnh [[Phú Thọ]]. Đây là ranh giới tự nhiên của thành phố [[Hà Nội]] và tỉnh [[Phú Thọ]].

Dãy núi trải dài khoảng 17 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, bao phủ diện tích khoảng 85 km².

Núi Viên Nam có nhiều đỉnh núi nhỏ, trong đó có hai đỉnh chính nổi bật là đỉnh ''Viên Nam'' cao 1031 m<ref>{{Chú thích web|url=https://dantri.com.vn/xa-hoi/ngo-ngang-canh-dep-nui-non-sung-sung-giua-ha-noi-1398903519.htm|tựa đề=Ngỡ ngàng cảnh đẹp núi non sừng sững giữa Hà Nội|họ=Trí|tên=Dân|website=Báo điện tử Dân Trí|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-12-06}}</ref> và đỉnh ''Vua Bà'' cao 837 m so với mực nước biển. Đây là dãy núi có độ cao trung bình cao thứ hai trong địa phận thành phố [[Hà Nội]], sau [[dãy núi Ba Vì]]. Đỉnh núi có thể được nhìn thấy rõ từ nội thành Hà Nội vào những ngày trời trong.

Khí hậu ở vùng núi Viên Nam tương tự kiểu khí hậu của [[đồng bằng sông Hồng]] - khí hậu [[Khí hậu nhiệt đới gió mùa|nhiệt đới gió mùa]]. Nhiệt độ giảm dần theo độ cao, lượng mưa hàng năm từ 1890–2500 mm, nhưng phân bố không đều, có sự khác biệt giữa sườn Đông và sườn Tây, do sườn Đông đón gió trong cả hai mùa nên lượng mưa cao hơn nhiều so với sườn Tây khuất gió.

Cảnh quan và hệ động thực vật của vùng núi cũng thay đổi theo hướng và độ cao. [[Rừng thường xanh|Rừng rậm thường xanh]] xuất hiện nhiều ở sườn Đông (phía Hà Nội) và ở độ cao dưới 600m. Cảnh quan bên sườn Tây (phía Hòa Bình) và phần đỉnh núi chủ yếu là các vùng cỏ thấp và đồi trọc.

== Lịch sử ==
Vùng núi Viên Nam đã có dấu vết cư trú của con người từ thời cổ đại. Di chỉ khảo cổ ''hang Tằm'' dưới chân núi thuộc xã [[Lương Sơn, Phú Thọ|Lương Sơn]], tỉnh [[Phú Thọ]] được nhà địa chất người Pháp là bà Colani phát hiện, khai quật từ những năm 1930 - 1938. Kết quả khai quật và các hiện vật thu được cho thấy di chỉ ''hang Tằm'' là nơi cư trú của người tiền sử, thuộc thời kỳ [[văn hóa Hòa Bình]] - hậu kỳ [[Thời đại đồ đá giữa|đồ đá giữa]].<ref>{{Chú thích web|url=https://www.baohoabinh.com.vn/276/168953/Kham-pha-di-chi-khao-co-hang-Tam.htm|tựa đề=Khám phá di chỉ khảo cổ hang Tằm|website=www.baohoabinh.com.vn|ngày truy cập=2022-12-22}}</ref>

Thời phong kiến, núi là phòng tuyến vững chắc của người Việt trong cách cuộc chiến tranh đối đầu với ngoại xâm do địa hình phức tạp và gần với [[Hoàng thành Thăng Long|thành Thăng Long]]. Sử sách còn ghi: sau công nguyên, [[Thời kỳ Bắc thuộc lần thứ nhất|Bắc thuộc lần thứ nhất]] (40 - 43) khi [[Hai Bà Trưng|Trưng Vương thống soái]] đem quân đánh lại 20 vạn tinh binh do [[Mã Viện]] cầm đầu tại Lãng Bạc (hiện là [[Đông Triều (thành phố)|Đông Triều]] - [[Quảng Ninh]]) không thành phải rút về Cẩm Khê (nay là [[Thạch Thất (huyện)|Thạch Thất]]) đã dựa vào địa thế núi Viên Nam, Vua Bà mà tập hợp binh sỹ, bảo tồn lực lượng.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.baohoabinh.com.vn/16/68627/Duoi-chan-nui-Vien-Nam-Vua-Ba.htm|tựa đề=Dưới chân núi Viên Nam - Vua Bà|website=www.baohoabinh.com.vn|ngày truy cập=2022-12-06}}</ref>

Thời hiện đại, núi Viên Nam lại tiếp tục vai trò là căn cứ trong các cuộc kháng chiến. Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của nghĩa quân Tổng Kiêm - Đốc Bang tại tổng Mông Hóa, châu Kỳ Sơn diễn ra về không gian trải rộng liên tỉnh, liên vùng kết nối với [[Khởi nghĩa Yên Thế|cuộc khởi nghĩa Yên Thế]] và các thủ lĩnh yêu nước ở các vùng đồng bằng trong khu vực<ref>{{Chú thích web|url=https://www.baohoabinh.com.vn/276/137489/Tren-dinh-Vien-Nam-long-gio.htm|tựa đề=Trên đỉnh Viên Nam lộng gió|website=www.baohoabinh.com.vn|ngày truy cập=2022-12-22}}</ref>.Trong cuộc khởi nghĩa của Tổng Kiêm - Đốc Bang tháng 4/1909 - 4/1910, sau khi tấn công lỵ sở ở Hoà Bình đêm 2/8/1909 và thắng lợi, nghĩa quân đã rút về căn cứ ở núi Viên Nam để chống trả lại quân Pháp.<ref name=":0" />

== Hoạt động du lịch ==
Hiện nay, vùng núi Viên Nam là một trong những khu vực dã ngoại và [[trekking]] phổ biến đối với cư dân [[Hà Nội]] bởi quang cảnh đẹp và vị trí gần trung tâm. Đây cũng là một trong những nơi đầu tiên có tổ chức hoạt động bay [[dù lượn]] ở Hà Nội do có địa thế thuận lợi và hướng đón gió tốt.<ref>{{Chú thích web|url=https://znews.vn/zingnews-post1344142.html|tựa đề=Lần đầu đi nhảy dù ở Hòa Bình|ngày=2022-08-10|website=ZingNews.vn|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-12-22}}</ref> Vùng núi này còn có nhiều địa điểm thu hút khách du lịch như suối Ngọc, [[thác Thăng Thiên]],...

== Xem thêm ==

* [[Dãy núi Ba Vì]]
* [[Núi Sóc]]
* [[Núi Hàm Lợn]]

== Tham khảo ==
<references />

{{DEFAULTSORT:Viên_Nam}}
[[Thể loại:Núi tại Hà Nội]]
[[Thể loại:Núi tại Hòa Bình]]
[[Thể loại:Núi tại Phú Thọ]]

Núi Viên Nam - Lịch sử thay đổi

imported>ThitxongkhoiAWB: /* Lịch sử */ clean up, replaced: Đông Triều → Đông Triều