imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-01-25T00:01:23Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

[[Tập tin:Khan Tengri Pyramid.jpg|300px|nhỏ|phải|Núi [[Khan Tengri]] nghĩa là ''Đằng Cách Lý hãn'', là một phần trong dãy [[Thiên Sơn]], ngọn núi này trong quan niệm của người du mục liên hệ đến vị thần [[Tengri]] (Đằng Cách Lý)]]
[[Tập tin:Khor Virap Monastery and Mount Ararat, Armenia.jpg|300px|nhỏ|phải|[[Núi Ararat]] là ngọn núi thiêng biểu tượng của [[người Armenia]] nhưng lại nằm gọn ở Thổ Nhĩ Kỳ sau khi phân định biên giới, đây là một nỗi niềm khắc khoải khó tả]]
[[Tập tin:Buddhist Holy Mountain.jpg|300px|nhỏ|phải|Một ngôi chùa nhìn ra núi thiêng ở [[Tây Tạng]]]]
'''Những ngọn núi linh thiêng''' (''Sacred mountain'') là tâm điểm tín lý của một số [[tôn giáo]] [[tín ngưỡng]] nhất định và thường là chủ đề của nhiều [[truyền thuyết]] và [[thần thoại]]. Đối với nhiều người, khía cạnh mang tính biểu tượng nhất của một ngọn núi là [[đỉnh núi]] vì người ta tin rằng nó gần với [[thiên đường]] hoặc các [[cõi trên]] trong những tôn giáo khác.<ref>Naess, Arne. Mountains and Mythology. Trumpeter 1995</ref> Nhiều tôn giáo có truyền thuyết những ngọn núi linh thiêng, được coi là thần thánh (ví dụ như [[núi Olympus]] trong [[thần thoại Hy Lạp]]) hoặc có liên quan đến các sự kiện (như [[núi Sinai]] trong [[Do Thái giáo]] và các [[tôn giáo hậu duệ]] hoặc [[núi Kailash]], [[núi Meru]] trong [[Ấn Độ giáo]]). Trong một số trường hợp, ngọn núi thiêng hoàn toàn là thần thoại giống như thần thoại [[Hara Berezaiti]] trong [[Hỏa giáo]] (''Zoroastrianism''). [[Núi Kailash]] được cho là nơi ở của các vị thần [[Shiva]] và [[Parvati]], đồng thời được coi là linh thiêng trong bốn tôn giáo: [[Ấn Độ giáo]], [[Bon giáo]], [[Phật giáo]] (được cho là [[núi Tu-di]]) và [[đạo Jain]]. Các ngọn núi lửa, chẳng hạn như [[núi Etna]] ở Ý, cũng được coi là linh thiêng, [[núi Etna]] được cho là quê hương của [[Vulcan]], [[thần lửa]] của người [[La Mã]].

==Tổng quan==
Khi chúng ta nhìn vào một ngọn núi, điều đầu tiên gây ấn tượng với chúng ta thường không phải là vị trí trung tâm mà là độ cao của nó, điều này gợi lên phản ứng tức thời là ngạc nhiên và kính sợ. Nổi bật so với cảnh quan xung quanh, với những đám mây trôi và bầu trời bồng bềnh, đỉnh núi dường như lơ lửng trong một thế giới khác, cao hơn và hoàn hảo hơn thế giới chúng ta đang sống.<ref>{{chú thích sách |last=Bernbaum |first=Edwin |url=https://www.cambridge.org/core/books/sacred-mountains-of-the-world/C03B8B7118EF236544CB2A9B698B5CCB |title=Sacred Mountains of the World |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-83474-2 |edition=2 |location=Cambridge |pages=283}}</ref> Quan điểm coi ngọn núi là trung tâm xuất hiện dưới hình thức toàn diện nhất như một trục trung tâm liên kết ba cấp độ của vũ trụ–thiên đường-trần gian và địa ngục hoặc thế giới ngầm. Là mối liên kết giữa thiên đường và địa ngục, nó hoạt động như một ống dẫn sức mạnh, nơi mà những năng lượng thiêng liêng, cả thần thánh và ma quỷ, phun trào vào thế giới tồn tại của con người.<ref>{{chú thích sách |last=Bernbaum |first=Edwin |url=https://www.cambridge.org/core/books/sacred-mountains-of-the-world/C03B8B7118EF236544CB2A9B698B5CCB |title=Sacred Mountains of the World |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-83474-2 |edition=2 |location=Cambridge |pages=284}}</ref>

Nhiều ngọn núi linh thiêng được tôn kính như những nơi có sức mạnh đáng kinh ngạc được thể hiện theo nhiều cách khác nhau - tự nhiên, siêu nhiên và thậm chí cả chính trị.<ref name="cambridge.org">{{chú thích sách |last=Bernbaum |first=Edwin |url=https://www.cambridge.org/core/books/sacred-mountains-of-the-world/C03B8B7118EF236544CB2A9B698B5CCB |title=Sacred Mountains of the World |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-83474-2 |edition=2 |location=Cambridge |pages=285}}</ref> Núi thiêng là nơi có quyền lực và thiên đường trên cao, những ngọn núi đóng vai trò là nơi ở của các vị thần và nữ thần, thường nằm ở trung tâm của vũ trụ, thế giới hoặc khu vực.<ref name="cambridge.org"/> Những ngọn núi thường xuất hiện dưới dạng những ngôi đền chứa các vị thần cư trú trên hoặc bên trong chúng. Ngoài ra, núi có thể mang hình thức nơi thờ cúng, được xem hoặc tưởng tượng như đền thờ, nhà thờ và thánh đường.<ref>{{chú thích sách |last=Bernbaum |first=Edwin |url=https://www.cambridge.org/core/books/sacred-mountains-of-the-world/C03B8B7118EF236544CB2A9B698B5CCB |title=Sacred Mountains of the World |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-83474-2 |edition=2 |location=Cambridge |pages=286}}</ref> Các xã hội hiện đại chia sẻ với các nền văn hóa truyền thống quan niệm rộng rãi về những ngọn núi như những khu vườn thiêng liêng và những thiên đường trần gian.<ref name="ReferenceA">{{chú thích sách |last=Bernbaum |first=Edwin |url=https://www.cambridge.org/core/books/sacred-mountains-of-the-world/C03B8B7118EF236544CB2A9B698B5CCB |title=Sacred Mountains of the World |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-83474-2 |edition=2 |location=Cambridge |pages=287}}</ref> Dù được tôn kính như thiên đường hay bị sợ hãi như địa ngục, những ngọn núi đều có vai trò rộng rãi và quan trọng như là nơi linh thiêng của người chết. Khi coi những ngọn núi là nơi ở của người chết, mọi người thường coi chúng là nơi tổ tiên của họ đến - hoặc chính là tổ tiên của họ.<ref>{{chú thích sách |last=Bernbaum |first=Edwin |url=https://www.cambridge.org/core/books/sacred-mountains-of-the-world/C03B8B7118EF236544CB2A9B698B5CCB |title=Sacred Mountains of the World |date=2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-83474-2 |edition=2 |location=Cambridge |pages=287–288}}</ref> Là tổ tiên thiêng liêng, những ngọn núi mang lại cho nhiều xã hội bản sắc và sự gắn kết của họ.<ref name="ReferenceA"/>
==Các linh sơn==
[[Tập tin:Mount Paektu1.jpg|300px|nhỏ|phải|Núi Trường Bạch (Bạch Đầu sơn) ở Bắc Triều Tiên]]
[[Tập tin:Đường lên núi Cấm.jpg|300px|nhỏ|phải|Đường lên núi Cấm (Thất Sơn) ở An Giang]]
[[Tập tin:TaiShan.jpg|300px|nhỏ|phải|[[Núi Thái Sơn]] ở Trung Quốc, đây là hình tượng trong câu [[ca dao]] của [[người Việt]]: "''Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra''"]]
* [[Núi Trường Bạch]] (''Paektu''/''Bạch Đầu'') ngọn núi linh thiêng của người [[Bắc Triều Tiên]].
* Núi [[Phú Sĩ]] là ngọn núi biểu tượng và linh thiêng của người [[Nhật Bản]]
* [[Hy Mã Lạp Sơn]] hùng vĩ hay núi Himalaya ở [[Ấn Độ]] và [[Tây Tạng]] là ngọn núi linh thiêng trong [[Ấn Độ giáo]], [[Phật giáo]] và [[Kỳ Na giáo]].
* [[Dãy núi Ba Vì]] hay còn gọi là [[Tản Viên]] linh thiêng với truyền thuyết về Tản Viên sơn thánh (Sơn Tinh)
* [[Dãy núi Tam Điệp]] ở Hòa Bình-Sơn La là dãy núi lịch sử thiêng liêng
* [[Yên Tử]] hay ''núi Yên Tử'' là dãy núi trải dài trên địa bàn các tỉnh Quảng Ninh, Bắc Giang, Hải Dương, đây là ngọn núi thiêng ở miền Bắc Việt Nam, gắn với [[Thiền phái Trúc Lâm]] của Phật hoàng [[Trần Nhân Tông]]<ref>[https://vtc.vn/kham-pha-nhung-dinh-nui-linh-thieng-nhat-viet-nam-ar630512.html Khám phá những đỉnh núi linh thiêng nhất Việt Nam]</ref>
* [[Tây Côn Lĩnh]] là một đỉnh núi trên khối núi thượng nguồn sông Chảy ở phía tây tỉnh [[Hà Giang (tỉnh)|Hà Giang]] trải dải trên hai huyện [[Hoàng Su Phì (huyện)|Hoàng Su Phì]] và [[Vị Xuyên]], đây được coi là dãy núi thiêng của [[người La Chí]].<ref>[https://web.archive.org/web/20080414140920/http://my.opera.com/phamngocduongantg/blog/show.dml/1754645 BÍ QUYẾT GIỮ RỪNG CỦA NGƯỜI LA CHÍ] - Phóng sự của PHẠM NGỌC DƯƠNG.</ref>
* [[Núi Thiên Ấn]] là đệ nhất thắng cảnh và là núi thiêng của người dân [[Quảng Ngãi]].
* [[Núi Bà Đen]] là ngọn núi linh thiêng ở [[Tây Ninh]],<ref>[https://vietnamnet.vn/3-dinh-nui-linh-thieng-tuyet-dep-o-viet-nam-765761.html Những ngọn núi linh thiêng tuyệt đẹp ở Việt Nam]</ref> nổi tiếng như là địa điểm [[du lịch tâm linh]] và đã được xây dựng thành [[Khu du lịch Núi Bà Đen]]
* [[Núi Cấm]] (Thiên Cấm Sơn) là ngọn núi linh thiêng ở [[An Giang]] trong đó có [[thung lũng Ma Thiên Lãnh]] truyền thuyết. Núi cấm nằm trong quần thể [[Bảy Núi]] hay còn gọi là ''Thất Sơn'' là ngọn núi thiêng ma mị ở An Giang được các tín đồ [[Bửu Sơn Kỳ Hương]] tôn xưng là Bửu Sơn. Thất Sơn là bối cảnh trong phim [[Thất sơn tâm linh]] (''Thiên Linh Cái'') mặc dù sự kiện thật của câu chuyện lại diễn ra ở [[Đồng Tháp]]
* [[Núi Sam]] là ngọn núi linh thiêng ở An Giang, trên và quanh núi Sam có rất nhiều chùa miếu, trong đó nổi tiếng nhất là [[Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam]], [[Chùa Tây An]], [[Chùa Phước Điền]] (còn gọi Chùa Hang), [[lăng Thoại Ngọc Hầu]].
* [[Núi Tà Lơn]] là ngọn núi linh thiêng của người Việt ở miền Nam nhưng nay lại nằm trong lãnh thổ của Campuchia.
* [[Wat Phou]] nằm dưới chân của một núi thiêng gọi là Phou Kao (Núi Voi)
* [[Dãy núi Altai|Rặng Altai]] là dãy núi linh thiêng ở [[Mông Cổ]]
* [[Khan Uul]], [[Chingeltei]] là những ngọn núi thiêng quanh thủ đô U-Lan-Ba-To của [[Mông Cổ]]
* [[Songino Khairkhan]] là ngọn núi linh thiêng ở [[Mông Cổ]]
* [[Núi Sulayman]] là một ngọn núi thiêng tại [[Kyrgyzstan]] (Cư-rơ-gư-stan)
* Núi [[Khan Tengri]] nghĩa là Đằng Cách Lý hãn (Thiên Khả hãn) là ngọn núi linh thiêng của người Kazaz
* [[Núi Ararat]] là ngọn núi thiêng biểu tượng của [[người Armenia]] nhưng lại nằm gọn ở lãnh địa của Thổ Nhĩ Kỳ, tương tự như hoàn cảnh của [[núi Tà Lơn]] đối với người dân Nam Bộ
* [[Klyuchevskaya Sopka]] là ngọn núi linh thiêng ở [[Nga]]
* [[Ślęża]] là ngọn núi thiêng ở [[Ba Lan]]
* [[Devils Tower]] là ngọn núi linh thiêng theo truyền thuyết của người da đỏ ở Mỹ
* [[Long Hổ Sơn]] là ngọn núi tiên đạo ở [[Trung Quốc]]
* [[Phổ Đà sơn]] là ngọn núi thiêng ở Trung Quốc gắn với truyền thuyết về Quan Thế Âm Bồ tát
* [[Núi tuyết Mai Lý]] là ngọn núi thiêng ở [[Đại Lý]] (nay là Vân Nam thuộc Trung Quốc)
* [[Núi Tu-di]] là ngọn núi trong truyền thuyết Phật giáo

==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=}}
==Liên kết ngoài==
*[https://web.archive.org/web/20081218204053/http://www.sacred-destinations.com/sacred-sites/sacred-mountains.htm Sacred Mountains]
*[https://web.archive.org/web/20081201234249/http://www.emmet.de/hb.htm Heilige Berge] (German)
*[https://www.onmarkproductions.com/html/holy-mountains-sacred-shrines.html Holy Mountains and Sacred Shrines in Japanese Buddhism and Shintoism] (by Mark Schumacher)
*[http://www.san-shin.org/ Sacred Mountains and ''Sanshin'' mountain-spirits of Korea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230806231052/http://www.san-shin.org/ |date=2023-08-06 }}
*[http://www.sacredsites.com/ Sacred Mountains and other sites], by Martin Gray (spirituality scholar)
==Xem thêm==
* [[Các núi thiêng của Piedmont và Lombardy]]
* [[Các núi linh thiêng của Trung Quốc]]
* [[Rừng thiêng]]
* [[Cây ước nguyện]]
* [[Nước thánh]]
* [[Linh Sơn (tiểu thuyết)]]

[[Thể loại:Tâm linh]]
[[Thể loại:Núi linh thiêng]]

Núi thiêng - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5