https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ng%C5%A9_h%C3%A0nhNgũ hành - Lịch sử thay đổi2026-08-07T17:06:15ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Ng%C5%A9_h%C3%A0nh&diff=6320&oldid=previmported>Kim Nito: Hồi sửa về bản sửa đổi 72104373 của NguoiDungKhongDinhDanh (talk): Không nguồn2026-06-25T15:19:39Z<p>Hồi sửa về bản sửa đổi 72104373 của <a href="/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:%C4%90%C3%B3ng_g%C3%B3p/NguoiDungKhongDinhDanh" title="Đặc biệt:Đóng góp/NguoiDungKhongDinhDanh">NguoiDungKhongDinhDanh</a> (<a href="/index.php?title=Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn_Th%C3%A0nh_vi%C3%AAn:NguoiDungKhongDinhDanh&action=edit&redlink=1" class="new" title="Thảo luận Thành viên:NguoiDungKhongDinhDanh (trang không tồn tại)">talk</a>): Không nguồn</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>[[Tập tin:Wu Xing.png|thumb|300px|right|Sơ đồ tương tác giữa các nguyên tố. Chu kỳ "tương sinh" được minh họa bằng các mũi tên màu xám chạy theo chiều kim đồng hồ bên ngoài vòng tròn, trong khi chu kỳ "tương khắc" được thể hiện bằng các mũi tên màu đỏ bên trong vòng tròn.]]<br />
{{Đạo giáo}}<br />
<br />
Trong [[Triết học Trung Quốc|triết học cổ Trung Hoa]], '''Ngũ hành''' ({{lang-zh|c={{linktext|五行}}|p={{linktext|wǔxíng}}}}){{efn|[[Tiếng Nhật]]: '''{{transl|ja|gogyō}}''' ({{lang|ja|{{linktext|五行}}}});<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Hayashi|first1=Makoto|last2=Hayek|first2=Matthias|year=2013|title=Editors' Introduction: Onmyodo in Japanese History|journal=Japanese Journal of Religious Studies|doi=10.18874/jjrs.40.1.2013.1-18|issn=0304-1042|doi-access=free |page=3}}</ref> [[tiếng Hàn Quốc]]: '''{{transl|ko|ohaeng}}''' ({{lang|ko|{{linktext|오행}}}}).}} là một sơ đồ khái niệm gồm năm nguyên tố được sử dụng trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu truyền thống của [[Trung Quốc]] để giải thích một loạt các hiện tượng, bao gồm cả các chu kỳ vũ trụ, [[Zangfu|sự tương tác giữa các cơ quan nội tạng]], sự kế thừa của các chế độ chính trị và tính chất của [[Thuốc Bắc|thuốc thảo dược]].<br />
<br />
Năm nguyên tố cơ bản và luôn trải qua năm trạng thái là [[Hỏa (Ngũ hành)|Hỏa]] (火), [[Thủy (Ngũ hành)|Thủy]] (水), [[Mộc (Ngũ hành)|Mộc]] (木), [[Kim (Ngũ hành)|Kim]] (金), [[Thổ (Ngũ hành)|Thổ]] (土).{{efn|Thứ tự trình bày này được gọi là trình tự "[[Names of the days of the week#East Asian tradition|ngày trong tuần]]". Theo thứ tự "tương sinh" ({{lang-zh|c=相生|p=xiāngshēng|labels=no}}) là Mộc, Hỏa, Thổ, Kim và Thủy. Theo thứ tự "tương khắc" ({{lang-zh|c=相克|p=xiāngkè|labels=no}}) là Mộc, Thổ, Thủy, Hỏa và Kim.<ref name=":0">{{chú thích tạp chí|author1=Deng Yu|author2=Zhu Shuanli|author3=Xu Peng| author4=Deng Hai|title=五行阴阳的特征与新英译|trans-title=Characteristics and a New English Translation of Wu Xing and Yin-Yang|journal=[[Chinese Journal of Integrative Medicine]]|date=2000|volume=20|issue=12|page=937|url=http://www.cjim.cn/zxyjhcn/zxyjhcn/ch/reader/view_abstract.aspx?file_no=20001226|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716115244/http://www.cjim.cn/zxyjhcn/zxyjhcn/ch/reader/view_abstract.aspx?file_no=20001226|archive-date=2015-07-16}}</ref><ref name=":1">Deng Yu et al (1999). Fresh Translator of Zang Xiang Fractal five System. ''Chinese Journal of Integrative Medicine''.</ref><ref name=":2">Deng Yu et al (1999). TCM Fractal Sets {{lang|zh|中医分形集}}. ''Journal of Mathematical Medicine''. '''12''' (3): 264–265.</ref>}} Ngũ hành không chỉ vật chất mà là cách quy ước để xét mối tương tác và quan hệ của vạn vật trong mối tương quan hài hòa, thống nhất.<ref name=":0"/><ref name=":1"/><ref name=":2"/><br />
<br />
== Ghi chú ==<br />
<references group="lower-alpha"/><br />
<br />
==Tham khảo ==<br />
{{tham khảo}}<br />
<br />
== Đọc thêm ==<br />
* [[Feng Youlan]] (Yu-lan Fung), ''A History of Chinese Philosophy'', volume 2, p.&nbsp;13.<br />
* [[Joseph Needham]], ''[[Science and Civilization in China]]'', volume 2, pp.&nbsp;262–23.<br />
* {{chú thích sách |last = Maciocia |first = G. |year = 2005 |title = The Foundations of Chinese Medicine |edition = 2nd |publisher = Elsevier Ltd. |location = London }}<br />
* {{chú thích tạp chí |last = Chen |first = Yuan |year = 2014 |title = Legitimation Discourse and the Theory of the Five Elements in Imperial China |journal = Journal of Song-Yuan Studies |volume = 44 |pages = 325–364 |doi = 10.1353/sys.2014.0000 |s2cid = 147099574|issn = 1059-3152 }}<br />
<br />
==Liên kết ngoài==<br />
* [http://www.iep.utm.edu/wuxing Wuxing (Wu-hsing)]. ''The Internet Encyclopedia of Philosophy'', {{ISSN|2161-0002}}.<br />
<br />
{{thể loại Commons|Wuxing}}<br />
{{Các chủ đề|Châu Á|Trung Quốc|Thiên văn học|Triết học}}<br />
{{Sơ khai}}{{Chòm sao Trung Quốc}}<br />
<br />
[[Thể loại:Ngũ hành| ]]<br />
[[Thể loại:5 (số)]]<br />
[[Thể loại:Tư tưởng Trung Quốc]]<br />
[[Thể loại:Tử vi Đông phương]]</div>imported>Kim Nito