imported>Estonian Ball Mapper vào lúc 15:04, ngày 17 tháng 6 năm 2026

2026-06-17T15:04:52Z

Trang mới

{{Infobox former country
|native_name = Banū al-Aghlabids (بنو الأغلب)
|conventional_long_name = Nhà Aghlabids
|common_name = Aghlabids
|continent=Châu Phi
|region = Bắc Phi
|country =Phần lớn Tunisia, đông Algeria và một phần Libya
| image_map = Aghlabid in 900 ad.png
|year_start = 800
|year_end = 909
|event1 = Fatimid bị lật đổ
|date_event1 = 909
|p1 = Nhà Abbasid
|s1 = Nhà Fatimid
|common_languages = [[Tiếng Ả Rập]], [[Tiếng Berber|Berber]], [[tiếng Romance châu Phi|Latin châu Phi]]
|religion = [[Hồi giáo Mu'tazili]] ([[Hanafism]])
|capital = [[Kairouan]]
|status= Tiểu vương quốc bán độc lập, danh nghĩa chư hầu hoặc chủ thể của Abbasid, nhưng thực tế độc lập kể từ 801.<ref>[https://books.google.fr/books?id=akGIpgEV-D4C&pg=PA58&dq=aghlabid+independant+abbasid&hl=fr&sa=X&ei=AmtvVbaLIMajU_O9g9AI&ved=0CCkQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false Historical Dictionary of Algeria - Phillip C. Naylor]</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=lPaNiy3YisIC&pg=PA33&dq=aghlabid+%22independent%22+%22Abbasid%22&hl=fr&sa=X&ei=h2xvVeT5DcLbU_mogIAH&ved=0CB8Q6AEwADg8#v=onepage&q&f=false Libya. Ediz. Inglese - Anthony Ham]</ref><ref>Islam: An Illustrated History - Greville Stewart Parker Freeman-Grenville, Stuart Christopher Munro-Hay [https://books.google.fr/books?id=3fKoAwAAQBAJ&pg=PA57&dq=aghlabid+%22independent%22+%22Abbasid%22&hl=fr&sa=X&ei=rmtvVf_OOcX8UoH7gaAH&ved=0CC0Q6AEwAjgU#v=onepage&q=aghlabid%20%22independent%22%20%22Abbasid%22&f=false]</ref>
|government_type = Quân chủ
|title_leader = Emir
|leader1 = Ibrahim I ibn al-Aghlab ibn Salim
|year_leader1 = 800–812
|leader2 = Abu Mudhar Ziyadat Allah III ibn Abdallah
|year_leader2 = 903–909
|currency = Aghlabids [[Dinar]]<ref>Logistics of Warfare in the Age of the Crusades: Proceedings of a Workshop - John H. Pryor, p187 [https://books.google.fr/books?id=ntMeWddadwAC&pg=PA187&dq=aghlabid+dinar&hl=fr&sa=X&ei=MW1vVYjMMMHEUuLsgbgH&ved=0CDQQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false]</ref>
|today = {{Lá cờ|Algeria}}<br>{{Lá cờ|Tunisia}}<br>{{Lá cờ|Libya}}<br>{{Lá cờ|Malta}}<br>{{Lá cờ|Italy}}
}}

[[Hình:Akcistern.jpg|thumb|right|300px|Một bể chứa nước Aghlabid [[Kairouan]]]]
[[Tập tin:Dinar Aghlabide - 192 AH (obverse-reverse).jpg|thumb|Đồng dinar vàng của [[Ibrahim I ibn al-Aghlab]] (184-196 AH), vô danh (nhưng châm ngôn triều đại 'Ghalab' ở mặt sau), không có tên nhà máy đúc tiền (có lẽ [[Kairouan]], [[Ifriqiya]]). Đúc năm 192 AH (807/808). Được lưu giữ ở {{Interlanguage link multi|Musée national d'art islamique de Raqqada|fr}}.]]

'''Nhà Aghlabids''' ({{langx|ar|<big>الأغالبة</big>}}) là một triều đại Ả Rập các [[emir]]<ref name="C.E. Bosworth, 1996">C.E. Bosworth, ''The New Islamic Dynasties'', (Columbia University Press, 1996), 31.</ref> do [[Banu Tamim]] sáng lập đã cai trị [[Ifriqiya]], trên danh nghĩa là thay mặt cho [[Abbasid]] [[Caliph]], trong khoảng một thế kỷ, cho đến khi bị lật đổ bởi một cường quốc mới của [[Nhà Fatimids]]. Khu vực tương ứng [[Bắc Phi]] và Nam [[Ý]] ngày nay.<ref name="C.E. Bosworth, 1996"/>
==Lịch sử==

[[Tập tin:Map of expansion of Caliphate.svg|upright=1.3|thumb| [[Cuộc xâm lược Hồi Giáo|Đế chế Hồi giáo]] và sự bành trướng của nó. Màu tối nhất là cương vực mở rộng từ 622 tới 632, màu đậm vừa là vùng mở rộng từ 632 tới 661, và vùng sáng nhất là lãnh thổ chiếm được từ 661 tới 750.]]

Năm 800, Abbasid Caliph [[Harun al-Rashid]] đã bổ nhiệm [[Ibrahim I ibn al-Aghlab]], con trai của vị chỉ huy Ả Rập Khurasanian từ bộ lạc [[Banu Tamim]],<ref>C.E. Bosworth, ''The New Islamic Dynasties'', 31.</ref> làm [[Emir]] thừa kế của Ifriqiya như một phản ứng với tình trạng hỗn loạn đã trị vì ở tỉnh đó sau sự sụp đổ của [[Muhallabids]]. Vào thời điểm đó có lẽ có 100.000 người Ả Rập sống ở Ifriqiya, mặc dù [[người Berber]] vẫn chiếm đa số lớn.<ref>[https://books.google.co.id/books/about/Histoire_de_L_Afrique_du_Nord.html?id=tYZyAAAAMAAJ&redir_esc=y Julien, Histoire de L'Afrique du Nord (Paris: Payor 1931; revised by de Tourneau 1952), translated as History of North Africa (London: Routledge & Kegan Paul 1970; New York: Praeger 1970) at 42.]</ref>

Những tín ngưỡng tôn giáo trong [[Đế quốc Đông La Mã|đế quốc Byzantine]] và Ba Tư chuyển đổi mạnh mẽ cuối thế kỷ 6 và đầu thế kỷ 7. [[Đạo Do Thái]] là một đức tin cải đạo tích cực, ít nhất một lãnh tụ chính trị [[người Ả Rập]] cải sang đạo này.{{#tag:ref|[[Dhu Nuwas]], nhà cai trị ở vùng mà ngày nay là [[Yemen]], cải sang đạo Do Thái năm 525 và tiến hành truy bức người theo Ki-tô giáo, dẫn đến cuộc xâm lược của người Axum ở [[Ethiopia]].<ref name=Collins138>Collins ''Early Medieval Europe'' tr. 138–139</ref>|group=chú thích}} Kitô giáo cũng cử những đoàn truyền giáo tích cực cạnh tranh với [[Hỏa giáo|đạo Zoroastre (Hỏa giáo)]], đặc biệt nhắm vào người dân ở [[bán đảo Ả Rập]]. Những mối quan hệ phức tạp này hội tụ với sự trỗi dậy của đạo [[Islam]] (Hồi giáo) ở Arabia dưới thời [[Mohammed]] (mất năm 632).<ref name=Collins143>Collins ''Early Medieval Europe'' tr. 143–145</ref> Sau cái chết của ông, các đội quân Islam đã chinh phục phần lớn Byzantine và Ba Tư, bắt đầu với Syria năm 634-635, vươn tới Ai Cập năm 640-641, Ba Tư những năm 637-642, Bắc Phi cuối thế kỉ 7. Năm 711, người Hồi giáo vươn tới [[bán đảo Iberia]] và tới 714 chiếm phần lớn nơi này, một vùng mà họ gọi là [[Al-Andalus]].<ref name=Collins149>Collins ''Early Medieval Europe'' tr. 149–151</ref>

Các cuộc chinh phục của Hồi giáo đạt đến đỉnh điểm vào giữa thế kỉ 8. Sự thất bại của quân Hồi giáo trong [[Trận Tours]] năm 732 dẫn đến sự tái chiếm miền nam Pháp bởi người Frank, nhưng thực ra lý do chính của việc Hồi giáo ngừng tấn công châu Âu là cuộc đảo chính lật đổ [[Khalifah]] [[Nhà Omeyyad|Omeyyad]]. Triều đại kế tục là [[Nhà Abbas]] dời đô tới [[Bagdad]] và từ đó bận tâm đến [[Trung Đông]] nhiều hơn châu Âu, để mất kiểm soát nhiều vùng đất Hồi giáo. Những con cháu dòng dõi Omeyyad chiếm đóng bán đảo Iberia, nhà Aghlabids kiểm soát Bắc Phi và [[Nhà Tulun]] cai trị ở Ai Cập.<ref name=Brown15>Brown "Transformation of the Roman Mediterranean" ''Oxford Illustrated History of Medieval Europe'' tr. 15</ref> Đến giữa thế kỉ 8, các tuyến đường giao thương mới nổi lên ở [[Địa Trung Hải]]; thương mại giữa người Frank và người Ả Rập thay thế cho các tuyến đường hàng hải của Roma trước kia. Người Frank cung cấp gỗ, lông thú, gươm và cả nô lệ để đổi lại lụa và các loại sợi khác, gia vị, và các kim loại quý từ Ả Rập.<ref name=Cunliffe427>Cunliffe ''Europe Between the Oceans'' tr. 427–428</ref>
==Vua==
*[[Ibrahim I ibn al-Aghlab|Ibrahim I ibn al-Aghlab ibn Salim]] (800–812)
*[[Abdallah I of Ifriqia|Abdallah I ibn Ibrahim]] (812–817)
*[[Ziyadat Allah I of Ifriqia|Ziyadat Allah I ibn Ibrahim]] (817–838)
*[[Abu Iql|al-Aghlab Abu Iqal ibn Ibrahim]] (838–841)
*[[Muhammad I Abul-Abbas|Abu 'l-Abbas Muhammad I ibn al-Aghlab Abi Affan]] (841–856)
*[[Ahmad ibn Muhammad al-Aghlabi]] (856–863)
*[[Ziyadat Allah II of Ifriqia|Ziyadat Allah II ibn Abil-Abbas]] (863)
*[[Muhammad II of Ifriqia|Abu 'l-Gharaniq Muhammad II ibn Ahmad]] (863–875)
*[[Ibrahim II of Ifriqia|Abu Ishaq Ibrahim II ibn Ahmad]] (875–902)
*[[Abdallah II of Ifriqia|Abu 'l-Abbas Abdallah II ibn Ibrahim]] (902–903)
*[[Ziyadat Allah III of Ifriqia|Abu Mudhar Ziyadat Allah III ibn Abdallah]] (903–909)

==Ghi chú==
<references group="chú thích"/>
==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Thư mục==
*Georges Marçais, "Aghlabids," ''Encyclopedia of Islam'', 2nd ed., Vol. I, pp. 699–700.
*Mohamed Talbi, ''Emirat Aghlabide'', Paris: Adrien Maisonneuve, 1967.
*Maurice Vonderheyden, ''La Berbérie orientale sous la dynastie des Benoû l-Aṛlab, 800-909'', Paris: Geuthner, 1927.

{{DEFAULTSORT:Aghlabids}}
[[Thể loại:Nhà Aghlabids| ]]
[[Thể loại:Chiến tranh Ả Rập-Đông La Mã]]
[[Thể loại:Cựu quốc gia châu Phi]]
[[Thể loại:Cựu quốc gia quân chủ Châu Phi]]

Nhà Aghlabids - Lịch sử thay đổi

imported>Estonian Ball Mapper vào lúc 15:04, ngày 17 tháng 6 năm 2026