imported>Estonian Ball Mapper: /* Tham khảo */

2026-06-18T02:17:01Z

Tham khảo

Trang mới

{{periodic table (group 14)}}

'''Nhóm carbon''' hay '''nhóm nguyên tố 14''' là một [[Nhóm (bảng tuần hoàn)|nhóm]] trong [[bảng tuần hoàn]] gồm các nguyên tố [[carbon]] (C), [[silic]] (Si), [[germani]] (Ge), [[thiếc]] (Sn), [[chì]] (Pb) và [[flerovi]] (Fl). Nhóm này nằm trong [[Khối (bảng tuần hoàn)|khối p]].

Trong ký hiệu [[IUPAC]] hiện đại, nó được gọi là '''nhóm 14'''. Trong lĩnh vực [[Chất bán dẫn|vật lý bán dẫn]], nó vẫn được gọi phổ biến là '''nhóm IV'''.

== Đặc điểm ==

=== Tính chất hóa học ===
Giống như các [[Nhóm (bảng tuần hoàn)|nhóm]] khác, các nguyên tố thuộc nhóm này thể hiện các kiểu [[cấu hình electron]] tương tự nhau, đặc biệt là ở lớp vỏ ngoài cùng, dẫn đến xu hướng hoạt động hóa học tương tự nhau.
{| class="wikitable"
![[Số nguyên tử|''Z'']]
![[Nguyên tố hóa học|Nguyên tố]]
!'''Electron trên mỗi''' [[Vỏ electron|lớp vỏ]]
|-
|6
|[[Carbon]]
|2, 4
|-
|14
|[[Silic]]
|2, 8, 4
|-
|32
|[[Germani]]
|2, 8, 18, 4
|-
|50
|[[Thiếc]]
|2, 8, 18, 18, 4
|-
|82
|[[Chì]]
|2, 8, 18, 32, 18, 4
|-
|114
|[[Flerovi]]
|2, 8, 18, 32, 32, 18, 4 (dự đoán)
|}
Mỗi nguyên tố trong nhóm này có 4 [[electron]] ở [[Vỏ electron|lớp vỏ]] ngoài. Một nguyên tử nhóm 14 trung tính, cô lập có cấu hình s2 p2 ở trạng thái cơ bản. Những nguyên tố này, đặc biệt là [[carbon]] và [[silic]], có xu hướng [[liên kết cộng hóa trị]] mạnh mẽ, thường tạo ra lớp vỏ ngoài [[Quy tắc octet|với 8 electron]]. Đối với các [[liên kết đơn]], một sự sắp xếp điển hình thường có [[Tetrahedral molecular geometry|bốn cặp electron sp3]], mặc dù cũng tồn tại những trường hợp khác, chẳng hạn như ba cặp sp2 ở [[graphen]] và [[than chì]]. [[Liên kết đôi]] là đặc trưng của carbon ([[alken]], {{CO2|link=yes}},...); tương tự đối với các [[Liên kết pi|hệ π]] nói chung. Xu hướng mất electron tăng lên khi kích thước của nguyên tử tăng lên, cũng như khi [[số nguyên tử]] tăng lên. Riêng carbon tạo thành các [[ion]] âm, ở dạng ion [[carbide]] (C4−). [[Silic]] và [[germani]], cả hai đều là [[á kim]], có thể tạo thành ion +4. [[Thiếc]] và [[chì]] đều là [[kim loại]], trong khi [[flerovi]] là một [[nguyên tố tổng hợp]], có tính [[phóng xạ]] ([[chu kỳ bán rã]] của nó rất ngắn, chỉ 1,9 giây) có thể có một số tính chất giống [[khí hiếm]], mặc dù rất có thể nó vẫn là một [[kim loại yếu]]. Thiếc và chì đều có khả năng tạo thành ion +2. Mặc dù về mặt hóa học, thiếc là một kim loại, nhưng [[Tin pest|dạng thù hình α của nó]] trông giống germani hơn là kim loại và nó là một [[chất dẫn điện]] kém.

Carbon tạo thành các tetrahalide với tất cả các [[halogen]]. Carbon cũng tạo thành nhiều [[oxide]] như [[carbon monoxide]], [[carbon suboxide]] và [[carbon dioxide]]. Carbon cũng tạo thành nhiều disulfide và diselenide.<ref>{{Citation|title=Carbon compounds|url=http://www.webelements.com/carbon/compounds.html|access-date=January 24, 2013}}</ref>

Silic tạo thành một số [[hydride]]; hai trong số đó là [[Silan|SiH4]] và [[Disilan|Si2H6]]. Silic tạo thành các tetrahalide với [[fluor]], [[chlor]], [[brom]] và [[iod]]. Silic cũng tạo thành [[Silic dioxide|một dioxide]] và [[Silic disulfide|một disulfide]].<ref>{{Citation|title=Silicon compounds|url=http://www.webelements.com/silicon/compounds.html|access-date=January 24, 2013}}</ref> [[Silic nitride]] có công thức hóa học là Si3N4.<ref name = "The Elements">{{Citation|last = Gray|first = Theodore|title = The Elements|year = 2011}}</ref>

Germani tạo thành năm hydride. Hai hydride germani đầu tiên là [[Germane|GeH4]] và [[Digermane|Ge2H6]]. Germani tạo thành các tetrahalide với tất cả các halogen, trừ [[astatin]], và tạo thành các dihalide với tất cả các halogen trừ [[brom]] và astatin. Germani liên kết với tất cả các [[Nhóm nguyên tố 16|nguyên tố nhóm 16]] đơn lẻ trong tự nhiên ngoại trừ [[poloni]]. Germani cũng tạo thành các dioxide, disulfide và diselenide. [[Germani nitride]] có công thức hóa học là Ge3N4.<ref>{{Citation|title=Germanium compounds|url=http://www.webelements.com/germanium/compounds.html|access-date=January 24, 2013}}</ref>

Thiếc tạo thành hai hydride: [[Stannan|SnH4]] và [[Distannan|Sn2H6]]. Thiếc tạo thành các dihalide và tetrahalide với tất cả các halogen ngoại trừ astatin. Thiếc cũng tạo thành các chalcogenide với một trong số các nguyên tố nhóm 16 tồn tại tự nhiên, ngoại trừ poloni và [[teluri]].<ref>{{Citation|title=Tin compounds|url=http://www.webelements.com/tin/compounds.html|access-date=January 24, 2013}}</ref>

Chì tạo thành một hydride có công thức hóa học là [[Plumban|PbH4]]. Chì cũng tạo thành các dihalide và tetrahalide với [[fluor]] và [[chlor]], đồng thời tạo thành một dibromide và diiodide, mặc dù tetrabromide và tetraiodide của chì không ổn định. Chì tạo thành bốn oxide, một sulfide, một selenide, và một teluride.<ref>{{Citation|title=Lead compounds|url=http://www.webelements.com/lead/compounds.html|access-date=January 24, 2013}}</ref>

Không có hợp chất nào được biết đến của flerovi.<ref>{{Citation|title=Flerovium compounds|url=http://www.webelements.com/flerovium/compounds.html|access-date=January 24, 2013}}</ref>

=== Tính chất vật lý ===
{| {{Prettytable}}
| '''Nguyên tố'''
| '''[[Nguyên tử khối]]'''
| '''[[Khối lượng riêng|D]] (kg/m³)'''
| '''[[Thang độ cứng Mohs|Độ cứng]]'''
| '''[[Dẫn điện|Độ dẫn điện]] ([[Siemens (đơn vị)|S]]/m)'''
| '''[[Độ âm điện]]'''

|-
| [[Carbon]]
| style="text-align: right;" | 12,011
| style="text-align: right;" | 2.250 - 3.510
| style="text-align: right;" | 0,5 - 10,0
| style="text-align: right;" | 10−4 - 3.106
| style="text-align: right;" | 2,5
|-
| [[Silic]]
| style="text-align: right;" | 28,086
| style="text-align: right;" | 2.330
| style="text-align: right;" | 6,5
| style="text-align: right;" | 2,52.10−4
| style="text-align: right;" | 1,7
|-
| [[Germani]]
| style="text-align: right;" | 72,59
| style="text-align: right;" | 5.323
| style="text-align: right;" | 6
| style="text-align: right;" | 1,45
| style="text-align: right;" | 2,0
|-
| [[Thiếc]]
| style="text-align: right;" | 118,71
| style="text-align: right;" | 7.310
| style="text-align: right;" | 1,5
| style="text-align: right;" | 9,17·106
| style="text-align: right;" | ?
|-
| [[Chì]]
| style="text-align: right;" | 207,2
| style="text-align: right;" | 11.340
| style="text-align: right;" | 1,5
| style="text-align: right;" | 4,81·106
| style="text-align: right;" | 1,6
|}
[[Điểm sôi]] của nhóm carbon có xu hướng giảm dần theo các nguyên tố nặng hơn. Carbon, nguyên tố nhóm carbon nhẹ nhất, [[thăng hoa]] ở {{Convert|3825|°C|K}}. [[Điểm sôi]] của silic là {{Convert|3265|°C|K}}, của germani là 2.833 °C, của thiếc là 2.602 °C và của chì là 1.749 °C. Flerovi được dự đoán sôi ở -60 °C.<ref name="gaseous">Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/F1sCiP72SY4 Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20170430135923/https://www.youtube.com/watch?v=F1sCiP72SY4&feature=youtu.be Wayback Machine]{{cbignore}}: {{chú thích web|url=https://www.youtube.com/watch?v=F1sCiP72SY4|title=Discovering Superheavy Elements|last=Oganessian|first=Yu. Ts.|author-link=Yuri Oganessian|date=27 January 2017|publisher=[[Oak Ridge National Laboratory]]|access-date=21 April 2017}}{{cbignore}}</ref><ref name="EB">{{chú thích web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/603220/transuranium-element|title=Transuranium element|last=Seaborg|first=G. T.|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=2010-03-16}}</ref> Điểm nóng chảy của các nguyên tố nhóm carbon có xu hướng gần giống với điểm sôi của chúng. Silic nóng chảy ở 1.414 °C, germani nóng chảy ở 939 °C, thiếc nóng chảy ở 232 °C và chì nóng chảy ở 328 °C.<ref name="Table">{{Citation|last=Jackson|first=Mark|title=Periodic Table Advanced|year=2001}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
{{Bảng tuần hoàn thu gọn}}
{{Hộp điều hướng bảng tuần hoàn}}
[[Thể loại:Bảng tuần hoàn]]
[[Thể loại:Nhóm nguyên tố hóa học]]

Nhóm carbon - Lịch sử thay đổi

imported>Estonian Ball Mapper: /* Tham khảo */