imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-01-24T16:38:49Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Novaculoides macrolepidotus''
| image = OhireTMKyg.jpg
| image_caption =
| image_size = 250px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Labriformes]]
| familia = [[Labridae]]
| genus = '''''Novaculoides'''''
| genus_authority = Randall & Earle, 2004
| species = '''''N. macrolepidotus'''''
| binomial = ''Novaculoides macrolepidotus''
| binomial_authority = ([[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1791)
| synonyms =
* ''Labrus macrolepidotus'' [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1791
* ''Labrus arago'' [[Jean René Constant Quoy|Quoy]] & [[Joseph Paul Gaimard|Gaimard]], 1824
* ''Julis trimaculata'' [[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1839
* ''Novacula julioides'' [[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1851
}}
'''''Novaculoides macrolepidotus''''' là loài [[cá biển]] duy nhất thuộc chi '''''Novaculoides''''' trong [[họ Cá bàng chài]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1791]].

== Phân loại ==
Loài cá này ban đầu được [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]] xếp vào chi ''[[Labrus]]'', nhưng sau đó đã được chuyển sang chi ''[[Novaculichthys]]''. Vào năm [[2003]], Randall và Earle đã xếp ''N. macrolepidotus'' vào một [[Chi (sinh học)|chi]] đơn loài hoàn toàn mới trong [[họ Cá bàng chài]] là ''Novaculoides''.<ref>{{chú thích tạp chí|author1=John E. Randall|author2=John L. Earle|year=2004|title=''Novaculoides'', a new genus for the Indo-Pacific labrid fish ''Novaculichthys macrolepidotus''|url=http://www.aqua-aquapress.com/pdf/AQUA8(1)-Novaculichthys.pdf|journal=aqua, Journal of Ichthyology and Aquatic Biology|volume=8|issue=1|pages=37–43|access-date=2021-01-14|archive-date=2017-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811090616/http://www.aqua-aquapress.com/pdf/AQUA8(1)-Novaculichthys.pdf}}</ref>

== Từ nguyên ==
Hậu tố ''-oides'' trong [[danh pháp]] của [[Chi (sinh học)|chi]] trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "tương đồng", ám chỉ sự giống nhau về [[Hình thái học (sinh học)|hình dáng]] giữa chi này với chi họ hàng ''[[Novaculichthys]]'' trước đây.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/labriformes2|tựa đề=Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2021-01-14}}</ref> Còn tính từ định danh của loài cá này, ''macrolepidotus'', trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "có vảy lớn", có lẽ ám chỉ lớp vảy lớn hình mắt [[lưới]] của chúng.<ref name=":0" />

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''N. macrolepidotus'' có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển [[Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương]]. Loài cá này được ghi nhận từ [[Biển Đỏ]] trải dài xuống [[Yemen]] và dọc theo bờ biển [[Đông Phi]], bao gồm [[Madagascar]] và các [[đảo quốc]], [[bãi ngầm]] xung quanh; từ vùng biển phía nam [[Ấn Độ]], phạm vi ''N. macrolepidotus'' còn được ghi nhận tại [[quần đảo Cocos (Keeling)]] và [[Chagos]]; ở phạm vi phía đông, ''N. macrolepidotus'' xuất hiện ở hầu hết các nhóm đảo thuộc [[quần đảo Mã Lai]] (trừ phần lớn [[Borneo]] và [[Sumatra]]), mở rộng phạm vi đến hầu hết các [[đảo quốc]], [[quần đảo]] thuộc [[châu Đại Dương]] (xa nhất ở phía đông là đến [[Tonga]]); phía bắc trải dài đến [[quần đảo Ryukyu]] ([[Nhật Bản]]); phía nam trải dọc theo [[rạn san hô Great Barrier]], giới hạn đến [[đảo Lord Howe]] ([[Úc]]).<ref name="IUCN">{{Chú thích tạp chí|author1=M. Craig|author2=L. Rocha|author3=M. Liu|date=2010|title=''Novaculoides macrolepidotus''|url=https://www.iucnredlist.org/species/187763/8624473|journal=[[Sách đỏ IUCN]]|volume=2010|page=e.T187763A8624473|doi=10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187763A8624473.en|access-date =ngày 14 tháng 1 năm 2021}}</ref>

''N. macrolepidotus'' thường sống gần các thảm [[cỏ biển]], những khu vực có nền [[đá]] vụn mọc nhiều [[rong]] [[tảo]] hay những bãi [[tảo cát]] trong các [[đầm phá]] ở độ sâu đến 25 m.<ref name="IUCN" /> Với màu [[xanh lục]] của cơ thể, chúng [[ngụy trang]] khá tốt trong các [[thảm thực vật]].<ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Novaculoides|species=macrolepidotus|year=2019}}</ref>

== Mô tả ==
[[Tập tin:Novaculoides macrolepidotus mâle.jpg|nhỏ|196x196px|''N. macrolepidotus'' đang ẩn mình trong [[cỏ biển]]|trái]]
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''N. macrolepidotus'' là 16 cm.<ref name="FishBase" /> Như những loài trong [[họ Cá bàng chài]], ''N. macrolepidotus'' là một loài [[lưỡng tính tiền nữ]], tức [[cá con]] nở ra đều là con cái, nhưng đến một thời điểm nào đó, chúng sẽ chuyển đổi giới tính thành con đực.

Cá đực và cá cái có màu [[xanh lục]] nên rất dễ [[ngụy trang]] trong các thảm [[cỏ biển]]. Con đực có một hàng các đốm [[đen]] ở thân sau, các vệt cong [[màu nâu]] sẫm ở phần trên của nắp [[mang]], phía sau mắt, và nhiều đốm [[đỏ]] ở trên vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi. Con cái có một dải sọc đứt quãng màu nâu sẫm dọc theo chiều dài của cơ thể.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://fishesofaustralia.net.au/home/species/258|title=Seagrass Wrasse, ''Novaculoides macrolepidotus'' (Bloch 1791)|author=D. J. Bray|date=2019|website=Fishes of Australia|access-date =ngày 14 tháng 1 năm 2021}}</ref>

[[Cá con]] sắp trưởng thành của ''N. macrolepidotus'' được ghi nhận là có thể [[bắt chước]] hình dáng lẫn màu sắc của những loài thuộc chi ''[[Ablabys]]'', là những loài [[cá độc]] trong [[bộ Cá mù làn]].<ref name=":2">Randall & Spreinat, sđd, tr.45</ref> Chi ''[[Ablabys]]'' có ba thành viên, và cả ba thành viên này đều là [[hình mẫu]] để ''N. macrolepidotus'' bắt chước.<ref>Randall & Spreinat, sđd, tr.48</ref> Không những [[bắt chước]] ở vẻ bề ngoài, ''N. macrolepidotus'' đang trưởng thành còn có thể bắt chước cả hành vi của ''[[Ablabys]]'' bằng việc luôn dựng thẳng [[vây lưng]] của chúng.<ref name=":2" />

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây mềm ở vây lưng: 12 - 14; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 12 - 14; Số tia vây mềm ở vây ngực: 12.<ref name="FishBase" /><ref name=":1" />

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

=== Trích dẫn ===
* {{chú thích tạp chí|author1=John E. Randall|author2=Andreas Spreinat|year=2004|title=The subadult of the labrid fish ''Novaculoides macrolepidotus'', a mimic of waspfishes of the genus ''Ablabys''|url=http://www.aqua-aquapress.com/pdf/AQUA8(2)-Novaculoides.pdf|journal=aqua, Journal of Ichthyology and Aquatic Biology|volume=8|issue=2|pages=45–48|access-date=2021-01-14|archive-date=2024-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240510123058/http://www.aqua-aquapress.com/pdf/AQUA8(2)-Novaculoides.pdf|url-status=dead}}

{{Taxonbar|from=Q19921549}}
{{Thể loại Commons|Novaculoides macrolepidotus}}

[[Thể loại:Novaculoides]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Yemen]]
[[Thể loại:Cá Somalia]]
[[Thể loại:Cá Kenya]]
[[Thể loại:Cá Tanzania]]
[[Thể loại:Cá Mozambique]]
[[Thể loại:Cá Nam Phi]]
[[Thể loại:Cá Madagascar]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Malaysia]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Cá châu Đại Dương]]
[[Thể loại:Cá Palau]]
[[Thể loại:Cá Fiji]]
[[Thể loại:Cá Tonga]]
[[Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1791]]

Novaculoides macrolepidotus - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5