imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-22T23:58:11Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

{{Thông tin nhân vật|tên=Pío Valenzuela|hình=File:Pio Valenzuela.jpg|tên khai sinh=Pío Valenzuela y Alejandrino|ngày sinh={{birth date|1869|7|11}}|nơi sinh=Polo, [[Bulacan]], [[Philippines]]|ngày mất={{birth date|1956|4|6}} (86 tuổi)|nơi mất=[[Valenzuela (Philippines)|Valenzuela]], [[Philippines]]|công việc=Bác sĩ của [[Katipunan|Hội đồng tối cao Katipunan]] (1895-1898) Chủ tịch của Thành phố Polo (1899-1901) Chủ tịch bộ phận quân đội Thành phố Polo (1902-1919) Quản lý cấp tỉnh của [[Bulacan]] (1902-1919) Thống đốc [[Bulacan]] (1921-1925)|cha=Francisco Valenzuela|mẹ=Lorenza Alejandrino|spouse=Marciana Castro|con cái=Mercedes Valenzuela-Los Baños Amadeo Castro Valenzuela Diego Castro Valenzuela Rosa Valenzuela-Tecson Abelardo Castro Valenzuela Arturo Castro Valenzuela Alicia Valenzuela-Lozada|học vị=Bác sĩ y khoa}}
'''Pío Valenzuela y Alejandrino''' ([[11 tháng 7]] năm [[1869]] - [[6 tháng 4]] năm [[1956]]) là một bác sĩ người [[Philippines]] và là một nhà lãnh đạo cách mạng. Năm 23 tuổi, ông gia nhập tổ chức [[Katipunan]], một tổ chức đòi độc lập cho [[Philippines]] khỏi chế độ thuộc địa [[Đế quốc Tây Ban Nha|Tây Ban Nha]] và bắt đầu cuộc [[Cách mạng Philippines]]. Cùng với [[Andrés Bonifacio]] và Emilio Jacinto, họ thành lập văn phòng bí mật của tổ chức gọi là Camara Reina. Ông chịu trách nhiệm về ấn phẩm của báo ''Kalayaan'' (tự do), ấn phẩm đầu tiên và duy nhất của [[Katipunan]].<ref name=":0">{{chú thích sách|url=https://books.google.com.ph/books?id=GBWye7c8NuYC|title=Historical Dictionary of the Philippines|last=Guillermo|first=Artemio|publisher=Scarecrow Press|year=2011|isbn=9780810875111|location=Maryland, United States|pages=455}}</ref><ref>{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=4wk8yqCEmJUC|title=Struggle for Freedom' 2008 Ed.|last=Duka|first=Cecilio|date = ngày 1 tháng 1 năm 2008 |publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=9789712350450|pages=138|language=en}}</ref> Ông là người đã cố gắng thuyết phục [[José Rizal]] (lúc đó đang bị lưu vong) tham gia phong trào cách mạng.<ref>{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=ixcoCv2o2NoC|title=Doctor Jose Rizal and the Writing of His Story|last=Sibal Valdez|first=Maria Stella|date = ngày 1 tháng 1 năm 2007 |publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=9789712348686|pages=157-158|language=en}}</ref> Tuy nhiên, ông cũng là một trong số những người đã làm chứng chống lại [[José Rizal|Rizal]] và dẫn đến việc [[José Rizal|Rizal]] bị xử tử

Khi [[Katipunan]] bị chính quyền Thực dân phát hiện, ông đã chạy trốn đến Balintawak (nay là một phần của [[Quezon (thành phố)|Thành phố Quezon]]) vào ngày [[20 tháng 8]] năm [[1896]], nhưng sau đó ông đã sử dụng lệnh ân xá mà Chính phủ [[Đế quốc Tây Ban Nha|Thực dân Tây Ban Nha]] đã đề nghị và ông đầu hàng vào ngày [[1 tháng 9]] năm [[1896]]. Ông bị trục xuất đến [[Tây Ban Nha]] và bị bỏ tù ở [[Madrid]]. Sau đó ông chuyển đến [[Málaga]], rồi chuyển tới một thuộc địa của [[Đế quốc Tây Ban Nha|Tây Ban Nha]] ở [[Châu Phi]]. Ông bị giam ở đây khoảng hai năm.

Ông trở lại [[Philippines]] vào [[tháng 4]] năm [[1899]] và tiếp tục nghiên cứu y khoa.<ref name=":0" /> Ông ngay lập tức bị bắt giữ bởi Chính phủ [[Đế quốc Mỹ]] vì họ sợ ông sẽ kích động nổi dậy. Trong khi vẫn đang ở trong tù, Valenzuela được bầu làm Chủ tịch địa phương tại quê nhà Polo của ông, buộc người Chính phủ [[Hoa Kỳ|Mỹ]] phải thả ông ta. Từ năm [[1921]]-[[1925]], ông là Thống đốc tỉnh [[Bulacan]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.bulacan.gov.ph/generalinfo/governor.php?id=38|title=Pio Valenzuela (1921-1925)|last=|first=|date=|website=Bulacan: Provincial Governors: Pio Valenzuela|publisher=|accessdate=ngày 22 tháng 5 năm 2016|archive-date=2017-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425171726/http://www.bulacan.gov.ph/generalinfo/governor.php?id=38|url-status=dead}}</ref>

Valenzuela vẫn còn đang gây tranh cãi trong giới sử học rằng liệu ông là một anh hùng hay là kẻ phản bội. Chủ nghĩa yêu nước của ông gắn liền với hành động nhân nhượng và phục tùng [[Đế quốc Tây Ban Nha|Thực dân Tây Ban Nha]].

== Những năm đầu ==
Pío Valenzuela sinh ra ở Polo, [[Bulacan]] (nay là [[Valenzuela (Philippines)|Thành phố Valenzuela]]) và là con của Francisco Valenzuela và Lorenza Alejandrino, cả hai đều thuộc dòng dõi các gia đình giàu có.<ref>{{chú thích web|url=http://www.valenzuelausa.org/Pages/LifeOfDrPioValenzuela.aspx|title=Life Of Dr Pio Valenzuela|website=www.valenzuelausa.org|accessdate=ngày 22 tháng 5 năm 2016|archive-date=2017-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20171118222725/http://www.valenzuelausa.org/Pages/LifeOfDrPioValenzuela.aspx|url-status=dead}}</ref> Pío là con thứ ba của gia đình Valenzuela: Agustina (sinh năm [[1861]]), Severo (sinh năm [[1865]]) và Tomás (sinh năm [[1871]]). Cha của ông thuộc dòng dõi Thống đốc của Thành phố Polo.<ref>{{chú thích web|url=http://www.tanjaycity.org/familytrees/ValenzuelaTree-Ver5-10Julr2014.pdf|title=Valenzuela Family Tree|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=|archive-date=2016-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624043803/http://www.tanjaycity.org/familytrees/ValenzuelaTree-Ver5-10Julr2014.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.angelfire.com/journal2/philippinehistory/katipuneros.htm|title=Some of the Katipuneros|website=www.angelfire.com|accessdate = ngày 22 tháng 5 năm 2016}}</ref>

Sau khi được dạy kèm ở nhà, ông được đưa đến [[Manila]] để học tại Colegio de San Juan de Letran. Năm [[1888]], ông theo học tại trường Đại học Santo Tomas và hoàn thành Luận án Tiến sĩ năm [[1895]]. Ông đã hành nghề tại [[Manila]] và [[Bulacan]].

Vào [[tháng 7]] năm [[1892]], khi ông đang còn là sinh viên y khoa và [[Katipunan]] mới chỉ thành lập được một tuần thì ông gia nhập hội kín này. Ông trở thành bạn thân của người sáng lập, [[Andrés Bonifacio]], và là cha đỡ đầu cho đứa con đầu lòng của [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]] và Gregoria de Jesús. Sau khi nhà của [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]] bị cháy, [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]] và gia đình đến sống cùng Valenzuela.

== Cuộc sống cách mạng ==
Ông được bầu làm thủ quỹ của [[Katipunan]] vào [[tháng 12]] năm [[1895]]. Ông được mời đến cùng với các thành viên quan trọng khác tại nhà của [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]] vào ngày đầu năm mới năm [[1896]]. Ông đã sử dụng bí danh ''"Dimas Ayaran"'' (không thể chạm tới) trong tổ chức này.

Ngay sau khi nhập hội, Valenzuela chuyển đến quận San Nicolas ở [[Manila]] để có thể giám sát công bố cơ quan chính thức của tổ chức, nơi ông cũng đã viết các bài báo bằng cách sử dụng bút danh "Madlang-Away" (Xung đột công cộng). Valenzuela tuyên bố trong hồi ký của mình rằng ông được cho là biên tập viên của báo nhưng Emilio Jacinto là người giám sát việc in ấn.

Valenzuela cho biết ông là người đề nghị đặt tên cho tờ báo là ''Kalayaan'' (Tự do) trước khi nó được xuất bản. Để đánh lừa Chính quyền [[Đế quốc Tây Ban Nha|Thực dân Tây Ban Nha]], ông cũng đã gợi ý rằng họ nên đặt tên Marcelo H. del Pilar làm biên tập viên và [[Yokohama]], [[Nhật Bản]] làm nơi xuất bản.

Số đầu tiên của ''Kalayaan'', ngày [[18 tháng 1]] năm [[1896]], xuất bản vào [[tháng]] 3 năm [[1896]] và bao gồm một ngàn bản được phân phát cho các thành viên [[Katipunan]] trên toàn quốc. Tuy nhiên, ấn bản chỉ xuất bản đúng một lần bởi vì [[Katipunan]] đã bị Chính quyền [[Đế quốc Tây Ban Nha|Thực dân Tây Ban Nha]] phát hiện. Ông coi việc xuất bản ''Kalayaan'' là thành tựu quan trọng nhất của [[Katipunan]].

Trong một cuộc họp bí mật của tổ chức vào [[tháng 7]] năm [[1896]], họ quyết định ám sát tu sĩ Augustinô người [[Tây Ban Nha]], người đã tố giác [[Katipunan]] cho Chính quyền [[Đế quốc Tây Ban Nha|Thực dân Tây Ban Nha]], nhưng kế hoạch thất bại. Valenzuela cũng tuyên bố rằng sau khi Katipunan bị phát hiện, ông và [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]] đã phân phát những lá thư đến những nhà tư bản [[Philippines]] giàu có đề nghị họ giúp đỡ về tài chính cho tổ chức, những họ lại từ chối.

Ông là một thành viên của ủy ban có nhiệm vụ buôn lậu vũ khí từ [[Nhật Bản]] sang cho [[Katipunan]]. Ông cũng cùng với [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]], Jacinto và Procopio Bonifacio khi họ tổ chức cuộc họp của [[Katipunan]] ở Cavite.

Tại phiên họp bí mật do [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]] vào đêm [[1 tháng 5]] năm [[1896]] tại Barrio Ugong ở Pasig, Valenzuela đã trình bày cho tổ chức một đề xuất thu hút các khoản đóng góp mua trang bị và vũ khí từ [[Nhật Bản]]. Đề xuất đã được thông qua với điều kiện là nếu nó được chấp thuận bởi [[José Rizal]], lúc đó đang lưu vong ở Dapitan.

Valenzuela được giao nhiệm vụ thảo luận vấn đề này với [[José Rizal|Rizal]] và ông đã rời khỏi Dapitan vào ngày [[15 tháng 6]] năm [[1896]]. Tuy nhiên, [[José Rizal|Rizal]] nói với ông rằng cuộc cách mạng không nên nổ ra quá sớm và sẽ cần trang bị đầy đủ vũ khí và trang bị hơn.

Khi [[Katipunan]] bị phát hiện, ông đã chạy trốn đến Balintawak vào ngày [[20 tháng 8]] năm [[1896]], nhưng sau đó ông đã sử dụng lệnh ân xá mà Chính phủ [[Đế quốc Tây Ban Nha|Thực dân Tây Ban Nha]] đã đề nghị và ông đầu hàng vào ngày [[1 tháng 9]] năm [[1896]].

Ông bị trục xuất sang [[Đế quốc Tây Ban Nha|Tây Ban Nha]] và bị bỏ tù ở [[Madrid]]. Sau đó ông chuyển đến [[Málaga]], [[Barcelona]] và sau đó chuyển đến một thuộc địa của [[Đế quốc Tây Ban Nha|Tây Ban Nha]] ở [[Châu Phi]]. Ông bị giam ở đây khoảng hai năm.

== Thời kỳ Philippines thuộc Mỹ ==
Ông trở lại [[Philippines]] vào [[tháng 4]] năm [[1899]]. Tại [[Manila]], ông bị lên án với các cơ quan quân sự Mỹ vì là một nhà truyền giáo cấp tiến và một lần nữa bị bắt giam vào [[tháng 9]] cùng năm.

Để trấn áp sự lo lắng của Chính phủ [[Hoa Kỳ|Mỹ]] sau khi được thả ra, ông được bầu làm Chủ tịch địa phương của Thành phố Polo. Từ năm [[1902]] đến năm [[1919]], ông là Chủ tịch của bộ phận quân sự của Thành phố Polo. Từ năm [[1919]] đến năm [[1925]], ông phục là Thống đốc [[Bulacan]] và phục vụ nhân dân Bulacan với hai nhiệm kỳ. Với tư cách là Thống đốc, ông đã kiên quyết chống lại việc hối lộ và tham nhũng trong Chính phủ.

Sau khi nghỉ hưu, ông đã viết hồi ký của mình trong những năm tháng hoạt động cách mạng. Ông cũng tiến hành nghiên cứu y khoa, nhưng chỉ vì mục đích từ thiện. Ông đã kết hôn với Marciana Castro, họ có bảy đứa con. Sáng sớm ngày [[6 tháng 4]] năm [[1956]], ông qua đời tại quê nhà, được chôn cất tại nghĩa trang địa phương.

== Di sản ==
Thành phố quê hương Polo của Pío Valenzuela được đổi tên thành [[Valenzuela (Philippines)|Thành phố Valenzuela]] vào năm [[1960]]. Những nơi khác được đặt tên theo Pío Valenzuela, ngoài những nơi có tên sau ''[[Valenzuela (Philippines)|Thành phố Valenzuela]]'' là:

* Trường Tiểu học Pío Valenzuela (Polo, Valenzuela)
* Đường Pío Valenzuela (thuộc Đại học Philippines Diliman, [[Quezon (thành phố)|Thành phố Quezon]])
* Phố Pío Valenzuela và Đường mở Pio Valenzuela (Marulas, [[Valenzuela (Philippines)|Valenzuela]])
* Đường Dr. Pio Valenzuela (Pariancillo Villa, [[Valenzuela (Philippines)|Valenzuela]])
Chương trình Học bổng Tiến sĩ Pío Valenzuela được chính quyền [[Valenzuela (Philippines)|Thành phố Valenzuela]] ban hành vào năm [[1995]] để trợ giúp giáo dục cho những công dân xứng đáng.<ref>{{chú thích web|url=http://www.valenzuela.gov.ph/index.php/article/news/1422|title=Biggest Batch of Dr. Pio Valenzuela Scholarship Grantees Announced|last=PIO|first=Administrator, Team|website=www.valenzuela.gov.ph|accessdate=ngày 17 tháng 11 năm 2017|ngày lưu trữ=2016-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514101755/http://www.valenzuela.gov.ph/index.php/article/news/1422|url-status=dead}}</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
File:FvfValenzuela1767 04.JPG|Ngôi nhà của PÍo Valenzuela, biệt thự Pariancillo, [[Valenzuela (Philippines)|Thành phố Valenzuela]]
File:MuseoValenzuelajf 4336 05.JPG|Tượng bán thân trong Bảo tàng Valenzuela
File:MuseoValenzuelajf 4336 01.JPG|Hiện vật của Valenzuela trong Bảo tàng Valenzuela
File:MuseoValenzuelajf4368 11.JPG|Pío Valenzuela
</gallery>

== Tham khảo ==

{{tham khảo}}

[[Thể loại:Sinh năm 1869]]
[[Thể loại:Mất năm 1956]]

Pío Valenzuela - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)