imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-01-26T18:53:39Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Speciesbox
| image = Paragobiodon echinocephalus.jpg
| image_size = 250px
| image_caption =
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="iucn" />
| genus = Paragobiodon
| species = echinocephalus
| authority = ([[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1830)
| synonyms =
* ''Gobius echinocephalus'' {{small|Rüppell, 1830}}
* ''Gobius amiciensis'' {{small|[[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1837}}
* ''Gobius gobiodon'' {{small|[[Francis Day|Day]], 1870}}
}}
'''''Paragobiodon echinocephalus''''' là một loài cá biển thuộc chi ''[[Paragobiodon]]'' trong [[họ Cá bống trắng]]. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1830]].

== Từ nguyên ==
Từ định danh ''echinocephalus'' được ghép bởi hai âm tiết trong [[tiếng Hy Lạp cổ đại]]: ''ekhînos'' (ἐχῖνος; "[[nhím]], [[cầu gai]]") và ''képhalos'' (κέφαλος; "đầu"), hàm ý đề cập đến những nhú gai bao phủ đầu và gáy của loài cá này.<ref>{{Chú thích web|url=https://etyfish.org/gobiiformes6/|tựa đề=Order Gobiiformes: Family Gobiidae (i-p)|năm=2024|editor=Christopher Scharpf|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database}}</ref>

== Phân bố và môi trường sống ==
Từ [[Biển Đỏ]], ''P. echinocephalus'' có phân bố gần như rộng khắp vùng [[Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương]], dọc theo [[Đông Phi]] trải dài về phía đông đến [[quần đảo Marquises]] và [[Tuamotu]], ngược lên phía bắc tới Nam [[Nhật Bản]], xa về phía nam đến [[Úc]] (gồm cả [[đảo Lord Howe]]).<ref name="iucn">{{chú thích IUCN|title=''Paragobiodon echinocephalus''|page=e.T193150A2201191|year=2016|volume=2016|author=Larson, H.|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T193150A2201191.en|access-date=2024-05-12}}</ref> Ở [[Việt Nam]], ''P. echinocephalus'' được ghi nhận tại [[vịnh Bắc Bộ]],<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Nguyễn Nhật Thi|year=1978|title=Bộ phụ Cá bống (Gobioidei) vịnh Bắc Bộ|url=http://tvhdh.vnio.org.vn:8080/dspace/bitstream/123456789/19262/1/16_NguyenNhatThi.pdf|journal=Tuyển tập nghiên cứu biển|volume=1|issue=1|pages=239–247}}</ref> [[quần đảo Hoàng Sa]] và [[quần đảo Trường Sa]].<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Nguyễn Hữu Phụng|year=2004|title=Thành phần cá rạn san hô biển Việt Nam|url=http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19496/1/03-10-NguyenHuuPhung_275-308.pdf|journal=Tuyển tập Báo cáo Khoa học Hội nghị Khoa học "Biển Đông-2002"|pages=275-308|access-date=2024-05-12|archive-date=2022-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226011234/http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19496/1/03-10-NguyenHuuPhung_275-308.pdf|url-status=dead}}</ref>

''P. echinocephalus'' là một loài sống [[cộng sinh]] với san hô, bao gồm các loài ''[[Pocillopora]]'', ''[[Seriatopora]]'' và ''[[Stylophora]]'', nhưng được ưa thích nhất là san hô ''[[Stylophora pistillata]]''.<ref name="iucn" /> Trong khi ở [[rạn san hô Great Barrier]], tỉ lệ ''P. echinocephalus'' cư trú trên các cụm ''S. pistillata'' cỡ lớn nhiều hơn trên cụm nhỏ, ở phía bắc Biển Đỏ thì ngược lại. Khi khảo sát khu vực bắc Biển Đỏ, không có bất kỳ cá thể ''P. echinocephalus'' nào, dù ở kích cỡ nào, sống ở cụm san hô có đường kính hơn 20 cm.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Belmaker|first=J.|last2=Polak|first2=O.|last3=Shashar|first3=N.|last4=Ziv|first4=Y.|year=2007|title=Geographic divergence in the relationship between ''Paragobiodon echinocephalus'' and its obligate coral host|url=https://belmaker.weebly.com/uploads/1/2/7/5/12753097/belmaker_et_al_j_fish_biol_2007.pdf|journal=Journal of Fish Biology|volume=71|issue=5|pages=1555–1561|doi=10.1111/j.1095-8649.2007.01619.x|issn=0022-1112}}</ref>

Độ sâu ít nhất mà ''P. echinocephalus'' có thể được tìm thấy là 47 m.<ref name="iucn" />

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở ''P. echinocephalus'' là 4 cm.<ref name="fb">{{FishBase species|Paragobiodon|echinocephalus}}</ref> Đầu và gáy của loài này không có vảy cá nhưng có nhiều nhú gai bao phủ. Đầu màu đỏ cam, đôi khi lại có thêm các vệt đốm màu xanh lam. Phần thân còn lại và các vây có màu đen.

Số gai vây lưng: 7; Số tia vây lưng: 9; Số gai vây hậu môn: 1; Số tia vây hậu môn: 9; Số tia vây ngực: 20–22; Số vảy [[đường bên]]: 22–24.<ref>{{Chú thích sách|url=https://www.google.com.vn/books/edition/Fishes_of_the_Great_Barrier_Reef_and_Cor/Q2suD8z5um4C?hl=vi&gbpv=1&dq=&pg=PA405&printsec=frontcover|title=Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea|last=Randall|first=John E.|last2=Allen|first2=Gerald Robert|last3=Steene|first3=Roger C.|publisher=[[Đại học Hawaii]]|year=1998|isbn=978-0-8248-1895-1|pages=405}}</ref>

== Sinh thái ==
''P. echinocephalus'' là [[loài lưỡng tính]], và có thể thay đổi giới tính theo cả hai chiều (cá đực có thể chuyển thành cá cái và ngược lại).<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Kuwamura|first=T.|last2=Nakashimn|first2=Y.|last3=Yogo|first3=Y.|year=1994|title=Sex change in either direction by growth-rate advantage in the monogamous coral goby, ''Paragobiodon echinocephalus''|url=https://archive.org/details/sim_behavioral-ecology_winter-1994_5_4/page/434|journal=Behavioral Ecology|volume=5|issue=4|pages=434–438|doi=10.1093/beheco/5.4.434|issn=1045-2249}}</ref>

Ở [[Okinawa]] (Nhật), ''P. echinocephalus'' tập trung đông nhất trên những cụm ''S. pistillata'' có đường kính hơn 15 cm, nhưng hầu như không thấy trên các cụm dưới 5 cm. Cũng tại đây, ''P. echinocephalus'' sinh sản từ [[tháng 4]] đến [[tháng 11]] và số lượng cá con (7–15 mm) tăng lên vào [[mùa hè]].<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Kuwamura|first=T|last2=Yogo|first2=Y|last3=Nakashima|first3=Y|year=1994|title=Population dynamics of goby ''Paragobiodon echmocephalus'' and host coral ''Stytophora pistillata''|url=https://www.int-res.com/articles/meps/103/m103p017.pdf|journal=Marine Ecology Progress Series|volume=103|pages=17–23|doi=10.3354/meps103017|issn=0171-8630}}</ref> [[Trứng (sinh học)|Trứng]] được cá bố bảo vệ trong khoảng 4 ngày cho đến khi nở. Đợt sinh sản tiếp theo thường diễn ra một ngày sau khi trứng lứa trước nở.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Kuwamura|first=Tetsuo|last2=Yogo|first2=Yutaka|last3=Nakashima|first3=Yasuhiro|year=1993|title=Size‐assortative Monogamy and Paternal Egg Care in a Coral Goby ''Paragobiodon echinocephalus''|url=|journal=Ethology|volume=95|issue=1|pages=65–75|doi=10.1111/j.1439-0310.1993.tb00457.x|issn=0179-1613}}</ref>

''P. echinocephalus'' và cá bống ''[[Gobiodon histrio]]'' góp phần loại bỏ tảo lục ''[[Chlorodesmis fastigiata]]'', một loại tảo có khả năng [[cảm nhiễm qua lại]] gây ức chế sự phát triển của san hô ''[[Acropora nasuta]]'' (bằng cách tạo ra vùng thiếu [[oxy]] hoặc tăng lượng [[vi khuẩn]] có hại cho san hô). Trong vòng vài phút sau khi tiếp xúc với tảo độc, hoặc chỉ tiếp xúc qua chiết xuất hóa học của tảo, san hô sẽ tỏa ra mùi thu hút cá bống đến để dọn tảo cho chúng. ''G. histrio'' tiêu thụ luôn cả tảo ''C. fastigiata'', làm tăng lượng độc trong [[dịch nhầy]] của chúng, trong khi ''P. echinocephalus'' chỉ loại bỏ ''C. fastigiata'' nhưng không tiêu thụ nó.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Dixson|first=Danielle L.|last2=Hay|first2=Mark E.|year=2012|title=Corals Chemically Cue Mutualistic Fishes to Remove Competing Seaweeds|url=https://archive.org/details/sim_science_2012-11-09_338_6108/page/804|journal=Science|volume=338|issue=6108|pages=804–807|doi=10.1126/science.1225748|issn=0036-8075|pmc=3691814|pmid=23139333}}</ref>

== Thương mại ==
''P. echinocephalus'' là một thành phần nhỏ trong ngành buôn bán [[cá cảnh]], nhưng ít khi được nhìn thấy.<ref name="iucn" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Paragobiodon|E]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1830]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá biển Đỏ]]
[[Thể loại:Cá Ai Cập]]
[[Thể loại:Cá Mozambique]]
[[Thể loại:Cá Thái Lan]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Cá Tonga]]

Paragobiodon echinocephalus - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5