imported>Hoàng Đinh Khanh Bảo: /* */

2026-07-15T03:59:20Z

Trang mới

{{Thông tin viên chức
| tiền tố = [[Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam|Thiếu tướng]], [[Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân|Anh hùng LLVTND]]
| tên = Phan Văn Lai
| hậu tố = (Bí danh: '''Thi''')
| hình =
| cỡ hình =
| miêu tả =
| quốc tịch =
| ngày sinh = {{ngày sinh và tuổi|1930|10|25}}
| nơi sinh = Phương Định, [[Nam Trực (huyện)|Nam Trực]], [[Nam Định (tỉnh)|Nam Định]]
| quốc tịch = {{VIE}}
| nơi ở =
| quê quán = xã [[Ninh Giang, Ninh Bình|Ninh Giang]], tỉnh [[Ninh Bình]]
| ngày mất =
| nơi mất =
| nguyên nhân mất =
| chức vụ = [[Tập tin:Inspectorate of MSP.png|25px]]<br>[[Thanh tra Bộ Công an (Việt Nam)|Chánh Thanh tra Bộ Công an]]
| bắt đầu = 1990
| kết thúc = 1996
| tiền nhiệm =
| kế nhiệm = Nguyễn Huy Tần
| địa hạt = {{VIE}}
| trưởng chức vụ = Bộ trưởng
| trưởng viên chức = [[Bùi Thiện Ngộ]]
| phó chức vụ =
| phó viên chức =
| chức vụ khác =
| thêm =
| chức vụ 2 = [[Tập tin:Emblem of Vietnam People's Public Security Vector Version.svg|25px]]<br/>Phó Tổng cục trưởng [[Tổng cục Chính trị, Bộ Công an (Việt Nam)|Tổng cục Xây dựng<br>lực lượng Công an nhân dân]]<br>kiêm Trưởng [[Thanh tra Bộ Công an (Việt Nam)|ban Thanh tra Bộ Công an]]
| bắt đầu 2 = 1988
| kết thúc 2 = 1990
| tiền nhiệm 2 =
| kế nhiệm 2 =
| địa hạt 2 = {{VIE}}
| trưởng chức vụ 2 = Tổng Cục trưởng
| trưởng viên chức 2 = [[Nguyễn Văn Tính (thượng tướng)|Nguyên Văn Tính]]
| phó chức vụ 2 =
| phó viên chức 2 =
| chức vụ khác 2 =
| thêm 2 =
| chức vụ 3 =
| bắt đầu 3 =
| kết thúc 3 =
| tiền nhiệm 3 =
| kế nhiệm 3 =
| địa hạt 3 =
| trưởng chức vụ 3 =
| trưởng viên chức 3 =
| phó chức vụ 3 =
| phó viên chức 3 =
| chức vụ khác 3 =
| thêm 3 =
| chức vụ 4 =
| bắt đầu 4 =
| kết thúc 4 =
| tiền nhiệm 4 =
| kế nhiệm 4 =
| địa hạt 4 =
| trưởng chức vụ 4 =
| trưởng viên chức 4 =
| phó chức vụ 4 =
| phó viên chức 4 =
| chức vụ khác 4 =
| thêm 4 =
| chức vụ 5 =
| bắt đầu 5 =
| kết thúc 5 =
| tiền nhiệm 5 =
| kế nhiệm 5 =
| địa hạt 5 =
| trưởng chức vụ 5 =
| trưởng viên chức 5 =
| phó chức vụ 5 =
| phó viên chức 5 =
| chức vụ khác 5 =
| thêm 5 =
| chức vụ 6 =
| bắt đầu 6 =
| kết thúc 6 =
| tiền nhiệm 6 =
| kế nhiệm 6 =
| địa hạt 6 =
| trưởng chức vụ 6 =
| trưởng viên chức 6 =
| phó chức vụ 6 =
| phó viên chức 6 =
| chức vụ khác 6 =
| thêm 6 =
| chức vụ 7 =
| bắt đầu 7 =
| kết thúc 7 =
| tiền nhiệm 7 =
| kế nhiệm 7 =
| địa hạt 7 =
| trưởng chức vụ 7 =
| trưởng viên chức 7 =
| phó chức vụ 7 =
| phó viên chức 7 =
| chức vụ khác 7 =
| thêm 7 =
| chức vụ 8 =
| bắt đầu 8 =
| kết thúc 8 =
| tiền nhiệm 8 =
| kế nhiệm 8 =
| địa hạt 8 =
| trưởng chức vụ 8 =
| trưởng viên chức 8 =
| phó chức vụ 8 =
| phó viên chức 8 =
| chức vụ khác 8 =
| thêm 8 =
| chức vụ 9 =
| bắt đầu 9 =
| kết thúc 9 =
| tiền nhiệm 9 =
| kế nhiệm 9 =
| địa hạt 9 =
| trưởng chức vụ 9 =
| trưởng viên chức 9 =
| phó chức vụ 9 =
| phó viên chức 9 =
| chức vụ khác 9 =
| thêm 9 =
| chức vụ 10 =
| bắt đầu 10 =
| kết thúc 10 =
| tiền nhiệm 10 =
| kế nhiệm 10 =
| địa hạt 10 =
| trưởng chức vụ 10 =
| trưởng viên chức 10 =
| phó chức vụ 10 =
| phó viên chức 10 =
| chức vụ khác 10 =
| thêm 10 =
| chức vụ 11 =
| bắt đầu 11 =
| kết thúc 11 =
| tiền nhiệm 11 =
| kế nhiệm 11 =
| địa hạt 11 =
| trưởng chức vụ 11 =
| trưởng viên chức 11 =
| phó chức vụ 11 =
| phó viên chức 11 =
| chức vụ khác 11 =
| thêm 11 =
| chức vụ 12 =
| bắt đầu 12 =
| kết thúc 12 =
| tiền nhiệm 12 =
| kế nhiệm 12 =
| địa hạt 12 =
| trưởng chức vụ 12 =
| trưởng viên chức 12 =
| phó chức vụ 12 =
| phó viên chức 12 =
| chức vụ khác 12 =
| thêm 12 =
| đa số =
| đảng = {{CSVN}}
| đảng khác =
| danh hiệu =
| nghề nghiệp = [[Tướng lĩnh Công an nhân dân Việt Nam|Tướng lĩnh công an]]
| học vấn =
| học trường =
| dân tộc = [[Người Việt|Kinh]]
| tôn giáo = [[Không tôn giáo|Không]]
| họ hàng =
| cha =
| mẹ = [[Bà mẹ Việt Nam anh hùng]] Lê Thị Mỵ
| vợ = Nguyễn Thị Y
| chồng =
| kết hợp dân sự =
| con = 03 con (gồm:[[Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam|Thiếu tướng]] Phan Quốc Thái)
| website =
| chữ ký =
| giải thưởng = [[Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân]] (2016)
| phục vụ = [[Công an nhân dân Việt Nam]]
| thuộc = [[Việt Nam]]
| năm tại ngũ = 1949 - 1996
| cấp bậc = {{QH|Thiếu tướng Công an}}
| đơn vị =
| chỉ huy = [[Thanh tra Bộ Công an (Việt Nam)|Thanh tra Bộ Công an]]
| tham chiến =
| chú thích =
}}

'''Phan Văn Lai''' (sinh ngày [[25 tháng 10]] năm [[1930]]) là một [[Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân]], [[Tướng lĩnh Công an nhân dân Việt Nam]], hàm [[Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam|Thiếu tướng]]. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng [[Tổng cục Xây dựng lực lượng Công an nhân dân]], nguyên Chánh Thanh tra [[Bộ Công an (Việt Nam)|Bộ Công an]], nguyên Chánh Văn phòng Ban An ninh khu Trị Thiên - Huế.

==Xuất thân==
Ông có biệt danh là '''Thi''', sinh ngày [[25 tháng 10|25]] [[25 tháng 10|tháng 10]] năm [[1930]]<ref>{{Chú thích web |last=cand.com.vn |title=“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100 |url=https://cand.com.vn/nhan-vat/chien-truong-va-que-huong-cua-lao-tuong-u100-i782437/ |access-date=2026-01-05 |website=Báo Công an Nhân dân điện tử |language=vi}}</ref> tại xã Phương Định, huyện [[Trực Ninh (huyện)|Trực Ninh]], tỉnh [[Nam Định (tỉnh)|Nam Định]] (nay là xã [[Ninh Giang, Ninh Bình|Ninh Giang]], tỉnh [[Ninh Bình]]) trong một gia đình có truyền thống cách mạng.<ref name="antg2014">{{chú thích web |url =http://antgct.cand.com.vn/Nhan-vat/Tam-long-cua-vi-tuong-ve-huu-316068/ |tiêu đề =Tấm lòng của vị tướng về hưu |author =Trần Duy Hiển |ngày =2014-08-27 |nhà xuất bản =Báo An ninh thế giới |ngày truy cập =2017-12-23 |ngôn ngữ = |archiveurl =https://web.archive.org/web/20171223080656/http://antgct.cand.com.vn/Nhan-vat/Tam-long-cua-vi-tuong-ve-huu-316068/ |ngày lưu trữ =2017-12-23 |url-status=live }}</ref><ref name="conganhanam2016">{{chú thích web |url =http://hanam.gov.vn/vi-vn/congan/Pages/ShowNews.aspx?nid=4092 |tiêu đề =Hồi ức của vị tướng anh hùng |author =PX15 - Công an Hà Nam - phương Thảo |ngày =2016-07-04 |nhà xuất bản =Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Nam |ngày truy cập =2017-12-23 |ngôn ngữ = |archiveurl =https://web.archive.org/web/20171223085214/http://hanam.gov.vn/vi-vn/congan/Pages/ShowNews.aspx?nid=4092 |ngày lưu trữ =2017-12-23 |url-status=live }}</ref>

Mẹ ông là bà Lê Thị Mỵ, sau được phong tặng danh hiệu [[Bà mẹ Việt Nam anh hùng]].<ref name="conganhanam2016"/>
==Sự nghiệp==
Năm 1946, khi vừa 16 tuổi, ông tham gia [[kháng chiến chống Pháp]] ở quê nhà.<ref name="antg2014"/><ref name="conganhanam2016"/>

Sau đó, ông được điều động lên huyện làm cán bộ Đoàn Thanh niên cứu quốc huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định.<ref name="conganhanam2016"/>

Ông từng công tác ở Công an tỉnh [[Hà Nam (tỉnh Việt Nam)|Hà Nam]], sau đó được Bộ Công an triệu tập về Trường Công an Trung ương (Trường C500, tức [[Học viện An ninh nhân dân]] hiện nay) học lớp B2 vào tháng 12 năm [[1962]] (cùng với Lê Như Khánh, Trưởng ban An ninh huyện [[Hương Thủy (thị xã)|Hương Thủy]], tỉnh [[Thừa Thiên – Huế]] năm 1967).<ref name="antg2014"/><ref name="hanam"/>

Sau đó, ngày 20/1/1964, ông lên đường vào nam tham gia [[kháng chiến chống Mỹ]].<ref name="antg2014"/><ref name="hanam"/>

Ông có 12 năm chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên Huế đến năm 1976.<ref name="antg2014"/><ref name="hanam"/>

Ông từng là Bí thư Đảng ủy, Chánh Văn phòng Ban an ninh tỉnh Thừa Thiên; Phó Bí thư Đảng ủy, Chánh Văn phòng Ban An ninh khu Trị Thiên - Huế.<ref name="conganhanam2016"/><ref name="cand2015">{{chú thích web |url =http://cand.com.vn/Phong-su-tu-lieu/Noi-long-cua-mot-vi-tuong-346471/ |tiêu đề =Nỗi lòng của một vị tướng |author =Đinh Sen |ngày =2015-04-03 |nhà xuất bản =[[Báo Công an nhân dân]] |ngày truy cập =2017-12-23 |ngôn ngữ = |archiveurl =https://web.archive.org/web/20171223082100/http://cand.com.vn/Phong-su-tu-lieu/Noi-long-cua-mot-vi-tuong-346471/ |ngày lưu trữ =2017-12-23 |url-status=live }}</ref>

Sau [[ngày Sài Gòn sụp đổ]] 30/4/1975, ông trở về [[miền bắc Việt Nam]] công tác tại [[Bộ Công an Việt Nam]].<ref name="antg2014"/>

Sau đó, ông được phong hàm Thiếu tướng, và giữ chức vụ Phó Tổng cục trưởng [[Tổng cục Xây dựng lực lượng Công an nhân dân]] (nay là Tổng cục Chính trị, Công an nhân dân Việt Nam) kiêm Trưởng ban Thanh tra Bộ Công an.<ref name="conganhanam2016"/><ref name="cand2015"/>

Năm 1990, ông giữ chức vụ Chánh thanh tra Bộ Công an cho đến ngày nghỉ hưu.<ref name="hanam"/>

Năm 2014, ông là Trưởng Ban liên lạc cán bộ Bộ Công an chi viện chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Chủ tịch Hội đồng hương huyện Trực Ninh (tỉnh Nam Định) tại Hà Nội, kiêm Chủ tịch danh dự Hội khuyến học huyện Trực Ninh.<ref name="antg2014"/>

==Tặng thưởng==
*Danh hiệu [[Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân]] thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (quyết định phong tặng ngày 27/1/2016 của [[Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam]] [[Trương Tấn Sang]],<ref name="conganhanam2016"/> trao ngày 26/3/2017)<ref>{{chú thích web |url =http://www.antv.gov.vn/tin-tuc/chinh-tri/thieu-tuong-phan-van-lai-don-nhan-danh-hieu-anh-hung-llvtnd-185422.html |tiêu đề =Thiếu tướng Phan Văn Lai đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVTND |author = |ngày = |nhà xuất bản =ANTV |ngày truy cập =2017-12-23 |ngôn ngữ = |archiveurl =https://web.archive.org/web/20171223162606/http://www.antv.gov.vn/tin-tuc/chinh-tri/thieu-tuong-phan-van-lai-don-nhan-danh-hieu-anh-hung-llvtnd-185422.html |ngày lưu trữ =2017-12-23 |url-status =dead }}</ref> Ông được trao danh hiệu này vì "đã dũng cảm bám trụ địa bàn, cùng đồng đội tiêu diệt nhiều tên ác ôn có nợ máu với cách mạng, bóc gỡ nhiều mạng lưới mật báo viên của tình báo, cảnh sát nguỵ; khai thác số đối tượng cảnh sát, tình báo, đảng phái phản động, nguỵ quân, nguỵ quyền, thu nhiều tài liệu, tin tức tình báo quan trọng, góp phần làm thất bại kế hoạch hậu chiến của địch."<ref>{{chú thích web |url =http://dangcongsan.vn/preview/newid/376531.html |tiêu đề =Phong tặng, truy tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” cho 6 cá nhân |author =Mạnh Hùng |ngày =2016-03-09 |nhà xuất bản =Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam |ngày truy cập =2017-12-23 |ngôn ngữ = |archiveurl =https://web.archive.org/web/20171223084631/http://dangcongsan.vn/preview/newid/376531.html |ngày lưu trữ =2017-12-23 |url-status=live }}</ref>
*Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng ([[Đảng Cộng sản Việt Nam]])<ref name="conganhanam2016"/>
*1 Huân chương Độc lập hạng Nhì;<ref name="conganhanam2016"/><ref name="hanam">{{chú thích web |url =http://hanam.gov.vn/vi-vn/Pages/Printer.aspx?articleID=2336 |tiêu đề =Người đi theo tiếng gọi từ trái tim |author = |ngày = |nhà xuất bản =Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Nam |ngày truy cập =2017-12-23 |ngôn ngữ = |archiveurl =https://web.archive.org/web/20171223082946/http://hanam.gov.vn/vi-vn/Pages/Printer.aspx?articleID=2336 |ngày lưu trữ =2017-12-23 |url-status=live }}</ref>
*1 [[Huân chương Quân công]] hạng Nhì;<ref name="conganhanam2016"/>
*2 Huân chương Quân công hạng Ba;<ref name="conganhanam2016"/>
*1 [[Huân chương Quyết thắng]] hạng Nhất;<ref name="conganhanam2016"/>
*1 [[Huân chương Kháng chiến chống Mỹ]] hạng Nhất;<ref name="conganhanam2016"/>
*1 [[Huân chương Kháng chiến chống Pháp]] hạng Ba;<ref name="conganhanam2016"/>
*1 [[Huân chương Giải phóng]] hạng Ba<ref name="conganhanam2016"/>
*Nhiều Bằng khen, giấy khen<ref name="conganhanam2016"/>

==Tác phẩm==
*Sách "Những lá thư thời chiến Công an nhân dân", giới thiệu 113 bức thư của 37 tác giả với dung lượng 320 trang, Nhà xuất bản CAND phối hợp với Viện Lịch sử CAND sưu tầm và biên soạn, trong đó nhiều thư có nội dung xúc động của Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai<ref>{{chú thích web |url =http://vietnamnet.vn/vn/doi-song/nhung-la-thu-thoi-chien-cong-an-nhan-dan-loi-ke-cua-nguoi-o-lai-370317.html |tiêu đề ='Những lá thư thời chiến Công an nhân dân' - lời kể của người ở lại |author =Diệu Bình |ngày =2017-04-30 |nhà xuất bản =[[VietNamNet]] |ngày truy cập =2017-12-23 |ngôn ngữ = |archiveurl = |ngày lưu trữ = 2017-12-23}}</ref>

==Gia đình==
Ông đã kết hôn. Vợ ông là bà Nguyễn Thị Y, quê ở huyện [[Duy Tiên (thị xã)|Duy Tiên]], tỉnh [[Hà Nam (tỉnh Việt Nam)|Hà Nam]]. Khi hai người lấy nhau, ông làm ở công an tỉnh Hà Nam, còn bà là nhân viên cấp dưỡng.<ref name="hanam"/> Ông bà có ba con, trong đó có một con trai sinh năm [[1957]] là [[Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam]] [[Phan Quốc Thái]], nguyên Cục trưởng Cục Hậu cần, Tổng cục An ninh 1, Bộ Công an.<ref name="antg2014"/><ref name="hanam"/><ref>{{cite news|url= https://cand.com.vn/Nhan-vat/chien-truong-va-que-huong-cua-lao-tuong-u100-i782437/ |title= “Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100 |date= 2025-09-27|newspaper= Báo Công an nhân dân điện tử|accessdate= 2026-02-17|archiveurl= |archivedate= }}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{thời gian sống|1930}}
{{sơ khai nhân vật quân sự Việt Nam}}
{{Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam}}

[[Thể loại:Sinh năm 1930]]
[[Thể loại:Người Ninh Bình]]
[[Thể loại:Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu]]
[[Thể loại:Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân]]
[[Thể loại:Người họ Phan tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Huân chương Độc lập hạng Nhì]]
[[Thể loại:Huân chương Quân công hạng Nhì]]
[[Thể loại:Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất]]
[[Thể loại:Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Xây dựng lực lượng, Bộ Công an (Việt Nam)]]
[[Thể loại:Chánh Thanh tra Bộ Công an (Việt Nam)]]

Phan Văn Lai - Lịch sử thay đổi

imported>Hoàng Đinh Khanh Bảo: /* */