imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.1730454

2025-03-19T04:00:09Z

(Bot) AlphamaEditor, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.1730454

Trang mới

{{Infobox organization
| name = Phong trào Wikimedia
| logo = File:Wikimedia Community Logo.svg
| logo_size = 150px
| type = [[Tổ chức không chính thức]] của những người đóng góp cá nhân, chi hội, nhóm người dùng và các tổ chức chuyên đề
| image = Wikimania 2019 Group Photo.jpg
| caption = Ảnh chụp nhóm [https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2019:Wikimania Wikimania 2019]
| area_served = Toàn thế giới
| focus = Các dự án [[Internet]] miễn phí, [[nội dung mở]], dựa trên [[wiki]]
| services = [[Tác giả|Viết bài]] và [[sửa đổi]] [[Wikipedia]], [[Wiktionary]], [[Wikimedia Commons]], [[Wikidata]], [[Wikiquote]], [[Wikibooks]], [[Wikisource]], [[Wikispecies]], [[Wikinews]], [[Wikiversity]], và [[Wikivoyage]]<br />Phần mềm [[MediaWiki]] [[Nhà phát triển phần mềm|đang phát triển]]
| homepage = {{URL|https://wikimedia.org}}
}}
'''Phong trào Wikimedia''', hay đơn giản gọi là '''Wikimedia''', là cộng đồng toàn cầu của những người đóng góp cho các dự án của [[Wikimedia Foundation]]. Phong trào này được tạo ra xung quanh [[Cộng đồng Wikipedia|cộng đồng]] [[Wikipedia]], và từ đó đã mở rộng sang các dự án Wikimedia khác, bao gồm các dự án chung [[Wikimedia Commons]] và [[Wikidata]], cũng như giới kỹ sư và nhà phát triển phần mềm tình nguyện đóng góp cho [[MediaWiki]]. Những tình nguyện viên này được hỗ trợ bởi nhiều tổ chức trên khắp thế giới, bao gồm Wikimedia Foundation, chi hội liên quan, tổ chức chuyên đề và nhóm người dùng.

Cái tên "Wikimedia", một từ ghép giữa [[wiki]] và [[Truyền thông|media]], được tác giả người Mỹ Sheldon Rampton đặt ra trong một bài đăng trong danh sách gửi thư [[tiếng Anh]] vào tháng 3 năm 2003,<ref>{{chú thích web | url = http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-March/001887.html | title = Wikipedia English mailing list message | date = ngày 16 tháng 3 năm 2003 | first = Sheldon | last = Rampton | author-link = Sheldon Rampton | access-date = ngày 11 tháng 7 năm 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051101074301/http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-March/001887.html | archive-date = ngày 1 tháng 11 năm 2005 | url-status = live }}</ref> ba tháng sau khi [[Wiktionary]] trở thành dự án dựa trên wiki thứ hai được lưu trữ trên nền tảng của [[Jimmy Wales]], và ba tháng trước khi Wikimedia Foundation được công bố và hợp nhất.<ref name="Announcing Wikimedia Foundation">{{chú thích web|author=Jimmy Wales|author-link=Jimmy Wales|url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html|title=Announcing Wikimedia Foundation|date=ngày 20 tháng 6 năm 2003|publisher=[[mail:wikipedia-l]]|access-date=ngày 26 tháng 11 năm 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html|archive-date=ngày 30 tháng 3 năm 2013|url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc. Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 |date = ngày 18 tháng 6 năm 2016}} and [http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/ConvertTiffToPDF?storagePath=COR1%5C2003%5C0620%5C90039369.tif&documentNumber=N03000005323 Electronic Articles of Incorporation for Wikimedia Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618163144/http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/ConvertTiffToPDF?storagePath=COR1%5C2003%5C0620%5C90039369.tif&documentNumber=N03000005323 |date = ngày 18 tháng 6 năm 2016}}, filed ngày 20 tháng 6 năm 2003</ref> "Wikimedia" cũng có thể đề cập đến [[#Dự án|các dự án Wikimedia]].

==Cộng đồng Wikipedia==
{{Main|Cộng đồng Wikipedia}}
Cộng đồng Wikipedia là cộng đồng những người đóng góp cho trang bách khoa toàn thư trực tuyến [[Wikipedia]]. Nó bao gồm các biên tập viên (hoặc cộng tác viên) và quản trị viên gọi là [[Quản trị viên Wikipedia|admins]]. [[Ủy ban Trọng tài]] là một hội đồng gồm các biên tập viên chịu trách nhiệm tiến hành phân xử nhằm giải quyết những tranh chấp nghiêm trọng giữa các biên tập viên của bách khoa toàn thư này. Ủy ban có quyền đưa ra các biện pháp trừng phạt ràng buộc và cũng xác định người dùng nào có quyền tiếp cận những giấy phép đặc biệt.

==Dự án==
{{Further|Wikimedia Foundation#Dự án và Sáng kiến}}
Các dự án Wikimedia bao gồm:
{{Div col|colwidth=30em}}

* [[Wikipedia]], bách khoa toàn thư dựa trên web
* [[Wiktionary]], từ điển
* [[Wikibooks]], sách giáo khoa
* [[Wikinews]], tin tức thời sự
* [[Wikiquote]], bộ sưu tập danh ngôn
* [[Wikisource]], thư viện văn bản và tài liệu nguồn
* [[Wikiversity]], tài liệu giáo dục
* [[Wikivoyage]], hướng dẫn du lịch
* [[Wikispecies]], danh mục phân loại các loài
* [[Wikimedia Commons]], kho dữ liệu lưu trữ các phương tiện như hình ảnh, video và âm thanh. Tất cả các dự án khác được đề cập ở trên đều có thể truy cập các tập tin này, do đó mới có tên "Commons."
* [[Wikidata]], nguồn dữ liệu chung, cũng có thể được các dự án khác truy cập
{{Div col end}}

==Tổ chức==
===Wikimedia Foundation===
{{Main|Wikimedia Foundation}}
[[Tập tin:Wikimedia movement en de.svg|thumb|Tổng quan về Phong trào Wikimedia]]
[[Tập tin:Mindmap-wikimedia-movement-december-2019.svg|thumb|Bản đồ tư duy về phong trào Wikimedia (2019)]]
[[Tập tin:Wikimedia chapters existing and regional user groups.svg|thumb|{{Legend|#000075|Chi hội Wikimedia (xanh đậm)}}{{Legend|#0F7001|Nhóm người dùng Wikimedia tập trung vào địa lý (xanh lá cây)}}]]
Wikimedia Foundation (WMF) là một tổ chức từ thiện và [[Tổ chức phi lợi nhuận|phi lợi nhuận]] của Mỹ<ref>{{chú thích web|url=https://www.guidestar.org/profile/20-0049703|title=GuideStar - WIKIMEDIA FOUNDATION, INC.}}</ref> có trụ sở chính tại [[San Francisco]], [[California]]. Nó sở hữu [[tên miền]] và vận hành hầu hết các trang web của phong trào, như Wikipedia, [[bách khoa toàn thư trực tuyến]], cũng như [[Wikimedia Commons]].

WMF được [[Jimmy Wales]] thành lập vào năm 2003 như một cách để tài trợ cho Wikipedia và các dự án chị em của nó thông qua các phương tiện phi lợi nhuận. Mục đích của WMF nhằm "... trao quyền và thu hút mọi người trên khắp thế giới thu thập và phát triển nội dung giáo dục theo giấy phép miễn phí hoặc trong [[phạm vi công cộng]], đồng thời phổ biến nội dung đó một cách hiệu quả và mang tính toàn cầu."<ref name="Announcing Wikimedia Foundation"/><ref name="Rupert Neate">{{chú thích báo | first = Rupert | last = Neate | title = Wikipedia founder Jimmy Wales goes bananas | url = https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/mediatechnologyandtelecoms/3399843/Wikipedia-founder-Jimmy-Wales-goes-bananas.html | work = The Daily Telegraph | date = ngày 7 tháng 10 năm 2008 | access-date = ngày 25 tháng 10 năm 2009 | quote = The encyclopedia's huge fan base became such a drain on Bomis's resources that Mr. Wales, and co-founder Larry Sanger, thought of a radical new funding model – charity. | archive-url = https://web.archive.org/web/20081110041546/http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/mediatechnologyandtelecoms/3399843/Wikipedia-founder-Jimmy-Wales-goes-bananas.html | archive-date = ngày 10 tháng 11 năm 2008 | url-status = live }}</ref><ref>{{chú thích web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Bylaws#ARTICLE_II_-_STATEMENT_OF_PURPOSE |title=Bylaws |publisher=Wikimedia Foundation |access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225172741/https://wikimediafoundation.org/wiki/Bylaws#ARTICLE_II_-_STATEMENT_OF_PURPOSE |archive-date = ngày 25 tháng 2 năm 2017 |url-status=live }}</ref>

Theo [[báo cáo tài chính]] năm 2015 của WMF, năm 2015 WMF có ngân sách là 72 triệu đô la Mỹ, chi tiêu 52 triệu đô la Mỹ cho hoạt động và tăng khoản tiền dự trữ của mình lên 82 triệu đô la Mỹ.<ref>{{chú thích web|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/0/0b/Audit_Report_-_FY_14-15_-_Final.PDF|format=PDF|title=WIKIMEDIA FOUNDATION, INC. Financial Statements, ngày 30 tháng 6 năm 2015 and 2014|website=Upload.wikimedia.org|access-date=ngày 20 tháng 4 năm 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112032108/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/0/0b/Audit_Report_-_FY_14-15_-_Final.PDF|archive-date=ngày 12 tháng 1 năm 2016|url-status=live}}</ref> WMF chủ yếu được tài trợ bởi các khoản đóng góp với số tiền quyên góp trung bình là 15 đô la Mỹ.<ref>{{chú thích web|title=Frequently Asked Questions|url=https://wikimediafoundation.org/wiki/FAQ/en#How_is_the_Wikimedia_Foundation_funded.3F|website=WikiMedia Foundation|access-date=ngày 23 tháng 9 năm 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131122050954/http://wikimediafoundation.org/wiki/FAQ/en#How_is_the_Wikimedia_Foundation_funded.3F|archive-date=ngày 22 tháng 11 năm 2013|url-status=live}}</ref>

===Chi hội===
{{See also|Danh sách chi hội Wikimedia}}
Chi hội là những tổ chức hỗ trợ các dự án Wikimedia tại các khu vực địa lý cụ thể, hầu hết là các quốc gia. Hiện có {{when|date=December 2020}} 38 chi hội.<ref>{{chú thích web|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters|title=Wikimedia chapters|website=meta.wikimedia.org|language=en|access-date = ngày 3 tháng 5 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917182055/https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters|archive-date = ngày 17 tháng 9 năm 2016 |url-status=live}}</ref>

Wikimedia Deutschland (WMDE) là chi hội lớn nhất, với tổng kinh phí là 20 triệu euro {{when|date=December 2020}}. WMDE phân bổ khoảng 1 triệu euro để hỗ trợ công ty chịu trách nhiệm phân phối các khoản đóng góp và 4 triệu euro chuyển sang cho WMF.<ref>{{chú thích web |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters |title=Wikimedia chapters - Meta |website=Meta.wikimedia.org |access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917182055/https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters |archive-date = ngày 17 tháng 9 năm 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{chú thích web |url=https://wikimedia.de/wiki/Jahresplan_2016 |title=Jahresplan 2016 – Wikimedia Deutschland |language=de |website=Wikimedia.de |date = ngày 28 tháng 11 năm 2015 |access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705143541/https://wikimedia.de/wiki/Jahresplan_2016 |archive-date = ngày 5 tháng 7 năm 2019 |url-status=dead }}</ref>

Để có cùng một thủ tục, mọi chi hội đều tuân theo cùng một quy trình và yêu cầu ngân sách hàng năm của mình tại ủy ban phân bổ quỹ. Tổ chức với tư cách là chủ sở hữu tên miền internet của các trang dự án yêu cầu một phần đóng góp thông qua trang web ở một quốc gia (ví dụ: cho Đức, Thụy Sĩ) hoặc trả cho một chi hội với số tiền đã thỏa thuận (các chi hội khác). Tổng cộng dưới 4 triệu USD được phân phối thông qua cách này cho các chi hội và tổ chức chuyên đề.<ref name=apg-overview>{{chú thích web |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Template:AGP_navigation |title=Template:APG navigation - Meta |website=Meta.wikimedia.org |date = ngày 5 tháng 9 năm 2016 |access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807001944/https://meta.wikimedia.org/wiki/Template:AGP_navigation |archive-date = ngày 7 tháng 8 năm 2016 |url-status=live }}</ref> Cơ sở pháp lý dựa trên "Thỏa thuận Chi hội".<ref>{{chú thích web |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters/Creation_guide |title=Wikimedia chapters/Creation guide - Meta |website=Meta.wikimedia.org |access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130155143/https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters/Creation_guide |archive-date = ngày 30 tháng 11 năm 2016 |url-status=live }}</ref>

===Tổ chức chuyên đề===
Các tổ chức chuyên đề được thành lập để hỗ trợ các dự án Wikimedia trong một lĩnh vực chủ đề tiêu điểm; hiện tại {{when|date=December 2020}} có hai tổ chức như vậy.<ref name=apg-overview/><ref>{{chú thích web |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_movement_affiliates/Frequently_asked_questions#What_are_Wikimedia_thematic_organizations.3F |title=Wikimedia movement affiliates/Frequently asked questions - Meta |website=Meta.wikimedia.org |date = ngày 15 tháng 9 năm 2016 |access-date = ngày 24 tháng 9 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208153246/https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_movement_affiliates/Frequently_asked_questions#What_are_Wikimedia_thematic_organizations.3F |archive-date = ngày 8 tháng 12 năm 2015 |url-status=live }}</ref> Chúng đều nằm dưới sự quản lý của "Thỏa thuận Tổ chức Chuyên đề Wikimedia".<ref>{{chú thích web|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Thematic_Organization_Agreement|title=Wikimedia Thematic Organization Agreement|website=meta.wikimedia.org|access-date = ngày 3 tháng 5 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503114508/https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Thematic_Organization_Agreement|archive-date = ngày 3 tháng 5 năm 2019 |url-status=live}}</ref>

===Nhóm người dùng===
Nhóm người dùng có ít yêu cầu chính thức hơn chi hội và tổ chức chuyên đề. Họ hỗ trợ và thúc đẩy các dự án Wikimedia tại địa phương hoặc về một chủ đề, đề tài, đề mục hoặc vấn đề cụ thể. Sau khi được Ủy ban Liên kết công nhận, họ sẽ tham gia dựa trên "Thỏa thuận Nhóm người dùng và Quy tắc ứng xử".{{citation needed|date=May 2018}} Tính đến tháng 5 năm 2019, có 108 nhóm người dùng.<ref>{{chú thích web|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_user_groups|title=Wikimedia user groups|date = ngày 7 tháng 11 năm 2018 |website=Meta.wikimedia.org|access-date = ngày 7 tháng 11 năm 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106215404/https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_User_Groups|archive-date = ngày 6 tháng 11 năm 2018 |url-status=live}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
* [//www.wikimedia.org Trang chủ Wikimedia]
* [[m:Wikimedia movement|Mô tả cấu trúc chuyển động của Wikimedia]] @ [[Meta-Wiki]]

{{Wikimedia Foundation}}
{{Wikipedia|state=collapsed}}

[[Thể loại:Wikipedia]]
[[Thể loại:Phong trào Wikimedia| ]]
[[Thể loại:Cộng đồng Wiki]]
[[Thể loại:Phong trào xã hội]]
[[Thể loại:Wikimedia Foundation]]
[[Thể loại:Wikimedia]]
[[Thể loại:Cộng đồng wiki]]

Phong trào Wikimedia - Lịch sử thay đổi

imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, thêm thể loại, Executed time: 00:00:05.1730454