https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Phun_tr%C3%A0o_CO2Phun trào CO2 - Lịch sử thay đổi2026-08-11T13:22:11ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Phun_tr%C3%A0o_CO2&diff=5622159&oldid=previmported>THANHDATVIPNHATWIKI: /* growthexperiments-addsectionimage-summary-summary: 1 */2026-01-09T11:15:24Z<p><span class="autocomment">growthexperiments-addsectionimage-summary-summary: 1</span></p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>[[Tập tin:Cow killed by Lake Nyos gasses.jpg|250px|nhỏ|Một con bò bị chết do ngạt thở khi hiện tượng phun trào CO2 xảy ra tại hồ Nyos]]<br />
[[Tập tin:LakeKivu satellite.jpg|250px|nhỏ|Hồ Kivu nhìn từ vệ tinh]]<br />
'''Phun trào CO<sub>2</sub>''' hay còn gọi là '''phun trào nước ngọt''' là một dạng thiên tai hiếm với lượng khí [[Cacbon dioxide]] (CO<sub>2</sub>) bất ngờ bốc lên từ hồ nước sâu, làm ngạt thở động vật và con người. Phun trào này có thể gây ra [[sóng thần]] ở hồ khi khí CO<sub>2</sub> bốc lên. Các nhà khoa học tin rằng [[lở đất]], các hoạt động núi lửa, hay các vụ nổ có thể gây ra như một vụ phun trào. Các hồ nước xả ra vụ phun trào CO<sub>2</sub> được gọi là hồ phun trào. Một số đặc tính của hồ phun trào gồm:<br />
* Nước bão hòa CO<sub>2</sub><br />
* Hồ nước có đáy lạnh cho thấy không có các tương tác núi lửa như các hồ núi lửa<br />
* Lớp nước trên mặt và đáy có độ bão hòa CO<sub>2</sub> khác nhau<br />
* Gần khu vực hồ có các hoạt động núi lửa<br />
<br />
Các nhà khoa học gần đây đã xác định được các khảo sát về vụ phun trào làm nhiều người chết vào thập niên 1980 ở [[hồ Monoun]] và [[hồ Nyos]] có liên quan gián tiếp đến phun trào CO<sub>2</sub>, thực ra là các dạng rời rạc của các sự kiện thảm họa.<ref name="USGS vulcan">[http://vulcan.wr.usgs.gov/Glossary/Lakes/description_volcanic_lakes_gas_release.html Volcanic Lakes and Gas Releases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224084014/http://vulcan.wr.usgs.gov/Glossary/Lakes/description_volcanic_lakes_gas_release.html |date=2013-12-24 }} USGS/[http://vulcan.wr.usgs.gov/ Cascades Volcano Observatory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107023839/http://vulcan.wr.usgs.gov/ |date=2007-01-07 }}, Vancouver, Washington.</ref><br />
<br />
==Lịch sử thảm họa==<br />
[[Tập tin:Monoun.jpg|nhỏ|Monoun nằm ở Nkouoptamo, vùng phía Tây. Do tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc tiếp cận bị hạn chế.]]<br />
Tới nay, hiện tượng phun trào CO2 chỉ được quan sát 2 lần. Lần đầu tiên ở [[Cameroon]] tại [[hồ Monoun]] năm 1984, gây ra cái chết của 38 người dân sinh sống gần khu vực đó.<ref>{{chú thích tạp chí |bibcode=1987JVGR...31....1S |title=Origin of the lethal gas burst from Lake Monoun, Cameroun |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-volcanology-and-geothermal-research_1987-03_31_1-2/page/1 |last1=Sigurdsson |first1=H. |volume=31 |year=1987 |pages=1–16 |journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research |doi=10.1016/0377-0273(87)90002-3 |last2=Devine |first2=J.D. |last3=Tchua |first3=F.M. |last4=Presser |first4=F.M. |last5=Pringle |first5=M.K.W. |last6=Evans |first6=W.C.}}</ref><br />
<br />
Lần thứ 2, phun trào gây chết người xảy ra ở khu vực gần [[hồ Nyos]] năm 1986, lần này hơn 80 triệu mét khối khí CO2 được giải phóng và gây nên cái chết của 1700 người và 3500 gia súc xung quanh do ngạt thở.<ref>{{chú thích tạp chí |doi=10.1126/science.236.4798.169 |title=The 1986 Lake Nyos Gas Disaster in Cameroon, West Africa |url=https://archive.org/details/sim_science_1987-04-10_236_4798/page/168 |year=1987 |last1=Kling |first1=George W. |last2=Clark |first2=Michael A. |last3=Wagner |first3=Glen N. |last4=Compton |first4=Harry R. |last5=Humphrey |first5=Alan M. |last6=Devine |first6=Joseph D. |last7=Evans |first7=William C. |last8=Lockwood |first8=John P. |last9=Tuttle |first9=Michele L. |last10=Koenigsberg |first10=E. J. |journal=Science |volume=236 |issue=4798 |pages=169–75 |pmid=17789781|bibcode = 1987Sci...236..169K |display-authors=8 }}</ref><br />
<br />
Do tính chất sự kiện, rất khó xác định các phun trào CO2 có thể xảy ra nơi nào đó không. Tuy nhiên, [[hồ Kivu]] nằm giữa biên giới [[Cộng hòa Dân chủ Congo]] và [[Rwanda]] lại chứa rất lớn lượng khí CO2. Một số mẫu trầm tích lấy từ hồ này bởi giáo sư Robert Hecky ở [[đại học Michigan]] cho thấy các sinh vật sống trong hồ đã tuyệt chủng hàng ngàn năm trước và bị cuốn vào lòng hồ.<br />
<br />
== Nguyên nhân ==<br />
Để vụ phun trào CO2 xảy ra, hồ phun trào phải có lượng bão hòa khí ga. Hai nguyên nhân chính được biết đến, thành phần chủ yếu là [[Cacbon dioxide]]; tuy nhiên, ở hồ Kivu, các nhà khoa học đang xem xét sự liên quan về nồng độ lớn khí [[Mêtan]]. Khí CO2 có thể đến từ [[khí núi lửa]] bốc ra từ hồ hoặc từ quá trình phân hủy vật liệu hữu cơ. Trước khi hồ bão hòa khí, hồ giống như [[nước ngọt có ga]] khi mở ra: CO<sub>2</sub> được phân rã trong nước. Ở cả hồ phun trào và nước ngọt, CO<sub>2</sub> phân rã nhanh hơn tại [[định luật Henry]] áp suất cao. Đây là nguyên nhân khí bọt trong chai soda chỉ hình thành sau khi nắp chai được mở ra; áp suất được giải phóng và CO<sub>2</sub> bốc ra từ [[dung dịch]]. Trong trường hợp ở hồ phun trào, mặt đáy hồ có áp suất cao; nếu đáy càng sâu thì áp suất càng cao ở đáy. Điều này nghĩa là lượng lớn CO<sub>2</sub> có thể bốc ra ở hồ nước rộng và sâu. Thêm nữa, CO<sub>2</sub> phân hủy nhanh hơn ở nước lạnh, chẳng hạn nơi đáy hồ. Sự thay đổi nhẹ nhiệt độ nước có thể dẫn đến việc giải phóng lượng lớn khí CO<sub>2</sub>.<br />
<br />
== Xem thêm ==<br />
*[[Hồ Kivu]]<br />
== Tham khảo ==<br />
{{Tham khảo}}<br />
<br />
== Liên kết ngoài ==<br />
*[http://mhalb.pagesperso-orange.fr/nyos/index.htm Page of the team degassing Lake Nyos]<br />
*[http://www.newscientist.com/article/dn3318 Lake's silent killer to be disarmed]<br />
*[http://www.geology.sdsu.edu/how_volcanoes_work/Nyos.html Lake Nyos (1986)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131007171626/http://www.geology.sdsu.edu/how_volcanoes_work/Nyos.html |date=2013-10-07 }}<br />
*[https://web.archive.org/web/20070324001548/http://www.mala.bc.ca/~earles/nyos-feb01.htm Degassing Lake Nyos]<br />
*[http://www.geo.lsa.umich.edu/geonews/archive/9606.pdf Cracking the Killer Lakes of Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721170105/http://www.geo.lsa.umich.edu/geonews/archive/9606.pdf |date = ngày 21 tháng 7 năm 2011}}<br />
*[http://www.chm.bris.ac.uk/webprojects2002/whitehouse/monoun.htm Lake Monoun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010094609/http://www.chm.bris.ac.uk/webprojects2002/whitehouse/monoun.htm |date=2012-10-10 }}<br />
*[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1155057.stm BBC Cameroons "killer lake" degassed]<br />
<br />
{{Thảm họa tự nhiên}}<br />
{{sơ khai}}<br />
<br />
[[Thể loại:Các dạng phun trào núi lửa]]<br />
[[Thể loại:Carbon dioxide]]<br />
[[Thể loại:Nguy hiểm địa chất]]<br />
[[Thể loại:Hồ]]<br />
[[Thể loại:Thiên tai]]</div>imported>THANHDATVIPNHATWIKI