https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Qu%C3%A2n_phi%E1%BB%87tQuân phiệt - Lịch sử thay đổi2026-08-11T07:56:25ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Qu%C3%A2n_phi%E1%BB%87t&diff=7474692&oldid=prev171.255.117.175 vào lúc 18:07, ngày 11 tháng 8 năm 20222022-08-11T18:07:36Z<p></p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{bài cùng tên}}<br />
'''Quân phiệt''' ({{zh|t=軍閥|s=军阀|p=jūn fá}}) là thế lực của những tướng lĩnh có thể khống chế quân đội, kinh tế và quyền kiểm soát chính trị ở một vùng địa phương trong một [[quốc gia có chủ quyền]] nhờ khả năng huy động những đội quân trung thành. Những đội quân này thường được coi là lực lượng [[dân quân]], vốn trung thành với thủ lĩnh quân phiệt hơn là với Chính phủ ở Trung ương và [[chính thể nhà nước]]. Các quân phiệt tồn tại xuyên suốt phần lớn lịch sử, ở nhiều các hình thức khác nhau bên trong cơ cấu chính trị, kinh tế và xã hội của một quốc gia hay một vùng lãnh thổ vô chính phủ.<br />
<br />
==Nguồn gốc lịch sử và từ nguyên==<br />
Từ "quân phiệt" (warlord) trong [[tiếng Anh]] xuất hiện lần đầu vào năm 1856, được triết gia và nhà thơ [[người Mỹ]] có tên là [[Ralph Waldo Emerson]] sử dụng trong một bài xã luận chỉ trích thậm tệ chế độ quý tộc ở nước Anh: "Hải tặc và chiến tranh đem đến nơi để phục vụ thương mại, chính trị và thư từ, từ '''quân phiệt''' (war-lord) cho đến luật phiệt, các đặc quyền đặc lợi được duy trì, trong khi các phương pháp để có được nó bị thay đổi."<ref>{{chú thích sách|tiêu đề=English Traits (1856)|tác giả=Ralph Waldo Emerson|nhà xuất bản=George Routledge and Sons|năm=1902|isbn=|địa điểm=Luân Đôn|các trang=168}}</ref><br />
<br />
Trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], cụm từ ''Quân phiệt'' ([[wiktionary:軍閥|軍閥]]) xuất hiện ở Trung Quốc, mượn từ thuật ngữ ''gunbatsu'' trong tiếng Nhật, vốn bắt nguồn từ tiếng Đức ''Kriegsfürst''.<br />
<br />
==Xem thêm==<br />
{{div col|2}}<br />
* [[Caudillo]]<br />
* [[Chế độ chuyên quyền (despotism)]]<br />
* [[Chủ nghĩa quân phiệt]]<br />
* [[Chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản]]<br />
* [[Thời đại quân phiệt]] (Trung Quốc)<br />
* [[Chế độ tài phiệt]]<br />
* [[Tài phiệt (định hướng)|Tài phiệt]]<br />
* [[Giới tinh hoa|Thế phiệt]]<br />
* [[Nhà lãnh đạo mạnh mẽ]]<br />
* [[Chỉ số thất bại của nhà nước]]<br />
{{div col end}}<br />
<br />
==Chú thích==<br />
{{tham khảo|group=lower-alpha}}<br />
<br />
==Tham khảo==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
<br />
'''Đọc thêm:'''<br />
* Lezhnev, Sasha. ''Crafting Peace: Strategies to Deal with Warlords in Collapsing States.'' Plymouth 2005, {{ISBN|978-0-7391-1765-1}}.<br />
<br />
{{Kiểm soát tính nhất quán}}<br />
<br />
{{sơ khai}}<br />
<br />
[[Thể loại:Quân phiệt]]<br />
[[Thể loại:Chức vụ có thẩm quyền]]<br />
[[Thể loại:Hệ thống quân phiệt|Hệ thống quân phiệt]]<br />
[[Thể loại:Từ tạo ra trong thập niên 1850]]</div>171.255.117.175