imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-02-04T10:55:51Z

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

[[Tập tin:RMS Lusitania coming into port, possibly in New York, 1907-13-crop.jpg|thumb|234x234px]]

'''RMS ''Lusitania''''' là một [[tàu biển chở khách]] thuộc sở hữu của hãng tàu [[Cunard Line]] và được chế tạo bởi hãng đóng tàu [[John Brown & Company]] tại [[Clydebank]], [[Scotland]]. Nó bị [[tàu ngầm]] [[SM U-20]], một chiếc [[U-boat]] của [[Đế quốc Đức|Đức]] phóng ngư lôi đánh chìm vào ngày [[7 tháng 5]] năm [[1915]] và bị chìm chỉ trong vòng 18 phút, cách ngoài khơi [[Old Head of Kinsale]], [[Cộng hòa Ireland|Ireland]], 15 km (8 dặm), giết chết 1.198 trong tổng số 1.959 người hiện diện trên tàu. Việc nó bị đánh chìm đã khiến công luận nhiều nước từ quan điểm trung lập quay sang chống lại nước Đức, và là lý do khiến [[Hoa Kỳ]] can dự vào [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]].<ref>{{chú thích web |url=http://www.ralphmag.org/BT/lusitania.html |title=The Sinking of the Lusitania | Causes of World War One |publisher=Ralphmag.org |date= |access-date=ngày 19 tháng 5 năm 2009 |archive-date = ngày 2 tháng 12 năm 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091202030641/http://www.ralphmag.org/BT/lusitania.html |url-status=dead }}</ref> Đây được xem là thảm họa tàu khách dân sự nổi tiếng thứ nhì trên thế giới từ trước đến nay, chỉ xếp sau sự kiện chiếc [[RMS Titanic|RMS ''Titanic'']].<ref>{{chú thích web |url=http://www.webwombat.com.au/entertainment/dvds/lusitania-murder-on-the-atlantic.htm |title=Lusitania - Murder on the Atlantic: DVD Reviews |publisher=Web Wombat |date=ngày 1 tháng 4 năm 2009 |access-date=ngày 19 tháng 5 năm 2009 |archive-date = ngày 28 tháng 10 năm 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028094330/http://www.webwombat.com.au/entertainment/dvds/lusitania-murder-on-the-atlantic.htm |url-status=dead }}</ref>

Việc đánh chìm chiếc ''Lusitania'' đã gây ra những sự tranh luận lớn lao kéo dài đến tận ngày nay. Ngay sau khi xảy ra việc đánh chìm, Chính phủ Đức cố gắng biện minh cho hành động này bằng cách nêu ra trong một văn kiện chính thức là con tàu đã được trang bị pháo, và có "một số lượng lớn vật liệu quân sự" trong số hàng hóa trên tàu.<ref>{{chú thích sách | last = Halsey | first = Francis Whiting | authorlink = | title = The Literary Digest History of the World War | publisher = Funk & Wagnalls | date = 1919 | location = | no-pp = | page = [https://archive.org/details/literarydigesthi04halsuoft/page/255 255] | url =https://archive.org/details/literarydigesthi04halsuoft| isbn = }}</ref> Họ cũng nhấn mạnh rằng vì con tàu được xếp loại như một tàu tuần dương phụ trợ, nước Đức có quyền tiêu diệt nó bất kể số hành khách trên tàu, và những lời cảnh báo đã được Tòa Đại sứ Đức đưa ra trước chuyến hải hành, cũng như bản thông báo ngày [[18 tháng 2]] công bố sự hiện hữu của "khu vực chiến sự", đã miễn trừ Đức khỏi mọi trách nhiệm về cái chết của những công dân Mỹ trên tàu.<ref>{{chú thích | last = | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = Sinking Justified, Says Dr. Dernburg; Lusitania a "War Vessel," Known to be Carrying Contraband, Hence Search Was Not Necessary. | newspaper = [[The New York Times|New York Times]] | page = 4 | year = | date = ngày 9 tháng 5 năm 1915 | url = http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=9E0CE4DE1F3EE733A0575AC0A9639C946496D6CF}}</ref> Trong khi chính xác là ''Lusitania'' được trang bị các bệ pháo như một phần của điều kiện cho các khoản vay của chính phủ cho việc đóng tàu, Giúp nó có thể chuyển đổi nhanh chóng thành một [[tàu buôn vũ trang|tàu buôn tuần dương vũ trang]] (AMC: Armed Merchant Cruiser) trong trường hợp có chiến tranh, bản thân những khẩu pháo chưa bao giờ được trang bị. Tuy nhiên, con tàu lại được đăng ký chính thức như một tàu buôn tuần dương vũ trang.<ref>{{chú thích sách | last = Watson | first = Bruce | authorlink = | title = Atlantic convoys and Nazi raiders | publisher = Greenwood | date = 2006 | location = | no-pp = | page = 9 | url = | isbn = 0275988279 }}</ref> Số hàng hóa nó chở theo bao gồm 4.200.000 viên đạn súng trường, 1.250 vỏ đạn pháo rỗng, và 18 thùng kíp nổ,<ref>{{chú thích sách | last = Doswald-Beck | first = Louise | authorlink = | title = San Remo Manual on International Law Applicable to Armed Conflicts at Sea | publisher = Cambridge University Press | date = 1995 | location = | no-pp = | page = 124 | url = | isbn = 0521558646 }}</ref> tất cả đều được nêu lên trong bảng kê khai hàng hóa, nhưng số đạn nói trên không được hãng Cunard Line kê khai chính thức là đạn dược.<ref>{{chú thích | last = | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = Lusitania was Unarmed | newspaper = [[The New York Times|New York Times]] | pages = | year = | date = ngày 15 tháng 5 năm 1915 | url = http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9C05E1D9123FE233A25753C1A9639C946496D6CF}}</ref> Nhiều giả thuyết khác nhau đã được đặt ra trong nhiều năm là nó đã chở theo một lượng lớn chất nổ không được khai báo, và đã bị kích nổ sau khi trúng phải ngư lôi, khiến con tàu bị chìm nhanh chóng,<ref name="daily mail">[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1098904/Secret-Lusitania-Arms-challenges-Allied-claims-solely-passenger-ship.html?ITO=1490# Secret of the Lusitania: Arms find challenges Allied claims it was solely a passenger ship] [[Daily Mail]], 20 tháng 12 năm 2008</ref> nhưng điều này chưa bao giờ được chứng minh.

{{sơ khai hàng hải}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

== Đọc thêm ==
{{Refbegin}}
* Bailey, Thomas A. "The Sinking of the Lusitania," ''The American Historical Review,'' Vol. 41, No. 1 (October 1935), pp. 54–73 [http://links.jstor.org/sici?sici=0002-8762%28193510%2941%3A1%3C54%3ATSOTL%3E2.0.CO%3B2-K in JSTOR]
* Bailey, Thomas A. "German Documents Relating to the 'Lusitania'", ''The Journal of Modern History'', Vol. 8, No. 3 (Sep., 1936), pp. 320–37 [http://links.jstor.org/sici?sici=0022-2801(193609)8%3A3%3C320%3AGDRTT%22%3E2.0.CO%3B2-2 in JSTOR]
* Bailey, Thomas A. and Paul B. Ryan. ''The Lusitania Disaster: An Episode in Modern Warfare and Diplomacy'' (1975)
* Ballard, Robert D., & Dunmore, Spencer. (1995). ''Exploring the Lusitania''. New York: Warner Books.
* {{chú thích tạp chí |last=Doubleday |first=F.N. |authorlink= |year=1908 |title=[http://books.google.com/books?id=hKPvxXgBN1oC&pg=PA9803 A Trip On The Two Largest Ships] |journal=[[World's Work|The World's Work: A History of Our Time]] |volume=XV |issue= |pages=9803–9810 |id= |url= |access-date = ngày 10 tháng 7 năm 2009 |quote= }}
* Hoehling, A.A. and Mary Hoehling. (1956). ''The Last Voyage of the Lusitania''. Maryland: Madison Books.
* Layton, J. Kent (2010). [http://www.rms-lusitania.com ''Lusitania: An Illustrated Biography,''] (Amberley Books).
* Layton, J. Kent (2007). [http://www.atlanticliners.com/lusitania_an_illustrated_biography.htm ''Lusitania: An Illustrated Biography of the Ship of Splendor''] (Lulu Press).
* Layton, J. Kent (2009). [http://www.atlanticliners.com/atlantic_liners_book.htm ''Atlantic Liners: A Trio of Trios''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070225114404/http://www.atlanticliners.com/atlantic_liners_book.htm |date=ngày 25 tháng 2 năm 2007 }} (Lulu Press, New Version)
* Layton, J. Kent (2005). ''Atlantic Liners: A Trio of Trios''. CafePress Publishing.
* Ljungström, Henrik. Lusitania. [http://www.thegreatoceanliners.com/index2.html ''The Great Ocean Liners''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120918025540/http://www.thegreatoceanliners.com/index2.html |date=ngày 18 tháng 9 năm 2012 }}.
* O'Sullivan, Patrick. (2000). ''The Lusitania: Unravelling the Mysteries''. New York: Sheridan House.
* Preston, Diana. (2002). ''Lusitania: An Epic Tragedy''. Waterville: Thorndike Press. Preston (2002 p 384)
* Simpson, Colin. LIFE (1972 p 58). [http://books.google.com/books?id=yFYEAAAAMBAJ&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q=&f=true ''The Lusitania Sinking''.]
* The Sunday Times, (2008) [http://find.galegroup.com/itx/infomark.do?action=interpret&docType=IAC&contentSet=IAC-Documents&Z3950=1&searchType=BasicSearchForm&type=retrieve&tabID=T001&prodId=AONE&docId=CJ181872645&source=library&version=1.0&userGroupName=lom_washtenawcc&finalAuth=true "Is The Riddle of The Lusitania About to be Solved?"]
* Linda and Gary Cargill "Those Who Dream By Day"
* [http://rmslusitania.info/pages/timeline.html Timeline], The Lusitania Resource.
* [http://rmslusitania.info/pages/figures.html Facts and Figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927103624/http://rmslusitania.info/pages/figures.html |date=2011-09-27 }}, The Lusitania Resource.
{{Refend}}

== Liên kết ngoài ==
{{thể loại Commons}}
* [http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/Sinking_of_the_Lusitania_/ The Sinking of the Lusitania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604185350/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/Sinking_of_the_Lusitania_/ |date=2011-06-04 }} Original reports from The Times
* [http://www.lusitania.net The Home Port of RMS ''Lusitania'' – Lusitania.net]
* [http://rmslusitania.info RMSLusitania.info] - passenger and crew lists, biographies, and deck plans of the Lusitania
* [http://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?10126 RMS ''Lusitania'' on the wrecksite]
* [http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=900323 CWGC record of Lt. Robert Matthews] (Lusitania Passenger), reference only
* [http://www.clydebankrestoration.com Clydebank Restoration Trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070611181034/http://www.clydebankrestoration.com/ |date=2007-06-11 }} (Clydebank social and architectural history)
* [http://www.encyclopedia-titanica.org/discus/messages/10245/7477.html?1184203857 Professor Joseph Marichal] (Lusitania Passenger KIA WWI), reference only
* [http://www.titanicinquiry.org/Lusitania/lucy01.php British Wreck Commissioner's Inquiry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070430084835/http://www.titanicinquiry.org/Lusitania/lucy01.php |date = ngày 30 tháng 4 năm 2007}}
* [http://www.encyclopedia-titanica.org/item/4554/ Lest We Forget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101230085459/http://www.encyclopedia-titanica.org/item/4554/ |date = ngày 30 tháng 12 năm 2010}} Moving Passenger's Stories from the Lusitania
* [http://www.atlanticliners.com/lusitania_home.htm ''Lusitania'' Home at Atlantic Liners.com]
* [http://www.relevantsearchscotland.co.uk/ships/ships/013lusitania.html ''Lusitania'' Information & photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510083338/http://www.relevantsearchscotland.co.uk/ships/ships/013lusitania.html |date=2009-05-10 }}
* [http://www.lusitania.org.uk Lusitania Passenger Stories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170523025120/http://lusitania.org.uk/ |date = ngày 23 tháng 5 năm 2017}}
* [http://www.garemaritime.com/features/lusitania Passport to Perdition] The tragic story of Lusitania victim Thoms Silva.
* [http://www.britannia-picture.com/ireland/lusitania_memorial The ''Lusitania'' Memorial in Cobh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070128013613/http://www.britannia-picture.com/ireland/lusitania_memorial |date=2007-01-28 }}
* [http://www.maritimequest.com/liners/lusitania_page_1.htm Maritimequest RMS ''Lusitania'' Photo Gallery]
* [http://www.liverpoolmuseums.org.uk/maritime/collections/liners/lusitania/ Photo of one of the Lusitania's salvaged propellers at Liverpool Maritime Museum]
* [http://www.worldhistoryblog.com/2007/07/fast-lusitania.html The Fast Lusitania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223145850/http://www.worldhistoryblog.com/2007/07/fast-lusitania.html |date = ngày 23 tháng 12 năm 2010}}
* [http://www.gtj.org.uk/en/item1/25270 Welsh ballad about the sinking of the Lusitania]
* {{chú thích web |url=http://chriscunard.com/lusitania.php |title=Lusitania |work=Chris' Cunard Page |access-date=ngày 16 tháng 2 năm 2010 |archive-date = ngày 4 tháng 3 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190607/http://chriscunard.com/lusitania.php }}
* [http://www.awesomestories.com/disasters/lusitania/story-preface Lusitania sinking with photos from UK National Archives and BBC videos]
* [http://germannavalwarfare.info/indexLUS.htm Some Original Documents from the British Admiralty, [[Room 40]], regarding the sinking of the LUSITANIA] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130111164016/http://germannavalwarfare.info/indexLUS.htm |date=2013-01-11 }}: PhotoCopies from the [[The National Archives]], Kew, Richmond, UK.

{{coord|51|25|N|8|33|W|type:landmark_scale:3000000|display=title}}

{{DEFAULTSORT:Lusitania}}
[[Thể loại:Các hoạt động tại Đại Tây Dương trong Thế Chiến I]]
[[Thể loại:Xung đột năm 1915]]
[[Thể loại:Sự kiện hàng hải năm 1915]]
[[Thể loại:Tàu chế tạo tại Clyde]]
[[Thể loại:Sự kiện hàng hải quốc tế]]
[[Thể loại:RMS Lusitania| ]]
[[Thể loại:Tàu của Scotland]]
[[Thể loại:Tàu bị tàu ngầm Đức đánh chìm]]
[[Thể loại:Xác tàu đắm trong Thế Chiến I tại Đại Tây Dương]]
[[Thể loại:Giữ kỷ lục Blue Riband]]
[[Thể loại:Tàu chở khách của Vương Quốc Anh]]
[[Thể loại:Tàu 1906]]
[[Thể loại:Tàu bốn ống khói]]

RMS Lusitania - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5