imported>InternetArchiveBot: Fixing 1 dead IA link per WP:DEADIABOOKLINKS (20260527dark)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2026-05-28T02:40:08Z

Fixing 1 dead IA link per WP:DEADIABOOKLINKS (20260527dark)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{Thông tin nguyên tố hóa học
|number=111
|symbol=Rg
|name=roentgeni
|international name=roentgenium
|pronounce=rơn-ghen-ni
|left=[[darmstadti]]
|right=[[copernixi]]
|above=[[Vàng|Au]]
|below=(Uhu)
|series=không rõ
|group=11
|period=7
|block=d
|appearance=không rõ
|atomic mass=[281]
|electron configuration=[[[Radon|Rn]]] 5f14 6d9 7s2 ''(dự đoán)''<ref name="e-conf">{{Chú thích tạp chí|title=Gas Phase Chemistry of Superheavy Elements|author=A. Turler|last=Turler|first=A.|journal=Journal of Nuclear and Radiochemical Sciences|volume=5|issue=2|pages=R19–R25|year=2004|url=http://wwwsoc.nii.ac.jp/jnrs/paper/JN52/j052Turler.pdf|access-date = ngày 6 tháng 6 năm 2012 |archive-date = ngày 11 tháng 6 năm 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611232654/http://wwwsoc.nii.ac.jp/jnrs/paper/JN52/j052Turler.pdf}}</ref>
|electrons per shell=2, 8, 18, 32, 32, 17, 2 ''(dự đoán)''<ref name="e-conf" />
|phase=không rõ
|oxidation states=−1, +1, '''+3''', +5<ref name="Haire">{{Chú thích sách|title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements|editor1-last=Morss|editor2-first=Norman M.|editor2-last=Edelstein|editor3-last=Fuger|editor3-first=Jean|last=Haire|first=Richard G.|chapter=Transactinides and the future elements|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|year=2006|page=1674–75|isbn=1-4020-3555-1|location=[[Dordrecht]], [[Hà Lan]]|edition=3|ref=CITEREFHaire2006}}</ref>
|oxidation states comment=dự đoán theo [[vàng]]
|covalent radius=121 ''(ước lượng)''<ref name="rsc">[http://www.rsc.org/chemsoc/visualelements/pages/data/roentgenium_data.html Chemical Data. Roentgenium - Rg], Hội Hóa học Hoàng gia</ref>
|CAS number=54386-24-2
|isotopes=
{{Elementbox isotopes decay | mn=282 | sym=Rg | na=[[Đồng vị phóng xạ tổng hợp|syn]] | hl=0,5 s | dm=[[Phân rã alpha|α]] | de=9,00| pn=278 | ps=Mt}}
{{Elementbox isotopes decay | mn=281 | sym=Rg | na=[[Đồng vị phóng xạ tổng hợp|syn]] | hl=26 s | dm=[[Tự phân hạch|SF]] | de= | pn= | ps=}}
{{Elementbox isotopes decay | mn=280 | sym=Rg | na=[[Đồng vị phóng xạ tổng hợp|syn]] | hl=3,6 s | dm=[[Phân rã alpha|α]] | de=9,75 | pn=276 | ps=Mt}}
{{Elementbox isotopes decay | mn=279 | sym=Rg | na=[[Đồng vị phóng xạ tổng hợp|syn]] | hl=170 ms | dm=α | de=10,37 | pn=275 | ps=Mt}}
{{Elementbox isotopes decay | mn=278 | sym=Rg | na=[[Đồng vị phóng xạ tổng hợp|syn]] | hl=4,2 ms | dm=α | de=10,69 | pn=274 | ps=Mt}}
{{Elementbox isotopes decay | mn=274 | sym=Rg | na=[[Đồng vị phóng xạ tổng hợp|syn]] | hl=15 ms | dm=α | de=11,23 | pn=270 | ps=Mt}}
{{Elementbox isotopes decay | mn=272 | sym=Rg | na=[[Đồng vị phóng xạ tổng hợp|syn]] | hl=1,6 ms | dm=α | de=11,02, 10,82 | pn=268 | ps=Mt}}
|isotopes comment=
}}

'''Roentgeni''' (phát âm như "rơn-ghen-ni"; tên quốc tế: ''roentgenium'') là [[nguyên tố hóa học]] [[nguyên tố tổng hợp|tổng hợp]] có tính phóng xạ với ký hiệu '''Rg''' và [[số nguyên tử]] 111. Nó nằm ở vị trí nguyên tố nặng nhất trong nhóm 11 (IB), nhưng hiện nay đồng vị bền đầy đủ vẫn còn chưa được biết - cho phép tiến hành các thí nghiệm hóa học để xác định vị trí của nó. Roentgeni đã từng được gọi là unununi trước khi chính thức phát hiện ra nó.

Roentgeni được tổng hợp đầu tiên năm 1994 và một số đồng vị cũng đã được tổng hợp khi phát hiện ra nó. Đồng vị bền nhất là 281Rg có [[chu kỳ bán rã]] ~20 giây, phân rã bằng cách phân hạch tự phát giống như các [[nguyên tố đồng neutron]] N=170 khác.

== Lịch sử ==
=== Phát hiện ===
Roentgeni được phát hiện chính thức bởi Peter Armbruster, Gottfried Münzenberg, và cộng sự tại [[Gesellschaft für Schwerionenforschung]] (GSI) ở [[Darmstadt]], [[Đức]] vào ngày 8 tháng 12 năm 1994.<ref name=95Ho01>{{chú thích tạp chí|doi=10.1007/BF01291182|title=The new element 111|year=1995|author=Hofmann, S.|journal=Zeitschrift für Physik a Hadrons and Nuclei|volume=350|pages=281|last2=Ninov|first2=V.|last3=Heßberger|first3=F. P.|last4=Armbruster|first4=P.|last5=Folger|first5=H.|last6=Münzenberg|first6=G.|last7=Schött|first7=H. J.|last8=Popeko|first8=A. G.|last9=Yeremin|first9=A. V.}}</ref>
Chỉ có 3 nguyên tử được tổng hợp (tất cả là 272Rg), bằng sự hợp hạch thu nhiệt giữa các ion [[niken]] và [[bitmut|bismuth]] trong [[máy gia tốc tuyến tính]]:

:{{Nuclide|bitmut|209}} + {{Nuclide|Niken|64}} → {{Nuclide|Roentgeni|272}} + {{SubatomicParticle|link=yes|10neutron}}

Năm 2001, IUPAC/IUPAP Joint Working Party (JWP) kết luận rằng không có đủ bằng chứng công nhận việc phát hiện vào thời điểm đó.<ref>{{chú thích tạp chí|url=http://iupac.org/publications/pac/2001/pdf/7306x0959.pdf |title=On the discovery of the elements 110–112|author=Karol|journal=Pure Appl. Chem.|volume= 73|issue= 6|pages=959–967|year=2001|doi=10.1351/pac200173060959|last2=Nakahara|first2=H.|last3=Petley|first3=B. W.|last4=Vogt|first4=E.}}</ref> Nhóm GSI đã lập lại thí nghiệm vào năm 2002 và phát hiện ra 3 nguyên tử nữa.<ref name=02Ho01>{{chú thích tạp chí|doi=10.1140/epja/i2001-10119-x|title=New results on elements 111 and 112|year=2002|author=Hofmann, S.|journal=The European Physical Journal A|volume=14|pages=147|last2=Heßberger|first2=F.P.|last3=Ackermann|first3=D.|last4=Münzenberg|first4=G.|last5=Antalic|first5=S.|last6=Cagarda|first6=P.|last7=Kindler|first7=B.|last8=Kojouharova|first8=J.|last9=Leino|first9=M.}}</ref><ref>{{chú thích báo|url=http://www.gsi.de/informationen/wti/library/scientificreport2000/Nuc_St/7/ar-2000-z111-z112.pdf|title=New results on element 111 and 112|author=Hofmann|publisher=GSI report 2000|access-date=ngày 2 tháng 3 năm 2008|archive-date=ngày 27 tháng 2 năm 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227134031/http://www.gsi.de/informationen/wti/library/scientificreport2000/Nuc_St/7/ar-2000-z111-z112.pdf|=https://web.archive.org/web/20080227134031/http://www.gsi.de/informationen/wti/library/scientificreport2000/Nuc_St/7/ar-2000-z111-z112.pdf}}</ref> Trong báo cáo năm 2003, JWP quyết định rằng nhóm GSI nên được công nhận là những người phát hiện ra nguyên tố này.<ref>{{chú thích tạp chí|url=http://iupac.org/publications/pac/2003/pdf/7510x1601.pdf|title=Karol|journal=Pure Appl. Chem.|volume= 75|issue=10|pages=1601–1611|year=2003}}</ref>

=== Đặt tên ===
Tên ''roentgenium'' (Rg) do nhóm GSI đề xuất<ref>{{chú thích báo|url=http://iupac.org/reports/provisional/abstract04/Corish_pr111.pdf|title=Name and symbol of the element with atomic number 111|author=Corish|publisher=IUPAC Provisional Recommendations|access-date=ngày 2 tháng 3 năm 2008|archive-date=2009-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090509195125/http://www.iupac.org/reports/provisional/abstract04/Corish_pr111.pdf|url-status=dead}}</ref> theo tên của nhà vật lý Đức [[Wilhelm Röntgen|Wilhelm Conrad Röntgen]], và được chấp nhận vào ngày 01 tháng 11 năm 2004.<ref>{{chú thích tạp chí|url=http://iupac.org/publications/pac/2004/pdf/7612x2101.pdf |title=Name and symbol of the element with atomic number 111|author=Corish|journal=Pure Appl. Chem.|year=2004|volume= 76|issue=12|pages=2101–2103|doi=10.1351/pac200476122101|last2=Rosenblatt|first2=G. M.}}</ref> Nguyên tố này trước đây được IUPAC đặt tạm theo hệ thống là ''unununium'' ('''unununi'''), viết tắt ''Unn.''
== Đồng vị ==
{{Chính|Đồng vị của Roentgeni}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
{{Commons|Roentgenium}}
*[http://www.webelements.com/Roentgenium WebElements.com: Roentgenium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100906050852/http://www.webelements.com/roentgenium/ |date=2010-09-06 }}
*[http://iupac.org/reports/provisional/abstract04/corish_311004.html IUPAC: Proposal of name ''roentgenium'' for element 111] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202171641/http://www.iupac.org/reports/provisional/abstract04/corish_311004.html |date=2008-12-02 }}
*[http://iupac.org/news/archives/2004/naming111.html IUPAC: Element 111 is named roentgenium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309130351/http://iupac.org/news/archives/2004/naming111.html |date=2008-03-09 }}
*[https://web.archive.org/web/20080521093328/http://www.apsidium.com/elements/111.htm Apsidium: Roentgenium 111]
{{Clear}}
{{Bảng tuần hoàn thu gọn}}

[[Thể loại:Nguyên tố hóa học]]
[[Thể loại:Kim loại chuyển tiếp]]
[[Thể loại:Nguyên tố tổng hợp]]
[[Thể loại:Roentgeni]]
[[Thể loại:Khoa học năm 1994]]

Roentgeni - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Fixing 1 dead IA link per WP:DEADIABOOKLINKS (20260527dark)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot