imported>Estonian Ball Mapper vào lúc 07:15, ngày 4 tháng 7 năm 2026

2026-07-04T07:15:56Z

Trang mới

{{Starbox begin
| name = Sao Ngưu Lang}}
{{Starbox image |
image=[[Tập tin:Altair.jpg|250px]] |
caption=Sao Ngưu Lang. }}
{{Starbox observe
| epoch = [[Kỷ nguyên (thiên văn học)#Năm Julius và J2000|J2000.0]]
| equinox = [[Kỷ nguyên (thiên văn học)#Năm Julius và J2000|J2000.0]] ([[Hệ tham chiếu thiên thể quốc tế|ICRS]])
| constell = [[Đại bàng|Thiên Ưng]] (Aquila)
| ra = {{RA|19|50|46.9990}}<ref name=sb0>{{SIMBAD link|alf+aql|NAME ALTAIR -- Variable Star of delta Sct type}}, database entry, [[SIMBAD]]. Truy cập on line ngày 25 tháng 11 năm 2008.</ref>
| dec = {{DEC|+08|52|05.959}}<ref name=sb0 />
| appmag_v=0.77<ref name=sb0 />
}}
{{Starbox character
| class = A7V<ref name=sb0 />
| u-b = +0.08<ref name=bsc1>[http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-out.add=.&-source=V/50/catalog&recno=7557 HR 7557], database entry, The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Preliminary Version), D. Hoffleit and W. H. Warren, Jr., [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg|CDS]] ID [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?V/50 V/50]. Truy cập on line ngày 25 tháng 11 năm 2008.</ref>
| b-v = +0,22<ref name=bsc1 />
| v-r = 0,0<ref name=sb0 />
| r-i = +0,14<ref name=bsc1 />
| variable = [[Sao biến quang Delta Scuti|Delta Scuti]]<ref name=sb0 />
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = −26,1 ± 0,9<ref name=sb0 />
| prop_mo_ra = 536,87<ref name=sb0 />
| prop_mo_dec = 385,57<ref name=sb0 />
| parallax = 194.45
| p_error = 0.94
| parallax_footnote = <ref name=sb0 />
| absmag_v= 2,21<ref group=note>Từ độ lớn và thị sai biểu kiến.</ref>
}}
{{Starbox detail|
| age=<10<sup>9</sup> <ref name=darlingaltair>[http://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/Altair.html Altair], entry, ''The Internet Encyclopedia of Science'', David Darling. Truy cập trực tuyến 25-11-2008.</ref>
| metal=[Fe/H] = −0,2<ref name=monnier07>Imaging the Surface of Altair, J. Monnier ''et al.'', ''Science'' '''317''', #5836 (ngày 20 tháng 7 năm 2007), pp. 342–345, {{doi|10.1126/science.1143205}}, {{bibcode|2007Sci...317..342M}}, {{PubMed|17540860}}. Truy cập on line ngày 25 tháng 11 năm 2008. See second column of Table 1 for stellar parameters.</ref> |
| mass=1,79<ref name=monnier07 /> |
| radius=1,63 to 2,03<ref name=monnier07 /><ref group=note name=rot>Owing to its rapid rotation, Altair's radius is larger at its equator than at its poles; it is also cooler at the equator than at the poles.</ref> |
| rotation=8,9 giờ<ref name=peterson06>Resolving the Effects of Rotation in Altair with Long-Baseline Interferometry, D. M. Peterson et al., ''The Astrophysical Journal'' '''636''', #2 (1/2006), trang 1087–1097, {{doi|10.1086/497981}}, {{bibcode|2006ApJ...636.1087P}}; xem bảng 2 cho các tham số sao.</ref>
| luminosity=10,6<ref name=peterson06 />
| temperature=6.900 tới 8.500<ref name=monnier07 /><ref group=note name=rot />
| rotational_velocity = 240<ref name=monnier07 />
}}
{{Starbox catalog
| names=Atair, [[Danh pháp Bayer|α Aquilae]], α Aql, Alpha Aquilae, Alpha Aql, [[Danh pháp Flamsteed|53 Aquilae]], 53 Aql, [[Danh pháp sao đôi|STFB 10A]], [[Danh lục sao đôi Aitken|ADS]] 13009 A,[[Durchmusterung|BD]]+08°4236, [[Danh lục các thành phần của sao đôi và đa|CCDM]] J19508+0852A, [[Danh lục nền tảng Fifth|FK5]] 745, [[Danh lục chung Boss|GC]] 27470, [[Danh lục chung thị sai lượng giác|GCTP]] 4665.00, [[Danh lục Gliese-Jahreiss|GJ]] 768, [[Danh lục Henry Draper|HD]] 187642, [[Danh lục Hipparcos|HIP]] 97649, [[Danh lục sao sáng|HR]] 7557, [[Index Catalogue of Visual Double Stars|IDS]] 19459+0836 A, [[Luyten Five-Tenths catalogue|LFT]] 1499, [[Luyten Half-Second catalogue|LHS]] 3490, [[Luyten Two-Tenths catalogue|LTT]] 15795, [[New Luyten Two-Tenths catalogue|NLTT]] 48314, [[PPM Star Catalogue|PPM]] 168779, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]] 125122, TD1 25537, [[Washington Double Star Catalog|WDS]] 19508+0852A.<ref name=sb0 /><ref name=bsc1 /><ref name=wds>Entry 19508+0852,
[http://ad.usno.navy.mil/wds/Webtextfiles/wdsnewframe4.html The Washington Double Star Catalog],
[[United States Naval Observatory]]. Truy cập on line ngày 25 tháng 11 năm 2008.</ref>}}
{{Starbox reference
| Simbad=alf+aql}}
{{Starbox end}}
'''Sao Ngưu Lang''' (α Aql / α Aquilae / [[alpha (chữ)|Alpha]] Aquilae / Altair) là [[sao|ngôi sao]] sáng nhất trong [[chòm sao]] [[Thiên Ưng (chòm sao)|Thiên Ưng]] (''Aquilae'') và là [[danh sách sao sáng nhất|sao sáng thứ 12]] trong bầu trời đêm, với [[cấp sao biểu kiến|độ sáng biểu kiến]] 0,77.

Sao Ngưu Lang là một [[đỉnh]] của [[Tam Giác Mùa Hè|Tam giác mùa hè]]. Nó là sao dạng "A" hay [[Phân loại sao|sao trắng]] cách Trái Đất 17 [[năm ánh sáng]] và là một trong những sao gần nhất có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Trong một số ngôn ngữ nước ngoài, chẳng hạn như trong [[tiếng Anh]], nó có tên là "Altair" có nguồn gốc từ [[tiếng Ả Rập]] để chỉ "con chim" "đại bàng", "sinh vật bay", từ thành ngữ '''نسر الطائر''' ''an-nasr aţ-ţā?ir''.
{|
|[[Tập tin:Summer triangle.png|nhỏ|trái|220px|Tam giác mùa hè. Sao Ngưu Lang ở phía dưới, bên phải]] || [[Tập tin:Altair-Sun comparison.png|nhỏ|180px|So sánh kích cỡ sao Ngưu Lang và Mặt Trời]]
|}
Đáng chú ý nhất của sao Ngưu Lang là tốc độ tự quay cực nhanh của nó; bằng cách đo độ rộng các [[quang phổ vạch]] của nó, người ta đã xác định là ở khu vực [[xích đạo]] của nó thì nó tự quay một vòng hết khoảng 6 1/2 giờ (các tài liệu khác đôi khi cho là 9 hay 10,4 giờ). So sánh với ngôi sao của chúng ta, tức [[Mặt Trời]], thì nó phải mất hơn 25 ngày một chút để tự quay hết một vòng. Với sự tự quay nhanh như vậy, sao Ngưu Lang có lẽ có [[hình cầu dẹt]]: đường kính tại xích đạo ít nhất khoảng 14% lớn hơn so với đường kính tính theo hai cực.

Sao Ngưu Lang, cùng với [[Beta Aquilae]] và [[Gamma Aquilae]], tạo thành một đường nổi tiếng các sao, đôi khi được nói đến như là mỏ của con đại bàng (tức chòm sao Thiên Ưng).

Các tọa độ (Kỷ nguyên 2000):
* [[Xích kinh]]: 19h50m47.00s
* [[Xích vĩ]] +08°52'06.0"

== Các tham chiếu tới sao này ==

Trong [[thần thoại|huyền thoại]], có một câu chuyện tình yêu trong [[Ngưu Lang Chức Nữ|Thất tịch]] của Việt Nam và Trung Quốc trong đó Ngưu Lang và hai con của mình (tức là Aquila -β và -γ) bị chia cắt khỏi vợ và mẹ là Chức Nữ ([[Sao Chức Nữ|Vega]]), là người phải ngồi bên kia bờ sông của [[Ngân Hà|Sông Ngân]].
:''Xem thêm bài viết về truyện cổ tích [[Ngưu Lang Chức Nữ|Ngưu Lang - Chức Nữ]]'' và [[sao Chức Nữ]]
Trong [[chiêm tinh học]] phương Tây, sao Ngưu Lang là điềm gở, báo trước những mối nguy hiểm từ những kẻ đê tiện.

Trong lĩnh vực [[máy tính]], máy tính quan trọng trong giai đoạn đầu, [[Altair 8800]], đã được đặt tên theo ngôi sao này vì cô con gái của người có trách nhiệm đặt tên phù hợp cho máy tính này, khi hỏi con gái mình nên đặt tên như thế nào, đang xem một đoạn của ''Star Trek'' trong đó ''Starship Enterprise'' có '''Altair''' là điểm đến của nó. Vì thế Altair đã được lấy làm tên cho máy tính đó.

Trong [[khoa học viễn tưởng]], Altair là:
* Hành tinh Altair IV là khung cảnh chính của cuốn sách và phim ''Forbidden Planet'' (Hành tinh cấm đoán)
* Là quê hương của Harlan, một dạng sự sống nhân tạo trong ''Stargate SG-1''.

== Tham khảo ==
<references group="note"/>
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
{{thể loại Commons|Altair}}
{{Sky|19|50|46.9990|+|08|52|05.959|17}}
* [http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA04204 Report] với các bức ảnh độ phân giải cao.
* [http://www.tweb.com.mx/altairtest ALTAIR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050208004355/http://www.tweb.com.mx/altairtest/ |date=2005-02-08 }} Automation Library System.
{{Chòm sao Thiên Ưng}}

[[Thể loại:Chòm sao Thiên Ưng]]
[[Thể loại:Thiên thể Bayer|Aquilae, Alpha]]
[[Thể loại:Sao trắng dãy chính]]
[[Thể loại:Sao]]
[[Thể loại:Nhánh Lạp Hộ]]
[[Thể loại:Từ ngữ Ả Rập]]
[[Thể loại:Sao dãy chính nhóm A]]

Sao Ngưu Lang - Lịch sử thay đổi

imported>Estonian Ball Mapper vào lúc 07:15, ngày 4 tháng 7 năm 2026