imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2024-04-07T21:26:06Z

Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{Infobox disease
| Name = Say tàu xe
| Image =
| Caption =
| DiseasesDB = 11908
| ICD10 = {{ICD10|T|75|3|t|66}}
| ICD9 = {{ICD9|994.6}}
| ICDO =
| OMIM = 158280
| MedlinePlus =
| eMedicineSubj =
| eMedicineTopic =
| MeshID = D009041
}}

'''Say tàu xe''' (hay '''say sóng''', '''buồn nôn và nôn do say tàu xe''') là một [[phản ứng]] bình thường trước những kích thích xảy ra khi đi tàu [[xe]], mà bản thân không thích nghi được. Say tàu xe bao gồm tất cả các loại vận chuyển như: say [[tàu biển]], say [[ô tô]], say [[tàu hỏa]], say [[máy bay]].<ref name=benson>{{chú thích sách |author=Benson, AJ |title=Motion Sickness. In: Medical Aspects of Harsh Environments |volume=2 |chapter=35 |location=Washington, DC |year=2002 |url=http://www.bordeninstitute.army.mil/published_volumes/harshEnv2/harshEnv2.html |access-date=ngày 9 tháng 5 năm 2008 |chapter-url=http://www.bordeninstitute.army.mil/published_volumes/harshEnv2/HE2ch35.pdf |=https://web.archive.org/web/20090111214536/http://www.bordeninstitute.army.mil/published_volumes/harshEnv2/harshEnv2.html |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111214536/http://www.bordeninstitute.army.mil/published_volumes/harshEnv2/harshEnv2.html }}</ref>

Nguyên nhân của chứng say tàu xe là do [[bộ phận nhạy cảm giữ thăng bằng]] trong tai bị kích thích khác thường, hoặc do [[não bộ]] nhận tín hiệu từ mắt nhưng không đồng nhất với tín hiệu từ [[tai]] (thí dụ đi tàu mà không có cửa sổ: tai cho biết đang di chuyển, trong khi mắt thì cho cảm giác là không di chuyển).<ref>[http://www.merck.com/mmhe/sec06/ch080/ch080d.html Motion sickness] Merck medical manual.</ref>

== Triệu chứng ==
Đây là một dạng chóng mặt mà những triệu chứng tự động đóng vai trò chủ đạo,<ref>{{Chú thích web |url=http://healthlink.mcw.edu/article/907367055.html |ngày truy cập=2008-06-10 |tựa đề=Motion Sickness Prevention and Treatment |archive-date = ngày 10 tháng 6 năm 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610021948/http://healthlink.mcw.edu/article/907367055.html |url-status=live }}</ref> các triệu chứng gồm: [[buồn nôn]], nôn ói, tái mặt, đổ [[mồ hôi]], nhiều nước bọt, ngáp, khó chịu, thở sâu và mạnh.

== Phòng chống ==
{{sức khỏe}}
Các thuốc chống nôn dùng dự phòng có tác dụng tốt hơn là để chữa khi đã buồn nôn và nôn. Thuốc chính là các chất kháng [[muscarinic hyoscine]]<ref>{{chú thích web | url = https://books.google.com.vn/books?id=cMUCDsPeF_UC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=%22muscarinic+hyoscine%22%2B%22nausea%22&source=bl&ots=XF-017Nnap&sig=ARD4wIqvWjfjUpfrlbdN6GVlzsA&hl=en&sa=X&ei=Mk3cVNDSM4jl8gXhxIKgBQ&ved=0CBsQ6AEwAA#v=onepage&q=%22muscarinic%20hyoscine%22%2B%22nausea%22&f=false | tiêu đề = Best of Five MCQs for the Gastroenterology SCE | author = | ngày = | ngày truy cập = 12 tháng 2 năm 2015 | nơi xuất bản = Google Books | ngôn ngữ = }} Trang 23.</ref> và một số kháng [[histamine|histamin]] tác dụng lên thần kinh trung ương.

Để dự phòng ngắn hạn việc say tàu xe, thuốc được chọn là hyoscine hydrobromide<ref>{{chú thích web | url = http://www.patient.co.uk/medicine/hyoscine-for-travel-sickness-joy-rides-kwells-scopoderm-tts | tiêu đề = Hyoscine for travel sickness | author = | ngày = | ngày truy cập = | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = | archive-date = 2015-02-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150212104410/http://www.patient.co.uk/medicine/hyoscine-for-travel-sickness-joy-rides-kwells-scopoderm-tts | url-status = dead }}</ref> dùng đường uống, dùng thuốc 30 phút trước khi di chuyển, sau đó 6 giờ lại dùng thuốc lần 2 nếu cần. Hoặc tiêm dưới da hyosin dưới dạng thuốc giải phóng chậm sẽ kéo dài được thời gian tác dụng, nhưng phải tiêm vài giờ trước khi di chuyển.

Các thuốc kháng histamin có hiệu quả kém hyoscin đôi chút trong việc chống say tàu xe, nhưng dung nạp tốt hơn, thông thường dùng theo đường uống. Các kháng histamin thường dùng gồm có: [[cinnarizin]], [[cyclizin]], [[dimenhydrinat]], [[meclozin]], [[promethazin]]. Các thuốc này có tác dụng giống nhau, nhưng thời gian bắt đầu tác dụng và tác dụng bao lâu thì khác nhau.

== Các thuốc có tác dụng chống nôn nhưng không tác dụng trong say tàu xe ==
Các thuốc này gồm các chất đối kháng [[dopamine]] như [[domperidon]],<ref>{{chú thích web | url = http://www.patient.co.uk/medicine/domperidone-for-sickness-motilium | tiêu đề = Domperidone for sickness | author = | ngày = | ngày truy cập = | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = | archive-date = 2015-02-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150212084013/http://www.patient.co.uk/medicine/domperidone-for-sickness-motilium | url-status = dead }}</ref> [[metoclopramid]]<ref>{{chú thích web | url = http://www.medicines.org.uk/guides/metoclopramide/nausea%20and%20vomiting | tiêu đề = Metoclopramide 10mg tablets | author = | ngày = | ngày truy cập = 12 tháng 2 năm 2015 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref> và [[chlorpromazine]],<ref>{{chú thích web | url = http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a682040.html#brand-name-1 | tiêu đề = Chlorpromazine: MedlinePlus Drug Information | author = | ngày = | ngày truy cập = 12 tháng 2 năm 2015 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref> và các chất đối kháng thụ thể [[5-HT3]] như [[ondansetron]].

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
*[http://www.suckhoedoisong.vn/2008103154628497p0c14/chung-say-tau-xe-va-thuoc-chua.htm/ Chứng say tàu xe trên báo Sức khỏe đời sống-Bộ Y tế] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208015109/http://www.suckhoedoisong.vn/2008103154628497p0c14/chung-say-tau-xe-va-thuoc-chua.htm |date = ngày 8 tháng 12 năm 2008}}
*[http://camnangthuoc.vn/news/health.php?id=1417&skeyword=say%20t%C3%A0u%20xe/ Mẹo chống say tàu xe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130070828/http://camnangthuoc.vn/news/health.php?id=1417&skeyword=say%20t%C3%A0u%20xe%2F |date = ngày 30 tháng 11 năm 2012}}
{{tham khảo|30em}}
{{Sơ khai y học}}

[[Thể loại:Y học]]
[[Thể loại:Rối loạn thần kinh]]
[[Thể loại:Ảnh hưởng của tác nhân bên ngoài]]

Say tàu xe - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5