imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-23T03:17:35Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Siganus luridus''
| image = Siganus luridus.jpg
| image_size = 250px
| image_caption = [[Mẫu vật]] của ''S. luridus'', ngoài khơi [[Madagascar]]
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Perciformes]]
| familia = [[Siganidae]]
| genus = ''[[Siganus]]''
| species = '''''S. luridus'''''
| binomial = '''''Siganus luridus'''''
| binomial_authority = ([[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1829)
| synonyms =
* ''Amphacanthus luridus'' {{small|Rüppell, 1829}}
* ''Amphacanthus abhortani'' {{small|[[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1835}}
}}
'''''Siganus luridus''''' là một loài [[cá biển]] thuộc [[chi Cá dìa]] trong [[họ Cá dìa]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1829]].

== Từ nguyên ==
Từ ''luridus'' trong [[danh pháp]] của loài cá này theo [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "màu vàng nhạt", ám chỉ màu sắc cơ thể của chúng.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes2|tựa đề=Order ACANTHURIFORMES (part 2)|tác giả 1=Christopher Scharpf|tác giả 2=Kenneth J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2020-10-24}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''S. luridus'' có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây [[Ấn Độ Dương]] và Đông [[Địa Trung Hải]]. Loài cá này xuất hiện ở khắp các vùng biển tiếp giáp với [[bán đảo Ả Rập]]; và từ [[Biển Đỏ]], ''S. luridus'' có mặt dọc theo vùng bờ biển [[Đông Phi]], bao gồm [[Madagascar]] và các [[đảo quốc]] lân cận.<ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Obota, C. |author2=Carpenter, K.E. |author3=Borsa, P. |author4=Jiddawi, N. |author5=Yahya, S. |author6=Smith-Vaniz, W.F. |date=2018 |title=''Siganus luridus'' |volume=2018 |page=e.T18178550A46663979 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T18178550A46663979.en |access-date=21 December 2021}}</ref>

Băng qua [[kênh đào Suez]], ''S. luridus'' đã du nhập vào [[Địa Trung Hải]] và được ghi nhận lần đầu tiên ở ngoài khơi [[Israel]] vào năm [[1956]].<ref>{{chú thích tạp chí|author=A. Ben-Tuvia|year=1964|title=Two siganid fishes of Red Sea origin in the eastern Mediterranean|url=|journal=Bull Sea Fish Res St Haifa|volume=37|issue=|pages=3–9}}</ref><ref name="poloniato">{{chú thích tạp chí|author1=D. Poloniato|author2=S. Ciriaco|author3=R. Odorico|author4=J. Dulčić|author5=L. Lipej|year=2010|title=First record of the dusky spinefoot ''Siganus luridus'' (Rüppell, 1829) in the Adriatic Sea|url=http://zdjp.si/wp-content/uploads/2015/12/poloniato.pdf|journal=Annales, Series Historia Naturalis|volume=20|issue=|pages=161–166}}</ref> Kể từ khi du nhập, ''S. luridus'' đã hình thành những [[Quần thể (sinh học)|quần thể]] lớn ở Đông [[Địa Trung Hải]], và dần mở rộng phạm vi về phía tây đến tận thành phố [[Marseille]] ([[Pháp]]) ở bờ bắc và đông bắc [[Tunisia]] ở bờ nam;<ref>{{chú thích tạp chí|author1=B. Daniel|author2=S. Piro|author3=E. Charbonnel|author4=P. Francour|author5=Yves Letourneur|year=2009|title=Lessepsian rabbitfish ''Siganus luridus'' reached the French Mediterranean coasts|url=https://www.academia.edu/download/40155553/Lessepsian_rabbitfish_Siganus_luridus_re20151118-27910-18ms0jg.pdf|journal=Cybium|volume=33|issue=2|pages=163–164}}{{Liên kết hỏng|date=2022-04-03 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> về phía bắc đến [[biển Adriatic]].<ref name="poloniato" />

''S. luridus'' sống gần các [[rạn san hô]] và [[đá ngầm]] trên nền đáy cứng (cát đá hoặc vụn san hô) ở độ sâu khoảng 40 m trở lại.<ref name="IUCN" />

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''S. luridus'' là 30 cm, nhưng thường được quan sát với kích thước phổ biến là 20 cm.<ref name="sommer">{{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=1zbkCrax_FMC&lpg=PP1&hl=vi&pg=PA299#v=onepage&q=&f=false|title=The Living Marine Resources of Somalia|author1=C. Sommer|author2=W. Schneider|author3=J. M. Poutiers|publisher=FAO|year=1996|isbn=978-9251037423|page=299}}</ref> Cơ thể của chúng có màu nâu lục hoặc vàng nâu, thường có các đường vân màu trắng; vây ngực màu vàng.<ref name="sommer" /> Chúng có thể xuất hiện lốm đốm các mảng màu trắng và nâu trên cơ thể nếu gặp nguy hiểm.

''S. luridus'' có thể dựng đứng các vây gai của nó (vây lưng, hậu môn và vây bụng) khi gặp những kẻ săn mồi, và những chiếc gai này đều có [[độc tính]].<ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Siganus|species=luridus|year=2019}}</ref>

Số gai ở vây lưng: 13 - 14; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 7; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.<ref name="FishBase" />

== Sinh thái học ==
[[Tập tin:Siganus luridus Karpathos 03.jpg|trái|nhỏ|''S. luridus'' với hoa văn lốm đốm nâu và trắng (chụp ngoài khơi [[Hy Lạp]]).]]
Cá trưởng thành sống đơn độc hoặc hợp thành nhóm 3 hoặc 4 cá thể, trong khi cá con hợp thành đàn lớn lên đến vài trăm cá thể.<ref name="FishBase" /> Thức ăn chủ yếu của ''S. luridus'' là các loại tảo.<ref name="sommer" /> [[Cá bột]] ăn [[thực vật phù du]] và [[động vật phù du]] 3 ngày sau khi nở.<ref>{{chú thích sách|title=Revision of the fish family Siganidae with descriptions of two new species and comments on distribution and biology|author=D. J. Woodland|publisher=Nhà xuất bản Bernice Pauahi Bishop Museum|year=1990|isbn=978-0646116655}}</ref>

Tuy là [[cá độc]] nhưng ''S. luridus'' vẫn được xem là một loại [[Cá (thực phẩm)|cá thực phẩm]].<ref name="FishBase" />

=== Tác động lên sinh khối tảo ===
[[Tập tin:Siganus luridus Donoussa.JPG|nhỏ|214x214px|Một nhóm các cá thể ''S. luridus''.]]
Ở [[Địa Trung Hải]], vùng [[đáy biển]] trơ đá với những mảng vỏ của [[rong san hô]] thường được gây ra bởi những [[quần thể]] [[nhím biển]] của ''[[Paracentrotus lividus]]'' và ''[[Arbacia lixula]]'', là những loài chuyên ăn [[tảo]] ở vùng biển này.<ref name="sala">{{chú thích tạp chí|author1=Enric Sala|author2=Zafer Kizilkaya|author3=Derya Yildirim|author4=Enric Ballesteros|year=2011|title=Alien Marine Fishes Deplete Algal Biomass in the Eastern Mediterranean|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3043076|doi=10.1371/journal.pone.0017356|pmid=21364943|pmc=3043076|journal=PLoS ONE|volume=6|issue=2|pages=e17356}}</ref> Vào năm [[2008]], các nhà nghiên cứu nhận thấy, nhiều khu vực rộng lớn ở ven bờ [[Địa Trung Hải]] của [[Thổ Nhĩ Kỳ]] hầu như không có [[tảo]] mọc, nơi mà [[nhím biển]] hiếm được tìm thấy.<ref name="sala" />

Các loài tảo đáy lại có khá nhiều ở những địa điểm khác chỉ cách xa nơi khảo sát vài km nên giả thiết nồng độ dinh dưỡng trong [[nước biển]] thấp được loại bỏ.<ref name="sala" /> Để kiểm tra xem có phải các loài cá ăn rong tảo là nguyên nhân gây ra hiện tượng xói mòn trên, các nhà nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm quan sát các loài cá ở bờ biển [[Địa Trung Hải]] của [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Kết quả cho thấy, cả hai loài cá dìa ''S. luridus'' và ''[[Siganus rivulatus]]'' chiếm từ 83% đến 95% tổng số các loài cá [[ăn thực vật]] được quan sát tại các điểm nghiên cứu.<ref name="sala" /> Cả hai loài cá này là nguyên nhân chính cho việc suy giảm sinh khối tảo xuống mức cực thấp ở vùng bờ biển [[Thổ Nhĩ Kỳ]].<ref name="sala" />

Ngoài ra, ''[[Sparisoma cretense]]'' là loài cá ăn thực vật duy nhất được nhìn thấy tại các địa điểm trên, nhưng chúng chỉ chiếm từ 5% đến 17% tổng số các loài cá ăn thực vật đã được quan sát.<ref name="sala" /> Loài cá ăn thực vật bản địa của Địa Trung Hải là ''[[Sarpa salpa]]'' và [[nhím biển]] không được nhìn thấy trong lần khảo sát này.<ref name="sala" />

== Xem thêm ==
* {{chú thích tạp chí|author=A. Herzberg|year=1973|title=Toxicity of ''Siganus luridus'' (Rüppell) on the Mediterranean coast of Israel|url=https://archive.org/details/sim_north-american-journal-of-aquaculture_1973-04_35_2/page/89|journal=Aquaculture|volume=2|issue=|pages=89–91|doi=10.1016/0044-8486(73)90127-0}}
* {{chú thích tạp chí|author1=B. Lundberg|author2=D. Golani|year=1995|title=Diet Adaptations of Lessepsian Migrant Rabbitfishes, ''Siganus luridus'' and S. ''rivulatus'', to the Algal Resources of the Mediterranean Coast of Israel|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/j.1439-0485.1995.tb00395.x|journal=Marine Ecology|volume=16|issue=1|pages=73–89|doi=10.1111/j.1439-0485.1995.tb00395.x}}
* {{chú thích tạp chí|author=Michel Bariche|year=2006|title=Diet of the Lessepsian fshes, ''Siganus rivulatus'' and ''S. luridus'' (Siganidae) in the eastern Mediterranean: A bibliographic analysis|url=http://sfi-cybium.fr/sites/default/files/pdfs-cybium/10-Bariche%20275.pdf|journal=Cybium|volume=30|issue=1|pages=41–49}}
* {{chú thích tạp chí|author1=Patrick J. Schembri|author2=Alan Deidun|author3=Mark Anthony Falzon|year=2012|title=One Siganus or two? On the occurrence of ''Siganus luridus'' and ''Siganus rivulatus'' in the Maltese Islands|url=https://www.academia.edu/1887462/One_Siganus_or_two_On_the_occurrence_of_Siganus_luridus_and_Siganus_rivulatus_in_the_Maltese_Islands|journal=Marine Biodiversity Records|volume=5|issue=|pages=1–4|doi=10.1017/S175526721200053X}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

{{Taxonbar|from=Q2289387}}

[[Thể loại:Chi Cá dìa|L]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá biển Đỏ]]
[[Thể loại:Cá Somalia]]
[[Thể loại:Cá Kenya]]
[[Thể loại:Cá Tanzania]]
[[Thể loại:Cá Mozambique]]
[[Thể loại:Cá Madagascar]]
[[Thể loại:Cá Địa Trung Hải]]
[[Thể loại:Cá châu Âu]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1829]]

Siganus luridus - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)