imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-23T03:17:55Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Siganus rivulatus''
| image = Siganus rivulatus 01.jpg
| image_size =
| image_caption = [[Mẫu vật]] của ''S. rivulatus'', ngoài khơi [[Sudan]]
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Perciformes]]
| familia = [[Siganidae]]
| genus = ''[[Siganus]]''
| species = '''''S. rivulatus'''''
| binomial = '''''Siganus rivulatus'''''
| binomial_authority = Forsskål & Niebuhr, 1775
| synonyms =
}}
'''''Siganus rivulatus''''' là một loài [[cá biển]] thuộc [[chi Cá dìa]] trong [[họ Cá dìa]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1775]].

== Từ nguyên ==
Từ ''rivulatus'' trong [[danh pháp]] của loài cá này có nghĩa là "gợn sóng", ám chỉ các sọc vàng lượn sóng ở hai bên cơ thể của chúng.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes2|tựa đề=Order ACANTHURIFORMES (part 2)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2020-10-30}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''S. rivulatus'' có phạm vi phân bố ở Tây [[Ấn Độ Dương]]. Từ [[Biển Đỏ]], loài cá này xuất hiện dọc theo bờ biển các nước thuộc khu vực [[Đông Phi]], bao gồm ngoài khơi [[Madagascar]] và các [[quốc đảo]], [[bãi ngầm]] lân cận.<ref name="IUCN">{{Chú thích tạp chí|author=R. Fricke|date=2010|title=''Siganus rivulatus''|url=https://www.iucnredlist.org/species/155025/115261652|journal=[[Sách đỏ IUCN]]|volume=2010|page=e.T155025A115261652|doi=10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T155025A4703643.en|access-date =ngày 30 tháng 10 năm 2020}}</ref>

Băng qua [[kênh đào Suez]], ''S. rivulatus'' đã mở rộng phạm vi về phía đông [[Địa Trung Hải]]. Loài cá này lần đầu tiên được ghi nhận ở ngoài khơi [[Israel]] vào năm [[1924]], ''S. rivulatus'' dần dần có mặt ở khắp vùng bờ [[biển Levant]], ngược lên [[biển Aegea]] và phía nam [[biển Adriatic]] (ngoài khơi [[Hy Lạp]]) ở cực bắc,<ref name="insaco">{{chú thích tạp chí|author1=G. Insacco|author2=B. Zava|year=2016|title=3.4 First record of the Marbled spinefoot ''Siganus rivulatus'' Forsskål & Niebuhr, 1775 (Osteichthyes, Siganidae) in Italy (trích trong "New Mediterranean Biodiversity Records (March 2016)")|journal=Mediterranean Marine Science|volume=17|issue=1|pages=236–237|url=https://www.academia.edu/23772755/First_record_of_the_Marbled_spinefoot_Siganus_rivulatus_Forssk%C3%A5l_and_Niebuhr_1775_Osteichthyes_Siganidae_in_Italy_New_Mediterranean_Biodiversity_Records_March_2016}}</ref> và trải rộng đến phía tây [[Địa Trung Hải]], nơi chúng được ghi nhận ở vùng biển [[Libya]] và [[Tunisia]], và cũng đã được ghi nhận ở ngoài khơi [[Malta]] (nhưng không chắc chắn).<ref name="insaco" />

Loài cá này ưa sống gần các [[rạn san hô]] và trong các thảm [[cỏ biển]] ở độ sâu khoảng 30 m trở lại.<ref name="IUCN" />

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''S. rivulatus'' là 40 cm, nhưng thường được quan sát với kích thước phổ biến là 20 cm.<ref name="hureau">{{Chú thích web|url=http://species-identification.org/species.php?species_group=fnam&id=1940|tựa đề=Marbled spinefoot (''Siganus rivulatus'')|tác giả=J. C. Hureau|website=Marine Species Identification Portal|ngày truy cập=2020-10-30|archive-date=2021-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214232230/http://species-identification.org/species.php?species_group=fnam&id=1940|url-status=dead}}</ref> Thân trên màu lục xám hoặc nâu lục; thân dưới [[màu bạc]]; [[mống mắt]] ánh bạc hoặc [[vàng kim]].<ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Siganus|species=rivulatus|year=2019}}</ref> Hai bên thân có một số đốm đen và các sọc vàng gợn sóng dọc theo chiều dài cơ thể, nằm dưới [[đường bên]].<ref name="insaco" /> Khi sợ hãi, ''S. rivulatus'' sẽ xuất hiện các mảng đốm trắng và nâu trên cơ thể, và các gai vây sẽ dựng thẳng lên, giống như ở hầu hết các loài [[cá dìa]] cùng chi.<ref name="FishBase" />

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 7; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.<ref name="hureau" />

== Sinh thái học ==

[[Cá con]] và cá đang lớn sống thành đàn khoảng từ 50 đến vài trăm cá thể, còn cá trưởng thành bơi theo cặp.<ref name="FishBase" /> Thời điểm sinh sản ở ''S. rivulatus'' diễn ra vào lúc chiều tối. Trứng được [[thụ tinh ngoài]], có đường kính khoảng 0,5 - 0,6 mm và có độ bám dính.<ref>{{chú thích sách|title=Revision of the fish family Siganidae with descriptions of two new species and comments on distribution and biology|author=D. J. Woodland|publisher=Nhà xuất bản Bernice Pauahi Bishop Museum|year=1990|isbn=978-0646116655|page=136}}</ref>

Thức ăn chủ yếu của ''S. rivulatus'' là các loại [[rong]] [[tảo]].<ref name="hureau" />

=== Tác động lên sinh khối tảo ===
Ở [[Địa Trung Hải]], vùng [[đáy biển]] trơ đá với những mảng vỏ của [[rong san hô]] thường được gây ra bởi những [[quần thể]] [[nhím biển]] của ''[[Paracentrotus lividus]]'' và ''[[Arbacia lixula]]'', là những loài chuyên ăn [[tảo]] ở vùng biển này.<ref name="sala">{{chú thích tạp chí|author1=Enric Sala|author2=Zafer Kizilkaya|author3=Derya Yildirim|author4=Enric Ballesteros|year=2011|title=Alien Marine Fishes Deplete Algal Biomass in the Eastern Mediterranean|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3043076|doi=10.1371/journal.pone.0017356|pmid=21364943|pmc=3043076|journal=PLoS ONE|volume=6|issue=2|pages=e17356}}</ref> Vào năm [[2008]], các nhà nghiên cứu nhận thấy, nhiều khu vực rộng lớn ở ven bờ [[Địa Trung Hải]] của [[Thổ Nhĩ Kỳ]] hầu như không có [[tảo]] mọc, nơi mà nhím biển hiếm được tìm thấy.<ref name="sala" />

Các loài tảo đáy lại có khá nhiều ở những địa điểm khác chỉ cách xa nơi khảo sát vài km nên giả thiết nồng độ dinh dưỡng trong [[nước biển]] thấp được loại bỏ.<ref name="sala" /> Để kiểm tra xem có phải các loài cá ăn rong tảo là nguyên nhân gây ra hiện tượng xói mòn trên, các nhà nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm quan sát các loài cá ở bờ biển [[Địa Trung Hải]] của [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Kết quả cho thấy, cả hai loài cá dìa ''[[Siganus luridus]]'' và ''S. rivulatus'' chiếm từ 83% đến 95% tổng số lượng các loài [[ăn thực vật]] được quan sát tại các điểm nghiên cứu.<ref name="sala" /> Cả hai loài cá này là nguyên nhân chính cho việc suy giảm sinh khối tảo xuống mức cực thấp ở vùng bờ biển [[Thổ Nhĩ Kỳ]].<ref name="sala" />

Ngoài ra, ''[[Sparisoma cretense]]'' là loài cá ăn thực vật duy nhất được quan sát tại các địa điểm trên, nhưng số lượng của chúng chỉ chiếm từ 5% đến 17% tổng số lượng loài ăn thực vật.<ref name="sala" /> Loài cá ăn thực vật bản địa của Địa Trung Hải là ''[[Sarpa salpa]]'' và [[nhím biển]] không được nhìn thấy trong lần khảo sát này.<ref name="sala" />

=== Loài ăn sứa ===
[[Tập tin:Siganus rivulatus.jpg|nhỏ|Một cá thể ''S. rivulatus'' (chụp ngoài khơi đảo [[Crete]], [[Hy Lạp]]).]]
Tuy được xem là một loài [[ăn thực vật]], nhưng các nhà [[ngư học]] quan sát thấy ''S. rivulatus'', và cá đuôi gai ''[[Zebrasoma desjardinii]]'', đã ăn các loài [[sứa lược]] và sứa ''[[Aurelia aurita]]'' (lớp [[Scyphozoa]]) ở khu vực phía bắc [[Biển Đỏ]] trong suốt khoảng thời gian từ cuối [[mùa xuân]] đến đầu [[mùa hè]].<ref name="bos">{{chú thích tạp chí|author1=Arthur R. Bos|author2=Edwin Cruz-Rivera|author3=Ashraf M. Sanad|year=2017|title=Herbivorous fishes ''Siganus rivulatus'' (Siganidae) and ''Zebrasoma desjardinii'' (Acanthuridae) feed on Ctenophora and Scyphozoa in the Red Sea|journal=Marine Biodiversity|volume=47|pages=243–246|doi=10.1007/s12526-016-0454-9}}</ref> Những con sứa thường bị nhiều cá thể săn mồi tấn công cùng một lúc.<ref name="bos" />

Theo kết quả nghiên cứu, ''S. rivulatus'' lần lượt chiếm 37% và 51% số vụ tấn công các loài [[sứa lược]] và sứa ''A. aurita'' gây ra bởi các loài cá. Xếp sau ''S. rivulatus'' là cá bướm ''[[Chaetodon fasciatus]]'' (27% và 12%) rồi đến ''Z. desjardinii'' (17% và 24%); tỉ lệ tấn công sứa ở các loài cá khác thấp hơn 6% tổng số lần quan sát.<ref name="bos" />

Kết quả trên cho thấy, săn mồi trên động vật phù du dạng keo (''gelatinous zooplankton'') chiếm ưu thế cao ở ''S. rivulatus''. Mặc dù các loài cá ăn thực vật có thể vô tình ăn phải những [[động vật không xương sống]] nhỏ khi đang ăn rong tảo, nhưng việc ăn có chủ ý các loài sứa được quan sát đối với ''S. rivulatus'' và ''Z. desjardinii'' cho thấy rằng, chế độ ăn của chúng nên được đánh giá lại.<ref name="bos" />

== Ký sinh trùng ==
Một nghiên cứu tiến hành vào năm [[2019]] cho thấy, ''S. rivulatus'' là [[vật chủ]] của các loài ký sinh đường ruột: ''Gyliauchen volubilis'', ''Procamallanus elatensis'' và ''Sclerocollum rubrimaris''. [[Mẫu vật]] khảo sát của ''S. rivulatus'' được thu thập từ một [[vịnh]] nhỏ bị ô nhiễm lâu năm ở thành phố Sharm El Sheikh, [[Ai Cập]] (ngoài khơi [[Biển Đỏ]]). Kết quả phân tích cho thấy, nồng độ hấp thụ [[cadmi]] và [[chì]] đối với mẫu vật có nhiễm ký sinh ''S. rubrimaris'' thấp hơn nhiều so với những mẫu vật nhiễm ký sinh ''G. volubilis'' hoặc ''P. elatensis''.<ref name="zaki">{{chú thích tạp chí|author=Zaki M. Al-Hasawi|title=Environmental Parasitology: intestinal helminth parasites of the siganid fish ''Siganus rivulatus'' as bioindicators for trace metal pollution in the Red Sea|journal=Parasite|volume=26|issue=3|year=2019|pages=12|issn=1776-1042|url=|doi=10.1051/parasite/2019014|pmid=30838973|pmc=6402366}}</ref>

Theo các nhà nghiên cứu, trong ba hệ thống vật chủ - ký sinh kể trên, chỉ có hệ thống ''Siganus rivulatus'' - ''Sclerocollum rubrimaris'' là có triển vọng cho việc [[Giám sát môi trường|giám sát ô nhiễm kim loại]] ở [[Biển Đỏ]].<ref name="zaki" />

== Xem thêm ==
* {{chú thích tạp chí|author=Feisal A. Bukhari|year=2005|title=Trials of rabbitfish ''Siganus rivulatus'' production in floating cages in the Red Sea|url=https://www.ejmanager.com/mnstemps/137/5087-13715-1-PB.pdf|journal=Emirates Journal of Agricultural Science|volume=17|issue=2|pages=23–29}}
* {{chú thích tạp chí|author=Michel Bariche|year=2006|title=Diet of the Lessepsian fshes, ''Siganus rivulatus'' and ''S. luridus'' (Siganidae) in the eastern Mediterranean: A bibliographic analysis|url=http://sfi-cybium.fr/sites/default/files/pdfs-cybium/10-Bariche%20275.pdf|journal=Cybium|volume=30|issue=1|pages=41–49}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

{{Taxonbar|from=Q2308716}}

[[Thể loại:Chi Cá dìa|R]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá biển Đỏ]]
[[Thể loại:Cá Somalia]]
[[Thể loại:Cá Mozambique]]
[[Thể loại:Cá Madagascar]]
[[Thể loại:Cá Địa Trung Hải]]
[[Thể loại:Cá châu Âu]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775]]
[[Thể loại:Họ Cá dìa]]
[[Thể loại:Cá có độc]]

Siganus rivulatus - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)