https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=SymphodusSymphodus - Lịch sử thay đổi2026-08-10T19:20:01ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Symphodus&diff=7118560&oldid=previmported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)2025-11-23T04:43:14Z<p><a href="/index.php?title=En:WP:CLEANER&action=edit&redlink=1" class="new" title="En:WP:CLEANER (trang không tồn tại)">WPCleaner</a> v2.05b - Fix errors for <a href="/index.php?title=WP:WCW&action=edit&redlink=1" class="new" title="WP:WCW (trang không tồn tại)">CW project</a> (Reference before punctuation)</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{tiêu đề nghiêng}}<br />
{{Bảng phân loại <br />
| name = ''Symphodus''<br />
| image = Symphodus roissali Rab.JPG<br />
| image_caption = ''[[Symphodus roissali]]''<br />
| image_size = 250px<br />
| image2 = Symphodus cinereus (Stefano Guerrieri) spawning.jpg<br />
| image2_caption = ''[[Symphodus cinereus]]''<br />
| image2_width = 250px<br />
| regnum = [[Animalia]]<br />
| phylum = [[Chordata]]<br />
| classis = [[Actinopterygii]] <br />
| ordo = [[Labriformes]]<br />
| familia = [[Labridae]]<br />
| genus = '''''Symphodus'''''<br />
| genus_authority = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1810<br />
| subdivision_ranks = Các loài<br />
| subdivision = {{center|11 loài, ''xem trong bài''}}<br />
| type_species = ''[[Symphodus rostratus|Symphodus fulvescens]]''<br />
| type_species_authority = Rafinesque, 1810<br />
| synonyms = * ''Corycus'' {{small|[[Georges Cuvier|Cuvier]], 1814}}<br />
}}<br />
'''''Symphodus''''' là một chi [[cá biển]] thuộc [[họ Cá bàng chài]]. Các loài trong chi này đều có phạm vi phân bố tập trung ở Đông Bắc [[Đại Tây Dương]] và trên khắp [[Địa Trung Hải]]; nhiều loài trong số chúng còn có phạm vi mở rộng về phía đông đến [[Biển Đen]].<br />
<br />
== Từ nguyên ==<br />
Từ định danh của chi này bắt nguồn từ [[tiếng Hy Lạp]], được ghép từ ''symphysis'' ("phát triển cùng nhau") và ''odes'' ("có hình dạng"), hàm ý đề cập đến [[vây bụng]] của [[loài điển hình]] ''S. rostratus'' được dính với nhau bởi một lớp màng.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/labriformes2|tựa đề=Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=ngày 29 tháng 3 năm 2021}}</ref><br />
<br />
== Phân loại ==<br />
Trước đây, ''[[Centrolabrus]]'', một chi khác trong [[họ Cá bàng chài]], chứa 3 loài là ''[[Centrolabrus exoletus]]'', ''C. caeruleus'' và ''C. trutta''. Theo quan sát và ghi nhận, cá đực của hai loài ''C. caeruleus'' và ''C. trutta'' lại có hành vi dựng tổ để cho cá cái đến đẻ trứng, và trứng được chăm sóc và bảo vệ bởi cá đực.<ref name=":0">{{chú thích tạp chí|authors=Vitor Almada và đồng nghiệp|year=2002|title=On the phylogenetic affinities of ''Centrolabrus trutta'' and ''Centrolabrus caeruleus'' (Perciformes: Labridae) to the genus ''Symphodus'': molecular, meristic and behavioural evidences|url=https://repositorio.uac.pt/bitstream/10400.3/168/1/pp85_92_Almada_et_al_19A.pdf|journal=Arquipélago: Life Marine Sciences|volume=19A|issue=|pages=85–92}}</ref> Những tập tính này giống với hầu hết các loài trong chi ''Symphodus''. Trong khi đó, những tập tính này lại không được quan sát ở ''C. exoletus''.<ref name=":0" /><br />
<br />
Ngoài ra, một phát hiện đáng chú ý là ''S. melanocercus'' khi đó lại là loài duy nhất trong chi ''Symphodus'' mà cá đực không có hành vi dựng tổ, cũng như việc cá đực không chăm sóc trứng của chính nó; điều này lại giống với ''C. exoletus''.<ref name=":0" /> Một điểm tương đồng nữa giữa ''S. melanocercus'' và ''C. exoletus'' là hành vi "làm vệ sinh" cho những loài cá khác.<ref name=":0" /><br />
<br />
Bên cạnh sự khác biệt về [[Tập tính động vật|tập tính]], những loài đã đề cập ở trên cũng có sự khác biệt về bộ [[gen]]. Kết quả phân tích vùng gen 16S rDNA cho thấy, ''C. caeruleus'' và ''C. trutta'' hình thành một nhóm [[đơn ngành]] với nhiều loài trong chi ''Symphodus'', còn ''S. melanocercus'' lại hợp thành nhóm với ''C. exoletus''.<ref name=":0" /> ''S. melanocercus'' sau đó được chuyển sang chi ''[[Centrolabrus]]'', với danh pháp chính thức là ''[[Centrolabrus melanocercus]]''.<br />
<br />
== Hành vi và tập tính ==<br />
[[Tập tin:Symphodus cinereus DSCF2859 (Stefano Guerrieri).jpg|trái|nhỏ|190x190px|''S. cinereus'' và tổ của nó]]<br />
Như đã đề cập ở trên, cá đực của các loài ''Symphodus'' có tập tính dựng tổ từ [[tảo]] để cho cá cái đến đẻ trứng, và trứng nhận được sự chăm sóc và bảo vệ từ cá bố. Qua quan sát, loài ''S. ocellatus'' còn có khả năng lựa chọn những loài tảo thích hợp để dựng tổ dựa vào độ bền cơ học và khả năng chứa trứng của loài tảo đó.<ref>{{chú thích tạp chí|authors=Mauro Sinopoli và đồng nghiệp|year=2014|title=Nest building in a Mediterranean wrasse (''Symphodus ocellatus''): are the algae used randomly chosen or actively selected?|url=|journal=Marine Ecology|volume=36|issue=4|pages=924–949|doi=10.1111/maec.12187}}</ref> Mùa sinh sản của ''Symphodus'' rơi vào thời điểm [[mùa xuân]] và [[mùa hè]].<br />
<br />
Một số loài trong chi ''Symphodus'' còn đóng vai trò của [[cá dọn vệ sinh]], như ''S. mediterraneus'', ''S. ocellatus'' và ''S. tinca'', chủ yếu là cá con của chúng.<ref>{{chú thích tạp chí|authors=C. Dieter Zander; Ilka Sötje|year=2002|title=Seasonal and geographical differences in cleaner fish activityin the Mediterranean Sea|url=https://hmr.biomedcentral.com/track/pdf/10.1007/s101520100084.pdf?site=http://hmr.biomedcentral.com|journal=Helgoland Marine Research|volume=55|issue=|pages=232–241}}</ref> Ngoài ra, ''S. melops'' còn được sử dụng với mục đích kiểm soát các loài [[rận biển]] ký sinh trên [[cá hồi Đại Tây Dương]].<ref>{{chú thích tạp chí|authors=Sandra Deady và đồng nghiệp|year=1995|title=The use of cleaner-fish to control sea lice on two Irish salmon (''Salmo salar'') farms with particular reference to wrasse behavior in salmon cages|url=https://www.researchgate.net/publication/240399215_The_use_of_cleaner-fish_to_control_sea_lice_on_two_Irish_salmon_Salmo_salar_farms_with_particular_reference_to_wrasse_behavior_in_salmon_cages.pdf|journal=Aquaculture|volume=131|issue=1|pages=73–90}}</ref><br />
<br />
Hầu hết ''Symphodus'' là loài [[lưỡng tính tiền nữ]], tức chúng có thể chuyển đổi giới tính từ cá cái sang cá đực ở một thời điểm nào đó trong đời, và cá con sinh ra đều là cá cái.<br />
<br />
== Mô tả ==<br />
''S. tinca'' là loài có chiều dài cơ thể lớn nhất trong số các loài ''Symphodus'', với chiều dài tối đa được ghi nhận là 44&nbsp;cm. Cá đực thời kỳ sinh sản có màu sắc tươi sáng hơn cá cái.<br />
<br />
== Các loài ==<br />
[[Tập tin:Symphodus tinca.jpg|nhỏ|''S. tinca'']]<br />
Có 11 loài được công nhận là hợp lệ trong chi này, bao gồm:<ref name="fishbase">{{Chú thích web|url=https://www.fishbase.se/identification/SpeciesList.php?genus=Symphodus|tựa đề=Fish Identification: ''Symphodus''|tác giả 1=Froese Rainer|tác giả 2=Daniel Pauly|năm=2020|website=[[FishBase]]|ngày truy cập=ngày 29 tháng 3 năm 2021}}</ref><br />
<br />
* ''[[Symphodus bailloni]]'' {{small|([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1839)}}<br />
* ''[[Symphodus caeruleus]]'' {{small|(Azevedo, 1999)}}<br />
* ''[[Symphodus cinereus]]'' {{small|(Bonnaterre, 1788)}}<br />
* ''[[Symphodus doderleini]]'' {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]], 1890}}<br />
* ''[[Symphodus mediterraneus]]'' {{small|([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)}}<br />
* ''[[Symphodus melops]]'' {{small|(Linnaeus, 1758)}}<br />
* ''[[Symphodus ocellatus]]'' {{small|(Linnaeus, 1758)}}<br />
* ''[[Symphodus roissali]]'' {{small|([[Antoine Risso|Risso]], 1810)}}<br />
* ''[[Symphodus rostratus]]'' {{small|([[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1791)}}<br />
* ''[[Symphodus tinca]]'' {{small|(Linnaeus, 1758)}}<br />
* ''[[Symphodus trutta]]'' {{small|([[Richard Thomas Lowe|Lowe]], 1834)}}<br />
<br />
== Tham khảo ==<br />
{{tham khảo}}<br />
<br />
{{Taxonbar|from=Q2019861}}<br />
<br />
[[Thể loại:Họ Cá bàng chài|S]]<br />
[[Thể loại:Cá Đại Tây Dương]]<br />
[[Thể loại:Cá Địa Trung Hải]]</div>imported>TheSecondFunnyYellowBot