https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=T%C3%A2m_s%C3%A1ngTâm sáng - Lịch sử thay đổi2026-08-11T15:14:03ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=T%C3%A2m_s%C3%A1ng&diff=7816135&oldid=previmported>Phương Huy vào lúc 23:27, ngày 11 tháng 1 năm 20262026-01-11T23:27:27Z<p></p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>[[Tập tin:Chính điện thờ Phật hào quang tại chùa Pháp Vân, tháng 5 năm 2021 (11).jpg|300px|nhỏ|phải|[[Vầng hào quang]] (Quang minh tâm) tỏa sáng nơi Phật Thích Ca]]<br />
'''Tâm sáng''' ([[tiếng Phạn]]: ''Prabhāsvara-citta'') hay '''Tâm trong sáng''' ([[tiếng Pali]]: ''Pabhassara citta'') còn gọi là '''Quang Minh tâm''' ([[chữ Hán]]: 光明心) là khái niệm trong triết lý Phật giáo chỉ bản tâm thanh tịnh, sáng suốt, tự chiếu rọi, không còn bị che mờ bởi phiền não hay tướng vọng tưởng (''Saññākkhanhdha''<ref>Tưởng (''Saññākkhanhdha'') là những suy nghĩ ở trong đầu, là quá trình tạo tướng khái niệm</ref>), còn gọi là "''tánh biết trong sáng''" (''Pabhassara citta''/Tâm tự chiếu). Đây là một [[thuật ngữ Phật giáo]] hiếm khi xuất hiện trong [[Kinh điển Pali]] nhưng lại phổ biến trong các kinh [[Kinh Đại thừa|Đại Thừa]],<ref>{{chú thích web |last=Shakyamuni |first=Buddha |date=2018 |title=The Noble Mahāyāna Sūtra "The Transcendent Perfection of Wisdom in Ten Thousand Lines" |url=https://read.84000.co/translation/UT22084-031-002.html#UT22084-031-002-57 |access-date=17 March 2022 |website=www.84000.co}}</ref><ref>{{chú thích sách |last=Brunnholzl |first=Karl |title=In praise of dharmadhātu: Nāgārjuna and the Third Karmapa, Rangjung Dorje (translated and introduced by Karl Brunnhölzl) |publisher=Snow Lion |year=2017 |isbn=978-1-55939-286-0 |pages=68}}</ref><ref>{{chú thích sách |last=Brunnholzl |first=Karl |title=When the Clouds Part: The Uttaratantra and Its Meditative Tradition as a Bridge between Sutra and Tantra |publisher=Snow Lion |year=2014 |pages=28}}</ref><ref>{{chú thích sách |last=Asanga1 Brunnholzl2 |first=Ārya1 Karl2 |title=Mahāyānasangraha_A Compendium of the Mahayana (Volume One) |publisher=Snow Lion |year=2018 |isbn=9781559394659 |pages=251}}</ref> và là luận thuyết trung tâm của [[Mật điển Phật giáo]].<ref>Robert E. Buswell Jr., Donald S. Lopez Jr., The Princeton Dictionary of Buddhism, p. 653.</ref><ref>{{chú thích sách |last=Rinpoche |first=Mipham |title=Luminous Essence: A Guide to the Guhyagarbha Tantra. |publisher=Snow Lion |year=2009 |pages=3}}</ref><ref>{{chú thích sách |last=Brunnholzl |first=Karl |title=Luminous Heart: The Third Karmapa on Consciousness, Wisdom, and Buddha Nature |publisher=Snow Lion |year=2009 |pages=90}}</ref> Theo đó, Quang minh tâm là [[Tâm (Phật giáo)|cái tâm]] (''Citta'') không còn bị che lấp bởi các ''Tướng'' do ''[[Tưởng]]'' chế định mà khi lìa bỏ tất cả tướng thì tâm liền trong sáng vô ngần như tính bản nguyên của nó chính là "''Bản tâm thanh tịnh''" hay "''Tánh biết trong sáng''" hay "''tâm tự chiếu''" (''Pabhassara Citta'').<br />
<br />
==Luận thuyết==<br />
Trạng thái tâm tự chiếu này đã được [[Đức Phật]] mô tả trong [[Tăng chi Bộ]]: "''Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói. Và tâm này bị ô nhiễm do các cấu uế từ ngoài vào. Kẻ phàm phu ít nghe, không như thật rõ biết tâm ấy''" (''Pabhassaram'idaṃ bhikkhave cittaṃ tañca kho āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ. Taṃ assutavā puthujjano yathābhūtaṃ nappanājāti''). "''Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói. Và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào. Bậc Thánh đệ tử nghe nhiều, như thật rõ biết tâm ấy''" (''Pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ tañca kho āgantukehi upakkilesehi vippamuttaṃ. Taṃ sutavā ariyasāvako yathābhūtaṃ pajānāti'').<ref>Translated by Thanissaro Bhikkhu, [http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an01/an01.049.than.html].</ref> Kinh điển [[Đại Thừa]] giải thích "''tâm''" trong sáng là "''[[Bồ-đề tâm|Bồ đề tâm]]''", "''tinh thần [[tỉnh thức]]''" [[vị tha]].<ref name="ReferenceA">Harvey,{{which|date=March 2022}} page 97.</ref> Quang minh tâm (tiếng Phạn: ''ābhāsvara-citta'', [[tiếng Tây Tạng]]: འོད་གསལ་གྱི་སེམས་; '''od gsal gyi sems'', [[tiếng Nhật]]: 光明心/''Kōmyōshin'') được dịch khác nhau là "''tâm sáng ngời''" (''Brightly shining mind''), hay "''tâm trong sáng''" ("''Mind of clear light''") trong khi thuật ngữ liên quan là "''ngời sáng''" (''Quang minh''/''Luminosity'') và cũng được dịch là "''trong sáng''", "''minh bạch''" (''Clear light'')<ref>{{chú thích sách |last=Wallace |first=B. Alan |title=Heart of the Great Perfection: Dudjom Lingpa's Visions of the Great Perfection, Volume One. |publisher=Wisdom Publications |year=2016 |isbn=978-1-61429-348-4 |pages=XXI}}</ref> hoặc ''tâm tự chiếu'' ("''Luminosity''")<ref>{{chú thích sách |last=Wallace |first=B. Alan |title=Heart of the Great Perfection: Dudjom Lingpa's Visions of the Great Perfection, Volume One |publisher=Wisdom Publications |year=2016 |isbn=978-1-61429-348-4 |pages=134}}</ref> trong bối cảnh Phật giáo Tây Tạng hoặc "''[[Sự thanh khiết trong Phật giáo|sự thanh tịnh]]''" trong bối cảnh Phật giáo Đông Á.<ref>Casey Alexandra Kemp, Luminosity, Oxford Bibliographies, LAST MODIFIED: 26 MAY 2016 DOI: 10.1093/OBO/9780195393521-0219</ref> <br />
<br />
Trong đời sống bình thường, tâm rỗng lặng trong sáng này, vẫn luôn soi sáng tự nhiên nhưng do lý trí vọng thức che lấp nên không thấy ra. [[Tính không]] của tâm là rỗng lặng ([[Santabhāva]]). Khi vô sự thì trở về tâm rỗng rang, lặng lẽ trong sáng của bản ''tâm tự chiếu''. Kinh [[Astasahasrika]] mô tả "''[[Bồ-đề tâm|Bồ Đề tâm]]''" như sau: "''Tâm đó không phải là tâm vì bản chất nó chiếu sáng rực rỡ''". Điều này ngụ ý rằng lòng từ ái và trạng thái liên quan của lòng bi mẫn vốn có trong tâm trí quang minh như một nền tảng cho sự phát triển hơn nữa của quang minh tâm.<ref name="ReferenceA"/> và trạng thái nền tảng của [[ý thức]] có bản chất là [[lòng nhân ái]] (từ bi) ngụ ý rằng sự đồng cảm là bẩm sinh của ý thức (''[[Vijñāna]]'') và tồn tại trước khi xuất hiện tất cả các quá trình hoạt động tinh thần.{{sfnp|Wallace|2007|p=113}} Trường phái [[Theravada]] đồng nhất "''tâm sáng''" với ''[[Bhavanga]]'', một khái niệm lần đầu tiên được đề xuất trong kinh [[Theravāda Abhidhamma]].{{sfnp|Collins|1982|p=238}} Các trường phái sau này của [[Đại thừa]] đồng nhất nó với ''[[Bồ-đề tâm|Bồ Đề tâm]]'' và ''Tâm Như Lai'' (''[[Tathagatagarbha]]''/''Như Lai tạng'').<ref>Harvey,{{which|date=March 2022}} page 99.</ref><ref>{{chú thích web |last=Tsadra Foundation |title=Buddha Nature |url=https://buddhanature.tsadra.org/index.php/Key_Terms/tathāgatagarbha |access-date=17 March 2022 |website=Buddha Nature}}</ref> Tâm quang minh có tầm quan trọng trung tâm trong triết lý và thực hành của [[Mật điển Phật giáo]],<ref>{{chú thích sách |last=Kontrul Lodro Thaye |first=Jamgon |title=Treasury of Knowledge, Book 6, Part 4, "Systems of Buddhist Tantra: The Indestructible Way of Secret Mantra" |publisher=Snow Lion |year=2005 |isbn= |pages=42}}</ref> [[Mahamudra]] (Đại thủ ấn),<ref>{{chú thích sách |last=Chagme |first=Karma |title=A Spacious Path to Freedom: Practical Instructions on the Union of Mahamudra and Atiyoga |url=https://archive.org/details/spaciouspathtofr0000karm |publisher=Snow Lion |year=1998 |isbn=1-55939-071-9 |pages=[https://archive.org/details/spaciouspathtofr0000karm/page/237 237]}}</ref> và [[Dzogchen]] (Đại cứu cánh).{{sfnp|Wallace|2007|pp=94–96}} Trong [[Văn bản Phật giáo Nguyên thủy]] có nhiều đề cập khác nhau về độ minh trí hoặc minh tâm ngời sáng đề cập đến sự phát triển của tâm trí trong [[thiền Phật giáo|thiền định]], chẵng hạn như trong ''Saṅgīti-sutta'', nó liên quan đến việc đạt được [[samadhi]], trong đó tuệ quán minh triết tức ánh sáng của [[Tuệ]] (''āloka sañña'') dẫn đến một tâm trí có quang minh vô lượng (''Sappabhāsa'').<ref name=":0">Anālayo, The Luminous Mind in Theravāda and Dharmaguptaka Discourses, Journal for the Oxford Centre for Buddhist Studies 2017 (13): 10-51.</ref><br />
<br />
==Xem thêm==<br />
* [[Bình an]]<br />
* [[Bất hại]]<br />
* [[Lời Thông sáng]]<br />
* [[Đức khiết tịnh]]<br />
* [[Sự đoan trang]]<br />
==Chú thích==<br />
{{Tham khảo|cột=}}<br />
<br />
==Tham khảo==<br />
* {{chú thích sách |first=Steven |last=Collins |title=Selfless Persons: Imagery and Thought in Theravada Buddhism |url=https://archive.org/details/selflesspersonsi0000coll_u5o5 |publisher=Cambridge University Press |year=1982 |isbn=9780521397261}}<br />
* {{chú thích sách |first=Peter |last=Harvey |chapter=Consciousness Mysticism in the Discourses of the Buddha |editor-first=Karel |editor-last=Werner |title=The Yogi and the Mystic: Studies in Indian and Comparative Mysticism |url=https://archive.org/details/rkas.2016.yogimystic0000kare |publisher=Curzon Press |year=1989 |isbn=978-0700702725 |pages=[https://archive.org/details/rkas.2016.yogimystic0000kare/page/81 81]–100}}<br />
* {{chú thích sách |first=Peter |last=Harvey |title=The Selfless Mind: Personality, Consciousness and Nirvāṇa in Early Buddhism |publisher=Curzon Press |year=1995 |isbn=978-0700703388}}<br />
* {{chú thích sách |first=Kenneth |last=Liberman |title=Dialectical Practice in Tibetan Philosophical Culture: An Ethnomethodological Inquiry Into Formal Reasoning |publisher=Rowman & Littlefield |year=2004 |isbn=978-0-7425-5612-6}}<br />
* {{chú thích sách |first=B. Alan |last=Wallace |title=Contemplative Science |url=https://archive.org/details/contemplativesci0000wall |publisher=Columbia University Press |year=2007 |isbn=9780231510950}}<br />
*{{chú thích sách |author=Maha Boowa |title=Arahattamagga Arahattaphala, the Path to Arahantship: A Compilation of Venerable Ācariya Mahā Boowa's Dhamma Talks about His Path of Practice |year=2005 |place=Thailand |publisher=Baan Taad Forest Monastery |url=https://forestdhamma.org/ebooks/english/pdf/Arahattamagga_-_Arahattaphala.pdf}}<br />
==Liên kết ngoài==<br />
* [http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an01/an01.049.than.html Pabhassara Sutta: Luminous]<br />
{{Chủ đề Phật giáo}}<br />
<br />
[[Thể loại:Phật giáo]]<br />
[[Thể loại:Phật tính]]<br />
[[Thể loại:Khái niệm triết học Phật giáo]]<br />
[[Thể loại:Bất nhị]]</div>imported>Phương Huy